CHỦ ĐỀ 1
THẾ GIỚI TRONG VÀ SAU CHIẾN TRANH LẠNH
BÀI 3: TRẬT TỰ THẾ GIỚI SAU CHIẾN TRANH LẠNH (Tiết 2)
2. Xu thế đa cực trong quan hệ quốc tế
a. Khái niệm đa cực
- Trong quan hệ quốc tế, đa cực là khái niệm chỉ trạng thái địa - chính trị toàn cầu với nhiều
trung tâm quyền lực chi phối.
- Trong trật tự đa cực, không có một trung tâm quyền lực thống trị, thay vào đó, nhiều quốc gia,
khu vực tạo ra thế cân bằng về kinh tế, chính trị, quân sự toàn cầu.
- Khái niệm đa cực được dùng chủ yếu để chỉ trật tự thế giới sau Chiến tranh lạnh. Trong trật tự
mới này, các nước tăng cường sức mạnh tổng hợp để vươn lên khẳng định ảnh hưởng.
b. Xu thế đa cực
- Sau khi các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ và Liên Xô tan rã, Trật tự thế giới hai cực
I-an-ta không còn. Mỹ trở thành siêu cường duy nhất, có sức mạnh vượt trội và ra sức thiết lập
thế giới đơn cực.
- Đầu thế kỉ XXI, trật tự thế giới từng bước chuyển sang đa cực, biểu hiện:
+ Mỹ bị suy giảm sức mạnh tương đối trong tương quan so sánh với các cường quốc khác.
+ Các trung tâm quyền lực ngày càng vươn lên, khẳng định sức mạnh về kinh tế, quân sự, chính
trị đối với thế giới.
+ Vai trò của các trung tâm, tổ chức kinh tế, tài chính quốc tế và khu vực ngày càng lớn. Hoạt
động của các công ty xuyên quốc gia cũng có ảnh hưởng ngày càng lớn trong các ngành, các lĩnh
vực của nền kinh tế thế giới.
CÂU HỎI MINH HOẠ
Câu 1: Một trật tự thế giới có sự tham gia của các quốc gia, các trung tâm khác nhau, trong đó
không có quốc gia nào có quyền chi phối sự phát triển của thế giới được gọi là
A. trật tự hai cực.
B. trật tự đơn cực.
C. trật tự đa cực.
D. toàn cầu hoá.
Câu 2: Tổ chức quốc tế nào sau đây được ra đời vào năm 1999?
A. UN.
B. EU.
C. G7.

D. G20.
Câu 3: Nội dung nào sau đây không phải là biểu hiện của xu thế đa cực?
A. Sự gia tăng sức mạnh, tầm ảnh hưởng và vị thế của các nước lớn.
B. Sự suy giảm sức mạnh tương đối của Mỹ so với các cường quốc khác.
C. Vai trò ngày càng gia tăng của các trung tâm, tổ chức quốc tế, khu vực.
D. Các tổ chức khu vực và thế giới bắt đầu được hình thành và phát triển.
Câu 4: Các tổ chức liên kết kinh tế, thương mại, tài chính quốc tế và khu vực có vai trò
A. là cầu nối giữa các quốc gia, đã thúc đẩy kinh tế phát triển.
B. giải quyết các vấn đề kinh tế chung của thế giới và khu vực.
C. hỗ trợ, giúp đỡ kinh tế, tài chính để các nước nghèo phát triển.
D. thúc đẩy nền kinh tế khu vực và thế giới phát triển vững chắc.
Câu 5: Cho đoạn tư liệu sau:
"Khác với các trật tự thế giới trước đây thường được thiết lập ngay sau khi chiến tranh kết thúc ,
trật tự thế giới mới đã không thể ra đời ngay sau khi Liên Xô tan rã. Liên Xô tan rã nhưng Liên
bang Nga vẫn tiếp tục tồn tại với tiềm lực quân sự kế thừa Liên Xô cũ và không phải là một
cường quốc bại trận để chấp nhận một trật tự thế giới do Mỹ áp đặt. Các trung tâm kinh tế, các
cường quốc khu vực như Tây Âu, Nhật Bản, Trung Quốc không ngừng lớn mạnh và cổ gắng tạo
cho mình một vị thể đáng kể đề chia sẻ quyền lực chi phối đời sống chính trị quốc tế."
(Trần Thi Vinh (Cb), Lịch sử thể giới hiện đại, Quyển 2, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội, 2016,
tr.99)
a) Việc Liên bang Nga kế thừa phần lớn tiềm lực quân sự của Liên Xô là một trong những
nguyên nhân khiến Mỹ không thể nhanh chóng thiết lập một trật tự đơn cực tuyệt đối trên thế
giới.
b) Tư liệu cho thấy sự lớn mạnh của các trung tâm kinh tế và cường quốc khu vực đã góp phần
thúc đẩy xu hướng đa cực trong quan hệ quốc tế sau Chiến tranh lạnh.
c) Sự tan rã của Liên Xô đồng nghĩa với việc Mỹ hoàn toàn kiểm soát và chi phối đời sống chính
trị quốc tế mà không gặp bất kỳ sự cạnh tranh nào từ các trung tâm quyền lực khác.
d) Từ tư liệu có thể kết luận rằng trật tự thế giới mới sau Chiến tranh lạnh đã được xác lập ngay
khi Liên Xô tan rã, tương tự các trật tự thế giới trước đó.

