BÀI 3: TRUYỆN KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
- Tri thức Ngữ văn (Truyện khoa học viễn tưởng, đề tài, sự kiện, tình huống, cốt truyện, nhân
vật....
- Số từ và phó từ
- Viết bài văn biểu cảm về con người và sự việc
- Thảo luận vấn đề gây tranh cãi
2. Năng lực
- Nhận biết được một số yếu tố của truyện khoa học viễn tưởng như: đề tài, sự kiện, tình huống,
cốt truyện, nhân vật, không gian, thời gian; tóm tắt được văn bản một cách ngắn gọn.
- Nhận biết được tính cách nhân vật thể hiện qua: cử chỉ, hành động, lời thoại, ý nghĩ của các
nhân vật khác trong truyện, lời người kể chuyện; nhận biết và nêu được tác dụng của việc thay
đổi kiểu người kể chuyện (người kể chuyện ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba).
- Thể hiện được thái độ đồng tình hoặc không đồng tình với cách giải quyết vấn đề của tác giả;
nêu được lí do.
- Nhận biết và vận dụng được phó từ và số từ vào đọc hiểu nói và nghe có hiệu quả
- Viết được bài văn biểu cảm về con người và sự vật .
- Biết thảo luận trong nhóm về một vấn đề gây tranh cãi.
3. Phẩm chất
- Nhân ái, tôn trọng sự khác biệt.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- SGK, SGV.
- Một số tranh ảnh liên quan đến bài học.
- Máy tính, Máy chiếu hoặc bảng đa phương tiện dùng để chiếu VB mẫu.
- Giấy A0 để HS trình bày kết quả làm việc nhóm.
- Phiếu học tập:
- Bảng kiểm đánh giá thái độ làm việc nhóm, bài thảo luận nhóm của HS về một vấn đề gây tranh
cãi.

TIẾT 29,30. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN “BẠCH TUỘC”
(Trích tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển)
Giuyn Véc- nơ

I. TRƯỚC GIỜ HỌC
- Đọc tri thức ngữ văn và lập sơ đồ tư duy về đặc điểm của truyện khoa học viễn tưởng.
- Đọc văn bản “Bạch tuộc”, tra từ điển từ ngữ khó.
- Tìm hiểu thông tin về tác giả Giuyn Véc-nơ.
-Chuẩn bị phiếu học tập 1,2,3,4.
II. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC
1. Hoạt động 1: Mở đầu (3p)
a) Mục tiêu: Tạo tâm thế, khơi gợi sự hứng thú để học sinh bước vào giờ học. Kết nối với những
hiểu biết của các em về biển cả và truyện khoa học viễn tưởng.
b) Tổ chức thực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ
1. Chiếu video, yêu cầu HS quan sát và nêu cảm nhận về biển:
? Em có cảm nhận gì về biển cả qua đoạn video trên?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS quan sát video và suy nghĩ cá nhân.
B3: Báo cáo thảo luận
GV:
- Yêu cầu cá nhân lên trình bày sản phẩm.
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Theo dõi, nhận xét, bổ sung cho bạn (nếu cần).
B4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét chốt kiến thức, chuyển dẫn vào hoạt động tìm hiểu kiến thức.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (74p)
2.1 Kiến thức ngữ văn.
a) Mục tiêu: Nhận biết được một số yếu tố hình thức (Sự kiện, tình huống, cốt truyện, bối
cảnh, nhân vật, …) và nội dung (đề tài, chủ đề, ý nghĩa,…) của văn bản “ Bạch tuộc”
b) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV- HS
Nội dung cần đạt
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
A. Kiến thức ngữ văn.
Yêu cầu đại diện nhóm lên trình bày kết * Truyện KHVT là gì: tác phẩm văn học mà
quả thảo luận nhóm và sơ đồ tư duy về ở đó tác giả tưởng tượng, hư cấu dựa trên
đặc trưng thể loại truyện KHVT đã thành tựu KHCN.
chuẩn bị ở nhà.
1. Đề tài
B2: Thực hiện nhiệm vụ
Đề tài của truyện KHVT thường gắn với các lĩnh

- Các nhóm cử đại diện trình bày.
B3: Báo cáo, thảo luận
- GV yêu cầu đại diện một nhóm lên
trình bày sản phẩm.
- Các nhóm còn lại theo dõi, nhận xét.
B4: Kết luận, nhận định
HS: Những nhóm không báo cáo sẽ làm
nhiệm vụ nhận xét, bổ sung cho nhóm
báo cáo (nếu cần).
GV:
- Nhận xét thái độ làm việc và sản phẩm
của nhóm trình bày.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn sang
mục sau.

vực khoa học như: Công nghệ tương lai, du hành
vũ trụ,người ngoài hành tinh, khám phá đại
dương và lòng trái đất...
2. Sự kiện
Sự kiện trong truyện KHVT có thể bắt đầu từ sự
kiện có thật; từ đó, nhà văn hình dung, tưởng
tượng ra câu chuyện.
3. Tình huống
Tình huống trong truyện KHVT thường đột ngột,
bất ngờ, có phần li kì, mạo hiểm
4. Cốt truyện
Cốt truyện trong tác phẩm KHVT thường gắn với
các sự kiện khoa học và công nghệ; với những sự
kiện “ đi trước thời gian”, những tình huống táo
bạo, bất ngờ,..
5. Nhân vật
Nhân vật trong truyện KHVT thường là những
con người thông thái ( nhà khoa học, nhà phát
minh, sáng chế,… trong các lĩnh vực ( đề tài) mà
tác phẩm đề cập.
6. Bối cảnh
Bối cảnh trong truyện KHVT thường gắn với đề
tài của truyện.

