-

HỘI ĐỒNG CHỈ ĐẠO XUẤT BẢN

Chủ tịch Hội đồng
Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương
LÊ MẠNH HÙNG
Phó Chủ tịch Hội đồng
Q. Giám đốc - Tổng Biên tập
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật
PHẠM CHÍ THÀNH
Thành viên
PHẠM THỊ THINH
NGUYỄN ĐỨC TÀI
TRẦN THANH LÂM
NGUYỄN HOÀI ANH

LỜI NHÀ XUẤT BẢN

T

rong xã hội hiện đại ngày nay, cùng với sự phát
triển của công nghệ thông tin, mạng xã hội và

cuộc sống số, trẻ em được biết đến nhiều phương tiện
giải trí, nhiều trò chơi điện tử hấp dẫn. Song không thể
phủ nhận mặt trái của những phương tiện giải trí ấy là
trẻ em thiếu không gian vui chơi, trở nên ít giao tiếp,
lười bộc lộ cảm xúc, thậm chí còn bị tác động bởi

những ca từ không lành mạnh của một số trang mạng
xã hội. Sự quan tâm đến thơ ca, những bài đồng dao
dân gian, những trò chơi dân dã, mộc mạc đã từng là
nguồn nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ con người Việt
Nam ít nhiều bị coi nhẹ.
Cuốn sách “Tuyển tập thơ, đồng dao và các trò
chơi dân gian Việt Nam” trên cơ sở tuyển chọn một số
bài thơ, bài đồng dao và trò chơi dân gian sẽ đem lại
cho độc giả, đặc biệt là những độc giả nhỏ tuổi, một
không gian văn hóa dân gian với những bài thơ về
cảm xúc trước thiên nhiên, tình yêu quê hương, xóm
làng, trong đó gần gũi và sâu sắc nhất là tình cảm gia
đình: thương yêu bố mẹ, ông bà, anh em, bè bạn…;

5

những bài đồng dao mô phỏng các hoạt động sản xuất
và sinh hoạt qua tư duy ngộ nghĩnh, hồn nhiên và trí
thông minh của trẻ em; những trò chơi dân gian, trong
đó có nhiều trò chơi dân gian gắn liền với những bài
đồng dao, được lời đồng dao dẫn dắt về âm điệu, vừa
cầm nhịp cho cuộc chơi, vừa chỉ dẫn cho động tác,
giúp các em học hỏi và phát hiện nhiều điều mới lạ,
rèn đôi chân, đôi tay khéo léo, rèn đôi mắt tinh nhanh,
tâm hồn thư thái, bồi dưỡng cảm xúc, giao tiếp và tinh
thần tập thể. Các bài đồng dao, trò chơi dân gian được
giới thiệu trong cuốn sách có thể còn nhiều dị bản, do
sắc thái riêng của địa phương, vùng miền.
Mong rằng cuốn sách sẽ giúp các em nhỏ hiểu
thêm về đất nước, cuộc sống và con người xung
quanh, đem lại nguồn cảm hứng sống tốt đẹp, góp
phần giáo dục các em trở thành những con người có
ích trong tương lai.
Xin giới thiệu cuốn sách cùng bạn đọc và các em nhỏ.
Tháng 6 năm 2020
NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

6

THƠ

7

8

Trăng ơi... từ đâu đến?
Trần Đăng Khoa
Trăng ơi... từ đâu đến?
Hay từ cánh rừng xa
Trăng hồng như quả chín
Lửng lơ lên trước nhà.
Trăng ơi... từ đâu đến?
Hay biển xanh diệu kỳ
Trăng tròn như mắt cá
Chẳng bao giờ chớp mi.
Trăng ơi... từ đâu đến?
Hay từ một sân chơi
Trăng bay như quả bóng
Bạn nào đá lên trời.
Trăng ơi... từ đâu đến?
Hay từ lời mẹ ru
Thương Cuội không được học
Hú gọi trâu đến giờ.
9

