PHAM THI NIEM – TH7THCS NGUYEN DU – TUY DUC - DAKNONG

MỤC LỤC

1. MỞ ĐẦU....................................................................................................................................2
1.1. Lý do chọn đề tài..................................................................................................................2
1.2. Mục đích nghiên cứu............................................................................................................3
1.3. Đối tượng nghiên cứu...........................................................................................................3
1.4. Phương pháp nghiên cứu......................................................................................................4
1.4.1. Phương pháp nghiên cứu tâm lý học sinh......................................................................4
1.4.2. Phương pháp quan sát, đánh giá....................................................................................4
1.4.3. Phương pháp tìm tòi, lên kế hoạch................................................................................4
1.5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu................................................................................................4
2. NỘI DUNG..................................................................................................................................4
2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề.......................................................................................................4
2.2. Thực trạng của vấn đề...........................................................................................................6
2.2.1. Thuận lợi........................................................................................................................6
2.2.2. Khó khăn........................................................................................................................7
2.3. Các biện pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề.......................................................................8
2.3.1. Tạo môi trường học tập với 4 tiêu chí cơ bản để xây dựng lớp học hạnh phúc.............8
2.3.2. Đổi mới hình thức, nội dung sinh hoạt lớp, tăng cường giáo dục đạo đức, giá trị sống
và kỹ năng sống cho học sinh................................................................................................12
2.3.3. Phối kết hợp với giáo viên tham gia giảng dạy bộ môn để xây dựng các giờ học hạnh
phúc, tạo động lực, môi trường để xây dựng lớp học hạnh phúc..........................................15
2.3.4. Xây dựng lớp học bình đẳng, dân chủ, đoàn kết. Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học
sinh và thay đổi nội dung, hình thức họp phụ huynh học sinh..............................................15
2.4. Kết quả đạt được.................................................................................................................18
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ...................................................................................................19
3.1. Kết luận...............................................................................................................................19
3.2. Đề xuất, kiến nghị...............................................................................................................20

2

1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Sáng ngày 02 tháng 9 năm 1945, mở đầu bản Tuyên ngôn độc lập đọc tại
Vườn hoa Ba Đình, Hà Nội, Bác Hồ đã trịnh trọng tuyên bố với đồng bào cả nước
và với nhân dân toàn thế giới rằng: “Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền bình
đẳng. Tạo hóa đã cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong
những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”.
Hạnh phúc là điều mà bao đời nay, loài người chúng ta luôn mong muốn đạt được.
Dù mỗi người đều có quan điểm riêng về hạnh phúc song không ai có thể phủ nhận
rằng hạnh phúc chính là đích đến trong cuộc đời mỗi con người và con người dù ở
giai đoạn lịch sử nào cũng luôn đi tìm hạnh phúc, đều ước muốn mình được hạnh
phúc. Tổ chức Liên hợp quốc cũng đã thừa nhận “Hạnh phúc là một trong những
quyền cơ bản của con người”.
Chúng ta đang sống trong thời đại mới – thời đại văn minh, khoa học, nhất
là sự phát triển vượt bậc của ngành Công nghệ thông tin, nó làm cho cuộc sống con
người ngày càng được nâng cao. Nhưng thật đáng tiếc, nhiều người không cảm
thấy được hạnh phúc khi sống trong một xã hội mà giá trị đạo đức đang bị xói mòn
bởi lối sống thực dụng, thói tham lam, ích kỷ, sự vô cảm, vô trách nhiệm của nhiều
người. Những hành vi bạo lực diễn ra ở nhiều nơi, nhiều lĩnh vực. Từ bạo lực gia
đình, bạo lực học đường đến bạo lực nơi công cộng. Mặt trái của kinh tế thị trường
cùng với sự yếu kém trong tự giáo dục đạo đức đã bào mòn những tình cảm tự
nhiên của con người, khiến con người ngày càng sống khép kín hơn, cảm thấy cô
đơn hơn. Để kiến tạo một quốc gia hạnh phúc, trước hết phải phát triển giáo dục và
đào tạo. Bởi vì giáo dục và đào tạo giữ vai trò hết sức quan trọng trong công cuộc
xây dựng và phát triển đất nước, đào tạo con người có đủ đức, trí, thể mĩ để đáp
ứng xu thế phát triển của thời đại, một trong những tiêu chí vô cùng quan trọng để
xây dựng hạnh phúc của một đất nước. Tuy nhiên, để giáo dục thực sự là trọng tâm
của việc xây dựng một xã hội lí tưởng, một xã hội hạnh phúc, thì ngành giáo dục
phải thực hiện đổi mới. Một trong những nội dung cần đổi mới ngay đó là xây

