GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG
Tuần 1,2
Tiết 1,2

NGỮ VĂN 7 (8 TIẾT)
Ngày soạn: 30/8/2023
Ngày dạy: 06/9/2023

(Lê Anh Xuân)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Hiểu nỗi đau đáu nhớ về miền Nam trong tình cảnh đất nước bị chia cắt.
2. Năng lực
a) Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực
giao tiếp, năng lực hợp tác...
b) Năng lực riêng biệt: Nhận biết và nhận xét được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua
từ ngữ, hình ảnh, vần, nhịp, biện pháp tu từ.
3. Phẩm chất: Biết ơn những người đã góp phần làm nên cuộc sống hôm nay và trân
trọng những gì mà các em đang có.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- KHBD, văn bản thơ
- PHT số 1, 2
- Tranh ảnh
- Bảng tương tác
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1

Tiết 1

ND: 06/9/2023
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (5 phút)
a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho học sinh, thu hút học sinh sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ
học tập của mình. Học sinh khắc sâu kiến thức nội dung bài học.
b) Nội dung: Học sinh nghe và cảm nhận
c) Sản phẩm: Học sinh biết về chủ đề và thể loại của văn bản.
d) Tổ chức thực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ
Học sinh nghe bàì đọc Nhớ cơn mưa quê hương qua VIDEO minh họa.
B2: Thực hiện nhiệm vụ: Hình ảnh được nhắc trong bài thơ? Nêu cảm nghĩ của em sau
khi xem?
B3: Báo cáo, thảo luận: Những hình ảnh thân quen ….., Tâm trạng bồi hồi nhớ quê
hương miền Nam.
B4: Kết luận, nhận định:
Các em thân mến! Quê hương có một vị trí quan trọng trong lòng mỗi người. Mỗi
người dân Việt Nam đều có tình cảm thiêng liêng gắn bó với quê hương xứ sở của mình.
Đối với những con người lao động, nhất là người nông dân, họ đã gắn bó mật thiết với
quê hương. Từ lúc cất tiếng khóc chào đời, rồi tuổi thơ đẹp đẽ, những công việc lao
động, rồi cuộc sống gia đình, cho tới lúc nhắm mắt xuôi tay, họ đã sống gắn bó với làng
quê. Tình cảm yêu quê hương đất nước là một truyền thống tốt đẹp và đáng quý của dân
tộc Việt Nam. Đến với bài học hôm nay, chúng ta cùng thả hồn theo những vần thơ lục
bát viết về quê hương để cùng lắng nghe và suy ngẫm. Văn bản “Nhớ cơn mưa quê
hương” của tác giả Lê Anh Xuân đã thể hiện tình cảm như thế.
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh đọc văn bản (15 phút)
a) Mục tiêu:
- Học sinh biết cách đọc diễn cảm và ban đầu hình dung được cảm xúc của nhà thơ
- Học sinh có hiểu ban đầu về tác giả, tác phẩm.
b) Nội dung: Học sinh quan sát văn bản giáo viên minh họa, đọc văn bản theo sự hướng
dẫn của giáo viên.
c) Sản phẩm học tập: Học sinh tiếp thu kiến thức và câu trả lời của học sinh.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
1. Đọc văn bản
NV1: Hướng dẫn học sinh đọc văn bản
- Học sinh biết cách đọc văn bản một
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
cách truyền cảm.
- Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ
Một thao tác rất quan trọng để các em tìm - Trả lời được các câu hỏi suy luận
hiểu, khám phá vẻ đẹp của văn bản đó là
thao tác đọc. Chúng ta đã thực hành việc đọc
rất quen từ năm lớp 6, lưu ý với các em là:
- Âm điệu nhịp nhàng,
2

- Giọng điệu trầm buồn
- Trong quá trình đọc chúng ta sẽ chú ý đến
các chiến lược đọc thể hiện ở các thẻ chỉ
dẫn như theo dõi, hình dung để chúng ta
bước đầu hình dung được tâm trạng tác giả
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
Nhớ cơn mưa quê hương
(Lê Anh Xuân)

