Dàn ý: Nét cổ điển và hiện đại trong Tràng giang của Huy Cận.
Mở bài:
- Huy Cận là một trong những gương mặt xuất sắc của phong trào Thơ mới.
- “Tràng giang” là bài thơ kiệt tác của Huy Cận thể hiện linh hồn của tập thơ “Lửa thiêng”.
- Bài thơ đã khắc họa thành công một “nỗi sầu vạn cổ”giăng mắc khắp cõi lòng thi nhân nhưng vẫn mang tinh thần thời đại mới mẻ. Chính vì lẽ đó, “Tràng giang” của Huy Cận đã khắc họa thành công hai vẻ đẹp: cổ điển và hiện đại.
Thân bài:
Nét cổ điển và hiện đại của bài thơ biểu hiện qua các phương diện:
- Nhan đề và lời đề từ:
+ Ngay từ nhan đề, nhà thơ đã khéo léo gợi lên vẻ đẹp cổ điển khi sử dụng từ Hán Việt “tràng giang” mang sắc thái cổ kính, trang nhã, gợi liên tưởng về dòng Trường giang trong Đường thi, một dòng sông của muôn thuở vĩnh hằng, dòng sông của tâm tưởng. Hơn nữa hai âm "ang" đi liền nhau đã gợi lên trong người đọc cảm giác về con sông, không chỉ dài vô cùng mà còn rộng mênh mông, bát ngát, vô tận.
+ Lời đề từ: “Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài” góp phần định hướng cảm xúc, nội dung cho toàn bài thơ. Nếu thơ xưa, thi nhân dùng bút pháp tả cảnh, ngụ tình, lời thơ “ý tại ngôn ngoại” thì Huy Cận lại hiện đại hơn trong cách giải bày tâm trạng, cảm xúc. Chủ thể trữ tình bày tỏ nỗi lòng trực tiếp “bâng khuâng”, “nhớ” trước cảnh “trời rộng”, “sông dài’. Nỗi buồn của nhà thơ như lan ra, giăng mắc khắp một vùng sông nước rộng lớn.

- Đề tài, cảm hứng:
+ Đề tài sông nước là đề tài quen thuộc của thi sĩ muôn đời, đặc biệt là thơ cổ: “Hoàng Hạc lâu tống Mạnh Hạo Nhiên chi Quảng Lăng” của Lý Bạch, “Hoàng Hạc Lâu” của Thôi Hiệu…
+ Nhưng nếu các thi nhân xưa tìm đến thiên nhiên để mong hoà nhập, giao cảm, Huy cận lại tìm về thiên nhiên để thể hiện nổi ưu tư, buồn bã về kiếp người cô đơn, nhỏ bé trước vũ trụ bao la. Dưới góc nhìn của nhà Thơ mới, sự tinh tế nhạy cảm khiến “cái buồn vời vợi dàn ra cho đến hư vô” (Xuân Diệu).
+Hơn nữa, “Tràng giang” còn thể hiện “nỗi buồn thế hệ” của một “cái tôi” Thơ mới thời mất nước bế tắc, tuyệt vọng “chưa tìm thấy lối ra” -> Nỗi buồn đặc trưng của Thơ mới.
+ Ngoài ra, một trong những nét hiện đại của bài thơ đó chính là được quan sát dưới lăng kính cảm hứng không gian vũ trụ của nhà thơ. Không gian mở rộng dưới mọi chiều “nắng xuống, trời lên, sâu chót vót/ Sông dài, trời rộng, bến cô liêu”-> gợi sự cô đơn, nhỏ bé, lạc lõng đúng như hồn thơ Huy Cận: “Một chiếc linh hồn nhỏ/ Mang mang thiên cổ sầu”.
- Thể loại và bút pháp:
+ Tràng giang mang đậm phong vị cổ điển qua việc vận dụng nhuần nhuyễn thể thơ 7 chữ với cách ngắt nhịp, gieo vần, cấu trúc đăng đối; bút pháp tả cảnh ngụ tình, chủ yếu gợi được cái hồn của thiên nhiên, tạo vật, sử dụng những từ Hán Việt cổ kính (tràng giang, bến cô liêu…).
+Bên cạnh đó, Tràng giang lại cũng rất mới qua xu hướng giãi bày trực tiếp “cái tôi” trữ tình (buồn điệp điệp, sầu trăm ngả, không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà…), qua những từ ngữ sáng tạo mang dấu ấn xúc cảm cá nhân của tác giả (sâu chót vót, niềm thân mật, dợn dơn…).
- Âm điệu:
Mang đậm nét cổ điển Đường thi: bâng khuâng, da diết, sầu lặng, khổ thơ nào cũng khắc khoải, réo rắc nỗi niềm của thi nhân.
- Chất liệu thi ca:
+ Ở Tràng giang, ta bắt gặp nhiều hình ảnh quen thuộc trong thơ cổ:
Hình ảnh sông nước
Hình ảnh con sóng
Hình ảnh cánh chim chiều (Truyện Kiều - Nguyễn Du, Chiều hôm nhớ nhà - Bà huyện Thanh Quan…)
+ Mặt khác, Tràng giang cũng không thiếu những hình ảnh, âm thanh chân thực của đời thường, không dùng bút pháp ước lệ (củi một cành khô, tiếng vãn chợ chiều,..), những hình ảnh thơ lạ hóa (sâu chót vót, bến cô liêu…) mang hơi thở hiện đại, thể hiện cái nhìn tinh tế, nhạy cảm của Huy Cận.
Ý thơ:
Huy Cận học tập, sáng tạo từ ý thơ của các nhà thơ lớn như Đỗ Phủ, Lí Bạch, Thôi Hiệu:
Từ láy “