Trường THPT Phù Đổng Giáo án: Ngữ văn 10

Tuần: 27
Tiết: 76,77
Ngày soạn: 23/02/2017
Ngày dạy: 01/03/2017


GVHD: Võ Thành Long
GSTT: Liêng Jrang Mai Ly



Đọc văn: TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(Trích Chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Đặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Đoàn Thị Điểm (?)
I. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Cảm nhận được tâm trạng cô đơn, sầu muộn của người chinh phụ trong tình cảnh lẻ loi khi chồng đi chinh chiến; thấy được tiếng nói tố cáo chiến tranh phi nghĩa và đề cao hạnh phúc lứa đôi.
Thấy được sự tài hoa, tinh tế trong nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật.
II.TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG THÁI ĐỘ
1. Kiến thức:
Tiếng nói tố cáo chiến tranh phong kiến phi nghĩa, khát khao hạnh phúc lứa đôi thể hiện qua việc miêu tả thế giới nội tâm đầy những mong nhớ, cô đơn, khao khát của người chinh phụ.
2. Kĩ năng:
Đọc - hiểu tiếp cận thể loại ngâm khúc.
3.Thái độ
Trân trọng và đồng cảm trước nổi đau của người chinh phụ
II. PHƯƠNG PHÁP
Phương pháp đọc - hiểu, gợi tìm, phát vấn, bình giảng.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
3. Vào bài mới:
Mở đầu tác phẩm Chinh phụ ngâm, Đặng Trần Côn viết:
Thuở đất trời nổi cơn gió bụi
Khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên
Cuộc chiến tranh phong kiến giữa tập đoàn Lê - Trịnh với nhà Mạc kéo dài cả nửa thế kỉ cùng với cuộc Trịnh - Nguyễn phân tranh cũng diễn ra liên miên trong suốt 45 năm khiến trăm họ phải lầm than, điêu đứng, hàng vạn gia đình lâm vào cảnh tan tác, chia ly như mẹ phải xa con, con xa cha và vợ xa chồng. Hôm nay, qua đoạn trích Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ trích Chinh phụ ngâm, chúng ta sẽ tìm hiểu sâu hơn về tâm trạng của người chinh phụ có chồng ra chiến trận để thấy được nỗi cô đơn, lẻ bóng và niềm khao khát hạnh phúc lứa đôi của người phụ nữ đương thời.

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung cần đạt

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả và dịch giả
a. Tác giả
GV: Dựa vào sự chuẩn bị ở nhà kết hợp với SGK, hãy trình bày những nét chính về tác giả Đặng Trần Côn?
Đặng Trần Côn chưa rõ năm sinh, năm mất. Quê ở làng Nhân Mục, huyện Thanh Trì nay thuộc phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân, Hà Nội. Ông sống vào khoảng nửa đầu thế kỉ XVIII, ngoài sáng tác chính Chinh phụ ngâm, ông còn làm thơ và phú bằng chữ Hán. Không chỉ là một người thông minh, tài hoa, hiếu học ông còn có một tâm hồn tinh tế, nhạy bén trước thời cuộc. Chính vì thế ông có thể cảm nhận một cách sâu sắc nỗi đau của một phụ nữ để viết nên Chinh phụ ngâm.
b.Dịch giả
GV: Cho biết những nét chính về dịch giả?
Chinh phụ ngâm vừa ra đời đã nổi tiếng, Phan Huy Chú ca ngợi Lời và ý thì lâm ly, tuấn nhã và kì thực rất khoái chá cho miệng người đọc, chính vì được yêu thích, nhiều người đã dịch tác phẩm ra chữ Nôm. Bản dịch thành công nhất hiện nay được cho là của Đoàn Thị Điểm. Đoàn Thị Điểm (1705? - 1748) quê ở làng Giai Phạm, huyện Văn Giang, trấn Kinh Bắc. Từ nhỏ đã nổi tiếng thông minh, tài sắc vẹn toàn. Bà lập gia đình khá muộn, năm 37 tuổi. Chồng bà là tiến sĩ Nguyễn Kiều, vừa cưới xong, Nguyễn Kiều đi sứ sang Trung Quốc. Có thể bà đã dịch Chinh phụ ngâm trong thời gian này.
Tuy nhiên cũng có một số ý kiến cho rằng Chinh phụ ngâm là của Phan Huy Ích, ông sinh năm 1750, mất năm 1882. Quê ở Nghệ An sau dời đến Hà Tây. Là người thông minh, tài giỏi, ông đỗ Tiến sĩ năm 26 tuổi.
2. Tác phẩm Chinh Phụ Ngâm
a. Hoàn cảnh ra đời
GV: Em hãy nêu hoàn cảnh ra đời của tác phẩm?
Đầu đời vua Lê Hiển Tông có nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra quanh kinh thành Thăng Long. Triều đình cất quân đánh dẹp. Nhiều trai tráng phải từ giã người thân lên đường đi chiến đấu. Đặng Trần Côn cảm động trước nỗi đau khổ, mất mát của con người, nhất là những người vợ lính trong chiến tranh, đã viết Chinh phụ