Quê nội ơi
Mấy năm trời xa cách
Đêm nay, ta nằm nghe mưa rơi
Nghe tiếng trời gầm xa lắc...
Cớ sao lòng thấy nhớ thương.
***
Ôi cơn mưa quê hương
Đã ru hát hồn ta thuở bé,
Đã thấm nặng lòng ta những tình yêu chớm
hé.
Nghe tiếng mưa rơi trên tàu chuối, bẹ dừa,
Thấy mặt trời lên khi tạnh những cơn mưa.
Ta yêu quá như lần đầu mới biết
Ta yêu mưa như yêu gì thân thiết
Như tre, dừa, như làng xóm quê hương.
Như những con người - biết mấy yêu thương.
Ôi tuổi thơ, ta dầm mưa ta tắm.
Ta lội tung tăng trên mặt nước mặt sông
Ta lặn xuống, nghe vang xa tiếng sấm
Nghe mưa rơi, tiếng ấm tiếng trong.
***
Ôi đâu rồi những trò chơi tuổi trẻ
Những tàu chuối bẹ dừa, những mảnh chòi
nhỏ bé
Những vết chân thơ ấu buổi đầu tiên
Mấy tấm mo cau là mấy chiếc thuyền
Mưa cuốn đi rồi.
Mưa chảy xuống dòng sông quê nội
Sóng nước quê hương dào dạt chảy về khơi,
Chở những kỷ niệm xưa, chìm lắng bốn
phương trời.
Và ta lớn tình yêu hoà bể rộng
Cơn mưa nhỏ của quê hương ta đã sống
3

Nay vỗ lòng ta rung động cả trăm sông,
Ôi cơn mưa quê hương.
Mưa là khúc nhạc của bài ca êm mát.
Những đêm ta nằm nghe mưa hát mưa ơi
Nghe mưa đập cành tre, nghe mưa rơi tàu lá,
Thầm thì rào rạt vang xa...
***
Có lúc bỗng phong ba dữ dội
Mưa đổ ào như thác dồn trăm lối.
Giấc mơ xưa có chớp giật, sấm gầm,
Trang sử nhỏ nhà trường bỗng hoá mưa
giông.
Nghe như tiếng của Cha Ông dựng nước,
Truyền con cháu phải ngẩng cao mà bước
Nghe như lời cây cỏ gió mưa.
Đang hát tiếp bài ca bất khuất ngàn xưa...
***
Mưa tạnh rồi, như mùa xuân nhẹ trổi
Thấy sánh xanh trên những cành xanh nắng
rọi
Mưa ơi mưa, mưa gội sạch những cành non
Mang đến mùa xuân những quả ngọt tươi
ngon.
Ôi vui quá không thấy chim đâu cả
Mà bờ tre nghe giọng hót trong lành.
Nhà ai đấy nhịp chày ba rộn rã,
Làm hạt mưa trên cành lá rung rinh.
              * * *
Mấy cô gái bên kia sông giặt áo
Tay rẩy nước. Bỗng mưa rào nho nhỏ
Cánh tay cô hay cánh gió nhẹ đưa
Rung cành tre rơi nhỏ một cơn mưa...
Ôi yêu quá mấy hàng dừa trước ngõ
Rễ dừa nâu, muờn mượt gân tơ
Đường tạnh ráo, đất lên màu tươi mởn
Đã yêu rồi sao bổng thấy yêu hơn...
Quê hương ơi, mấy năm trời xa cách
Đêm nay ta nằm nghe mưa rơi,
Nghe tiếng trời gầm xa lắc...
Cớ sao lòng lại xót đau...
Ta muốn về quê nội
Ta muốn trở lại tuổi thơ
Ta muốn nằm trên mảnh đất ông cha
4

Nghe mưa đập cành tre, nghe mưa rơi tàu
lá...
Ôi tiếng sấm từ xa, bỗng gầm vang rộn rã...