3

dựng trường học hạnh phúc, lớp học hạnh phúc, tạo cho học sinh một môi trường
học tập an toàn, lành mạnh, thân thiện, tạo điều kiện cho học sinh – chủ nhân
tương lai của đất nước được phát triển toàn diện về phẩm chất và năng lực, xây
dựng con người Việt Nam mới, con người của xã hội chủ nghĩa, hướng tới xây
dựng Việt Nam - một quốc gia hạnh phúc.
Trong những năm gần đây, xây dựng trường học hạnh phúc, lớp học hạnh
phúc đã trở thành xu thế tất yếu của ngành giáo dục. Công tác xây dựng trường học
hạnh phúc không chỉ là mối quan tâm của nhiều nhà quản lí giáo dục, đội ngũ nhà
giáo mà còn là mong muốn của nhiều học sinh, phụ huynh và toàn xã hội. Xuất
phát từ yêu cầu thực tiễn của ngành giáo dục, xuất phát từ tình hình thực tế của nhà
trường, của lớp học, với mong muốn xây dựng một môi trường học tập lí tưởng, an
toàn, thận thiện cho học sinh, giúp các em có điều kiện phát triển toàn diện phẩm
chất và năng lực hướng tới xây dựng trường học hạnh phúc, tham gia vào công
cuộc kiến tạo quốc gia hạnh phúc, chúng tôi đã thực hiện và chọn viết sáng kiến:
“Các biện pháp xây dựng lớp học hạnh phúc tại lớp 9B, trường Tiểu học và Trung
học cơ sở Nguyễn Du, xã Quảng Tâm, huyện Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông”. Trong
khuôn khổ của đề tài này, chúng tôi muốn chia sẻ cùng quý đồng nghiệp một số
kinh nghiệm về xây dựng lớp học hạnh phúc mà chúng tôi đã thực hiện có hiệu quả
tại lớp 9B, trường TH&THCS Nguyễn Du.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Tìm hiểu thực trạng lớp chủ nhiệm, tâm lí của học sinh và giáo viên trường
TH&THCS Nguyễn Du khi đến trường để từ đó nghiên cứu và thực hiện các biện
pháp xây dựng lớp hạnh phúc, tạo môi trường lớp học an toàn, thân thiện, kích
thích học sinh niềm say mê học tập, sự ham thích tới trường góp phần xây dựng
trường học hạnh phúc.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp xây dựng lớp học hạnh phúc.

4

1.4. Phương pháp nghiên cứu
1.4.1. Phương pháp nghiên cứu tâm lý học sinh
Trên cơ sở những kiến thức về tâm lý, giáo dục học, chúng tôi luôn lắng
nghe những chia sẻ, những mong muốn của học sinh khi đến trường.
1.4.2. Phương pháp quan sát, đánh giá
Quan sát thái độ, cảm xúc của học sinh trong các giờ học và giờ sinh hoạt
lớp. Quan sát cách học sinh ứng xử với bạn bè trong lớp, với thầy cô và mọi người
xung quanh, cách học sinh giải quyết vấn đề của bản thân và của tập thể. Từ đó
đưa ra những biện pháp phù hợp để xây dựng môi trường lớp học thân thiện hơn,
tạo điều kiện tốt nhất để học sinh phát triển toàn diện về phẩm chất và năng lực.
1.4.3. Phương pháp tìm tòi, lên kế hoạch
Tìm những tài liệu liên quan đến việc xây dựng lớp học hạnh phúc. Tìm hiểu
những mô hình lớp học hạnh phúc đã được xây dựng thành công ở các cơ sở giáo
dục khác trong cả nước, các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về việc xây dựng lớp học
hạnh phúc, trường học hạnh phúc.
Lên kế hoạch để thực hiện ở lớp chủ nhiệm.
Học hỏi kinh nghiệm từ những giáo viên chủ nhiệm lâu năm.
1.5. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Các biện pháp xây dựng lớp học hạnh phúc cho học sinh lớp 9B, trường
TH&THCS Nguyễn Du, huyện Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông.
2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề
Sinh thời Bác Hồ đã từng nói: Tất cả mọi người sinh ra đều có quyền được
sống, quyền tự do và mưu cầu hạnh phúc. Hạnh phúc là khát vọng, là đích đến
trong cuộc đời mỗi con người, là mục tiêu hướng tới của tất cả các quốc gia. Để
xây dựng một quốc gia hạnh phúc thì trước hết phải quan tâm phát triển giáo dục
và đào tạo.
Giáo dục và đào tạo giữ vai trò vô cùng quan trong trong công cuộc xây
dựng và phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Chính vì vậy, Đảng và Nhà

