Tuần CM: 6
Tiết PPCT: 11; 12

Ngày soạn: 6/10/2023

BÀI 6: AI CẬP CỔ ĐẠI

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Nêu được những tác động của điều kiện tự nhiên đối với sự hình thành nền văn minh Ai Cập cổ
đại.
- Trình bày được quá trình thành lập nhà nước của người Ai Cập cổ đại.
- Nêu được những thành tựu chủ yếu về văn hóa ở Ai Cập cổ đại.
2. Phẩm chất
Trung thực: Tôn trọng lẽ phải, khách quan và công bằng trong nhận thức, ứng xử.
Chăm chỉ: Luôn cố gắng vươn lên để đạt kết quả học tập tốt.
Yêu nước:Thể hiện qua việc tôn trọng các di sản, yêu người dân đất nước mình.
Nhân ái: Tôn trọng sự khác biệt về nhận thức, phong cách cá nhân của những người khác.
3. Năng lực :
a/ Năng lực chung:
- Tự chủ và tự học:Tự đặt được mục tiêu học tập để nỗ lực phấn đấu thực hiện.
- Giao tiếp và hợp tác: Hiểu rõ nhiệm vụ cá nhân, nhóm; đánh giá được khả năng của mình và tự
nhận công việc phù hợp bản thân.
- Giải quyết vấn đề sáng tạo: Phân tích, tóm tắt những thông tin từ nhiều nguồn khác nhau để
hoàn thành nhiệm vụ.
b/ Năng lực đặc thù:
-Tìm hiểu lịch sử: Khai thác và sử dụng thông tin từ video, văn bản, hình ảnh về lịch sử và môn
lịch sử để nêu được ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên với sự hình thành nhà nước Ai Cập cổ đại.
-Nhận thức và tư duy lịch sử :
+ Trình bày được quá trình hình thành nhà nước Ai Cập cổ đại.
+ Trình bày được các thành tựu văn hoá của Ai Cập cổ đại .
-Vận dụng và sáng tạo: Vận dụng được kiến thức về thành tựu của văn hoá Ai Cập cổ đại, đánh
giá được giá trị của văn hoá với cuộc sống hiện đại
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên:
- Giáo án giảng dạy theo phat triển năng lực
- Sách giáo khoa học sinh
- Phiếu hỏi K-W-L-H
- Lược đồ nước Ai Cập cổ đại
- Hình ảnh nông dân Ai Cập trồng lúa
- Máy tính, máy chiếu.
2. Học sinh
- Chuẩn bị sách giáo khoa, vở ghi và các thiết bị học tập khác theo yêu cầu của giáo viên
- Học sinh đọc trước sgk và trả lời các câu hỏi trong SGK.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Ổn định lớp
lớp 6a1: ……….. 6a2……………..6a3……………..
6a4…………..6a5……………..
2. Kiểm tra bài cũ
Lồng ghép vào bài mới
3. Bài mới
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu:
- Mục tiêu: giúp học sinh tích cực quan sát tranh và trả lời một số câu hỏi trước khi bắt đầu vào
bài học mới
b. Nội dung: Tạo tâm thế để học sinh xác định được mục tiêu và nội dung về kiến thức, kĩ năng
trong bài học mới.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động:
Hoạt động này gợi ý cho GV một số cách tổ chức hoạt động:
+ GV giúp Hs hoàn thành bảng hỏi K-W-L với các câu hỏi định hướng:
- K: xem video “lời nguyền của các pharaoh” trên VTV để Hs hoàn thành cột W
- W: nêu điều em muốn biết về nước Ai Cập cổ đại.
+ GV nêu một số câu hỏi gợi mở để Hs trả lời cá nhân:
- Em có biết gì về đất nước Ai Cập chưa ?
- Em biết nước Ai Cập thông qua đâu ? (truyện kể, phim: xác ướp Ai Cập…)
+ GV cho Hs xem bức tranh trên đầu “chương 3: xã hội cổ đại” và trả lời câu hỏi:
- Em biết gì về Ai Cập cổ đại ?
- Nói đến đất nước Ai Cập, người ta thường nhắc đến hình ảnh sự vật gì ? (Kim Tự Tháp,
Pharaoh, Nhân sư…)
- Quan sát bức ảnh ở chương 3, em hãy tìm hình ảnh Kim Tự Tháp, Nhân sư, chữ tượng hình
(hieroglyphe)
d. Sản phẩm:
* Học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập:
- Học sinh lắng nghe và trả lời câu hỏi của giáo viên
* Học sinh báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ: Hs trả lời câu hỏi của GV đưa ra
* Đánh giá nhiệm vụ học tập: GV đánh giá câu trả lời của Hs, chọn 1 sản phẩm làm tình huống
dẫn vào bài mới
Câu trả lời của học sinh trên bảng hỏi
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
2.1. Hoạt động hình thành kiến thức 1
I. Điều kiện tự nhiên
a. Mục tiêu:
- Tìm hiểu lịch sử: Khai thác và sử dụng thông tin từ video, văn bản, hình ảnh về lịch sử và môn
lịch sử để nêu được ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên với sự hình thành nhà nước Ai Cập cổ đại
- Tôn trọng sự khác biệt về nhận thức, phong cách cá nhân của những người khác.
b. Nội dung:
Học sinh trả lời câu hỏi.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động:
- GV treo bản đồ thế giới và bản đồ Ai Cập (theo sách giáo khoa)
- Hoạt động cá nhân:
+ HS xác định vị trí của Ai Cập trên bản đồ thế giới