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
- 2 học sinh lần lượt đọc văn bản
- Giáo viên quan sát, lắng nghe
Bước 3: Kết quả
- Học sinh quan sát, theo dõi, đọc thầm và
suy ngẫm
- Giáo viên quan sát, lắng nghe
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét bài đọc của bạn
- Giáo viên nhận xét, đọc mẫu.
Về nhà các em sẽ đọc bài thơ nhiều lần hơn
và cô tin là sau khi học xong văn bản này
các em sẽ đọc truyền cảm hơn.
NV2: Hướng dẫn học sinh đọc tìm hiểu tác
giả
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ
Học sinh chia sẻ hiểu biết về tác giả Lê Anh
Xuân
( Học sinh nhắc lại kiến thức cũ qua văn bản:
Dáng đứng Việt Nam)
- Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh phát biểu ý kiến
- Giáo viên quan sát, lắng nghe
Bước 3: Kết quả
- Học sinh quan sát, theo dõi, đọc thầm và suy
ngẫm
- Giáo viên quan sát, gợi mở
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm
vụ
- Giáo viên nhận xét, bổ sung và nhấn mạnh.
NV2: Tìm hiểu chung về tác phẩm “Nhớ
cơn mưa quê hương”
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên nêu yêu cầu:
1. Xác định thể loại của bài thơ?
2. Xác định phương thức biểu đạt chính của
5

2. Tìm hiểu chung về tác giả, tác
phẩm
a) Tác giả
- Lê Anh Xuân (05/06/1940 21/5/1968), quê xã Tân Thành Bình Mỏ Cày Bắc - tỉnh Bến Tre.
- Các sáng tác của ông chủ yếu thể
hiện tình yêu đối với quê hương đất
nước, đặc biệt là vùng quê Bến Tre
của mình.
b) Tác phẩm
- Tác phẩm chính
+ Tiếng gà gáy
+ Có đâu như ở miền Nam
+ Hoa dừa
+ Giữ đất

- Thể loại: thơ tự do
Bài thơ đạt giải nhì trong cuộc thi
thơ do Tạp chí văn nghệ tổ chức.
- Phương thức biểu đạt: biểu cảm +
tự sự, miêu tả
- Đề tài: Quê hương

bài thơ?
3. Bài thơ viết về đề tài gì?
- Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS suy nghĩ để trả lời các câu hỏi của giáo
viên.
- Giáo viên quan sát, lắng nghe, gợi mở
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- Học sinh trả lời, học sinh khác nhận xét, bổ
sung.
- Giáo viên quan sát, lắng nghe ý kiến
Bước 4: Đánh giá, kết luận
- Giáo viên nhận xét, chốt kiến thức, chuyển
dẫn sang mục sau: Khám phá văn bản
Hoạt động 2: Trải nghiệm cùng văn bản
a) Mục tiêu:
- Nhận biết và nhận xét được nét độc đáo của bài thơ thể hiện qua từ ngữ, hình ảnh, vần,
nhịp, biện pháp tu từ.
- Biết được câu chuyện về kỹ niệm và cảm nhận được tâm trạng của tác giả
- Biết yêu mến, tự hào và trân trọng những tình cảm của nhà thơ từ đó bồi đắp tình yêu
con người, thiên nhiên, quê hương, đất nước.
b) Nội dung: Học sinh sử dụng văn bản, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c) Sản phẩm học tập: Học sinh tiếp thu kiến thức và câu trả lời của học sinh
d) Tổ chức thực hiện:
NV1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu cảm xúc của nhà thơ (15 phút)
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm II. Trải nghiệm cùng văn bản (25p)
vụ
1. Khơi niềm cảm xúc của tác giả
- Giáo viên chuyển giao nhiệm a) Đặc điểm khổ thơ
vụ
- Bài thơ chia thành 6 khổ. Hầu hết các khổ có 12
Giáo viên phát cho hs PHT (từ dòng. Tuy nhiên có 2 khổ có sự khác biệt so với
đầu giờ học) sau đó đưa câu các khổ còn lại.
hỏi lên bảng chiếu. Yc HS đọc + Khổ 1 có 4 dòng: kể lại sự việc cơn mưa bất
hệ thống yêu cầu của PHT số 2 chợt khơi nguồn cảm xúc, khiến người đọc có tâm
(phụ lục) và hoàn thành PHT trạng chờ đợi được đọc tiếp câu chuyện.
số 2 theo nhóm cặp..
+ Khổ 2, 3 có 13 dòng: kể về những kí ức, thể hiện
- Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ
qua những hình ảnh bất ngờ mà vô cùng quen
Bước 2: Học sinh trao đổi thuộc.
thảo luận, thực hiện nhiệm b) Cảm xúc tác giả
vụ
Thể hiện
Tác dụng
- Học sinh nghe và hoàn thành Thời
Trong đêm
PHT (5 phút).
gian
6