Trăng ơi... từ đâu đến?
Hay từ đường hành quân
Trăng soi chú bộ đội
Và soi vàng góc sân.
Trăng từ đâu… từ đâu…
Trăng đi khắp mọi miền
Trăng ơi, có nơi nào
Sáng hơn đất nước em...
Trích “Góc sân và khoảng trời”,
Nxb. Kim Đồng, Hà Nội, 2013

10

Anh Đom Đóm
Võ Quảng
Mặt trời gác núi
Bóng tối lan dần
Anh Đóm chuyên cần
Lên đèn đi gác.
Theo làn gió mát
Anh đi rất êm
Đi suốt một đêm
Lo cho người ngủ.
Bờ tre rèm rủ
Yên giấc Cò Con
Một bầy chim non
Trong cây ngủ ngáy
Ao không động đậy
Lau lách ngủ yên
Một chú Chim Khuyên
Nằm mê ú ớ
Tiếng chị Cò Bợ
- “Ru hỡi ru hời
11

Hỡi bé tôi ơi
Ngủ cho ngon giấc!
Chém cha lũ giặc
Phá giấc trẻ thơ!
Giết Tằm nhả tơ
Giết Ong làm mật!”
Ngoài sông thím Vạc
Lặng lẽ mò tôm
Bên cạnh sao Hôm
Long lanh đáy nước.
Từng bước, từng bước
Vung ngọn đèn lồng
Anh Đóm quay vòng
Như sao bừng nở
Như sao rực rỡ
Rụng ở vườn cam
Rụng dọc bờ xoan
Vườn cau, vườn chuối.
Gà đâu túi bụi
Gáy sáng đằng đông
Tắt ngọn đèn lồng
Đóm lui về nghỉ.
Trích “Tuyển tập Võ Quảng”,
Nxb. Văn học, Hà Nội, 1998

12

Chuyện cổ tích về loài người
Xuân Quỳnh
Trời sinh ra trước nhất
Chỉ toàn là trẻ con
Trên trái đất trụi trần
Không dáng cây ngọn cỏ
Mặt trời cũng chưa có
Chỉ toàn là bóng đêm
Không khí chỉ màu đen
Chưa có màu sắc khác.
Mắt trẻ con sáng lắm
Nhưng chưa thấy gì đâu!
Mặt trời mới nhô cao
Cho trẻ con nhìn rõ
Màu xanh bắt đầu cỏ
Màu xanh bắt đầu cây
Cây cao bằng gang tay
Lá cỏ bằng sợi tóc
Cái hoa bằng cái cúc
Màu đỏ làm ra hoa
Chim bấy giờ sinh ra
13

Cho trẻ nghe tiếng hót
Tiếng hót trong bằng nước
Tiếng hót cao bằng mây
Những làn gió thơ ngây
Truyền âm thanh đi khắp
Muốn trẻ con được tắm
Sóng bắt đầu làm sông
Sông cần đến mênh mông
Biển có từ thuở đó
Biển thì cho ý nghĩ
Biển sinh cá sinh tôm
Biển sinh những cánh buồm
Cho trẻ con đi khắp
Đám mây cho bóng rợp
Trời nắng mây theo che
Khi trẻ con tập đi
Đường có từ ngày đó.
Nhưng còn cần cho trẻ
Tình yêu và lời ru
Cho nên mẹ sinh ra
Để bế bồng chăm sóc
Mẹ mang về tiếng hát
Từ cái bống cái bang
Từ cái hoa rất thơm
Từ cánh cò rất trắng
Từ vị gừng rất đắng
14

