Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

ĐỌC VĂN BẢN
TIẾT 29 – 30 – 31: TRONG LÒNG MẸ
(Trích “Những ngày thơ ấu” – Nguyên Hồng)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Khái niệm hồi kí.
- Những nét tiêu biểu về nhà văn Nguyên Hồng.
- Người kể chuyện ở ngôi thứ nhất.
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ.
- Tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé
Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú với mẹ.
- Đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng thấm được chất
trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm.
2. Năng lực:
- Biết cách đọc hiểu một văn bản hồi kí.
- Xác định được ngôi kể trong văn bản.
- Phân tích được nhân vật chú bé Hồng.
- Biết trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về giá trị nội dung
và nghệ thuật của văn bản.
3. Phẩm chất:
- Nhân ái, đồng cảm và giúp đỡ những người thiệt thòi, bất hạnh.
- Trân trọng tình mẫu tử và mối liên hệ giữa thời thơ ấu và cả quá
trình hình thành nhân cách con người.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- SGK, SGV.
- Tranh ảnh về nhà văn Nguyên Hồng và văn bản “Trong lòng mẹ”.
- Máy chiếu, máy tính.
- Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm.
- Phiếu học tập.
1

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

Phiếu học tập:
1. TÁC GIẢ NGUYÊN HỒNG
Họ và tên học sinh:
Tên tuổi
Quê quán
Sự nghiệp
Các

tác

phẩm
chính
2. Đoạn trích “Trong lòng mẹ”
Xuất xứ
Thể loại
Phương
thức

biểu

đạt
Ngôi kể
Bố cục
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện
nhiệm vụ học tập của mình. Dẫn dắt vào bài mới
b. Nội dung: GV đặt cho HS những câu hỏi gợi mở vấn đề/ Tổ chức
hoạt động trải nghiệm
c. Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS, câu trả lời của
HS
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
2

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- HS chia sẻ suy nghĩ, cảm

- GV chuyển giao nhiệm vụ

xúc, trải nghiệm cá nhân

Cả lớp cùng lắng nghe bài hát “Lòng mẹ”
và nêu cảm nhận của em về bài hát.
- HS quan sát video, lắng nghe lời bài hát
và suy nghĩ cá nhân.
- GV quan sát, lắng nghe, gợi mở
- HS báo cáo kết quả, nhận xét, bổ sung
câu trả lời của bạn.
- GV nhận xét, bổ sung, dẫn dắt vào bài.
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chung
a. Mục tiêu: Giúp HS nêu được những nét chính về nhà văn Nguyên
Hồng, tác phẩm “Những ngày thơ ấu” và đoạn trích “Trong lòng mẹ”.
b. Nội dung: HS tìm hiểu trước ở nhà thông tin về tác giả, tác phẩm
và thể thơ lục bát dưới sự hướng dẫn của GV, chắt lọc kiến thức để
tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV1: Hướng dẫn HS tìm hiểu về I. Đọc và tìm hiểu chung
tác giả Nguyên Hồng

1. Tác giả

- GV chuyển giao nhiệm vụ

- Nguyên Hồng (1918-1982)

Chuyên mục “Hồ sơ người nổi - Tên: Nguyễn Nguyên Hồng
tiếng”. HS chia sẻ thông tin về nhà - Quê: Nam Định
thơ tác giả Nguyên Hồng, về tác - Sự nghiệp:
phẩm dựa trên phần đã chuẩn bị + Đề tài: hướng về những
(thuyết trình powerpoint đã chuẩn người cùng khổ.
bị ở nhà, GV kiểm tra trước buổi + Thể loại: tiểu thuyết, kí, thơ
3

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

học).

thành công hơn cả là tiểu

Hoặc GV có thể phát cho HS phiếu thuyết.
học tập tìm hiểu về tác giả. HS trao + Phong cách: giàu chất trữ
đổi nhóm đôi trong vòng 1 phút về tình, cảm xúc dạt dào thiết
kết quả bài chuẩn bị ở nhà sau đó tha, rất mực chân thành.
lên thuyết trình.

- Các tác phẩm chính: Bỉ vỏ
(1938), Những ngày thơ ấu

Phiếu học tập:

(1940), Cửa biển,…

1. TÁC GIẢ NGUYÊN HỒNG
Họ và tên học sinh:
Tên tuổi
Quê quán
Sự nghiệp
Các

tác

phẩm
chính
2. Đoạn trích “Trong lòng
mẹ”
Xuất xứ
Thể loại
Phương
thức

biểu

đạt
Ngôi kể
Bố cục
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
- HS quan sát, theo dõi, suy ngẫm
- GV nhận xét, chốt lại kiến thức.
- GV bổ sung. Quê quán: sinh ra ở
Nam Định nhưng sống chủ yếu ở Hải
4

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

Phòng
Cuộc đời: Khổ cực, vất vả Ông gần
gũi với người lao động, hiểu và
thông cảm với họ
Sự nghiệp: Là cây bút đặc sắc và
độc đáo của VHVN hiện đại
NV2: Hướng dẫn tìm hiểu về tác 2. Tác phẩm
phẩm

a. Xuất xứ: trích từ hồi kí

* Về thể loại

“Những ngày thơ ấu”

+ Đoạn trích “Trong lòng mẹ” có
xuất xứ như thế nào?

b. Thể loại:

+ Truyện “Những ngày thơ ấu” - Kí là một thể loại văn xuôi
thuộc thể loại gì? Nêu những hiểu thường ghi lại sự việc và con
biết của em về thể loại đó.

người một cách xác thực.