5

nước ta luôn đặc biệt quan tâm và coi giáo dục là quốc sách hàng đầu. Nghị quyết
29-NQ/TW 2013 về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh
quan điểm: “Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và
bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị nội dung
kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học”. Luật giáo
dục Việt Nam 2019 khi đề cập đến mục tiêu của giáo dục cũng khẳng định: “Giáo
dục là phát triển toàn diện con người Việt Nam, có đạo đức, tri thức, văn hóa, sức
khỏe và nghề nghiệp; có phẩm chất, năng lực và ý thức công dân; có lòng yêu
nước, tinh thần dân tộc; phát huy khả năng, tiềm năng của mỗi cá nhân…đáp ứng
được yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế”. Cùng
với đó, chương trình giáo dục phổ thông 2018 cũng đề ra yêu cầu mới đối với giáo
viên đó là: “Mỗi thầy cô giáo phải là những người truyền cảm hứng để đem đến
cho học sinh những giờ học hạnh phúc”. Lấy cảm hứng từ mô hình “Happy
School” của UNESCO, mô hình trường học hạnh phúc đã được triển khai thực
hiện thí điểm ở nước ta từ tháng 4 năm 2018 tại một số trường học ở thành phố
Huế và nhanh chóng nhân rộng ra nhiều cơ sở giáo dục trong cả nước. Ngày 22
tháng 4 năm 2019, Bộ giáo dục và đào tạo đã phát động triển khai kế hoạch nâng
cao năng lực ứng xử sư phạm, đạo đức nhà giáo vì một trường học hạnh phúc.
Đại hội lần thứ XIII của Đảng cũng xác định mục tiêu: “Khơi dậy khát vọng
phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc”. Đây là khát vọng chính đáng của toàn
dân tộc Việt Nam.
Năm học 2022 – 2023 được xác định là năm trọng tâm của đổi mới. Trong
sự đổi mới đó thì việc xây dựng những “Ngôi trường hạnh phúc” được coi là
nhiệm vụ lớn của ngành giáo dục. Một ngôi trường muốn thực hiện tốt vai trò giáo
dục của mình, muốn đạt được kết quả giáo dục toàn diện thì trước hết phải xây
dựng những lớp học hạnh phúc. Lớp học hạnh phúc là lớp học mà ở đó học sinh và
giáo viên đều cảm thấy hạnh phúc. Trong đó, hạnh phúc của học sinh được coi là
mục tiêu cao nhất. Cụ thể là học sinh được phát triển toàn diện, trở thành chính
mình trong môi trường học tập an toàn, lành mạnh và nhiều tình yêu thương.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của ngành giáo dục và định hướng phát triển

6

lâu dài của nhà trường, bên cạnh nhiệm vụ nâng cao chất lượng chuyên môn thì
việc tạo ra môi trường học tập tích cực, thân thiện tiến đến mục tiêu: “Trường học
hạnh phúc – Thầy cô hạnh phúc – Học sinh hạnh phúc” không chỉ là đích đến mà
còn là khát vọng của toàn xã hội. Khi xây dựng được trường học hạnh phúc, lớp
học hạnh phúc, chúng ta sẽ có được sản phẩm là những con người đáp ứng xu thế
phát triển của thời đại. Tuy nhiên, một thực tế hiện nay đang diễn ra đó là: ngày
càng có nhiều học sinh gặp vấn đề về rối loạn tâm lí đặc biệt là rối loạn tâm lí ở lứa
tuổi dậy thì. Ở nhiều trường học, bầu không khí lớp học thường xuyên trong trạng
thái căng thẳng, mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh còn nhiều khoảng cách.
Trong các lớp học còn tồn tại nhiều vấn đề chưa kịp ngăn chặn và xử lí như tình
trạng bạo lực học đường, học sinh nghiện game, cúp tiết, bỏ học, không có hứng
thú trong học tập, tinh thần đoàn kết giữa các thành viên trong lớp còn lỏng lẻo,
không duy trì được nền nếp…. Vậy làm thế nào để mỗi ngày học sinh đến trường
là một ngày vui, giáo viên đến trường mỗi ngày là một niềm hạnh phúc, quan hệ
thầy trò là động lực cho học sinh học tập? Làm thế nào để xây dựng môi trường
trong lớp học thực sự hạnh phúc, học sinh phải cảm thấy nó giống như một mái
nhà chung mà mà bản thân mỗi em là thành viên trong ngôi nhà ấy? Đó là mục tiêu
và cũng là khát khao của chúng tôi trong quá trình làm công tác chủ nhiệm lớp.
2.2. Thực trạng của vấn đề
2.2.1. Thuận lợi
Xây dựng trường học hạnh phúc, lớp học hạnh phúc là nội dung quan trọng
mà Bộ giáo dục và Đào tạo phát động từ nhiều năm qua và nhận được rất nhiều sự
quan tâm của các nhà trường và đội ngũ nhà giáo. Chương trình giáo dục phổ
thông 2018 đã hướng tới nội dung giáo dục hạnh phúc như: giảm tải chương trình
học, chú trọng phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực học sinh, tăng cường hoạt
động trải nghiệm, ứng dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, giảm áp lực thi cử...
Công tác chủ nhiệm lớp được sự quan tâm đặc biệt của Ban giám hiệu, các
tổ chuyên môn trong nhà trường. Sự quan tâm ấy được thể hiện ở khâu lựa chọn
giáo viên chủ nhiệm phù hợp với đối tượng học sinh. Nhà trường đã tổ chức cho