2.2 Đọc, hiểu văn bản.
a) Mục tiêu:
- Giúp HS nêu được những nét chính về nhà văn Giuyn Véc- nơ và tác phẩm “Hai vạn dặm
dưới đáy biển” cũng như đoạn trích “Bạch tuộc”.
- Đọc văn bản to rõ ràng, đọc đúng các từ phiên âm, đúng lời thoại nhân vật, hiểu một số từ
ngữ của văn bản.
- Biết được những nét chung của văn bản (Xuất xứ, thể loại, ngôi kể, bố cục…)
b) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV-HS
Nội dung cần đạt
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
II. ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG
? Nêu những hiểu biết của em về nhà văn Giuyn
1. Tác giả
Véc- nơ?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS quan sát SGK.
B3: Báo cáo, thảo luận
HS trả lời câu hỏi.
- Giuyn Véc-nơ (1828- 1905), Pháp.
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Người đi tiên phong trong thể loại

Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến thức lên
màn hình.

văn học Khoa học viễn tưởng và
được coi là "cha đẻ" của thể loại này.

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- Yêu cầu học sinh tóm tắt bối cảnh đoạn trích.
-Kiểm tra phần đọc ở nhà.
- Hướng dẫn cách đọc & yêu cầu HS đọc.
+ Đọc giọng to, rõ ràng và lưu loát.
+ Thể hiện rõ lời thoại, chú ý các từ phiên âm.
-Tìm hiểu kiến thức chung về văn bản

2. Văn bản
a) Đọc

Phiếu số 1

ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
Cây tri thức
1.Năm sáng tác
2.Xuất xứ
b) Tìm hiểu chung
3.Thể loại
- Năm sáng tác: 1870.
4.Ngôi kể, người kể
- Xuất xứ: Trích tiểu thuyết “Hai vạn
5.Đề tài
dặm dưới đáy biển”.
6. Tình huống
- Thể loại: truyện khoa học viễn
7.Bố cục: 2 phần
tưởng.
- Phần 1
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất (lời kể của
- Phần 2
nhân vật “tôi”, giáo sư A- rôn -nác).
B2: Thực hiện nhiệm vụ
-Đề tài: Khám phá đại dương
HS: Lắng nghe và chuẩn bị
- Tình huống: Giáp chiến với bạch
B3: Báo cáo, thảo luận
tuộc khổng lồ.
HS:
- Văn bản chia làm 2 phần
-Một HS lên tóm tắt bối cảnh của đoạn trích.
+ P1: Từ đầu… đèn trên trần bật
-Tất cả HS tham gia trò chơi “ Nhanh như chớp”
sáng
-Một HS đọc phần 2 SGK.
 Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ.
-Cây tri thức.
+ P2: Còn lại:
B4: Kết luận, nhận định (GV)
 Cuộc chiến của đoàn thủy thủ với
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập
những con bạch tuộc khổng lồ.
của HS.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau .
2.3. Khám phá văn bản
a) Mục tiêu: Giúp HS
- Tìm được hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ và sự tưởng tượng của nhà văn.
- Hình ảnh con người trong cuộc giáp chiến của thủy thủ đoàn với bạch tuộc.
- Nghệ thuật kể chuyện và những chi tiết đặc sắc của truyện.
b) Tổ chức thực hiện:

Hoạt động của GV-HS

Nội dung cần đạt

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
- Trình bày những hiểu biết về con bạch tuộc, 1.Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ
những điều uốn biết về con bạch tuộc?