Hồi kí là thể văn ghi chép, kể lại - Hồi kí là một thể của kí, dùng
những hồi ức, biến cố đã xảy ra để ghi chép lại những sự việc,
trong quá khứ mà tác giả đồng thời những quan sát, nhận xét và
là người kể, người tham gia, chứng tâm trạng có thực mà tác giả
kiến.

đã trải qua.

GV chốt: Kí có nhiều loại: hổi kí, du
kí, bút kí, nhật kí. Nhật kí là thể loại
rất quen thuộc với các em. Trong CT
của các em được làm quen với hai - Khi đọc hồi kí, các em cần
loại: hồi kí và du kí.( GV nhấn hai lưu ý:
thể loại này)

+ Tác giả viết về ai, về sự việc

+ Khi đọc hồi kí, các em cần lưu ý gì? Viết như thế nhằm mục
những vấn đề gì?

đích gì?

- HS dựa vào phần Kiến thức ngữ + Những yếu tố nào của văn
văn và phần Trước khi đọc của bài bản cho biết tính xác thực của
5

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

“Trong lòng mẹ” để trả lời.

điều được kể.

- Lưu ý HS vận dụng cách đọc hiểu + Cảm xúc, thái độ của người
thể kí vào việc đọc văn bản “Trong kể chuyện đối với sự việc và
lòng mẹ”.

các nhân vật trong đó như thế

* Đọc văn bản

nào?

+ Hướng dẫn cách đọc thầm, đọc
to, đọc diễn cảm, ngắt nghỉ đúng
chỗ, phân biệt lời người kể chuyện
và lời nhân vật.
+ Đọc phân vai.
+ Chú ý vào các câu hỏi trong khi
đọc.
Những ngày thơ ấu : cuộc hôn nhân
của bố mẹ Hồng là cuộc hôn nhân
không có tình yêu. Bất chấp mọi
thành kiến độc ác của xã hội và của
những người trong gđ về mẹ cậu bé c. Phương thức biểu đạt: Tự
Hồng sơm hiểu và cảm thông với nỗi sự kết hợp miêu tả, biểu cảm.
đau khổ của người mẹ hai mẹ con
luon giữ tình mẫu tử sâu sắc.

d. Ngôi kể:

* Phương thức biểu đạt:

Ngôi thứ nhất (lời kể của chú

Văn bản sử dụng phương thức biểu bé Hồng)
đạt nào?
Td: cách kể chuyện giàu cảm xúc
hơn

e. Bố cục:

* Ngôi kể

- P1 (từ đầu – “người ta hỏi

+ Truyện sử dụng ngôi kể nào? Dựa đến chứ”): Cuộc trò chuyện
vào đâu em nhận ra ngôi kể đó? Lời giữa chú bé Hồng và bà cô.
kể là của ai?

- P2 (còn lại): Cuộc gặp gỡ của
6

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

Bé Hồng đã kể lại những cảm xúc chú bé Hồng với mẹ.
rất chân thực. tạọ sự gần gũi giữa Sự việc:
người kể và người đọc

+ Một hôm bà cô gọi bé hồng

* Bố cục

vào hỏi có muốn vào thăm mẹ

+ Văn bản chia làm mấy phần? Nêu không
nội dung của từng phần.

+Bé Hồng đáp không muốn
vào

Thảo luận:

+ Thoáng thấy người ngồi trên

Kể các sự việc?

xa giống mẹ và gọi to

- HS lắng nghe câu hỏi.

+Hồng trèo lên xe ngồi vào

- HS đọc văn bản.

lòng mẹ

- HS trao đổi nhóm đổi và trả lời.
- GVnhận xét cách đọc của HS.
- GV nhận xét về thái độ học tập và
sản phẩm của HS.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào
mục sau.
Hoạt động 2: Tổ chức đọc hiểu văn bản
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV1: Tìm hiểu cuộc trò chuyện giữa bé Hồng và bà cô
a. Mục tiêu:
- Tìm được các chi tiết nói về cảnh ngộ, lời nói, cử chỉ và phản ứng
của chú bé Hồng.
- Hiểu được hoàn cảnh đáng thương của bé Hồng thông qua cuộc trò
chuyện với bà cô.
b. Nội dung:
- GV cho HS thảo luận nhóm đôi, nhóm lớn.
- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ.
- HS trình bày sản phẩm, theo dõi, nhận xét và bổ sung cho nhóm
7

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

bạn (nếu cần).
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- Đọc phần (1) của văn bản, thảo II. Đọc và tìm hiểu chi tiết
luận nhóm đôi và trả lời câu hỏi:

1. Hoàn cảnh của chú bé
Hồng

Nhân vật “tôi” có hoàn cảnh như thế - Bé Hồng là kết quả của
nào?

cuộc hôn nhân không tình

Cảm xúc của em trước hoàn cảnh yêu.
của Hồng ntn?

- Lớn lên trong gia đình

mục 2.

không hạnh phúc.

