Chủ đề: LỰC ĐẨY ÁC-SI-MÉT VÀ SỰ NỔI
(Vật lí lớp 8 THCS - 3 tiết)
I. Xác định vấn đề cần giải quyết
Sự nổi của các vật liên quan chặt chẽ đến lực đẩy Ác-si-mét. Chương trình hiện hành được thực hiện ở 3 tiết học riêng biệt:
Bài 10. Lực đẩy Ác-si-mét (1 tiết);
Bài 11. Thực hành: Nghiệm lại lực đẩy Ác-si-mét (1 tiết);
Bài 12. Sự nổi (1 tiết).
Để tổ chức các hoạt động học cho học sinh theo hướng học tập tích cực có hiệu quả, ba bài này được xây dựng thành một chủ đề bài học “Lực đẩy Ác-si-mét và sự nổi”.
II. Mục tiêu bài học
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ
a) Kiến thức:
- Nhận ra được sự xuất hiện của lực đẩy Ác-si-mét tác dụng lên vật trong lòng chất lỏng.
- Biết được đặc điểm của lực đẩy Ác-si-mét tác dụng lên vật ở trong chất lỏng.
- Biết được khi nào vật chìm, nổi và lơ lửng ở trong chất lỏng.
b) Kỹ năng
- Có kỹ năng làm thí nghiệm đo được độ lớn của lực đẩy FA.
- Vận dụng giải thích được một số hiện tượng liên quan lực đẩy, sự nổi trong thực tiễn đời sống.
c) Thái độ
- Hứng thú trong học tập, tìm hiểu khoa học.
- Có tác phong của nhà khoa học.
2. Các năng lực có thể hình thành và phát triển cho học sinh
- Năng lực tự chủ và tự học: đọc tài liệu để tìm hiểu kiến thức trong bài; ghi chép cá nhân.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện vấn đề và giải thích được các vật bị nhúng vào chất lỏng lại xuất hiện lực đẩy Ác-si-mét.
- Năng lực giao tiếp hợp tác: thảo luận nhóm, phản biện.
- Năng lực tự nhiên và xã hội: tham gia tìm hiểu tự nhiên liên quan đến lực đẩy Ác-si-mét và sự nổi; giao lưu học học với bạn bè và cộng đồng.
- Năng lực tính toán, ngôn ngữ: trình bày và trao đổi thông tin báo cáo kết quả học tập trước lớp.
- Năng lực thực hành thí nghiệm: hợp tác để làm thí nghiệm; rèn luyện tác phong làm khoa học thực nghiệm.
- Năng lực tin học, công nghệ: tìm kiếm trên internet, trình bày báo cáo.
II. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1. Giáo viên:
- Chuẩn bị dụng cụ thí nghiệm:
+ Lực kế 0 – 2,5 N;
+ Vật nặng bằng nhôm 50 cm3;
+ Các cốc chứa nước thường, nước muối đậm đặc;
+ Bình chia độ;
+ Giá đỡ, giá kê,...
- Mẫu báo cáo thí nghiệm, phiếu học tập (nếu cần).
- Bảng theo dõi tiến độ học tập (nếu cần).
2. Học sinh:
- Tài liệu hướng dẫn học, vở ghi bài, giấy nháp...
- Mỗi nhóm 01 bộ thí nghiệm (tùy theo điều kiện của nhà trường).
III. Tổ chức các hoạt động học của học sinh
1. Hướng dẫn chung
Mô tả khái quát phương pháp thực hiện và chuỗi các hoạt động học trong bài học.
Sử dụng phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề. Đặt vấn đề bằng cách cho học sinh khởi động, đưa ra các dự đoán về lực đẩy của chất lỏng tác dụng lên các vật trong chất lỏng, cho các em dự đoán tìm hiểu về sự nổi của các vật trong chất lỏng.
Trên cơ sở những dự đoán, đưa ra phương án thí nghiệm và tổ chức cho học sinh làm thí nghiệm. Học sinh được làm thí nghiệm, thu thập kết quả trong hai trường hợp: chất lỏng là nước thường và nước muối đậm đặc.
Bằng những kiến thức đã học về trọng lực của vật, sự cân bằng và tác dụng của lực, các em được vận dụng giải thích được sự nổi của vật như thế nào.
Sau khi được hệ thống hóa kiến thức, các em được luyện tập, giải quyết các bài tập, những tình huống trong thực tiễn, đưa ra những nhiệm vụ giúp các em vận dụng, tìm tòi khám phá ở ngoài lớp học.
Có thể mô tả chuỗi các hoạt động học như sau:
STT
Các bước
Hoạt động
Tên hoạt động
Thời lượng

1
Tình huống xuất phát
Hoạt động 1
Dự đoán lực đẩy của chất lỏng lên các vật
10 phút



Hoạt động 2
Thiết kế phương án đo PN
10 phút

2
Hình thành kiến thức
Hoạt động 3