Phiếu số 2:KWL
Hình ảnh con bạch tuộc
Điều con đã
biết

Điều con
muốn biết

Điều con học
được

Con bạch tuộc khổng lồ:
+ Sản phẩm của trí tưởng tượng
+ Hình dáng, kích thước: khổng lồ, 8
vòi, răng lởm chởm, chủ động tấn công
- Trình bày tranh vẽ và thuyết minh về con bạch con người…
tuộc khổng lồ.
- Tìm các chi tiết nhà văn văn đã tưởng tượng về + Ý nghĩa: Khiến con vật trở nên đáng
sợ, tăng kịch tính cho câu chuyện
con bạch tuộc khổng lồ.
- Con bạch tuộc khổng lồ tượng trưng cho điều
gì?
--->Tượng trưng cho thiên nhiên bí ẩn
B2: Thực hiện nhiệm vụ
và dữ dội.
-Xem lại phiếu KWL.
-Xem video thuyết minh về con bạch tuộc ngoài
đời thực.
- Cử đại diện nhóm báo cáo sản phẩm vẽ tranh và
thuyết minh
- Tìm trong SGK các chi tiết tưởng tượng về con
bạch tuộc khổng lồ.
B3: Báo cáo, thảo luận
- Đại diện một HS đọc phiếu KWL
- Đại diện 1 nhóm lên bày sản phẩm.
- Đại diện 1,2 HS nêu các chi tiết tưởng tượng về
con bạch tuộc khổng lồ.
- Các nhóm khác theo dõi, quan sát, nhận xét, bổ
sung (nếu cần) cho nhóm bạn.
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc của từng
nhóm, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế trong
hoạt động của HS.
- Chốt kiến thức & chuyển dẫn sang mục 2
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
2. Hình ảnh con người trong cuộc giáp

-Đóng vai thuyền trưởng Nê-mô kể lại cuộc giáp chiến.
chiến.
- Thảo luận :
Phiếu số 3
Hình ảnh con bạch tuộc trong cuộc giáp chiến
Nội dung thảo luận
Kết quả thảo luận
Con bạch tuộc xuất
hiện như thế nào?
Bạch tuộc tấn công
con người ra sao?
Kết cục của bạch
tuộc?
Phiếu số 4
Hình ảnh con người trong cuộc giáp chiến
Nội dung thảo luân

Kết quả thảo luận

Quyết định của
thuyền trưởng và
mọi người khi bị
bạch tuộc tấn công?
Thành viên thủy thủ
đoàn chiến đấu như
thế nào?
Thái độ, cảm xúc của
thủy thủ đoàn khi 1
người bị bạch tuộc
kéo xuống biển.
-Cảm nhận về con người trong cuộc giáp chiến?
- Từ câu chuyện, em rút ra bài học gì khi gặp phải
tình huống khó khăn thử thách?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS:
- 5 phút thảo luận nhóm( Kĩ thuật khăn trải bàn)
-Dũng cảm.
B3: Báo cáo, thảo luận
-Tình đồng đội.
- 1 học sinh đóng vai thuyền trưởng kể lại cuộc
-Tình yêu thương
giáp chiến.
---> Những con người tài năng, dũng
- Đại diện 2 nhóm lên trình bày sản phẩm.
cảm, nhân hậu, khát khao chinh phục

- Các nhóm khác theo dõi, quan sát, nhận xét, bổ
sung cho nhóm bạn.
-HS trả lời cá nhân.
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét về thái độ làm việc và sản phẩm của
các nhóm.
- Chốt kiến thức lên màn hình, chuyển dẫn sang
mục sau.
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
-Tìm các chi tiết dựa trên thành tựu khoa học
công nghệ?
-Yếu tố tưởng tượng của truyện KHVT có gì khác
với yếu tố tưởng tượng trong truyện truyền
thuyết, cổ tích?
- Rút ra một số điểm cần lưu ý khi đọc hiểu
truyện khoa học viễn tưởng?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- Làm việc cá nhân .
- Học sinh trả lời, các bạn khác theo dõi, nhận xét
và bổ sung (nếu cần) cho bạn.
B3: Báo cáo, thảo luận
- Trả lời câu hỏi cá nhân.
- Các bạn khác theo dõi, nhận xét và bổ sung (nếu
cần) cho bạn.
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét thái độ học tập của HS.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn sang mục III.
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- Phát phiếu học tập số 5.
Phiếu số 5
Nối các ý ở cột B với nội dung ở cột A để có
được nội dung trả lời đúng.
1.Nghệ thuật
a.Cách kể chuyện hấp dẫn.
trong văn bản “ b.Đề cao lòng dũng cảm.
Bạch tuộc”
c.Đề cao tình đồng đội.

2.Nội dung văn
bản “ Bạch

d.Tình huống độc đáo, gay
cấn dựa trên trí tưởng tượng
phong phú.
e.Đề cao tình yêu thương
trong khó khăn, hoạn nạn.

thế giới.

*Những lưu ý khi đọc hiểu truyện
khoa học viễn tưởng:
Tìm hiểu truyện KHVT, ngoài kĩ năng
đọc hiểu truyện nói chung cần chú ý
những điểm sau:
-Tác giả viết về ai, về sự kiện ( đề tài )
gì?
- Những yếu tố nào của văn bản cho biết
tính chất tưởng tượng về 1 tương lai rất
xa so với thời điểm tác phẩm ra đời?
-Những yếu tố nào cho thấy người viết
có những hiểu biết và dựa vào những
thành tựu khoa học?

III. TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật:
- Cách kể chuyện hấp dẫn.
- Tình huống độc đáo, gay cấn dựa
trên trí tưởng tượng phong phú.
2. Nội dung:
- Đề cao lòng dũng cảm.
- Đề cao tình đồng đội.
- Đề cao tình yêu thương trong
khó khăn, hoạn nạn.

tuộc”

f.Khát khao khám phá và
chinh phục thiên nhiên.
g.Tình yêu quê hương đất
nước.
h.Miêu tả tâm lí nhân vật đặc
sắc.