Hoàn cảnh đó được NH kể lại với một - Bố mất, mẹ đi tha hương,
giọng văn giản dị tự nhiên, rất chân Hồng sống bơ vơ giữa sự ghẻ
thực. Khiến người đọc có thể cảm lạnh cay nghiệt của họ hàng.
nhận được hiện lên trên trang giấy là - gần đến ngày giỗ đầu của
thấm đẫm nhưng dòng nước mắt của cha mà mẹ vẫn chưa về
cả một quãng đời cơ cực.

-> Cô độc, bất hạnh, luôn

Thử đặt mình trong hoàn cảnh đó. khát khao tình yêu thương
Nếu trong hoàn

cảnh như vậy các
của mẹ.

em sẽ ntn?
Cô biết trong các con ngồi đây có
những em ó hoàn cảnh riêng có sự
đồng điệu với bé Hồng cô rất chia sẻ
điều đó với các em. Còn những bạn
khác đang sống trong vòng tay yêu
thương của bố mẹ các hãy luôn trân
trọng điều đó. Vì các em đang hạnh
phúc, đang có những điều mà bao
người đang mơ ước, khao khát.
8

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

Tuy bố mất, mẹ tha phương nhưng bé
Hồng vẫn còn một người thân đó là
bà cô. Liệu người cô có đem đến cho
Hồng tình yêu thương xoa dịu đi
những mất mát, thiếu thốn của bá
Hồng hay không . Chúng ta cùng tìm
hiểu phần tiếp theo: cuộc trò chuyện
của chú bé Hồng với bà cô.
- HS đọc đoạn (2) của văn bản, thảo 2. Cuộc trò chuyện giữa
luận nhóm hai bàn theo kĩ thuật khăn bé Hồng và bà cô
trải bàn để hoàn thành phiếu bài tập - Người cô:
sau:

+ Nội dung lời nói: “Hồng!
Mày

Chú
Người cô

dung
trong
các lời
thoại
của cô
với bé
Hồng

muốn

…không?”;

“Mấy lại rằm…hỏi đến chứ”.

bé

Nội

có

Hồng

+ Điệu bộ, cử chỉ/giọng điệu:

Tác

Cười, nói -> tỏ rõ sự ngậm

động

ngùi thương xót thầy tôi,

Điệu

Mục

của

chập chừng nói tiếp

bộ, cử

đích

mỗi

+

chỉ /

chính

lời nói

nhục mạ, cố ý gieo rắc hoài

giọng

của lời

đó

nghi để Hồng khinh miệt mẹ.

điệu

thoại

đến

=> Thâm hiểm, giả dối, độc

bé

Mục

đích:

Châm

chọc,

ác

Hồng

Tượng trưng cho những định
kiến hẹp hòi, tàn nhẫn đối với
người phụ nữ trong XH cũ

1. Em có nhận xét gì về tình

trước đây.

cảm, thái độ của nhân vật
người cô đối với chú bé Hồng?

- Tác động đến chú bé
9

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

Hồng:
2. Qua những phản ứng và suy

+ Toan trả lời có (nghĩ đến vẻ

nghĩ của bé Hồng, em nhận

mặt rầu rầu, sự hiền từ của

thấy Hồng là chú bé như thế

mẹ và cảnh thiếu thốn tình

nào?

thương)
+ Cúi đầu không đáp (nhận
ra những ý nghĩ cay độc

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

HS: Làm việc nhóm và ghi kết quả ra trong giọng nói và trên nét
phiếu học tập nhóm.

mặt khi cười rất kịch của cô).

- Đại diện 1 nhóm lên bày sản phẩm.

- Cười đáp lại không muốn

- Nhận xét thái độ và kết quả làm vào vì mẹ sẽ về (hiểu rắp
việc của từng nhóm, chỉ ra những ưu tâm tanh bẩn của cô muốn
điểm và hạn chế trong HĐ nhóm của chia rẽ hai mẹ con).
HS.

=> Thông minh, nhạy cảm,

GV phân tích một số chi tiết:

nhân hậu, yêu thương mẹ.

Nếu xét về gđ thì bà cô có mqh ntn
bé Hồng. Với một đứa bé đáng
thương tội nghiệp như bé Hồng thi bà
cô có cách cư xử ntn? Chắc chắn ta
sẽ nghĩ người cô phải yêu thương bù
đắp những thiếu thốn và mất mát
cho cháu. Nhưng qua cử chỉ cười hỏi
chứ không phải là âu yếu hỏi, ôn tồn
hỏi và thêm nhưng điệu bộ thì chúng
ta cũng dễ dàng thấy

bên ngoài

người cô tỏ vẻ quan tâm lo lắng,
thương cho cháu nhưng bên trong bà
ta chỉ muốn châm chọc, nhục mạ,
khơi lại và xoáy và nõi đau của cháu
10