7

giáo viên học tập, nghiên cứu các chuyên đề về “Trường học hạnh phúc – Thầy cô
chúng ta thay đổi” do Bộ giáo dục và đào tạo tổ chức.
Ban giám hiệu trường TH&THCS Nguyễn Du đã triển khai thực hiện các
mục tiêu giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, chú
trọng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Nhà trường kết hợp với các tổ chức
Đoàn, Đội tổ chức các hoạt động nhằm giáo dục kỹ năng sống, qua đó phát triển
phẩm chất và năng lực cho học sinh, làm cho các em cảm thấy hạnh phúc khi đến
trường.
Đội ngũ giáo viên bộ môn có chuyên môn vững, nhiệt tình trong giảng dạy.
Đa số học sinh ngoan, lễ phép, có ý thức kỉ luật cao, tích cực tham gia hoạt
động phong trào do Liên đội, nhà trường, lớp tổ chức.
Nhiều phụ huynh quan tâm, phối hợp chặt chẽ với giáo viên trong việc giáo
dục học sinh.
2.2.2. Khó khăn
Trường TH&THCS Nguyễn Du nằm trên địa bàn xã thuộc vùng kinh tế - xã
hội đặc biệt khó khăn. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân còn ở mức
thấp.
Trong lớp 9B có 14 học sinh có hoàn cảnh gia đình khá khó khăn, kinh tế
không ổn định, cha mẹ lo làm ăn không có thời gian quan tâm con cái; 12 em cha
mẹ li hôn, li thân hoặc thường xuyên bất hòa khiến các em dễ mặc cảm, tự ti, chán
nản, đau khổ, cáu giận vô cớ, không muốn chơi với bạn hoặc phá phách, gây bạo
lực học đường. Một số em có hoàn cảnh gia đình khá giả hơn thì lại tỏ ra coi
thường những bạn có hoàn cảnh gia đình khó khăn hoặc những bạn là người đồng
bào dân tộc thiểu số gây bè phái, mất đoàn kết. Bên cạnh đó, trrong lớp còn tồn tại
tình trạng học sinh nghiện game, thích dùng bạo lực với bạn để chứng tỏ bản thân,
yêu sớm, không có hứng thú trong học tập, không cố gắng hoặc không xác định
được mục tiêu học tập, tinh thần học tập uể oải…
Đặc biệt khó khăn lớn nhất của lớp là đạo đức của nhiều học sinh xuống cấp
trầm trọng. Các em hay nói tục chửi bậy làm tổn thương các bạn khác hoặc sống

8

vô tâm, vô cảm, ích kỉ, vô trách nhiệm với bản thân và những người xung quanh.
Không khí lớp học thường xuyên trong trạng thái nặng nề, nhiều học sinh
không sẵn sàng hoặc không muốn hợp tác với bạn và với giáo viên khi thực hiện
các nhiệm vụ học tập, điều đó gây áp lực cho giáo viên và tất cả học sinh trong lớp.
2.3. Các biện pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề
2.3.1. Tạo môi trường học tập với 4 tiêu chí cơ bản để xây dựng lớp học hạnh
phúc.
Tiêu chí thứ nhất: Lắng nghe, thấu hiểu.
Ngay từ khi nhận lớp chủ nhiệm, chúng tôi đã bắt tay ngay vào tìm hiểu điều
kiện sống, hoàn cảnh của từng học sinh thông qua giáo viên chủ nhiệm cũ, giáo
viên giảng dạy bộ môn, hồ sơ học sinh, phụ huynh…để nắm bắt được các yếu tố
tác động đến sự biến đổi tâm sinh lí của các em. Cứ mỗi buổi đến trường, chúng tôi
dành 15 phút đầu giờ để gặp gỡ học sinh. Việc đầu tiên là nắm bắt tình hình chung,
sau đó là tìm hiểu tâm trạng của các em khi chuẩn bị bước vào một buổi học mới.
Nếu có học sinh gặp vấn đề nào đó, chúng tôi sẽ kịp thời động viên và tìm cách
giúp đỡ để các em luôn cảm thấy thầy cô và bạn bè luôn là chỗ dựa tinh thần và
sẵn sàng giúp đỡ khi em gặp khó khăn trong học tập cũng như trong cuộc sống.
Chúng tôi luôn lắng nghe học sinh nói để hiểu được tâm tư tình cảm của các em
cũng như tìm hiểu nguyên nhân sâu xa của vấn đề mà em gặp phải. Để việc lắng
nghe thực sự có hiệu quả, chúng tôi đã tạo hộp thư “Điều em muốn nói” để lắng
nghe những tâm tư tình cảm, niềm vui nỗi buồn, những vướng mắc hay những
mong muốn của tất cả học sinh. Chúng tôi luôn giữ bí mật những thông tin, những
tâm tư tình cảm mà học sinh gửi gắm trong hộp thư để tạo niềm tin cho các em, để
các em yên tâm chia sẻ với giáo viên những điều các em muốn. Không chỉ lắng
nghe học sinh nói, chúng tôi còn lắng nghe ý kiến phản hồi từ những giáo viên
giảng dạy bộ môn và những học sinh khác để hiểu học sinh mình hơn, hiểu được
bản chất của vấn đề để có biện pháp tư vấn, giúp đỡ kịp thời, phù hợp.