B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS
- Suy nghĩ cá nhân làm ra giấy.
B3: Báo cáo, thảo luận
HS trình bày kết quả
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc của từng
nhóm.
3. Hoạt động 3: Hướng dẫn về nhà
a. Mục tiêu: Nhắc nhở HS học bài cũ và chuẩn bị cho tiết học sau.
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ và hướng dẫn.
c. Sản phẩm: Phần chuẩn bị ở nhà của HS.
d. Tổ chức thực hiện
Hướng dẫn về nhà
1. Ôn lại tri thức ngữ văn về truyện KHVT.
2. Chuẩn bị:
- Viết 1 đoạn văn nghị luận khoảng 8 câu nêu suy nghĩ của em về thái độ cách ứng xử
của con người trước khó khăn thử thách.
- Làm thơ 4 chữ dựa trên nội dung bài học ở tiết 29-30
- Vẽ sơ đồ tư duy khái quát về nội dung bài học.

Tiết 31- 32: CHẤT LÀM GỈ (RÂY BRET-BƠ-RY)
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức: Nhận biết được một số yếu tố hình thức ( sự kiện, tình huống, cốt truyện,
nhân vật, bối cảnh…) và nội dung ( đề tài, chủ đề, ý nghĩa) của truyện khoa học viễn tưởng.
2. Về năng lực:
- Biết cách đọc hiểu một văn bản khoa học viễn tưởng.
- Xác định được ngôi kể trong văn bản.
- Phân tích được đề tài, sự kiện, tình huống và nhân vật, bối cảnh truyện.
- Biết trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn
bản.
3. Về phẩm chất:
- Nhân ái: Trân trọng các ý tưởng sáng tạo khoa học, người đam mê sáng tạo khoa học. Bồi
dưỡng tinh thần yêu chuộng hòa bình và phát triển.
- Trách nhiệm: Ủng hộ những người có đam mê sáng tạo khoa học.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Thiết bị: Máy chiếu, máy tính, bảng phụ.
2. Học liệu:
- SGK, SGV.
- Tranh ảnh về nhà văn Rây Bret-bơ-ry và văn bản Chất làm gỉ.
- Phiếu học tập.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Xác định vấn đề
a. Mục tiêu: Kết nối – tạo hứng thú cho học sinh; huy động tri thức nền và hiểu biết của
HS về chiến tranh, hậu quả của chiến tranh để gợi dẫn vào nội dung bài học.
b. Nội dung: GV cho HS xem đoạn video nói về chiến tranh. GV hỏi, HS trả lời.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS, cảm nhận ban đầu về vấn đề đặt ra trong bài học.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
? Khi xem xong đoạn video, em có suy nghĩ gì về chiến tranh?
? Nếu em trong vai trò là một người lính, em sẽ làm gì để ngăn chặn cuộc chiến tranh?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS tiếp nhận nhiệm vụ, chia sẻ cởi mở những suy nghĩ, cảm
xúc của bản thân.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS trả lời câu hỏi của GV.
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV):
Nhận xét câu trả lời của HS và kết nối vào hoạt động hình thành kiến thức mới.
GV dẫn dắt vào bài mới:
Chiến tranh! Đó là hình dung của tất cả những gì khủng khiếp và tàn khốc nhất. Nói đến
chiến tranh là nói đến đau thương, chia li, mất mát gây tổn thương cả về vật chất lẫn tinh thần.
Lịch sử nhân loại đã phải trải qua cuộc chiến tranh đầy những đau thương, dư âm của nó vẫn
còn nhức nhối đến hôm nay. Mong ước cuộc sống hòa bình không có chiến tranh là mơ ước của
nhân loại yêu chuộng hòa bình. Văn bản “Chất làm gỉ” là một câu chuyện khoa học viễn tưởng