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

tìm cách chia rẽ t/c mẹ con bé Hồng
mà thôi.
Trước lời nói và hành động của bà cô
như vậy bé Hồng đã có phản ứng, lời
nói ntn. Các con chú ý phân tích
( PHT)
- Toan trả lời có: phản ứng bản năng
của một đứa trẻ đã từ lâu thiếu thón
tình cảm của mẹ. NHưng bé Hồng cúi
đầu khôgn đáp vì nhận ra cái ý nghĩ
cay độc trong những lời nói, cười rất
kịch của bà cô. Nhưng đời nào tình
yêu thương….
Bé Hồng không chỉ dành tình yêu
thương cho mẹ mà chưa một lần
trách mẹ.Một người đàn bà

goá

chồng phải đi tha phương cầu thực.
mặc dầu non một năm mẹ không viết
cho Hồng một lá thư, gửi cho Hồng
một chút quà nhưng Hồng vẫn nhớ,
yêu thương kính trọng, thấu hiểu và
bênh vực mẹ của mình. Hồng tin yêu
mẹ và thương yêu mẹ một cách vô
điều kiện.
CUối cùng Hồng k/đ cuối năm thế
àno mẹ cháu cũng về. Đây là một
phản ứng rất thông minh, dứt khoát,
xuất phát từ tình yêu thương mẹ
=> Qua đoạn đối thoại ta thấy NH
11

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

phải là người thấu hiểu nỗi khỏ, nỗi
bất hạnh của mẹ

mới có thể cảm

thông bênh vực, bảo về mẹ đến cùng
như vậy.
Qua đoạn đối thoại em thấy bà cô là
nười ntn? Bé hồng là người ntn?
Trình chiếu PHT
Qua việc miêu tả tâm lí nhân vật tài
tình và khắc hoạ nhân vật thông qua
lời nói và cử chỉ tg muón k/đ những
thành kiến cổ hủ, nhỏ nhẹn không
thê rnào chia cắt được tình mẫu tử>
và qua trang văn, những giãi bày,
những tâm sự chúng ta thấy

NH

muón lên án cái Xh đầy rẫy những
cái xấu xa đã đẩy người PN vào
đường cùng bất hạnh
Hết TIẾT 2
Xa mẹ bé hồng dường như tính từng ngày từng gời để chờ
mong mẹ về
NV2: Tìm hiểu cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Tìm được chi tiết miêu tả tâm trạng của bé Hồng khi gặp mẹ và
sống trong lòng mẹ.
- Thấy được tình cảm yêu thương của chú bé Hồng với mẹ.
- Rút ra bài học cho bản thân từ nội dung bài học.
b. Nội dung:
- GV sử dụng KT đặt câu hỏi, tổ chức hoạt động nhóm cho HS.
- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm, trình bày sản phẩm, quan sát
12

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

và bổ sung (nếu cần)
c. Sản phẩm: câu trả lời của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
NV: Tìm hiểu hành động, tâm 3. Cuộc gặp gỡ giữa chú
trạng, cảm xúc của Hồng lúc mới bé Hồng và mẹ
gặp mẹ

a) Lúc mới gặp mẹ

- Chia nhóm.
+ Nhóm 1+3: Hành động, cảm xúc
của chú bé Hồng lúc mới gặp mẹ
+ Nhóm 2+4: Hành động, cảm xúc
của bé Hồng khi ở trong lòng mẹ.
- Phát phiếu học tập số 2 & giao
nhiệm vụ:
1. Tìm những chi tiết thể hiện hành
động và cảm xúc của bé Hồng khi
thoáng thấy người ngồi trên xe giống
mẹ và khi nhận ra mẹ?
2. Tác giả đã sử dụng những biện
pháp nghệ thuật gì khi diễn tả cảm
xúc của nhân vật trong đoạn truyện
này?
3. Em có nhận xét gì về tâm trạng
nhân vật bé Hồng lúc này?
Khi

Khi nhận

thoáng

ra mẹ

thấy
người
ngồi trên
xe giống
13

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

mẹ
Hành
động,
cảm xúc
Nghệ
thuật
Nhận xét
- 3 phút thảo luận cặp đôi và hoàn
thành phiếu học tập.
- Đại diện 1 nhóm lên trình bày sản
phẩm.
- Nhận xét về thái độ làm việc và sản
phẩm của các nhóm.
- Chốt kiến thức lên màn hình,
chuyển dẫn sang mục sau.
Trong tâm khảm bé Hồng lúc nào cũng in sâu
hình bóng mẹ. Một buổi chiều, lúc tan trường,
thoáng thấy người ngồi trên xe kéo giống mẹ
mình, bé Hồng liền đuổi theo, bối rối gọi. Đó
là tiếng gọi bật ra từ trái tỉm thương nhớ mẹ
không nguôi của chú bé tội nghiệp.
Tác giả đã miêu tả hàng loạt cử chỉ thể hiện
niềm vui sướng của bé Hồng khi gặp mẹ. Vì
chạy đuổi theo mẹ mà bé thở hồng hộc, trán
đẫm mồ hôi. Đến khi trèo được lên xe với mẹ
thì mừng đến nỗi ríu cả chân lại. Mẹ vừa kéo
tay, xoa đầu hỏi chuyện thì bé đã òa lên khóc
rồi cứ thế nức nở. Tiếng khóc trút bỏ bao nỗi,
tủi cực, uất ức trong những ngày xa mẹ. Tiếng
khóc sung sướng được gặp lại người mẹ
thương yêu. Tiếng khóc của niềm khát khao tột
độ tình mẫu tử.
Nước mắt của bé Hồng lúc này khác hẳn nước
mắt uất ức, căm giận khi trả lởi bà cô độc ác.
Đây là những giọt nước mắt dỗi hờn mà hạnh
phúc, tức tưởi mà mãn nguyện.
14

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

Cảnh hai mẹ con bé Hồng gặp nhau được tả
bằng ngòi bút trữ tình đẫm nước mắt. Nhà văn
đã vẽ nên bức tranh bằng ngôn ngữ về một thế
giới của tình thương yêu đang bừng nở, hổi
sình, tràn đầy những kỉ niệm dịu dàng và ấm
áp tình mẫu tử…

15

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

Thoáng thấy

Khi nhận ra

người ngồi

mẹ

trên xe
giống mẹ
-

Đuổi

theo,

- Thở hồng

gọi bối rối: Mợ

hộc,

ơi!