Từ vết lấm chưa khô
Từ đầu nguồn cơn mưa
Từ bãi sông cát vắng...
Biết trẻ con khao khát
Chuyện ngày xưa, ngày sau
Không hiểu là từ đâu
Mà bà về ở đó
Kể cho bao chuyện cổ:
Chuyện con cóc, nàng tiên
Chuyện cô Tấm ở hiền
Thằng Lý Thông ở ác...
Mái tóc bà thì bạc
Con mắt bà thì vui
Bà kể đến suốt đời
Cũng không sao hết chuyện.
Muốn cho trẻ hiểu biết
Thế là bố sinh ra
Bố bảo cho biết ngoan
Bố dạy cho biết nghĩ
Rộng lắm là mặt bể
Dài là con đường đi
Núi thì xanh và xa
Hình tròn là trái đất...
Chữ bắt đầu có trước
Rồi có ghế có bàn

15

Rồi có lớp có trường
Và sinh ra thầy giáo...
Cái bảng bằng cái chiếu
Cục phấn từ đá ra
Thầy viết chữ thật to:
"Chuyện loài người" trước nhất.
Trích “Bầu trời trong quả trứng”,
Nxb. Kim Đồng, Hà Nội, 1982

16

Làm anh
Phan Thị Thanh Nhàn
Làm anh khó đấy
Phải đâu chuyện đùa
Với em gái bé
Phải “người lớn” cơ.
Khi em bé khóc
Anh phải dỗ dành
Nếu em bé ngã
Anh nâng dịu dàng.
Mẹ cho quà bánh
Chia em phần hơn
Có đồ chơi đẹp
Cũng nhường em luôn.
Làm anh thật khó
Nhưng mà thật vui
Ai yêu em bé
Thì làm được thôi.
Trích “Con muốn mặc áo đỏ đi chơi”,
Nxb. Kim Đồng, Hà Nội, 2016

17

Ngựa biên phòng
Phan Thị Thanh Nhàn
Chú công an biên phòng
Rạp mình trên lưng ngựa
Ngựa phi nhanh như bay
Cả cánh rừng nổi gió.
Ngựa phăm phăm bốn vó
Như băm xuống mặt đường
Mặc sớm rừng mù sương
Mặc đêm đông giá buốt.
Chân ngựa như sắt thép
Luôn săn đuổi quân thù
Vó ngựa như có mắt
Chẳng vấp ngã bao giờ.
Xong công việc trở về
Ngựa bước đi thong thả
Chú công an đi bên
Tay vỗ về lưng ngựa.

18

Chúng em trong bản nhỏ
Phơi thật nhiều cỏ thơm
Để mùa đông đem tặng
Ngựa biên phòng yêu thương...
Trích “Con muốn mặc áo đỏ đi chơi”,
Nxb. Kim Đồng, Hà Nội, 2016

19

Đồng dao tặng mẹ tặng ba
Nguyễn Trọng Tạo
Mẹ à mẹ ơi
Ba à ba ơi
Mèo trắng ngủ rồi
Mèo đen còn thức
Ba đến phòng trực
Mẹ vẫn chưa về
Con lắng tai nghe
Họa mi thánh thót.
Có bài toán tập
Khó à khó ơi
Có ông Mặt Trời
Ghé vào cửa sổ
Bàn tay chị Gió
Vuốt làn tóc con
Chị bảo con ngoan
Một mình đừng khóc
Ba mẹ khó nhọc
Bận bịu suốt ngày
20

Con cò trắng bay
Con gà nằm ổ
Mai ngày sẽ nở
Một đàn gà con.
Ba mẹ đừng buồn
Nhà không vắng vẻ
Búp bê bé bé
Vẫn nhoẻn miệng cười
Mèo trắng dậy rồi
Mèo đen bắt chuột
Bài con đã thuộc
Toán đã làm xong
Ba mẹ yên lòng
Theo công theo việc
Tối về họp mặt
Đủ cả ba người
Ríu rít nói cười
Vui như ngày Tết.
*
Bài thơ con viết
Tặng mẹ tặng ba
Đẹp hơn bông hoa
Đẹp hơn tranh vẽ
Con xin đọc khẽ
Ba à ba ơi
Mẹ à mẹ ơi!...
Trích “Thơ cho thiếu nhi”,
Nxb. Văn học, Hà Nội, 2017