- Giáo viên quan sát, gợi mở
Bước 3: Báo cáo kết quả thảo
luận
- Học sinh quan sát, theo dõi,
suy ngẫm
- Giáo viên quan sát, hỗ trợ
Bước 4: Đánh giá kết quả
thực hiện nhiệm vụ
- Giáo viên nhận xét, bổ sung,
chốt lại kiến thức

Không Hẹp
gian
Tâm
- Buồn
trạng - Nhớ quê
- Nhớ Nội

Hết tiết 1, sang tiết 2

Nhà thơ thể hiện tình yêu
quê hương tha thiết, sự
gắn bó sâu nặng với quê
hương qua những hình
ảnh gần gũi, thân thuộc.

ND: 12/9/2023

NV2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu hiểu câu chuyện về những kỉ niệm với quê
hương (40 phút)
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
2. Tình cảm với quê hương
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc thầm cả bài thơ, - Tiếng mưa rơi trên tàu
tóm tắt lại những kỉ niệm về quê hương theo PHT số chuối bẹ dừa,, tre, làng
3 (phụ lục)
xóm, những con người nơi
? Những hình ảnh nào thể hiện tình cảm gắn bó quê hương tác giả.

sâu nặng với quê hương của tác giả?

? Trình bày cảm nhận của em về những dòng
thơ: Ôi cơn mưa quê hương /Đã ru hát hồn ta
thuở bé, / Đã thẩm nặng lòng ta những tình yêu
chớm hé.

? Bài thơ đã khơi gợi trong em tình cảm với quê
hương, đất nước như thế nào?
+ Học sinh thực hiện cá nhân. + Thời gian: 5 phút
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
- Học sinh thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu
- Giáo viên quan sát, khích lệ và giúp đỡ học sinh
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- Học sinh báo cáo kết quả theo ý hoàn thành trong
PHT
- Học sinh khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
- Giáo viên nhận xét, chốt ý trên máy chiếu.
Đọc bài thơ, ta như nghe một câu chuyện về kí ức
nhà thơ. Dựa vào PHT số 3 em hãy dùng lời của
7

-> Hình ảnh quê hương hiện
về trong tâm trí nhà thơ là
hình ảnh bình dị, gần gũi mà
đằm thắm nghĩa tình.
- Nhớ "những dãy bưởi,
những hàng khế ngọt", với "
nhãn đầu mùa" với những đồ
ăn dân dã "canh tôm nấu khế,
khoai nướng, ngô bung". Và
đặc biệt là hình ảnh người
mẹ tần tảo sơm hôm với tình
yêu thương con sâu sắc.
- > Bất cứ nơi nào có mẹ, đó
chính là quê hương gần gũi
nhất.