đẫm mồ hôi.
-

trán

Ríu

chân

khi trèo lên
xe.
-

Òa

khóc

nức nở.
 Hành động

 Là phản

vội vàng, tiếng

ứng tự nhiên

gọi cuống quýt

của đứa con

bị dồn nén rất

lâu

lâu

được

thành

bật

ra
tiếng

bối

khao

cập

được gặp mẹ.

gặp

mẹ. Cử chỉ

thể hiện niềm
khát

ngày

rối

lập

mong

sớm được ở
trong

vòng

tay mẹ. Em
khóc vì mãn
nguyện khác
với giọt nước
mắt xót xa,
tủi hờn khi
nói

16

chuyện

với bà cô.
- NT: So sánh

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

NV: Tìm hiểu hành động, tâm b. Khi ở trong lòng mẹ
trạng, cảm xúc của Hồng khi ở
Hành
Cảm
Suy nghĩ
trong lòng mẹ
- Phát phiếu học tập số 3.
động
xúc
- Chia nhóm cặp đôi và giao nhiệm
- Đùi áp Ấm - Phải bé
vụ:
áp,
lại,
lăn
? Trình bày cảm xúc của bé Hồng khi đùi mẹ;
ở trong lòng mẹ?
- Đầu ngả mơn
vào lòng
? Hình ảnh người mẹ được hiện lên
vào đầu man
mẹ,
áp
như thế nào ở đoạn văn cuối bài? Ý
nghĩa của câu văn kết bài là gì?
mẹ.
khắp
mặt
vào
? Thông qua cuộc gặp gỡ này em
da thịt. bầu
sữa
hiểu gì về bé Hồng?
Chú bé Hồng khi ở trong
nóng của
lòng mẹ
mẹ,
để
Hành
Cảm
Suy
động
xúc
nghĩ
mẹ
gãi
Hình ảnh người mẹ ở đoạn văn
cuối bài:

rôm

cho

mới

thấy

mẹ có 1

Nhận xét:
HS:
- Làm việc cá nhân 2' (đọc SGK, tìm
chi tiết)
- Làm việc nhóm 3' (trao đổi, chia sẻ
và đi đến thống nhất để hoàn thành
phiếu học tập).
- Đại diện lên báo cáo kết quả thảo
luận nhóm, HS nhóm khác theo dõi,
nhận xét và bổ sung (nếu cần) cho
nhóm bạn.
- Đại diện lên báo cáo sản phẩm của
nhóm mình.
- Nhóm khác theo dõi, nhận xét và bổ
sung (nếu cần) cho nhóm bạn.
- Nhận xét thái độ và kết quả làm
việc của nhóm.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn sang
mục sau.
Trong lòng mẹ, bé Hồng nhận ra rằng
17

êm dịu vô
cùng.
 Cảm giác hạnh phúc,
sung sướng tột đỉnh khi ở
trong lòng mẹ.
- Hình ảnh người mẹ:
+ Gương mặt tươi sáng.
+ Đôi mắt trong.
+ Nước da mịn, gò má hồng.
 Chân dung mẹ hiện lên thật
hoàn hảo qua cái nhìn của bé
Hồng, từ đó thể hiện sâu sắc
lòng yêu thương, quý trọng mẹ
của bé Hồng.

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

cảm giác ấm áp thiếu vắng bao lâu => Bé Hồng luôn khao khát
nay giờ đây lại mơn man khắp cả da
tình yêu thương và rất mực
thịt. Đó là những phút giây không thể
nào quên của bé Hồng. Bé nhận ra yêu mẹ. Em có niềm tin
hơi quần áo của mẹ, hơi thở của mẹ
mãnh liệt vào mẹ.
lúc đó thơm tho lạ thường. Bé nhận
ra gương mặt mẹ vẫn tươi sáng, mắt
trong, da mịn, má hồng, vẫn đẹp như
thuở nào. Bé cũng nhận ra người mẹ
có một êm dịu vô cùng… Tất cả
những cảm giác đó, những ý nghĩ đó
chỉ có được khi đứa con hết lòng yêu
thương mẹ.
Được gặp mẹ là niềm hạnh phúc lớn
lao, là niềm vui khôn xiết. Được sà
vào lòng mẹ, bé Hồng mừng đến nỗi
quên hết mọi thứ trên đời. Những lời
thăm hỏi giữa hai mẹ con chỉ còn là
một chuỗi âm thanh hạnh phúc, bé
Hồng không thể nhớ đó là những câu
gì, chuyện gì. Bao trùm tâm trí bé là
nỗi vui sướng khôn xiết. Phải thương
nhớ mẹ, yêu quý mẹ, thèm khát được
gần mẹ đến chừng nào thì bé Hồng
mới cảm thấy sung sướng tột đỉnh
khi được ôm ấp trong vòng tay dịu
hiền của mẹ sau bao ngày xa cách.
Tình thương yêu mẹ là nét nổi bật
trong tâm hồn bé Hồng. Tình thương
mẹ đã giúp bé Hồng có cách nhìn xác
thực về con người và cuộc đời. Cho
dù cảnh ngộ có éo le đốn mấy thì
tình mẫu tử thiêng liêng vẫn không
thể phai mờ. Chúng ta càng thêm
thông cảm và quý mến bé Hồng, từ
đó càng trân trọng tình mẫu tử.
NV3: Tổng kết giá trị nội dung và nghệ thuật
a) Mục tiêu: Giúp HS
- Khái quát được nội dung và nghệ thuật của bài học
b) Nội dung:
- GV nêu yêu cầu HS khái quát giá trị nổi bật đáng ghi nhớ của văn
18