9

Tiêu chí thứ hai: Chia sẻ, đồng cảm
Thường xuyên tổ chức các buổi hiểu thương cho học sinh để các em có cơ
hội chia sẻ với giáo viên và các bạn trong lớp. Chúng tôi thường tổ chức các buổi
chia sẻ hiểu thương trong một số giờ sinh hoạt hay trong những buổi tư vấn tâm lí
cho nhóm học sinh. Khi có học sinh mắc sai lầm, thiếu sót hay có những suy nghĩ
và hành vi lệch chuẩn, chúng tôi luôn kiềm chế, không trách phạt, không chì chiết
mà luôn thể hiện sự tôn trọng đối với các em, gợi ý cho các em tự chia sẻ. Sau đó
chúng tôi sẽ tìm cách uốn nắn và giúp đỡ học sinh sửa chữa sai lầm. Chúng tôi
thường kể những câu chuyện mà bản thân đã trải qua, đã từng làm (giống như học
trò) để từ đó đưa ra cách nhìn của một người khi cùng lứa tuổi và khi đã trưởng
thành từng trải, từ đó gián tiếp giúp các em biết có ý thức tự điều chỉnh những suy
nghĩ, hành vi lệch chuẩn của mình. Để chia sẻ và đồng cảm với học trò, chúng tôi
luôn đặt bản thân mình vào chính bản thân, suy nghĩ của học trò để hiểu tại sao các
em lại trải qua những cảm xúc, suy nghĩ và có những hành động như vậy. Thông
qua các buổi chia sẻ hiểu thương, chúng tôi đã xóa bỏ được hàng rào ngăn cách với
học trò bằng sự sự đồng cảm, sẻ chia và tình yêu thương.

10

Tiêu chí thứ 3: Tôn trọng, được ghi nhận
Ngay từ tuần đầu tiên của năm học, chúng tôi đã tổ chức cho học sinh thảo
luận, tự xây dựng nội quy lớp học. Việc xây dựng nội quy lớp học dựa trên ý kiến
của tất cả các thành viên trong lớp, đảm bảo tính kỷ luật và phát huy thế mạnh của
mỗi thành viên. Mọi ý kiến về xây dựng nội quy lớp học của các thành viên trong
lớp đều được tôn trọng, ghi nhận. Mọi kế hoạch hoạt động của lớp đều được bàn
bạc dân chủ trong sự lắng nghe, thấu hiểu và tôn trọng. Khi được trực tiếp tham gia
xây dựng nội quy lớp học, học sinh sẽ tự nhận thấy trách nhiệm của mình đối với
tập thể lớp. Các em sẽ tự giác, chủ động thực hiện tốt những nội quy do chính các
em đề ra.

11

Ngoài việc tổ chức cho học sinh xây dựng nội quy lớp học, chúng tôi cũng
tổ chức cho các em xây dựng không gian lớp học thân thiện với tiêu chí “Lớp học
là nhà, bạn bè là anh em”. Mọi ý tưởng về trang trí lớp học của học sinh đều được
tôn trọng, ghi nhận. Các em tự trang trí không gian lớp học của mình bằng năng
lực, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi. Thông qua việc tổ chức cho học
sinh tự trang trí không gian lớp học, chúng tôi đã gián tiếp giáo dục đạo đức, nhân
cách cho các em. Các em sẽ cảm thấy mình được thầy cô và bạn bè tôn trọng, ghi
nhận, sẽ cảm thấy hạnh phúc và tích cực tự giác học tập hơn trong chính không
gian mà các em tự tạo ra.