mình để bộc lộ tâm trạng đó
- Đại diện học sinh lên trình bày.
Bước 4: Đánh giá, kết luận
- Học sinh nhận xét theo chiến lược 3-2-1 (3 ưu điểm
của bạn- 2 nhược điểm – 1 bài học)
- Giáo viên nhận xét thái độ trong quá trình làm việc
và kết quả làm việc của học sinh, liên hệ.
NV 3: Chủ đề, thông điệp
a) Mục tiêu: Học sinh nhận ra được chủ đề của tác phẩm và thông điệp mà nhà thơ
muốn gửi gắm tới người đọc
b) Nội dung: Học sinh thực hiện yêu cầu của giáo viên bằng cách trao đổi theo nhóm
và trả lời
c) Sản phẩm: vở ghi của học sinh
d) Tổ chức thực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ
Học sinh thảo luận nhóm:
- Chủ đề của bài thơ là gì?
- Qua bài thơ, tác giả muốn gửi gắm đến người đọc những thông điệp nào?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
Học sinh:
- Học sinh hoạt động cá nhân: 2 phút
- Học sinh thảo luận: 3 phút
- Đại diện trình bày
Giáo viên: theo dõi và hướng dẫn học sinh trả lời
B3: Báo cáo sản phẩm
Giáo viên:
- Yêu cầu đại diện của một nhóm lên trình bày.
- Hướng dẫn học sinh trình bày (nếu cần).
Học sinh:
- Đại diện 1 nhóm lên trình bày sản phẩm.
- Các nhóm khác theo dõi, quan sát, nhận xét, bổ sung (nếu cần) cho nhóm bạn.
B4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc của từng nhóm, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế
trong HĐ nhóm của học sinh.
- Chốt kiến thức & chuyển dẫn sang nội dung tiếp theo
* Chủ đề: Thể hiện tình yêu quê hương tha thiết, sự gắn bó sâu nặng với quê hương

qua những hình ảnh gần gũi, thân thuộc.

8

* Thông điệp:Tình yêu quê hương, đất nước - một thứ tình cảm cao quý trong cuộc
sống. Lòng yêu nước được hiểu là sự gắn bó, yêu mến của con người với quê hương, đất
nước. Từ đó mà chúng ta mong muốn được cống hiến, xây dựng quê hương, đất nước
ngày một tốt đẹp hơn. Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu nước nồng nàn. Điều
đó không chỉ được thể hiện trong những năm chiến tranh. Mà còn ngay trong thời bình,
khi chúng ta cùng nhau chung tay xây dựng và phát triển quê hương, đất nước. Đôi khi,
lòng yêu quê hương, đất nước cũng đến từ những hành động vô cùng đơn giản: dọn dẹp
đường làng ngõ xóm, học tập chăm chỉ… Nhờ có tình yêu này mà chúng ta sẽ vượt qua
được những khó khăn trong cuộc sống, sống tích cực hơn và nỗ lực để trở thành người
có ích cho xã hội.
HĐ 4: Củng cố, mở rộng (Khoảng 5 phút)
a) Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung cho học sinh
b) Nội dung: Giáo viên giao nhiệm vụ, học sinh thực hiện nhiệm vụ.
c) Sản phẩm: Sản phẩm của học sinh sau khi đã được chỉnh sửa (nếu cần).
d) Tổ chức thực hiện
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: (Giáo viên giao yêu cầu chuẩn bị)
- Đọc thật kỹ văn bản: Dáng đứng Việt Nam (trên mạng hoặc zalo nhóm)
DÁNG ĐỨNG VIỆT NAM
Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhứt
Nhưng Anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng
Và Anh chết trong khi đang đứng bắn
Máu Anh phun theo lửa đạn cầu vồng.
Chợt thấy anh, giặc hốt hoảng xin hàng
Có thằng sụp xuống chân Anh tránh đạn
Bởi Anh chết rồi nhưng lòng dũng cảm
Vẫn đứng đàng hoàng nổ súng tiến công.
Anh tên gì hỡi Anh yêu quý
Anh vẫn đứng lặng im như bức thành đồng
Như đôi dép dưới chân Anh giẫm lên bao xác Mỹ
Mà vẫn một màu bình dị, sáng trong
Không một tấm hình, không một dòng địa chỉ
Anh chẳng để lại gì cho riêng Anh trước lúc lên đường
Chỉ để lại cái dáng-đứng-Việt-Nam tạc vào thế kỷ:
Anh là chiến sỹ Giải phóng quân.
Tên Anh đã thành tên đất nước
Ôi anh Giải phóng quân!
Từ dáng đứng của Anh giữa đường băng Tân Sơn Nhứt
Tổ quốc bay lên bát ngát mùa xuân.
3 - 1968
(Ca Lê Hiến-Lê Anh Xuân, NXB Văn học, 1993, trang 162 - 163)
9

- Đọc VB, nhớ lại tác giả, tác phẩm, hình ảnh tác giả;
- Nội dung và nghệ thuật bài thơ.
------------------------------------------

10