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

bản về nội dung và nghệ thuật bằng cách vẽ sơ đồ tư duy, điền
khuyết, trắc nghiệm,…
- GV củng cố về thể hồi kí và cách đọc.
c) Sản phẩm: Câu trả lời và phiếu hoạt động nhóm của HS.
d) Tổ chức thực hiện:
- Chia nhóm lớp theo bàn
- Tổ chức cho HS khái quát lại nội
dung và nghệ thuật của bài trên “Cây
trí tuệ”
- Nhận xét thái độ và kết quả làm
việc của từng nhóm.
- Chốt kiến thức.
Trong lòng mẹ là một đoạn văn có
tính chất hồi kí mà âm hưởng trữ tình
thấm đẫm toàn bộ nội dung câu
chuyện. Đặc biệt, đoạn cuối cùng là
bài ca cảm động về tình mẫu tử
thiêng liêng, bất diệt. Dòng cảm xúc
chân thành như tuôn chảy dưới ngòi
bút tài hoa của Nguyên Hồng. Nghệ
thuật kể chuyện hấp dẫn với khả
năng miêu tả tâm lí nhân vật tỉnh tế
của ông gây ấn tượng mạnh, làm
rung động lòng người. Thấm thìa nỗi
khổ của những đứa con xa mẹ, chúng
ta mới nhận ra rằng hạnh phúc thay
những đứa con được sống trong vòng
tay yêu thương, bảo bọc của mẹ
hiền.
* Nhan đề của tp: Nó không chỉ là
khoảnh khắc mà còn là biểu tượng
đẹp của tình mẫu tử. Được đắm chím
trong tình mẫu tử thiêng con người
cũng hạnh phúc hơn bao giờ hết
? Đã bao giờ các em gặp phải nỗi
buồn trong cuộc sống chưa? Khi đó
19

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Hồi kí giàu chất trữ tình.
- Miêu tả tâm lý nhân vật tinh
tế cso chiều sâu nội tâm; lời
văn dạt dào cảm xúc.
- Hình ảnh so sánh độc đáo +
động từ, tính từ làm nổi bật
c/x của nhân vật
2. Nội dung
- Nỗi đau khổ bất hạnh của
những người phụ nữ trong xã
hội cũ.
- Tình yêu mãnh liệt của chú
bé Hồng với mẹ.
- Tình mẫu tử là tình cảm
thiêng liêng, không thể thiếu
đối với mỗi chúng ta.
- Con người thật, đầy bản lĩnh
của Nguyên Hồng ngay từ
thuở ấu thơ.
3. Những lưi ý khi đọc hiểu
văn bản thể kí
+ Tác giả viết về ai, về sự
việc gì? Viết như thế nhằm
mục đích gì?
+ Những yếu tố nào của
văn bản cho biết tính xác thực
của điều được kể.
+ Cảm xúc, thái độ của
người kể chuyện đối với sự
việc và các nhân vật trong đó
như thế nào?

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

hãy thử ôm lấy mẹ cô tin cái ôm ấp
áp đó sẽ là liều thuốc diệu kì xoa dịu
làm các em thấy ấm áp, được vỗ về
đso chính là sức mạnh của tình mẫu
tử. Trang hổi kí khép lại nhưng đọc lại
trong ta bao thổn thức xúc động
nghẹn ngào trước mảnh đời thiếu
vắng tình yêu thương của mẹ.
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập
cụ thể
b) Nội dung: HS suy nghĩ cá nhân làm bài tập của GV giao
c) Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập
d) Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Giáo viên giao bài tập cho Bài tập 1: HS vận dụng kiến
HS.

thức về đặc điểm chung của thể

Bài tập 1: Vì sao đoạn trích loại kí và đối chiếu với đoạn
“Trong lòng mẹ” thuộc thể loại trích để tìm đặc điểm, biểu hiện
hồi kí.

tương ứng:

Bài tập 2: Viết khoảng 4 – 5 - Tính xác thực của kí:
dòng nêu lên tình cảm và suy + Sự việc nhân vật “tôi” mồ côi
nghĩ của em sau khi đoc đoạn cha và thời điểm đã đến ngày
trích “Trong lòng mẹ” của nhà giỗ đầu.
văn Nguyên Hồng.

