Tiết 54: BÀI 38: VA CHẠM ĐÀN HỒI VÀ KHÔNG ĐÀN HỒI

A. MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Có khái niệm chung về va chạm và phân biệt được va chạm đàn hồi và không đàn hồi (va chạm mềm)
2. Kỹ năng:
- Biết vận dụng định luật bảo toàn động lượng và bảo toàn năng lượng để giải các bài tập đối với va chạm mềm và va chạm đàn hồi
B. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên:
- Cho học sinh ôn lại định luật bảo toàn động lượng, định luật bảo toàn cơ năng.
- Hình vẽ 38.2
2. Học sinh:
- Ôn lại kiến thức về định luật bảo toàn động lượng, định luật bảo toàn cơ năng.
C. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC.
1. Ổn định lớp.
- Yêu cầu học sinh trật tự
- Kiểm tra sĩ số lớp
2. Nhắc lại kiến thức cũ: ( 5 phút)
Hoạt động của học sinh
Hoạt động của giáo viên

 - HS trả lời
+ Động lượng của một vậy chuyển động là đại lượng đo bằng tích của khối lượng và vận tốc của vật.


+ Véctơ tổng động lượng của hệ kín được bảo toàn.


+ Cơ năng của một vật chỉ chịu tác dụng của lực thế luôn luôn được bảo toàn.
+ Hệ kín là hệ chỉ chịu tác dụng lực của các vật trong hệ mà không có tác dụng của các vật từ bên ngoài, nếu có thì các lực này phải triệt tiêu lẫn nhau.


 - Nêu câu hỏi:
+ Động lượng là gì, viết biểu thức của động lượng ?


+ Hãy phát biểu định luật bảo toàn động lượng ?

+ Hãy phát biểu định luật bảo toàn cơ năng ?

+ Thế nào là hệ kín ?



+ Nhận xét cẩu trả lời


3. Vào bài mới:
Hoạt động 1: phân loại va chạm (10 phút)

Hoạt động của học sinh
 Hoạt động của giáo viên
 Nội dung cơ bản

- HS ghi nhận






- HS trả lời:


- Thời gian xảy ra tương tác của hai vật rất ngắn.
- Nội lực lớn hơn nhiều so với ngoại lực
- Vì các nội lực của hệ rất lớn nên có thể bỏ qua các ngoại lực thông thường và coi hệ là hệ kín trong thời gian va chạm
- Ta có thể áp dụng định luật bảo toàn động lượng cho bài toán va chạm. Tổng động lượng của của hai vật trước và sau va chạm bằng nhau.


- Vật có thể bị biến dạng đàn hồi, sau va chạm vật trở về hình dạng như ban đầu.
- Hai vật chuyển động tách rời nhau, với vận tốc riêng biệt

- tổng động lượng và tổng động năng được bảo toàn.
- HS ghi nhận


- Va chạm của 2 viên bi ve, va chạm giữa quả banh với tường…
- Vật bị biến dạng nhưng không phục hồi lại hình dạng ban đầu
- Sau va chạm 2 vật dính vào nhau và chuyển động cùng vận tốc


- Tổng động lượng của vật được bảo toàn, nhưng tổng động năng không được bảo toàn.
- GV giới thiệu về va chạm cơ học : là hiện tượng trong đó 2 vật gặp nhau trong chuyển động tương đối và tương tác nhau qua tiếp xúc trực tiếp. Vd : bắn bi, chơi bi-a…
- GV đặt câu hỏi: Khi hai vật va chạm nhau , em hãy cho biết :
+ Khoảng thời gian tương tác giữa hai vật như thế nào ?
+ So sánh nội lực và ngoại lực của hệ khi va chạm ?
+ Có thể xem hệ đó là hệ kín hay không ?



+ Ta có thể vận dụng định luật nào trong bài toán va chạm ? Phát biểu định luật đó ?


- GV cho ví dụ : xét va chạm giữa cầu lông với vợt
+ Khi va chạm vật có bị biến dạng dần hồi không ? Sau khi va chạm hình dạng của vật như thế nào ?
+ Sau va chạm hai vật chuyển động như thế nào, vận tốc giống nhau hay khác nhau ?
+ Đại lượng nào được bảo toàn ?

- GV thông báo những va chạm có đặc điểm trên người ta gọi là va chạm đàn hồi.
- Yêu cầu HS cho ví dụ khác


- Gv cho ví dụ : va chạm giữa hai viên bi bằng đất sét, đặt câu hỏi tương tự như trên
- GV thông báo : va chạm có đặt điểm như trên gọi là va chạm mềm (va chạm không đàn hồi)
- Đại lượng nào được bảo toàn ? Đại lượng nào không bảo toàn ?
1. Phân loại va chạm