kể về mong muốn chấm dứt chiến tranh của viên trung sĩ bằng cách làm gỉ tất cả các loại súng
máy, xe tăng cũng đã gợi cho chúng ta bao suy nghĩ.
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
a. Mục tiêu: Giúp HS nêu được những nét chính về nhà văn Rây Bret-bơ-ry và tác phẩm
Chất làm gỉ.
b. Nội dung:
- HS đọc, quan sát SGK và tìm thông tin.
- GV hướng dẫn HS đọc văn bản và đặt câu hỏi
c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên – học sinh
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- Yêu cầu HS đọc SGK và trả lời câu hỏi.
? Nêu những hiểu biết của em về nhà văn Rây
Brét- bơ-ry?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS quan sát SGK và thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời câu hỏi.
- HS khác lắng nghe, đối chiếu với phần chuẩn
bị của mình để nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)
Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến - Rây Bret-bơ-ry (Ray Bradbury Douglas)
(22/8/1920- 5/6/2012) là nhà văn, nhà biên
thức lên màn hình.
GV mở rộng thêm cho hs kiến thức về tác giả: kịch người Mỹ nổi tiếng thế kỉ XX và
Rây Brét-bơ-ry (1920-2012) là một nhà văn, XXI.
nhà biên kịch người Mỹ nổi tiếng ở thế kỉ XX. - Nhiều tác phẩm của ông đã được chuyển
New York Times gọi Rây Brét-bơ-ry là “nhà thể thành phim và chương trình truyền
văn chịu trách nhiệm lớn nhất trong việc đưa hình.
khoa học viễn tưởng hiện đại vào dòng văn
học chính thống”. Nổi tiếng với cuốn tiểu
thuyết 451 độ F (1953) và tập hợp những câu
chuyện khoa học viễn tưởng như The Martian
Chronicles (1950) và Người minh hoạ (1951),
Rây Brét-bơ-ry là một trong những nhà văn
nổi tiếng nhất thế kỉ XX và XXI của nước Mỹ.
Nhiều tác phẩm của ông đã được chuyển thể
thành phim và chương trình truyền hình. Ông

có phát biểu: “Yêu và ở lại với tình yêu. Làm
những gì bạn yêu thích, đừng làm điều gì khác
ngoài nó. Đừng viết vì tiền. Hãy viết vì bạn
yêu điều gì đó. Nếu bạn viết vì tiền, bạn sẽ
không viết được bất cứ thứ gì đáng đọc”.

2. Văn bản
a. Mục tiêu: Giúp HS biết được những nét chung của văn bản (Xuất xứ, thể loại, ngôi kể,
bố cục, ý nghĩa nhan đề)
b. Nội dung:
- GV sử dụng KT đặt câu hỏi, sử dụng KT khăn trải bàn cho HS thảo luận nhóm.
- HS suy nghĩ cá nhân để trả lời, làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ.
c. Sản phẩm: câu trả lời của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên – học sinh
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
a. Đọc và tóm tắt
- Hướng dẫn cách đọc & yêu cầu HS đọc.
- Đọc:
+ Đọc giọng to, rõ ràng và lưu loát.
- Tóm tắt:
+ Thể hiện rõ lời thoại.
- GV gọi 3 học sinh phân vai để đọc rõ lời
thoại của các nhân vật đồng thời thể hiện rõ
tư tưởng, tính cách, hành động của nhân vật
mình hóa thân.
- Tóm tắt văn bản: Viên đại tá cho gọi anh
trung sĩ đến để nói cho anh biết về kế hoạch
thuyên chuyển anh đến một nơi khác vì đại tá
nghe nói anh trung sĩ có những biểu hiện
không bình thường về thần kinh gây ảnh
hưởng đến công việc. Anh trung sĩ không
đồng ý và nêu ra ý tưởng của mình là không
muốn có chiến tranh nên đã nghiên cứu ra
chất làm gỉ để phá hủy các loại vũ khí ngăn
chặn chiến tranh. Sau một hồi nói chuyện,
Đại tá vẫn không tin vào ý tưởng của anh
trung sĩ, cho rằng anh đang mắc chứng bệnh
hoang tưởng và cần được bác sĩ Mét-thiu hỗ
trợ. Sau cuộc nói chuyện, anh trung sĩ đi ra
khỏi phòng. Ngay sau đó, viên Đại tá được
tận mắt chứng kiến sự phá hủy của chất làm

gỉ ngay trong cuộc nói chuyện với bác sĩ Mét
– thiu, với anh lính gác khiến đại tá tức điên
lên.
- GV phát phiếu học tập số 1 & giao nhiệm
vụ:
PHT số 1: Tìm hiểu chung văn bản
“Chất làm gỉ”
Xuất xứ
Thể loại
Ngôi kể
Nhân vật
Bố cục
Ý nghĩa nhan đề
(GV có thể giải thích thêm: Khi sắt hay hợp
kim của sắt (như thép…) tiếp xúc với oxy và
độ ẩm trong một khoảng thời gian dài, tạo
thành một hợp chất mới gọi là oxít sắt hay
còn gọi là gỉ sắt. Chất xúc tác chính cho quá
trình gỉ là nước. Cấu trúc sắt hoặc thép có vẻ
chắc chắn, nhưng các phân tử nước có thể
xâm nhập vào các lỗ nhỏ và vết nứt trong bất
kỳ kim loại nào kể cả sắt, sự kết hợp của
nguyên tử hidro có trong nước với các
nguyên tố khác để hình thành axít, ăn mòn
sắt, làm cho sắt bị phơi ra nhiều hơn. Nếu
trong môi trường nước biển, sự ăn mòn có
thể xảy ra nhanh hơn. Trong khi đó các
nguyên tử oxy kết hợp với các nguyên tử sắt
để hình thành oxít sắt hay gỉ sắt, chúng làm
yếu sắt và làm cho cấu trúc của sắt trở nên
giòn và xốp.)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS:
- Đọc văn bản. Tóm tắt được văn bản.
- Làm việc cá nhân 2', nhóm 5'
GV:
- Chỉnh cách đọc cho HS (nếu cần).