+ Hai nhân vật có thực: “mẹ” và

Bài tập 3: HS chơi trò chơi “Trốn “bà cô”.
tìm cùng nàng Bạch Tuyết” trả + Địa điểm có thực: mẹ vào
lời các câu hỏi trắc nghiệm liên Thanh Hoá và trở về từ đó.
quan tới kiến thức của bài học.

- Ngôi kể thứ nhất:

- GV giao bài tập cho HS.

+ Người kể chuyện xưng “tôi”

- HS hoạt động cá nhân để hoàn + Lời kể thấm đẫm cảm xúc của
20

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

thành bài tập.

nhân vật “tôi”.

- GV yêu cầu HS trình bày sản Bài tập 2:
phẩm của mình.

GV gợi ý HS nhiều hướng để viết

- HS trình bày, theo dõi, nhận về tình cảm, suy nghĩ của bản
xét, đánh giá và bổ sung cho bài thân sau khi đọc đoạn trích. Đó
của bạn (nếu cần).

có thể là suy nghĩ về tình mẫu tử

GV đánh giá bài làm của HS thiêng liêng, cao đẹp; có thể là
bằng điểm số.

suy nghĩ về hoàn cảnh riêng của
nhân vật “tôi” hay của người
mẹ; đó cũng có thể là suy nghĩ
về thái độ không tốt của người
cô đối với người mẹ của nhân
vật “tôi”.

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a) Mục tiêu: Phát triển năng lực sử dụng CNTT trong học tập.
b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ.
c) Sản phẩm: Sản phẩm của HS sau khi đã được chỉnh sửa (nếu cần).
d) Tổ chức thực hiện
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
(GV giao nhiệm vụ)

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
- HS tự làm một tấm thiệp tặng

? Hướng dẫn HS tạo 1 tấm thiệp mẹ.
tặng mẹ
- Nộp sản phẩm về hòm thư của
GV hoặc chụp lại gửi qua zalo
nhóm lớp.
GV hướng dẫn HS xác nhiệm vụ
và tìm kiếm tư liệu trên nhiều
nguồn…
HS đọc, xác định yêu cầu của
21

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

bài tập và tìm kiếm tư liệu trên
mạng internet
GV hướng dẫn các em cách nộp
sản phẩm.
HS nộp sản phẩm cho GV qua
hệ thống CNTT mà GV hướng
dẫn.
- Nhận xét ý thức làm bài của
HS (HS nộp bài không đúng qui
định (nếu có).
- Dặn dò HS những nội dung cần
học ở nhà và chuẩn bị cho tiết
tiếp theo.
ĐỌC VĂN BẢN
TIẾT 32 - 33:
ĐỒNG THÁP MƯỜI MÙA NƯỚC NỔI
1. HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của
mình. Dẫn dắt vào bài mới
b. Nội dung: GV đặt cho HS những câu hỏi gợi mở vấn đề/ Tổ chức hoạt động trải
nghiệm
c. Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS, câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

HS xem video Khám phá Đồng Tháp - HS chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc, trải
Mười.

nghiệm cá nhân

Những hình ảnh của em về miền quê
này?
Các em đã thực thiện chuyến đi đến một
22

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

vùng đất khác chưa? EM có những hiểu
biết gì về vùng đất náy
- HS quan sát video, lắng nghe lời bài hát
và suy nghĩ cá nhân.
- GV nhận xét, bổ sung, dẫn dắt vào bài.
Đất nước ta có bao cảnh sắc tươi đẹp. Ở
mỗi nơi lại có những nét đặc trưng về
thiên nhiên, con người. Bằng tài năng
nghệ thuật, bằng cảm nhận tinh tế mỗi
nhà văn có những cảm nhận riêng. Nhà
văn

NCH trong một chuyến đí đã có

những cảm nhận về

miền đất ấy ntn.

Trong bài học hôm nay, chúng ta cùng
nhau khám phá vẻ đẹp của mảnh đất
phương Nam xa xôi, về với vùng sông
nước Đồng Tháp Mười mùa nước nổi.
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1: Đọc và tìm hiểu chung
a. Mục tiêu: Giúp HS nêu được những nét chính về tác giả Văn Công Hùng và tác
phẩm.
b. Nội dung: HS tìm hiểu trước ở nhà thông tin về tác giả, tác phẩm và thể thơ lục bát
dưới sự hướng dẫn của GV, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NV1: Hướng dẫn HS tìm hiểu về tác giả I. Đọc và tìm hiểu chung
Văn Công Hùng

1. Tác giả

HS chia sẻ thông tin về nhà thơ tác giả Văn - Văn Công Hùng (1958).
23

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

Công Hùng, về tác phẩm dựa trên phần đã - Quê quán: Thừa Thiên Huế.
chuẩn bị (thuyết trình powerpoint đã chuẩn bị - Hội viên Hội nhà văn Việt Nam.
ở nhà, GV kiểm tra trước buổi học).

- Các tác phẩm: Bến đợi, Trong mưa,

- GV nhận xét, chốt lại kiến thức.

Thảo nguyên, Chiều cao nguyên.