Tiêu chí thứ 4: An toàn, yêu thương
Thực hiện tốt việc phối kết hợp với các tổ chức đoàn thể trong nhà trường
để tổ chức các buổi tuyên truyền về phòng chống tai nạn thương tích, nói không
với bạo lực học đường; tuyên truyền về thực phẩm bẩn, tác hại của việc ăn quà vặt
hay tuyên truyền về an toàn giao thông để các em có ý thức giữ gìn sự an toàn cho
chính bản thân và những người xung quanh. Ngoài ra trong các tiết sinh hoạt chủ
nhiệm, chúng tôi thường lồng ghép các chuyên đề, các nội dung giáo dục kỹ năng
sống như kỹ năng kiềm chế cảm xúc, kỹ năng làm chủ bản thân, kỹ năng giải quyết
vấn đề…, kể những câu chuyện gần gũi, thiết thực, phù hợp với đặc điểm tâm sinh
lí của học sinh để tạo dựng mối quan hệ tốt giữa các thành viên tong lớp, qua đó
phòng ngừa tình trạng bạo lực học đường, xây dựng môi trường lớp học thực sự an

12

toàn, thân thiện.

2.3.2. Đổi mới hình thức, nội dung sinh hoạt lớp, tăng cường giáo dục đạo đức,
giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh.
Thay vì mỗi tiết sinh hoạt cuối tuần với những nội dung sơ kết thi đua;
thay vì những mục tuyên dương, phê bình gây nhàm chán, áp lực cho học sinh,
chúng tôi mạnh dạn phá vỡ lối mòn của hình thức sinh hoạt lớp truyền thống bằng
việc đưa ra gợi ý một số chủ đề sinh hoạt cuối tuần cho học sinh (khuyến khích các
chủ đề liên quan mật thiết đến tình hình của lớp hoặc các chủ đề đang được xã hội
quan tâm như: bạo lực học đường, nghiện game, tác hại của thuốc lá, ý thức bảo vệ
môi trường, sử dụng mạng xã hội an toàn, thái độ sống thờ ơ, vô cảm, ích kỷ, vô
trách nhiệm của giới trẻ trong xã hội hiện đại…) và yêu cầu học sinh chuẩn bị
trước một tuần để tiết sinh hoạt tuần tiếp theo, cả lớp sẽ cùng thảo luận về chủ đề
đó.
Ví dụ: Tổ chức cho học sinh thảo luận về chủ đề “Game online – nên hay
không nên”. Các em được khích lệ tranh luận để đưa ra những lí lẽ, lập luận riêng
của mình; từ đó chính các em rút ra bài học lớn từ game online: Game online là

13

một hình thức giải trí lành mạnh giúp chúng ta thư giãn sau mỗi giờ làm, giờ học
căng thẳng. Nhưng vì ham mê, dành quá nhiều thời gian chơi game lại gây nên
những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí là đáng tiếc. Trong giờ sinh hoạt, tất cả học
sinh đều có cơ hội được bày tỏ suy nghĩ và quan điểm của mình. Tất cả học sinh
đều được trao quyền bởi giáo viên chủ nhiệm. Các em được nói, được hỏi, được
nhận xét, phán xét và được tôn trọng. Khi ấy, mỗi tiết sinh hoạt lớp là một cơ hội
để cả tập thể cùng sẻ chia, cùng giải quyết vấn đề và từ đó giáo viên sẽ thúc đẩy
học sinh của mình học hỏi, tự khám phá những điểm mạnh, sở trường, sở đoản của
bản thân. Khi tất cả học sinh đều được khích lệ nói lên những suy nghĩ và ý kiến
của mình trong bầu không khí thân thiện, tôn trọng và được bảo vệ, các em sẽ nhận
ra rằng đó là lớp học, là ngôi nhà chung của mình. Lớp học là nơi các em có quyền
sở hữu, quyền đưa ra quyết định và sẽ tự hào về điều đó. Khi học sinh cảm thấy
bản thân mình có giá trị, các em sẽ tự biết mình phải sống có trách nhiệm để bảo
vệ danh dự của chính cái tập thể mà ở đó các em có tiếng nói và được tôn trọng.
Có thể những vấn đề đưa ra trong tiết sinh hoạt gây nhiều tranh cãi, không đi
được đến cách giải quyết tốt nhất như mong đợi nhưng thông qua những hoạt động
này, chúng tôi sẽ giúp học sinh của mình tự tin đưa ra ý kiến cá nhân, có bản lĩnh
chịu trách nhiệm về những điều mình nói, những việc mình làm, đặc biệt là biết
cách kiềm chế cảm xúc khi tranh luận với bạn.