b, Tìm hiểu chung
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN
Câu hỏi Câu trả lời
Xuất xứ Trích Truyện khoa học
của văn viễn tưởng chọn lọc, Thái
bản
Hà dịch, NXB trẻ, Thành
phố Hồ Chí Minh, 2016.
Thể loại Truyện ngắn (Truyện khoa
của văn học viễn tưởng).
bản
Ngôi kể
Ngôi thứ ba
Các
nhân vật
trong
văn bản
Bố cục
của văn
bản

Ý nghĩa
nhan đề
của văn
bản

Nhân vật: viên trung sĩ và
ông đại tá, lính gác, bác sĩ
Mét-thiu.
(Nhân vật chính: viên trung
sĩ và ông đại tá)
(2 phần)
- Phần 1 (từ đầu đến “Tạm
biệt đại tá”): Cuộc nói
chuyện của trung sĩ và
viên đại tá.
- Phần 2 (còn lại): Sự phá
hủy của chất làm gỉ.
Chất làm gỉ: Là chất làm
cho các vật, nhất là kim
loại bị hoen rỉ, mục nát,
hư hỏng trở nên vô dụng...
=> Dựa trên cơ sở khoa
học về chất làm gỉ, viên
trung sĩ đã nghiên cứu và
tạo ra chất có thể phá hủy
các loại vũ khí để ngăn
chặn các cuộc chiến tranh

- Theo dõi, hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
HS: Trình bày sản phẩm của mình. Theo dõi,
nhận xét, bổ sung cho bạn (nếu cần).
GV:
- Nhận xét cách đọc của HS.
- Hướng dẫn HS trình bày bằng cách nhắc lại
từng câu hỏi
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học
tập của HS.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau .

=> Ý tưởng về chất có thể
làm cho thế giới được hòa
bình => Nhan đề thể hiện
tư tưởng nhân văn.

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Đề tài, bối cảnh, sự kiên chính, tình huống trong truyện
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Chỉ ra đề tài, bối cảnh, sự kiện chính, tình huống truyện.
b. Nội dung:
- GV sử dụng phiếu học tập, câu hỏi cho HS thảo luận; sử dụng KT đặt câu hỏi cho HS trả
lời.
- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thiện nhiệm vụ.
- HS trình bày sản phẩm, theo dõi, nhận xét và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).
c. Sản phẩm: câu trả lời của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên – học sinh
Dự kiến sản phẩm
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu đề tài, bối cảnh, sự
kiện chính, tình huống truyện.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
* Phiếu học tập số 2:
- Chia lớp ra làm 2 nhóm hoặc 4 nhóm:
- Yêu cầu các em ở mỗi nhóm đánh số 1,2,…
(nếu 2 nhóm) hoặc 1,2,3,4 (nếu 4 nhóm)...
- Phát phiếu học tập số 2 & giao nhiệm vụ:
PHT SỐ 2
Tìm hiểu đề tài, bối cảnh, sự kiện
chính, tình huống truyện
 Đề tài
Chủ đề

1. Đề tài, bối cảnh, sự kiện chính, tình
huống truyện
- Đề tài: khoa học công nghệ tương lai.
- Chủ đề: Ca ngợi trí tuệ của con người và
thể hiện ước mơ về một thế giới hòa bình.
- Bối cảnh:
+ Đất nước có chiến tranh.
+ Tại căn phòng của viên đại tá
- Sự kiện chính: viên trung sĩ chế ra “chất
làm gỉ” có thể biến vũ khí kim loại thành
những vụn sắt để ngăn chặn chiến tranh.
- Tình huống gay cấn: ông đại tá phát hiện
ra viên trung sĩ dùng “chất làm gỉ” để phá
hủy mọi thứ kim loại và vô cùng tức giận.

Bối cảnh
Sự kiện chính
Tình huống truyện
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS: Làm việc cá nhân 2', nhóm 5'
GV: Theo dõi, hỗ trợ HS.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
HS: Trình bày sản phẩm của mình. Theo dõi,
nhận xét, bổ sung cho bạn (nếu cần).
GV: Hướng dẫn HS trình bày bằng cách nhắc
lại từng câu hỏi.
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học
tập của HS.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau.

->Là tình huống xung đột gay cấn, căng
thẳng và hồi hộp nhất trong câu chuyện.
 Thôi thúc viên trung sĩ thực hiện ý
tưởng của mình phá hủy các vũ khí để
ngăn chặn chiến tranh.

