BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Chương I: TỔNG QUAN
1. Cơ sở lý luận
Nội dung giảng dạy của môn toán ở tiểu học luôn gắn liền với thực tiễn, phục vụ thiết thực cho cuộc sống. Các kiến thức, kỹ năng của môn Toán có nhiều ứng dụng trong đời sống, giúp học sinh nhận biết mối quan hệ về số lượng và hình dạng không gian của thế giới hiện thực. Một trong những nội dung toán học đáp ứng được mục đích trên đó là về các đơn vị đo lường.
Việc giúp học sinh hình thành những biểu tượng hình học và đại lượng hình học có tầm quan trọng đáng kể vì điều đó giúp các em định hướng trong không gian, gắn liền việc học tập với cuộc sống xung quanh và hỗ trợ học sinh học tập tốt các môn học khác như Mĩ thuật, Tập viết, Khoa học, Tự nhiên xã hội, ... Đối với nội dung giảng dạy về đo lường, các em đã được làm quen từ lớp 1 và hoàn chỉnh ở lớp 5. Các bài tập về chuyển đổi đơn vị đo lường mang tính khái quát cao, có tác dụng rèn luyện tư duy tốt. Song đối với lứa tuổi tiểu học, hoạt động nhận thức chủ yếu dựa vào việc nhận diện những. Do đó học sinh rất khó khăn trong việc nhận thức đại lượng. Thực tế trong quá trình giảng dạy chuyển đổi các đơn vị đo lường tôi thấy rằng, việc áp dụng các biện pháp rèn kỹ năng đổi đơn vị đo lường cho học sinh lớp 5 là rất cần thiết vì những lý do như sau:
Một là cần phải khắc phục những lỗi cơ bản thường gặp của học sinh trong quá trình thực hiện chuyển đổi đơn vị đo. Bởi nếu giáo viên không thực hiện tốt những biện pháp hướng dẫn cụ thể và thiết thực thì học sinh vẫn sẽ mắc phải những lỗi sai khi đổi đơn vị đo dẫn đến việc giải quyết các vấn đề học tập khác gặp khó khăn.
Hai là, nếu học sinh bị nhầm lẫn từ khâu đổi đơn vị đo thì dẫn đến việc thực hiện giải toán có lời văn, toán về hình học, toán chuyển động đều không chính xác.
Ba là, trong khi đo đạc kích thước, khoảng cách các đối tượng vật thật ngoài thực tiễn cuộc sống, nếu học sinh đổi đơn vị đo không chính xác thì dẫn đến kết quả tính chu vi, diện tích các hình hình học không đúng. Điều đó kéo theo nhiều hệ quả không được như ý muốn từ thực tiễn cuộc sống.
- Phạm vi và đối tượng sáng kiến: Sáng kiến này được nghiên cứu và áp dụng trong dạy học toán với nội dung là chuyển đổi đơn vị đo và thực hành giải toán của học sinh lớp 5 tại đơn vị công tác giảng dạy.
2. Phương pháp tạo ra sáng kiến:
Sáng kiến được tạo ra bằng việc vận dụng phương pháp nghiên cứu cơ sở lý luận, nội dung chương trình mạch kiến thức đo lường ở lớp 5; phương pháp thu thập thông tin; phương pháp khảo sát thực nghiệm đối tượng học sinh.
3. Mục tiêu của sáng kiến cần đạt được:
Những giải pháp đổi mới được trình bày trong sáng kiến nhằm mục đích sau:
+ Giúp học sinh hình thành kỹ năng đổi các đơn vị đo, nhận biết, so sánh, đối chiếu giá trị của các đơn vị đo trong cùng một bảng.
+ Từng bước khắc phục những lỗi thường gặp của học sinh trong việc giải quyết các dạng bài tập liên quan đến chuyển đổi đơn vị đo. Vì vậy giúp học sinh vận dụng tốt nhất những kiến thức đo lường vào thực tiễn cuộc sống, giải quyết các vấn đề liên quan đến tính toán có số liệu là những đơn vị đo một cách chính xác và hiệu quả nhất. Trên cơ sở giải quyết các bài toán về tỷ lệ bản đồ, học sinh có thể hình dung được giá trị, độ lớn của đơn vị đo, khoảng cách, kích thước của các đối tượng hình học trong thực tế.
+ Giúp cho học sinh thực hiện tốt các bài toán có nội dung hình học, toán chuyển động đều, dạng toán có liên quan đến các đơn vị đo lường trong chương trình lớp 5 và ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống. Bên cạnh đó, góp hình thành và phát triển cho học sinh những năng lực chung và năng lực chuyên môn, tự học và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo trong các tình huống từ thực tiễn.
+ Những biện pháp thực hiện trực quan đơn giản, dễ hiểu đã tạo hứng thú học tập môn toán cho học sinh, giúp học sinh tự tin vận dụng một cách sáng tạo, tích cực và linh hoạt vào việc chuyển đổi đơn vị đo. Qua đó khắc phục được yếu tố tâm lý lo ngại ở học sinh khi phải giải quyết các bài tập chuyển đổi đơn vị đo ở dạng phức tạp. Nhờ vậy mà giúp học sinh học tốt các môn học khác như Mĩ thuật, Tập viết, Khoa học, Tự nhiên xã hội