- GV bổ sung thêm thông tin về tác giả Văn
Công Hùng sinh năm 1958 tại thành phố
Thanh Hóa, hiện sống ở thành phố Pleiku, Gia
Lai và Tp HCM. Anh Viết văn, viết báo và làm
thơ từ 1981 và là Hội viên Hội Nhà văn Việt
Nam, Hội viên Hội Nhà báo Việt Nam, Hội
viên Hội Văn Nghệ dân gian Việt Nam, Hội
VHNT các dân tộc thiểu số Việt Nam. Anh
nguyên là Tổng biên tập Tạp chí Văn Nghệ
Gia Lai, là Ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà
Văn Việt Nam khóa VIII. Quan niệm văn
chương của ông là: “Viết không bao giờ là trò
chơi, mà là cuộc vật lộn khổ sở, là nghiệp đeo
đẳng suốt đời. Chữ không làm cho người no,
nhưng cho ta cảm giác bình an và như thế là
hạnh phúc. Nhiều hay ít là do tài năng từng
người, nhưng được một câu thơ một bài báo có
ích là mong mỏi của tôi, người viết.”
NV2: Hướng dẫn tìm hiểu về tác phẩm

2. Tác phẩm

* Đọc văn bản

a. Đọc văn bản.

Theo em văn bản này cần đọc ntn?
+ Hướng dẫn cách đọc thầm, đọc to, đọc diễn
cảm, ngắt nghỉ đúng chỗ.
+ Chú ý vào các câu hỏi trong khi đọc.
+ GV yêu cầu HS giải nghĩa những từ khó:
24

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

ước kiệt, phàn, cù lao, quốc hồn quốc tuý
PHT:
Thể loại

b. Thể loại: du kí

PTBĐ

- Là một thể của kí dùng để ghi lại

Ngôi kể

những điều đã chứng kiến trong một

Bố cục

chuyến đi diễn ra chưa lâu của bản
thân tới một vùng đất khác.

* Về thể loại

- Khi đọc du kí, các em cần lưu ý:

- GV đặt câu hỏi:

+ Văn bản viết về chuyến đi đến

+ Văn bản thuộc thể loại gì?

đâu? Đi bằng phương tiện gì? Thái

+ Nhắc lại khái niệm về thể kí đã học ở buổi độ và cảm xúc của người viết ra sao?
+ Cảnh sắc và con người ở đó như

trước.

+ Nêu hiểu biết của em về thể du kí (dựa vào thế nào? Tác giả ghi lại bằng cách
miêu tả, kể chuyện, phái biểu cảm
phần kiến thức ngữ văn).
+ Khi đọc du kí, các em cần lưu ý những vấn nghĩ hay kết hợp các yếu tố đó?
+ Bài du kí mang lại cho em hiểu
đề gì? (dựa vào phần chuẩn bị để trả lời)
- Lưu ý HS vận dụng cách đọc hiểu thể du kí biết, thái độ và tình cảm gì?
vào việc đọc văn bản “Đồng Tháp Mười mùa c. Phương thức biểu đạt:
Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.

nước nổi”.

d. Ngôi kể:
- Ngôi thứ nhất
- Tác dụng: Người kể chuyện xưng
“tôi” là người “mắt thấy tai nghe”,
người trực tiếp sống, hít thở không
khí, ăn món ăn của vùng đất đó. Vì

* Ngôi kể

+ Văn bản sử dụng ngôi kể nào? Việc sử dụng vậy, nội dung có tính thuyết phục rất
cao, khiến người đọc tin vào những

ngôi kể như vậy có tác dụng gì?

gì đọc được từ đoạn trích du kí về
Đồng Tháp Mười. Chính vì vậy, văn
25

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

bản du kí hiện đại còn có chức năng
* Bố cục

quảng bá du lịch.

+ Văn bản chia làm mấy phần? Nêu nội dung e. Bố cục: 3 phần
của từng phần.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ
- GV nhận xét về thái độ học tập và sản phẩm
của HS.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau.
Hoạt động 2: Tổ chức đọc hiểu văn bản
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1:
a. Mục tiêu:
- Nhận biết được các chi tiết về cảnh đẹp và con người vùng Đồng Tháp Mười.
- Phân tích được tác dụng của các biện pháp nghệ thuật có trong văn bản.
b. Nội dung:
- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ.
- HS trình bày sản phẩm, theo dõi, nhận xét và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
* Vòng chuyên sâu (8 phút)

I. Đọc và tìm hiểu chi tiết

- Chia lớp ra làm 6 nhóm:

1. Thiên nhiên, văn hoá và con người

- Yêu cầu các em ở mỗi nhóm đánh số Đồng Tháp Mười
1,2,3,4,5,6.

a. Thiên nhiên vùng Đồng Tháp

- Giao nhiệm vụ:
Nhóm 1: + Lũ và kênh rạch ở Đồng Tháp
Mười
- Lũ quan trọng như thế nào đối với ĐTM?
- Kênh rạch được đào nhằm mục đích gì?
+ Tràm chim ở Đồng Tháp Mười
- Tác giả giải thích như thế nào về tên gọi

Mười

26

a.1 Lũ và kênh rạch ở Đồng Tháp
Mười
- Lũ: 
+ Là nguồn sống của cả cư dân miền

Giáo án Ngữ văn 6

Năm học 2022 -2023

“tràm chim”?
- Thời điểm để quan sát được chim là khi
nào?
GV: chốt NT đặc sắc của đoạn trích
+từ ngư...