NV2: Tìm hiểu các chi tiết truyện
2. Các chi tiết đặc sắc của truyện
- GV phát PHT số 3, yêu cầu HS làm việc cá
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 02
nhân hoàn thành phiếu trong 5 phút, sau đó TÌM HIỂU CÁC CHI TIẾT TRUYỆN
thảo luận, thống nhất cặp đôi trong 5 phút.
Chi tiết Câu văn thể Ý nghĩa của
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
truyện
hiện
các chi tiết
TÌM HIỂU CÁC CHI TIẾT
1. Các - Phát minh - Ý tưởng
TRUYỆN
chi tiết này dựa trên “chất
làm
Chi tiết Câu
văn Ý
nghĩa
cho thấy cơ sở cấu trúc gỉ”có cơ sở
truyện
thể hiện
của các chi
ý tưởng của
các khoa
học
tiết
“chất
nguyên tử xác (vật lý, hóa
1. Các chi .................... ....................
làm
định.
học) vì: "gỉ"
tiết cho .................... ....................
gỉ”có
- các nguyên được tạo ra
thấy
ý .................... ....................
liên
tử của loại trên bề mặt
tưởng
.................... ....................
quan đến thép vũ khí của kim loại
“chất làm .................... ....................
những
được sắp đặt do tác động
gỉ”có liên .................... ....................
kiến
theo một trật của
khí
quan đến .................... ....................
thức
tự nhất định.
quyển
hay
những
.................... ....................
khoa
- khí quyển môi trường
kiến thức .................... ....................
học.
bao giờ cũng chứa
oxi;
khoa học. .................... ....................
có chất gây ra làm
giảm
.................... ....................
sự hoen gỉ: đó chất lượng
2. Những .................... ....................
là hơi nước.
bề mặt và
chi
tiết .................... ....................
hao mòn kim
cho thấy .................... ....................

sự hình .................... ....................
loại.
dung,
.................... ....................
2.
- Thiết bị nhỏ - Thể hiện sự
tưởng
.................... ....................
Những
đến nỗi có thể hiểu biết sâu
tượng của .................... ....................
chi tiết nhét vừa trong rộng,
trí
tác giả về .................... ....................
cho thấy bao diêm, tầm tưởng tượng
tác động .................... ....................
sự hình hoạt động của phong phú
của “chất .................... ....................
dung,
nó là 9 trăm của tác giả
làm gỉ”
.................... ....................
tưởng
dặm.
về khoa học
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
tượng
- Chỉ cần đi công
nghệ
HS làm việc cá nhân.
của tác ngang qua bất tương lai.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
giả về kỳ loại vũ khí
GV: - Yêu cầu HS trình bày.
tác động nào là tôi có
HS: Trình bày kết quả tìm hiểu của mình.
của
thể bắt nó tan
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)
“chất
vụn ra thành
- Chốt kiến thức lên màn hình, chuyển dẫn làm gỉ”
bụi ngay.
sang mục sau.
- Tôi có thể
- GV nhận xét, tổng hợp ý kiến và nêu nhận
điều chỉnh cho
xét, đánh giá về các chi tiết trong truyện, đặc
bất cứ loại
biệt nhấn mạnh các chi tiết thể hiện đặc trưng
thép nào...hủy
truyện KH viễn tưởng:
diệt ngay bất
+ Có thể thấy, câu chuyện đã thể hiện rõ nét
cứ
phương
đặc trưng của truyện KHVT. Trong truyện, tác
tiện nào....
giả đã đưa ra các chi tiết có tính chất có thật,
dựa trên những cơ sở khoa học công nghệ. Bên
cạnh đó, tác giả còn sử dụng những yếu tố
tưởng tượng rất sinh động, hấp dẫn về chất 3. Nhân vật
làm gỉ.....
a. Nhân vật trung sĩ trẻ:
- Tên là Hô – lit. Là một người lính trẻ đã
NV3: Tìm hiểu nhân vật anh trung sĩ và trải qua cuộc chiến tranh 16 năm.
viên đại tá:
- Mong muốn cao cả, tốt đẹp: Xóa bỏ vũ
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
khí, chấm dứt chiến tranh.
HS trả lời các câu hỏi sau:
- Ý tưởng thông minh, sáng tạo, dựa trên
Nhân vật anh trung sĩ:
cơ sở khoa học để tạo ra chất làm gỉ phá
? Nhân vật anh trung sĩ được giới thiệu qua hủy các loại vũ khí để kết thúc chiến tranh
lời của ai? Và được giới thiệu như thế nào?
trên thế giới.
? Em có nhận xét gì về mong muốn của anh => Trung sĩ trẻ là một người tài giỏi, có lí
trung sĩ?
tưởng, có ước mơ cao đẹp.
? Em có nhận xét gì về ý tưởng của trung sĩ?
Em có thích ý tưởng đó không? Vì sao?
? Qua cuộc nói chuyện với viên đại tá, em