21

Cuốn chiếu đi tìm bạn
Nguyễn Trọng Tạo
Có một ban mai
Mát lành, rực rỡ
Mặt Trời gõ cửa
Ngón tay nắng hồng.
Cuốn Chiếu đang ngủ
Thức dậy vội vàng
Nhìn dọc ngó ngang
Thấy nhà vắng vẻ
Một mình buồn tẻ
Căn nhà rộng rênh.
"Không bạn thân tình
Đời đơn độc quá!"
Cuốn Chiếu than thở
Mặt Trời lắng nghe
Liền bảo chú ta:
- Hãy đi tìm bạn!
Điều quá đơn giản
22

Mà nghe ngỡ ngàng
Cuốn Chiếu mừng rơn
Sửa sang áo giáp
Hai mươi đôi dép
Bốn chục bàn chân
"Đi tìm bạn thân
Hẳn là không dễ!".
Chú qua song cửa
Gặp Nhện chăng tơ
- Cuốn Chiếu đi mô?
- Tôi đi tìm bạn!
- Chúc chú may mắn!
Nhện cười vẫy tay.
Gặp đoàn Kiến Nâu
Nai lưng cõng gạo
Kiến Nâu mếu máo:
- Nhờ giúp một tay!
Cuốn Chiếu chối ngay:
- Tôi đang bận lắm!…
Tránh xa đoàn kiến
Chú trèo lên cây
Và gặp ở đây
Vợ chồng Chim Chích
Chúng đang cuống quýt
23

Quanh một bông hoa…
Bông Hoa khóc oà
Kêu than thảm thiết
Những giọt nước mắt
Long lanh má hồng
Chích vợ, Chích chồng
Khẩn nài Cuốn Chiếu:
- Giúp chúng tôi với
Bông Hoa đang tàn!
Cuốn Chiếu nhún chân:
- Tôi đang bận lắm
Tôi đi tìm bạn
Nào phải đi chơi!…
Vừa nói dứt lời
Chú ta bước thẳng
Qua trưa rực nắng
Đến lúc chiều tà
Cuốn Chiếu nhà ta
Trở về đơn độc…
Đêm không chợp mắt
Ngày nằm co ro
Biết đến bao giờ
Chú ta hiểu được:
Muốn tìm bạn tốt
24

Phải biết quên mình
Trái tim chân thành
Buồn vui chia sẻ…
"Hẳn là không dễ
Đi tìm bạn thân!".
Trích “Thơ cho thiếu nhi”,
Nxb. Văn học, Hà Nội, 2017

25

Cuối hè
Nguyễn Lãm Thắng
Cuối hè mây trắng
Đi tìm ca dao
Mưa giông mưa rào
Đi tìm ruộng hạn.
Trái bòng rám nắng
Đi tìm mắt em
Cành phượng im lìm
Đi tìm lá biếc.
Dòng sông trong vắt
Tìm cánh buồm xa
Có bác trâu già
Đi tìm bóng mát.
Gió buông câu hát
Đi tìm bờ tre
Mùa cạn ngày hè
Em mơ đến lớp.
Trích “Thơ cho thiếu nhi”,
Nxb. Văn học, Hà Nội, 2017

26

Viết thư cho Cuội
Nguyễn Văn Thắng
Có phải Cuội hay nói dối
Xấu hổ, ngồi ngoài gốc đa?
Nhìn chú trâu đằm ngoài nội
Cuội ơi, bạn có nhớ nhà?
Trẻ con giờ thôi giận Cuội
Chỉ còn thương thật đấy mà!
Thế nên những đêm trăng sáng
Lại quây quần cùng múa ca…
Bé ngồi viết thư cho Cuội
Vẽ trong thư một cái nhà
Ngoài bìa thư ghi nắn nót:
- Bưu điện đừng ngại đường xa!
Trích “Cụng đầu chào lá cỏ tươi”,
Nxb. Văn học, Hà Nội, 2019