+ HS đọc bản đồ Ai Cập cổ đại, xác định các ký hiệu: kinh đô, thành phố cổ, vị trí sông Nin,
vùng nào trên sông Nin là vùng canh tác lúa, vùng nào thường xuyên ngập lụt (có thể yêu cầu HS
xác định bằng đặt các câu hỏi: ở đâu, vị trí nào)
- Hoạt động nhóm: GV gợi ý cho HS đọc trước SGK/32 và chia nhóm nhỏ (nhóm đôi, nhóm theo
tổ, nhóm 4 người) cùng thảo luận các câu hỏi sau:
+ Sông Nin đem lại những thuận lợi và khó khăn gì cho người Ai Cập cổ đại ? Những thuận lợi
và khó khăn có nguyên nhân do đâu ? (gợi ý: Hs xem hình 6.2 để trả lời câu hỏi)
+ Quan sát người 6.1, 6.3 và đoạn văn của SGK/32, em hãy cho biết chữ nào trong hai chữ tượng
hình dưới đây miêu tả hoạt động đi thuyền của người Ai Cập cổ đại ? (để giúp Hs, GV có thể đặt
thêm các câu hỏi gợi ý: sông Nin chảy từ hướng nào đến hướng nào ?.... gợi ý thêm để Hs suy
luận và trả lời câu hỏi).
* Thực hiện nhiệm vụ:
- GV hỗ trợ Hs trả lời bằng các câu hỏi gợi mở, hỗ trợ thêm để Hs hoàn thành nhiệm vụ (nếu cần
thiết)
d.Sản phẩm học tập:
* Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
- GV mời Hs đại diện một số nhóm trình bày câu trả lời
* GV sửa chữa và chốt nội dung chính cho Hs ghi bài:
- Ai Cập nằm ở Đông Bắc châu Phi.
- Sông Nin mang nguồn nước dồi dào phục vụ nông nghiệp, là tuyến đường giao thông quan
trọng
2.2. Hoạt động hình thành kiến thức 2
II. Quá trình thành lập nhà nước Ai Cập cổ đại

a. Mục tiêu:
- Trình bày được quá trình hình thành nhà nước Ai Cập cổ đại.
b. Nội dung: Học sinh trả lời câu hỏi.
c. Cách thức thực hiện
* Chuyển giao nhiệm vụ:
GV yêu cầu Hs đọc SGK/34, kết hợp hình 6.1 và hình 6.4 và trả lời câu hỏi:
- Những cư dân nào của Ai Cập cổ đại đã xâm nhập vào sông Nin ? (thổ dân Ai Cập, người
Hamites của Tây Á). Liên hệ với phần 1 thì hỏi thêm câu: Tại sao họ xâm nhập vào sông Nin ?
- Vào sông Nin, cư dân sống theo từng ? (có 42 nome (công xã)
- Vào thời gian nào, vua Narmer thống nhất nhà nước Ai Cập cổ đại ?
- Em hãy quan sát hình 6.4 kết hợp đọc “em có biết” và trả lời câu hỏi: quá trình thống nhất đất
nước Ai Cập được thực hiện bằng cách thức nào (chiến tranh, hoà bình, thương lượng) trong
phiến đá Narmer ? Chi tiết nào chứng minh điều đó ?
- Narmer và những người kế vị đã cai trị Ai Cập theo hình thức nào ? Đứng đầu nhà nước Ai Cập
cổ đại là ai ?
- Nhà nước Ai Cập sụp đổ vào thời gian nào ?
- GV yêu cầu Hs thiết lập trục thời gian về quá trình hình thành và tồn tại của nhà nước Ai Cập:
Nôm (thống nhất bằng chiến tranh) Vương quốc
3200 TCN (hình thành)