hãy cho biết trung sĩ trẻ là một người như thế
nào?
GV bình giảng về phẩm chất nhân vật anh
trung sĩ: Thật khâm phục sự can đảm của nhân
vật trung sĩ khi nghe anh ấy tự tin và dõng dạc
nói trước mặt của một người có cấp bậc cao
hơn mình rất nhiều: “tôi muốn sống không có
chiến tranh, tôi muốn biết làm cách nào để đó
để trong một đêm những cỗ đại bác trên toàn
thế giới biến thành đống sắt gỉ....”. Đặc biệt là
ý tưởng độc đáo khi anh ấy sáng chế ra “chất
làm gỉ” để hành động với mục đích nhân văn
sâu sắc. Tất cả những lời nói, việc làm ấy đã
khẳng định rất rõ phẩm chất nhân ái cao đẹp,
ước mong xuất phát từ trái tim giàu tình yêu
thương con người của viên trung sĩ.
- Liên hệ với thực tế trên thế giới hiện nay
nguy cơ chiến tranh vẫn đe dọa cuộc sống hòa
bình của con người để khẳng định giá trị của
thông điệp.
Nhân vật viên đại tá:
? Viên đại tá trong truyện được giới thiệu
như thế nào?
? Em có nhận xét gì về mong muốn của viên
đại tá?
? Em hãy nhận xét về thái độ của viên đại tá
trong cuộc nói chuyện với trung sĩ trẻ?
Qua cuộc nói chuyện với trung sĩ trẻ, em hãy
cho biết viên đại tá là một người như thế
nào?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS làm việc cá nhân.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV: - Yêu cầu HS trình bày.
HS: Trình bày những hiểu biết của mình
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)
- Chốt kiến thức lên màn hình, chuyển dẫn
sang mục sau.
III. Tổng kết

b. Nhân vật viên đại tá:
- Là cấp trên của trung sĩ trẻ, có quyền lực
chỉ huy đơn vị.
- Mong muốn tầm thường, vì lợi ích của
cuộc chiến tranh.
- Ông gạt phăng tất cả những dự định, ước
mơ của trung sĩ và khăng khăng yêu cầu
cấp dưới phải làm theo mệnh lệnh.
=> Viên đại tá là người có tính cách nóng
nảy, không biết lắng nghe và tin tưởng cấp
dưới, chuyên quyền độc đoán, bảo thủ.

a. Mục tiêu: Giúp HS khái quát nghệ thuật, nội dung của văn bản “Chất làm gỉ” và rút ra
cách đọc hiểu văn bản truyện khoa học viễn tưởng.
b. Nội dung:
- GV sử dụng KT đặt câu hỏi, tổ chức hoạt động cá nhân .
- HS làm việc cá nhân, trình bày sản phẩm, quan sát và bổ sung.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên – học sinh
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- Chia nhóm lớp theo bàn
- Phát phiếu học tập số 4.
- Giao nhiệm vụ nhóm:

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS
- Suy nghĩ cá nhân 2' và ghi ra giấy.
- Làm việc nhóm 5' (trao đổi, chia sẻ và đi
đến thống nhất để hoàn thành phiếu học
tập).
GV hướng theo dõi, quan sát HS thảo luận
nhóm, hỗ trợ (nếu HS gặp khó khăn).
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
HS:
- Đại diện lên báo cáo kết quả thảo luận
nhóm, HS nhóm khác theo dõi, nhận xét và
bổ sung (nếu cần) cho nhóm bạn.
GV:
- Yêu cầu HS nhận xét, đánh giá chéo giữa
các nhóm.
Bước 4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc của
từng nhóm.
- Chuyển dẫn sang đề mục sau.

Dự kiến sản phẩm
1. Nội dung: Truyện kể về người trung sĩ
với tấm lòng nhân ái, yêu hòa bình mong
muốn tạo ra một chất để phá hủy vũ khí,
ngăn chặn chiến tranh. Qua đó, truyện ca
ngợi trí tuệ của con người và thể hiện ước
mơ về một cuộc sống hòa bình.
2. Nghệ thuật:
- Xây dựng nhân vật thông qua đối thoại
trực tiếp, nghệ thuật đối lập làm nổi bật
tính cách, hành động, lời nói của các nhân
vật.
- Trí tưởng tượng phong phú, độc đáo dựa
trên cơ sở của khoa học kĩ thuật.
- Xây dựng tình huống bất ngờ, li kì, nghệ
thuật kể chuyện tự nhiên, hấp dẫn.
3. Lưu ý khi đọc truyện KH viễn tưởng:
* Lưu ý chung:
- Nhận biết được các yếu tố cơ bản của
truyện khoa học viễn tưởng: thời điểm ra
đời, đề tài, sự kiện, bối cảnh, tình huống
truyện...
- Xác định được những yếu tố thể hiện tính
chất tưởng tượng về một tương lai rất xa so
với thời điểm tác phẩm ra đời.
- Nhận biết những yếu tố cho thấy người
viết có những hiểu biết và dựa vào những
thành tựu của khoa học – công nghệ,
không có các yếu tố thần kì, siêu nhiên
như truyện truyền thuyết, cổ tích
* Lưu ý riêng
- Qua cốt truyện nhận diện được sự kiện
mà người viết chú tâm miêu tả.

- Từ những chi tiết được nhà văn sử dụng
trong truyện, đặc biệt là chi tiết miêu tả
nhân vật, lưu ý đánh giá những giá trị nhân
văn mà truyện khoa học viễn tưởng mang
lại cho người đọc.
3. Hoạt động ...