27

Chơi bán hàng
Nguyễn Văn Thắng
Bé Hương và bé Thảo
Rủ nhau chơi bán hàng
Hương có củ khoai lang
- Nào Thảo mua đi nhé!
Thảo cười như nắc nẻ
Nhặt một tờ lá rơi
- Tớ trả tiền đủ rồi
Được mang về nhà chứ!
Rồi Thảo bẻ hai nửa
Mời người bán hàng chung
Vị bùi khoai đất bãi
Thơm ngọt ngào chiều đông.
Trích “Cụng đầu chào lá cỏ tươi”,
Nxb. Văn học, Hà Nội, 2019

28

ĐỒNG DAO

29

30

A

Ăn một bát cơm
Nhớ người cày ruộng
Ăn đĩa rau muống
Nhớ người đào ao
Ăn một quả đào
Nhớ người vun gốc
Ăn một con ốc
Nhớ người đi mò
Sang đò
Nhớ người chèo chống
Nằm võng
Nhớ người mắc dây
Đứng mát gốc cây
Nhớ người trồng trọt.

31

B

Ba bà đi bán lợn con
Bán đi chẳng được lon xon chạy về.
Ba bà đi bán lợn sề,
Bán đi chẳng được chạy về lon xon.

Ba bà đi chợ mua bốn quả dưa
Chia đi chia lại đã trưa mất rồi
May sao lại gặp một người
Ba bà ba quả phần tôi quả này.

Bà Ba đi chợ đàng trong
Mua một cây mía vừa cong, vừa dài.
Bà Ba đi chợ đàng ngoài
Mua một cây mía vừa dài, vừa cong.
Chợ trong cây mía hai đồng
32

Chợ ngoài hai đồng cây mía
Hỏi rằng bà Ba mua mía hết bao nhiêu tiền?

Bà còng đi chợ trời mưa
Cái tôm cái tép đi đưa bà còng
Đưa bà qua quãng đường đông
Đưa bà về tận ngõ trong nhà bà
Tiền bà trong túi rơi ra
Tép, tôm nhặt được trả bà mua rau.

Bao giờ cho đến tháng Ba
Ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng
Hùm nằm cho lợn liếm lông
Một chục quả hồng nuốt lão tám mươi.
Nắm xôi nuốt trẻ lên mười
Con gà, be rượu nuốt người lao đao
Lươn nằm cho trúm bò vào
Một đàn cào cào đuổi bắt cá rô1
Lúa mạ nhảy lên ăn bò
Cỏ năn, cỏ lác rình mò bắt trâu
Gà con đuổi bắt diều hâu
Chim ri đuổi đánh vỡ đầu bồ nông.
___________
1. Sau câu này, có nơi hát tiếp:
“Thóc giống đuổi chuột trong bồ
Đòng đong cân cấn đuổi cò ngoài ao”.

33


Bắc kim thang: cà, lang, bí rợ…
Cột qua kèo là kèo qua cột
Chú bán dầu qua cầu mà té
Chú bán ếch ở lại làm chi
Con le le đánh trống thổi kèn
Con bìm bịp thổi: Tò tí te! Tò te.

Bắc kim thang tình tang xúm lại
Một chân què, mình khoèo chân bạn
Chú chích chòe ra vườn trồng chuối
Thím nhái bén ở lại bồng em
Chim oanh oanh rách áo ở trần
Con cồng cộc trổ tài bắt cua mò tôm.

Bắc kim thang mèo hoang bắt chuột
Rượt qua cầu thì cầu tre sập
Bé khóc nhè, ai dè đòi bánh
Bác gấu trắng mở tiệm nhồi bông
Con chim công múa hát cả ngày
Con chiềm chiệp phải đòn
Bắc kim thang!... Tình tang!...