30 TCN (kết thúc)

* Hs thực hiện nhiệm vụ: Hs suy nghĩ và trả lời các câu hỏi
d. Sản phẩm:
* Hs báo cáo nhiệm vụ học tập: Hs trả lời các câu hỏi, hs khác bổ sung
* Đánh giá nhiệm vụ học tập: GV nhận xét và đánh giá nhiệm vụ của Hs, còn thời gian mở rộng
nội dung:
- Năm 3200 TCN, vua Menes thống nhất các nome ở Thượng và Ai Cập thành nước Ai Cập thống
nhất.
- Các pharaoh có quyền tối cao, cai trị theo hình thức cha truyền con nối
- Năm 30 TCN, Ai Cập bị quân La Mã thống trị
GV có thể mở rộng phần này bằng sơ đồ sau:
“Cuối thiên niên kỷ IV TCN, các công xã nguyên thuỷ tan rã nhường chỗ cho các công xã nông
thôn; các công xã nông thôn hợp lại thành các “nome”. Có 42 nome và mỗi nome có một thủ lĩnh
đứng đầu, lớn nhất là nome Elephantine, Abydos, Memphis, Heracleopolis… Dần dần các nome
ấy hợp thành hai miền Thượng và Hạ Ai Cập. Khoảng năm 3.200 TCN, vua Menes (hay Narmer)
của Thượng Ai Cập đánh bại Hạ Ai Cập, thành lập Vương quốc Ai Cập thống nhất với kinh đô là
Memphis.
Thời cổ vương quốc là thời kỳ của Kim Tự Tháp, bắt đầu từ khi vua Djoser lên ngôi năm 2678
TCN mở ra Vương triều III. Các vua của vương triều III, IV và V nhiều lần xâm lược vùng Nubia
(nam Ai Cập) để khai mỏ và tới cả vùng Palestine, xúc tiến xây dựng các Kim Tự Tháp (KTT
Sneferu, KTT Kheops, KTT Menkhare). Cuối thời vương triều VI (2345 – 2181 TCN), Ai Cập
suy yếu nghiêm trọng.
Năm 2060 TCN, Mentuhotep II thống nhất Ai Cập và lập vương triều XI, thời Trung vương quốc
bắt đầu. Trung vương quốc có 7 vương triều, vương triều XI và XII rất ổn định và phát triển
mạnh kinh tế (buôn bán mạnh ở Ai Cập). Năm 1750 TCN, khởi nghĩa của nô lệ Ai khiến Ai Cập
suy yếu; bị quân Hiksos ở Palestine xâm lược (1710 – 1570 TCN).
Năm 1570 TCN, Ahmose I đánh bại quân Hiksos và Ai Cập thống nhất, thời kỳ Tân vương quốc
bắt đầu. Các cuộc chiến tranh liên tiếp của các pharaoh thuộc 3 vương triều từ XVII đến XIX đã

mở rộng lãnh thổ sang Palestine, Syria, Libya và Nubia, đưa Ai Cập trở thành đế chế với đường
biên giới dài tới 3.200 km (nổi bật là pharaoh Thutmose III và Ramses II)
Năm 943 TCN, Shosenq I của Libya cướp ngôi pharaoh và cai trị toàn Ai Cập (thời sau Đế chế).
Trong 8 thế kỷ tiếp theo của thời sau Đế chế, Ai Cập bị chia cắt và liên tiếp bị các thế lực người
Libya (943 TCN), Nubia (752 TCN), Assyria (671 TCN), Ba Tư (525 TCN), Hy Lạp –
Macedoine (332 TCN). Đến năm 30 TCN, Ai Cập trở thành một tỉnh của La Mã.