Hoặc có thể tổ chức giờ sinh hoạt lớp thành một buổi thi văn nghệ, thi kể

14

chuyện, thi đố vui, thi biểu diễn tài năng hoặc để học sinh tự tổ chức các trò chơi.
Hoạt động này giúp không khí lớp học sôi động, vui tươi, thoải mái hơn; kéo gần
khoảng cách giữa các học sinh trong lớp và khiến cho học sinh yêu lớp học của
mình hơn. Để mỗi tuần có những tiết sinh hoạt ý nghĩa, vui vẻ, chúng tôi giao
nhiệm vụ cho từng tổ để tổ chức trò chơi hay các nội dung sinh hoạt khác. Việc
này sẽ giúp học sinh phát triển được khả năng sáng tạo, kỹ năng lãnh đạo. Không
khí các giờ sinh hoạt cũng vì thế mà trở nên nhẹ nhàng, vui vẻ mà học sinh nào
cũng thích và muốn nó được kéo dài thêm nữa.
Ví dụ: Tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “Truyền tin mật”.
Cách chơi như sau: Mỗi tổ sẽ cử đại diện lên xem nội dung ghi trên tờ giấy
bí mật. Trong tờ giấy đó có thể ghi một thông tin hoặc thường là những câu ngạn
ngữ gần gũi như: “Học tập là hạt giống của kiến thức, kiến thức là hạt giống của
hạnh phúc”; “Đừng xấu hổ khi không biết, chỉ xấu hổ khi không học”; “Học tập
giúp mỗi chúng ta rèn luyện bản thân hoàn thiện hơn”; “Những gì chúng ta biết
trong ngày hôm nay, ngày hôm sau sẽ lỗi thời. Nếu ngừng học tập, chúng ta sẽ
ngừng phát triển”. Nhiệm vụ của đại diện các tổ là phải nhớ được thông tin trên tờ
giấy rồi về truyền đạt cho một bạn ngồi đầu tiên trong tổ rồi lần lượt truyền đến
bạn ngồi cuối dãy. Bạn cuối dãy này có nhiệm vụ viết thông tin lên bảng hoặc viết
vào một tờ giấy nộp cho bạn quản trò hoặc giáo viên chủ nhiệm sao cho nhanh
nhất. Tổ nào nhanh nhất và ghi thông tin chính xác nhất thì tổ đó sẽ chiến thắng và
được tặng cờ hoặc cộng điểm thi đua. Lưu ý khi truyền tin không được nói lớn, ai
phạm quy thì tổ đó sẽ bị loại. Thông qua trò chơi này, học sinh vừa có thêm kiến
thức từ những thông tin, những câu ngạn ngữ hay, vừa củng cố được tinh thần
đoàn kết. Không khí lớp học cũng thoải mái, vui vẻ hơn.
Hoặc cũng có thể tổ chức cho học sinh chơi caro, chơi cờ. Đây là hình thức
được nhiều học sinh tham gia nhất. Các em học sinh rất thích chơi caro và thường
hay lén lút chơi trong giờ học, vì vậy thay vì phạt các em chúng ta nên tổ chức cho
các em thi đấu từng cặp với nhau, rồi chọn ra được người thắng cuộc.
Để học sinh hiểu được sức mạnh của tinh thần đoàn kết tập thể, chúng tôi tổ
chức cho học sinh chơi trò chơi “Hợp sức”. Cách chơi như sau: Chúng tôi phát cho