Bắc thang lên tận cung mây
Hỏi sao Cuội phải ấp cây cả đời?
34

Cuội nghe thấy nói, Cuội cười
Bởi hay nói dối, phải ngồi ấp cây.

Bắt lươn, lươn bò xuống cỏ
Bắt cò, cò bỏ cò bay
Ôi thôi hỏng cả đôi tay
Lươn bò xuống cỏ, cò bay lên trời.

Bê là bê vàng
Bê đứng rềnh ràng
Bê đi với mẹ
Bê đừng chạy xuống bể
Bê đừng chạy lên ngàn
Mà cọp mang
Mà sấu nuốt
Đi tìm nơi cỏ tốt
Bê gặm cho ngon
Bê là bê con
Bê là bê vàng…

Bí ngô là cô đậu nành
Đậu nành là anh dưa chuột
Dưa chuột là ruột dưa gang
Dưa gang họ hàng dưa hấu
35

Dưa hấu là cậu bí ngô
Bí ngô là…

Bong bóng thì chìm
Gỗ lim thì nổi
Đào ao bằng chổi
Quét nhà bằng mai
Bánh đa thì dai
Bún kia thật cứng
Các cụ dung dẻ đi chơi
Để cho con trẻ lại ngồi đấm lưng
Ta mang sợi chỉ lên rừng
Để trói con hổ, hổ đừng quấy ta
Ta mang dây chão về nhà
Ta trói con kiến, kiến ra đằng nào
Con bò đậu đỉnh cây tre
Để chú chích chòe đi bừa ruộng nương.

Bồ các là bác chim ri
Chim ri là dì sáo sậu
Sáo sậu là cậu sáo đen
Sáo đen là em tu hú
Tu hú là chú bồ các
Bồ các là bác bồ nông
36

Bồ nông là ông sáo sậu
Sáo sậu là cậu chim ri
Chim ri là…

Bồng bồng cõng rồng đi chơi
Gặp khi tối trời
Rồng rơi cái bịch
Các quan lích kích
Cõng rồng lên ngai
Rồng vươn vai
Rồng tái mặt
Quan vuốt mắt
Rồng nằm im
Ba hồi trống chiêng
Hạ rồng xuống lỗ.

Buổi mai ăn cơm cho no
Đi ra chợ Gio1
Mua chín cái tréc2
Đắp chín cái lò
Cái nấu canh ngò
Cái kho củ cải
___________
1. Gio: Gio Linh (Quảng Trị).
2. Tréc: còn gọi là cái trách, làm bằng đất, dùng để kho cá.

37

Cái nấu nải chuối xanh
Cái nấu cá kình
Cái rim thịt vịt
Cái hầm thịt gà
Cái nấu om cà
Cái kho đu đủ
Cái nấu củ khoai tây
Nghe tin anh học trường này
Bồn chồn trong dạ bỏ chín cái tréc này không coi.

Buổi mai ngủ dậy
Ra tắm bể Đông
Đạp cây xương rồng
Kéo lên chín khúc
Gặp mệ1 bán cá úc
Đổ máu đầu cầu
Gặp mệ bán dầu
Dầu trơn lầy lẫy
Gặp mệ bán giấy
Giấy mỏng tanh tanh
Gặp mệ bán chanh
Chanh chua như dấm
Gặp mệ bán nấm
Nấm lại một tai
Gặp mệ bán khoai
___________
1. Mệ: Bà.