2.3. Hoạt động hình thành kiến thức 3
III. Những thành tựu văn hoá tiêu biểu
a. Mục tiêu:
- Trình bày được các thành tựu văn hoá của Ai Cập cổ đại .
-Vận dụng và sáng tạo: Vận dụng được kiến thức về thành tựu của văn hoá Ai Cập cổ đại, đánh
giá được giá trị của văn hoá với cuộc sống hiện đại
b. Nội dung: Học sinh trả lời câu hỏi.
c. Cách thức thực hiện:
* Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV chia lớp thành 4 nhóm, thảo luận trong một thời gian nhất định với 4 nội dung: chữ viết,
toán học, kiến trúc và điêu khắc, Y học
- GV chia nhóm sẵn trước khi bắt đầu bài mới, yêu cầu các nhóm trình bày nội dung bằng một
bức tranh (mỗi nhóm một bức) – kỹ thuật phòng tranh
- GV cho Hs trả lời hai câu hỏi;
+ Em ấn tượng nhất là thành tựu nào của người Ai Cập cổ đại ? Vì sao ? (với câu hỏi này dùng kỹ
thuật khăn trải bàn để Hs tự do viết ý tưởng, giải thích ngắn gọn; hoặc Hs trả lời cá nhân)
+ Vì sao hình học ở Ai Cập lại phát triển ?
d. Sản phẩm:
* Thực hiện nhiệm vụ: Hs các nhóm thực hiện theo nhiệm vụ GV đã giao
* Báo cáo nhiệm vụ: Hs đại diện các nhóm trình bày sản phẩm của mình. Nếu là tranh thì treo
trước lớp cho các nhóm khác quan sát, đưa ra các ý kiến phản hồi.
* GV nhận xét và chốt nội dung chính:

- Chữ tượng hình, viết trên giấy papyrus
- Giỏi về hình học
- Kiến trúc nổi bật là các Kim Tự Tháp
- Y học là thuật ướp xác
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
3.1. Hoạt động luyện tập 1
a/ Mục tiêu:
- Vận dụng được kiến thức về thành tựu của văn hoá Ai Cập cổ đại, đánh giá được giá trị của văn
hoá với cuộc sống hiện đại
b/ Nội dung : Học sinh trả lời câu hỏi.
c/ Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động:
GV yêu cầu HS trả lời một số câu hỏi trong sách:
- Em hiểu thế nào về câu nói của Herodote: “Ai Cập là quà tặng của sông Nin” ?
- Em hiểu như thế nào về câu thơ sau: “Vinh danh thay người, sông Nin vĩ đại ! Người đến từ đất
và mang đến sự sống cho Ai Cập”.
- Sự ra đời của nhà nước Ai Cập cổ đại dựa trên cơ sở nào ?
- Hoàn thành sơ đồ tư duy theo mẫu trong sách về các thành tựu văn hoá của Ai Cập cổ đại

d. Sản phẩm: bài làm của học sinh
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
- Mục tiêu:
Vận dụng được kiến thức về thành tựu của văn hoá Ai Cập cổ đại, đánh giá được giá trị của văn
hoá với cuộc sống hiện đại
- Nội dung hoạt động: Học sinh làm bài tập
- Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động:
- Giả sử lớp học của em có chiều cao 3 mét, em hay cùng các bạn trong lớp tìm hiểu xem chiều
cao của Kim Tự Tháp Khê-ốp gấp bao nhiêu lần chiều cao của lớp học ?
- Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
3.4. Nhận xét, dặn dò:
- Đối với bài học tiết này: Các em về nhà học bài, làm bài tập 2 SGK/ 36
-Đối với bài học tiết tiếp theo: Chuẩn bị bài 7: LƯỠNG HÀ CỔ ĐẠI
Chuẩn bị: +Điều kiện tự nhiên của LƯỠNG HÀ?
- Quá trình thành lập nhà nước Ai Cập cổ đại như thế nào?
- Những thành tựu văn hóa tiêu biểu của Ai Cập ra sao?
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO DÀNH CHO HỌC SINH