Tiết 15 Ngày soạn: ……/…../…………

BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT
- Cao Bá Quát -

A. MỤC ĐÍCH BÀI HỌC: Giúp học sinh:
- Nắm được trong hoàn cảnh nhà Nguyễn trì trệ bảo thủ, Cao Bá Quát tuy vẫn đi thi nhưng tỏ ra chán ghét con đường mưu cầu danh lợi tầm thường. Bài thơ “Bài ca ngắn đi trên bãi cát” biểu lộ tinh thần phê phán của ông đối với học thuật và sự trì trệ bảo thủ của chế độ nhà Nguyễn nói chung, góp phần lý giải hành động khởi nghĩa của ông về sau vào năm 1854.
- Hiểu được mối quan hệ giữa nội dung nói trên và hình thức nghệ thuật của bài thơ cổ thể hiện về nhịp điệu, hình ảnh.
B. PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
- SGK, SGV và Tài liệu tham khảo.
C. CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
- Giáo viên hướng dẫn gợi mở cho học sinh hiểu và trả lời các câu hỏi hướng dẫn trong phần hướng dẫn học bài.
- Đặt câu hỏi để học sinh thảo luận tạo sự hứng thú trong giờ học.
D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Kiểm tra bài cũ
2. Giới thiệu bài mới
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
YÊU CẦU CẦN ĐẠT

* Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về tác giả và Tác phẩm:
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc sách giáo khoa, gạch dưới và ghi nhớ những nét chính về Tiểu sử tác giả.
- Giáo viên trình bày thêm về hoàn cảnh lịch sử và con người của Cao Bá Quát.
I. TÌM HIỂU CHUNG:
1. Tác giả
- Cao Bá Quát (1809 – 1855) tự là Chu Thần, hiệu là Cúc Đường, Mẫn Hiên.
- Quê quán: Làng Phú Thị, Huyện Gia Lâm, Tỉnh Bắc Ninh (nay là thuộc Quận Long Biên, Hà Nội).
- Ông là một nhà thơ tài năng, bản lĩnh, được người đương thời tôn thờ là Thánh Quát.
- Tên tuổi ông gắn liền với cuộc khởi nghĩa nông dân Mỹ Lương, Sơn Tây. Ông mất trong cuộc khởi nghĩa chống lại chế độ Phong kiến nhà Nguyễn.
- Cao Bá Quát là nhà thơ lớn của dân tộc nửa đầu TK XIX, đã để lại hơn 1353 tác phẩm. Nội dung thơ ông bộc lộ thái độ phê phán mạnh mẽ chế độ phong kiến trì trệ, bảo thủ, phản ánh nhu cầu đổi mới Xã hội Việt Nam trong giai đoạn giữa Tk XIX.

- Yêu cầu học sinh trình bày hoàn cảnh sáng tác và thể loại tác phẩm.
- Giáo viên giới thiệu về thể hành.
2. Tác phẩm
a) Hoàn cảnh sáng tác:
Tác phẩm được hình thành trong những lần đi thi Hội qua các tỉnh Miền Trung đầy cát trắng như Quảng Bình, Quảng Trị.
b) Thể loại: Thể hành
Đây là một thể thơ cổ có tính chất tự do phóng khoáng, không gò bó về số câu, độ dài của câu, niêm, luật, bằng trắc vần điệu.

* Hoạt động 2: Đọc – hiểu văn bản.
- Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc thể loại ca hành, tìm hiểu chú thích.
Hãy tìm những chi tiết trong bản dịch thơ miêu tả bãi cát



Hình ảnh “bãi cát” được miêu tả trong bài thơ có đặc điểm gì? Đặc điểm ấy cho biết điều gì về con đường mà khách đang phải đi, vượt qua?





Không chỉ miêu tả những bãi cát dài, nhà thơ còn khắc hoạ việc đi trên cát ntn?
Hình ảnh bãi cát dài trong bài thơ có ý nghĩa gì? Cao Bá Quát muốn nói điều gì về bản thân?








Hãy đọc thầm câu 1 nhận xét gì về nhịp điệu của của câu thơ và sắc thái tình cảm, cảm xúc được gợi lên qua từ lại? Hình dung dáng điệu và tâm trạng của khách?






Hai câu thơ 5,6 khách trách việc gì? Đằng sau lời trách ấy, chúng ta biết được điều gì về khách? (khách là người thế nào)



Tác giả đã suy nghĩ gì về con đường công danh của mình.














Hãy cho biết thái độ của tác giả Cao Bá Quát đối với công danh và đối với xã hội đương thời.




Những câu thơ cuối bộc lộ tâm sự gì của tác giả?







+ Hãy chỉ ra những đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm?


II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Hình tượng bãi cát dài:
- Những câu thơ trực tiếp nói về bãi cát: 1, 11, 17
+ Bãi cát lại bãi cát dài.