I. ĐẶT VẤN ĐỀ
I.1. Lý do chọn đề tài
“Tôi đang nghe Tổ quốc gọi tên mình bằng tiếng sóng Hoàng Sa, Trường Sa dội vào ghềnh đá” có thể nói, từ bao đời nay biển đảo quê hương luôn là một phần máu thịt không thể tách rời trong tim mỗi người dân đất Việt. Mỗi người thể hiện tình yêu nước, yêu biển đảo khác nhau nhưng với tất cả đều thể hiện tình cảm mãnh liệt ấy bằng nhiệt huyết của trái tim và lòng nhân ái.
Từ xa xưa, biển đảo là một bộ phận cấu thành phạm vi chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Các hải đảo và quần đảo cùng với đất liền tạo ra môi trường sinh tồn và phát triển đời đời của dân tộc ta. Trong thời đại hòa bình hôm nay, Việt Nam được đánh giá là một quốc gia ven biển có những ưu thế và vị trí chiến lược quan trọng đối với khu vực và thế giới, biển đảo càng có tầm quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Bước sang thế kỷ XXI, “Thế kỷ của biển và đại dương”, các nguồn tài nguyên trên đất liền ngày càng cạn kiệt, vì thế các quốc gia ngày càng quan tâm tới nguồn tài nguyên từ biển cả, nơi bắt đầu các mưu đồ đe dọa hòa bình: Trường Sa – Hoàng Sa giờ đây là tâm điểm.
Gần đây, chúng ta nghe nhiều hơn trên các phương tiện thông tin đại chúng nói về tình hình rối ren, tranh chấp trên biển đảo. Một bộ phận giới trẻ hiện nay chỉ biết ngắm nhìn cái đẹp của biển mà lãng quên đi trách nhiệm giữ gìn, bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam.
Do đó, vấn đề cấp bách hiện nay là cần phải giáo dục thanh niên trở thành những người vừa có tài, vừa có đức, để gìn giữ thành quả cách mạng, xây dựng và phát triển đất nước. Đó là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của ngành giáo dục. Bộ môn lịch sử có vai trò to lớn trong việc giáo dục lòng yêu quê hương đất nước, trân trọng những truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Đặc biệt, trong xu thế hội nhập hiện nay thì việc giáo dục thế hệ trẻ thấm nhuần những giá trị truyền thống, những phẩm chất cao quý tốt đẹp của dân tộc càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Một trong những truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam mà thế hệ trẻ cần trân trọng, kế thừa và phát huy đó là truyền thống yêu nước, đánh giặc, bảo vệ toàn vẹn vùng đất, vùng trời, vùng biển của Tổ quốc.
Biển đảo Việt Nam là một phần lãnh thổ thiêng liêng không thể tách rời của Tổ quốc. Trách nhiệm của mỗi người dân Việt Nam là phải giữ gìn sự toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, như lời căn dặn của Bác Hồ năm xưa: “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ nước”. Để học sinh – những chủ nhân tương lai của đất nước, ý thức sâu sắc trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ chủ quyền thiên liêng của Tổ quốc nói chung và chủ quyền biển đảo Tổ quốc nói riêng, đòi hỏi người giáo viên lịch sử phải cố gắng, nỗ lực nhiều hơn trong công tác giáo dục của mình.
Có nhiều phương pháp, cách thức để giáo dục ý thức chủ quyền biển đảo Tổ quốc cho học sinh nhưng để khắc sâu ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo, để học sinh nhận thức được trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ, giữ gìn chủ quyền biển đảo thì đòi hỏi người giáo viên lịch sử phải biết lựa chọn và vận dụng linh hoạt nhiều phương pháp sư phạm phù hợp, giúp học sinh nắm bắt và hiểu sâu kiến thức về chủ quyền biển đảo. Từ đó, phát huy năng lực của người học cũng như hình thành ở các em ý thức công dân với việc bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Ở trường trung học phổ thông đa số giáo viên đã ý thức được tầm quan trọng của việc đưa nội dung giáo dục ý thức chủ quyền biển đảo Tổ quốc vào giảng dạy. Mặc dù, nội dung giáo dục chủ quyền biển đảo không có trong sách giáo khoa nhưng đã được giáo viên tìm hiểu từ nhiều nguồn tư liệu và lồng ghép vào các tiết dạy. Tuy nhiên, vẫn chưa có một tài liệu nào biên soạn chi tiết về giáo dục chủ quyền biển đảo cả nội dung và phương pháp dành cho giáo viên. Chính vì vậy, để đạt hiệu quả cao trong giáo dục ý thức chủ quyền biển đảo Tổ quốc cho học sinh vẫn rất cần người giáo viên lịch sử tận tâm với nghề. Giáo viên cần tìm tòi, nghiên cứu các phương pháp dạy học, vận dụng linh hoạt và sáng tạo các phương pháp dạy học khi sử dụng nguồn tư liệu về chủ quyền biển đảo Tổ quốc trong dạy học lịch sử, nhất là dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông.
Xuất phát từ yêu cầu phát huy năng lực