15

mỗi tổ một bức tranh hoàn toàn giống nhau. Bức tranh này sẽ được cắt ra làm bốn
phần. Các tổ sẽ chia nhau ra để tô màu cho bức tranh. Đảm bảo tất cả thành viên
trong tổ đều phải tham gia hoạt động cho kịp tiến độ. Sau một thời gian nhất định,
chúng tôi sẽ yêu cầu học sinh ráp các mảnh ghép của bức tranh lại. Tranh của tổ
nào có màu sắc hài hòa nhất, tô đẹp nhất, tổ đó sẽ chiến thắng.
Để tránh sự nhàm chán, chúng tôi tổ chức đan xen các tiết mục văn nghệ thư
giãn như: hát, kể chuyện vui, tấu hài; tổ chức tặng quà sinh nhật cho học sinh có
ngày sinh thuộc tháng hoặc tuần đang sinh hoạt. Những hoạt động như vậy giúp
các em biết cách quan tâm nhau hơn và biết quan tâm đến người khác, củng cố
được tinh thần đoàn kết, hợp tác, sống chan hòa tình cảm và ngày càng yêu lớp học
của mình hơn.
2.3.3. Phối kết hợp với giáo viên tham gia giảng dạy bộ môn để xây dựng các
giờ học hạnh phúc, tạo động lực, môi trường để xây dựng lớp học hạnh phúc.
Trong các buổi sinh hoạt chuyên đề, nghiên cứu bài học, chúng tôi luôn
phối hợp cùng với giáo viên bộ môn xây dựng những giờ học, bài học hạnh phúc
thực sự kích thích được hứng thú của học trò. Trước, trong và sau khi dạy thực
nghiệm chúng tôi luôn tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của lớp học để trong mỗi tiết
học, các em không chỉ tiếp thu được kiến thức mà còn cảm thấy hạnh phúc. Trong
mỗi tiết học, không có học sinh nào bị bỏ rơi. Tất cả các em đều được cùng nhau
thực hiện nhiệm vụ học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Các em cũng không
phải học theo kiểu nhồi nhét mà được học những điều có ý nghĩa với các em, được
chủ động khám phá kiến thức, được khơi gợi, khích lệ để tiếp tục tìm hiểu và sáng
tạo.
2.3.4. Xây dựng lớp học bình đẳng, dân chủ, đoàn kết. Phối hợp chặt chẽ với
phụ huynh học sinh và thay đổi nội dung, hình thức họp phụ huynh học sinh.
Trong lớp học, chúng tôi không phân biệt hoàn cảnh, lực học của học sinh,
không lấy thang đo về mặt học tập để so sánh giữa học sinh với nhau. Bởi vì mỗi
học sinh có hoàn cảnh, điều kiện sống khác nhau; tố chất, năng lực, ước mơ của
các em cũng không giống nhau. Hơn nữa, hiện nay yêu cầu của xã hội về học sinh

16

rất cao, bản thân các em đang phải chịu rất nhiều áp lực: áp lực về hoàn cảnh gia
đình, áp lực thi cử, áp lực phải có điểm số cao…Những áp lực ấy khiến các em dễ
nảy sinh tâm lí quá tự tin hay quá tự ti về bản thân. Để khẳng định mình, học sinh
có thể có hai chiều hướng: thứ nhất là sẽ cố gắng học tập tốt hơn; thứ hai là tự
khẳng định mình bằng cách cạnh tranh, bắt nạt, gây bạo lực học đường. Để tránh
chiều hướng thứ hai, chúng tôi luôn chia sẻ với các em những tâm tư, nguyện
vọng, giảm áp lực bằng cách đưa ra những yêu cầu phù hợp với từng học sinh,
giúp các em phát huy khả năng, sở trường của mình; đảm bảo tất cả học sinh đều
được quyền bình đẳng và được đối xử công bằng.
Tạo sự đoàn kết bằng việc động viên học sinh tham gia các hoạt động tập
thể. Khi được tham gia các hoạt động cùng nhau, các em có cơ hội để hiểu nhau
hơn, cùng hỗ trợ, giúp nhau tốt hơn. Ngoài ra, căn cứ vào năng lực, đặc điểm tâm lí
của học sinh, chúng tôi tạo lập các đôi bạn cùng tiến, các tổ nhóm học tập. Thường
xuyên động viên, khích lệ các em giúp nhau tiến bộ trong học tập và rèn luyện.

Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh để phụ huynh thường xuyên
nắm bắt được tình hình học tập, rèn luyện ở trường của con; trên cơ sở đó hỗ trợ

17

con phát huy các điểm tốt hoặc kịp thời ngăn chặn, điều chỉnh, sửa chữa các điểm
hạn chế.
Thay đổi cách thức họp cha mẹ học sinh bằng những phương pháp mới:
thay vì tổ chức họp phụ huynh chỉ để thông báo tình hình học tập, rèn luyện của
học sinh hoặc để thông báo các khoản đóng góp, nhắc nhở đóng tiền, chúng tôi tổ
chức họp cha mẹ học sinh theo chủ đề, định hướng phương pháp giáo dục tích cực
để phụ huynh đồng hành cùng nhà trường trong việc giáo dục các em.
Ví dụ đối với lớp 9, đầu năm học, chúng tôi tổ chức họp phụ huynh với chủ
đề “Đồng hành”. Nội dung của buổi sinh hoạt tập trung vào việc trao đổi với phụ
huynh những khó khăn của học sinh trong học tập, rèn luyện; những cạm bẫy có
thể xảy ra; những nguy cơ cần lường trước; những tác động ảnh hưởng đến sự biến
đổi tâm sinh lí lứa tuổi hoặc khủng hoảng tâm lí tuổi dậy thì để phụ huynh biết
cách đồng hành cùng con, đồng hành cùng nhà trường vì sự tiến bộ của con em
mình. Giữa năm học, chúng tôi lại tổ chức họ...