38

Khoai lọi1 một cổ2
Gặp mệ bán rổ
Rổ sưa rếc rếc3
Gặp mệ bán ếch
Ếch nhảy lom xom
Gặp mệ bán nhom4
Nhom đỏ loi lói
Gặp mệ bán mói5
Mói mặn như tương
Gặp mệ bán đường
Đường đen thui thủi
Gặp mệ bán chui6
Chui nhọn veo vẻo
Gặp mệ bán kéo
Kéo sổ gạt ra
Gặp mệ bán ca7
Ca kêu chíu chít
Gặp mệ bán mít
Mít mủ cả tay
Mệ ơi là mệ.
___________
1. Lọi: Gãy.
2. Cổ: Củ.
3. Sưa rếc rếc: (rổ) Thưa.
4. Nhom: Thứ mắm bỏ ớt đỏ.
5. Mói: Muối.
6. Chui: Dùi đóng sách.
7. Ca: Con gà.

39


Bước sang tháng sáu giá chân
Tháng một nằm trần bức đổ mồ hôi
Con chuột kéo cày lồi lồi
Con trâu bốc gạo vào ngồi trong cong
Vườn rộng thì thả rau rong
Ao sâu vãi cải lấy ngồng làm dưa
Đàn bò đi tắm đến trưa
Một đàn con vịt đi bừa ruộng nương
Voi kia nằm ở gầm giường
Cóc đi đánh giặc bốn phương nhọc nhằn
Chuồn kia thấy cám liền ăn
Lợn kia thấy cám nhọc nhằn bay qua
Trời mưa cho mối bắt gà
Đòng đong, cân cấn đuổi cò lao xao
Lươn nằm cho trúm bò vào
Một đàn cào cào đuổi bắt cá rô
Thóc giống cắn chuột trong bồ
Một trăm lá mạ đuổi vồ con trâu
Chim chích cắn cổ diều hâu
Gà con tha quạ biết đâu mà tìm.

Bướm xanh ơi! Về giăng dây
Bướm đỏ ơi! Mau trẩy quân

40

Hãy nghỉ chân ăn trầu cháu têm đã nào
Nghỉ đỡ mệt rồi hãy trẩy quân bầy quân lũ
Thôi! Bướm đẹp đã bay mất rồi
Bay đi gọi bướm bố mẹ cùng về nhé!1

___________
1. Đồng dao của trẻ em người Thái ở Mường La, Sơn La.

41

C

Cà cưỡng bay cao
Chào mào bay thấp
Cu bay về ấp
Quạ bay về trời
Nghe tiếng chủ mời
Ra ăn thịt chuột
Thịt gà đang luộc
Thịt chuột đang hâm
Dọn thầy một mâm
Thầy ăn kẻo tối.

Cá biển, cá đồng
Cá sông, cá ruộng.
Dân yêu dân chuộng
Là cá tràu ổ
Ăn nói hàm hồ
42

Là con cá sứ
Đưa đẩy chốn xa
Là con cá đảy
Hay gặp mặt nhau
Là con cá ngộ
Trong nhà nghèo khổ
Là con cá cầy
Chẳng dám múc đầy
Là con cá thiểu
Mỗi người mỗi thiếu
Là con cá phèn
Ăn nói vô duyên
Là con cá lạc
Trong nhà rầy rạc
Là con cá kình
Trai gái rập rình
Là cá trích ve
Dỗ mãi không nghe
Là con cá ngạnh
Đi đàng phải tránh
Là con cá mương
Mập béo không xương
Là con cá nục
Được nhiều diễm phúc
Là con cá hanh
Phản cha hại anh
43

Là con cá diếc
Suốt ngày ăn miết
Là con cá cơm
Chẳng kịp dọn đơm
Là con cá hấp
Rủ nhau lên dốc
Là con cá leo
Hay thở phì phèo
Là con cá đuối
Vừa đi vừa cúi
Là con cá còm
Hay nói tầm xàm
Là con cá gáy
Vừa trốn vừa chạy
Là con cá chuồn
Cứ viết lách luôn
Là con cá chép.

Cá biển cá bầy
Ăn ngày hai bữa
Là con cá cơm
Nhọn mồm nhọn mũi
Là con chào rao
Nhận hủ nhận vò
Là con cá nhét
Nở ra đỏ chẹt
44

Là con cá khoai
Đi ăn trộm hoài
Là con cá nhám
Khệnh khệnh khạng khạng
Là con cá căn
Già rụng hết răng
Là con cá móm
Bò đi lọm khọm
Là con cá bò
Ăn chẳng biết no
Là con cá hốc.

Cái bống đi chợ cầu Nôm
Sao mày chẳng rủ cái tôm đi cùng
Cái bống đi chợ cầu Cần
Thấy hai ông Bụt ngồi vần nồi cơm
Ông thì xới xới đơm đơm
Ông thì ngồi dỡ nồi cơm chẳng vần.

Cái cò là cái cò quăm
Chưa ra đến chợ đã chăm ăn quà.
Hàng bánh, hàng bún bầy la,
Con mắt tỏm tẻm lướt qua mọi hàng.
Bánh đúc cho lẫn bánh đàng,
Củ từ khoai nướng, lẫn hàng cháo kê.
45

Ăn rồi lại trở ra về,
Thấy hàng thịt chó lại lê chân vào.

Cái vè cô Bốn hát hay,
Tôi đố cô Bốn cối xay mấy nghiền?
Cối xay là hai trăm nghiền.
Tôi đố cô Bốn quan tiền mấy mươi?
Quan tiền là ba mươi đồng.
Tôi đố cô Bốn chợ đông mấy người?
Chợ đông vô giá quá chừng.
Tôi đố cô Bốn trên rừng mấy cây?
Trên rừng cây có cả trăm
Tôi đố cô Bốn một năm mấy giờ?
Một năm là ba ngàn giờ.
Tôi đố cô Bốn cây cờ mấy tua?
Cây cờ là hai cái tua.
Tôi đố cô Bốn con cua mấy càng?
Con cua có hai cái càng, có tám cái ngoe.
Tôi đố cô Bốn chiếc ghe mấy chèo?
Chiếc ghe là hai người chèo.
Tôi đố cô Bốn con mèo mấy lông?
Chàng về tát cạn Biển Đông,
Ra đây tôi nói mấy lông con mèo.

Cái sáo mặc áo em tao
Làm tổ cây cà
46

Làm nhà cây chanh.
Đọc canh bờ giếng,
Mỏi miệng tiếng kèn.
Hỡi cô trồng sen,
Cho anh hái lá.
Hỡi cô trồng bưởi,
Cho anh hái hoa.
Cứ một cụm cà,
Là ba cụm lý.
Con nhà ông Lý,
Mặc áo tía tô.
Con nhà thằng Ngô,
Mặc áo lang khách.
Hai con chim khách,
Đánh nhau trên cây.
Hai cái bánh giầy,
Đánh nhau mâm cỗ.
Có hai hạt đỗ,
Đánh nổ nồi rang.
Hai con kiến vàng,
Đánh nhau lọ mật.
Có hai hòn đất,
Đánh vật bờ ao.
Mày tát chuôm tao,
Tao tát ao mày.
Mày đầy rổ cá,
47

Tao đầy rổ tôm.
Mày đi chợ Cầu Nôm,
Mày đi chợ Cầu Rền.
Mày bán cửa đền,
Tao bán cửa vua.
Mày làm mắm chua,
Tao làm mắm thính.
Mày con ông Chính,
Tao con ông Xã.
Mày là cái cả,
Tao là thằng hai.
Mày đội bồ đài1
Tao đội nón méo.
Mày cầm cái kéo,
Tao cầm cái dao.
Mày làm sao,
Tao làm vậy.
Mày đi buôn cậy,
Tao đi buôn hồng.
Mày đi lấy chồng,
Tao đi lấy vợ.
Mày lên kẻ chợ,
Tao về nhà quê.

___________
1. Bồ đài: Mo cau nhúng ướt gấp lại, dùng để múc nước.

48