PHIẾU BÀI TẬP
TRẬT TỰ THẾ GIỚI SAU CHIẾN TRANH LẠNH (Tiết 2)
I. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN
MỨC ĐỘ: NHẬN BIẾT
Câu 1 (NB): Sau Chiến tranh lạnh, xu thế nào sau đây trở thành một trong những xu thế phát
triển chính của thế giới?
A. Chạy đua vũ trang.
B. Trung lập.
C. Đa cực.
D. Nhất siêu, nhất cường.
Câu 2 (NB): Tổ chức nào sau đây đã trở thành trung tâm điều phối các nỗ lực quốc tế nhằm thúc
đẩy sự phát triển kinh tế thế giới?
A. UN.
B. EU.
C. G7.
D. G20.
Câu 3 (NB): Trong xu thế đa cực, hai cực có tầm ảnh hưởng lớn là
A. Nga và Trung Quốc.
B. Mỹ và Trung Quốc.
C. Mỹ và Hà Quốc.
D. Hàn Quốc và Nhật Bản.
Câu 4 (NB): Quốc gia nào sau đây nằm trong nhóm 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới?
A. Việt Nam.
B. Bra – xin.
C. Thái Lan.
D. Xin – ga – po.
Câu 5 (NB): Quốc gia nào sau đây nằm trong nhóm G7?
A. Thái Lan.
B. Việt Nam.
C. Nhật Bản.
D. Ai Cập.
Câu 6 (NB): “Chiếm 2/3 dân số, 90% GDP, 80% thương mại toàn cầu”. Những số liệu này đang
nói đến các quốc gia thuộc

A. G20.
B. NICs.
C. EU.
D. ASEAN.
Câu 7 (NB): Tổ chức nào sau đây là tổ chức liên kết kinh tế thương mại lớn nhất thế giới?
A. WTO
B. APEC
C. ASEM
D. NAFTA.
Câu 8 (NB): Hiện nay, quốc gia nào giữ vị trí số một thế giới về kinh tế và khoa học – công
nghệ?
A. Trung Quốc.
B. Mỹ.
C. Anh.
D. Nhật Bản.
Câu 9 (NB): Quốc gia nào sau đây ở khu vực Đông Nam Á nằm trong nhóm 20 nền kinh tế lớn
nhất thế giới?
A. Ma – lay – xi – a.
B. In – đô – nê – xi – a.
C. Bru – nây.
D. Việt Nam.
Câu 10 (NB): Trong xu thế đa cực, quốc gia nào sau đây đang phục hồi mạnh mẽ và trở thành
một trong những cường quốc hàng đầu thế giới?
A. Triều Tiên.
B. Việt Nam.
C. Liên bang Nga.
D. Thái Lan.
MỨC ĐỘ: THÔNG HIỂU
Câu 1 (TH): Nội dung nào sau đây là biểu hiện của xu thế đa cực sau Chiến tranh lạnh?
A. Sự phát triển nhanh chóng của quan hệ thương mại quốc tế.
B. Sự phát triển và tác động to lớn của các công ty xuyên quốc gia.
C. Sự sáp nhập và hợp nhất các công ty thành những tập đoàn.
D. Sự vươn lên mạnh mẽ của các nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Nga...

Câu 2 (TH): Sau Chiến tranh Lạnh, sức mạnh của Mỹ bị suy giảm tương đối so với các cường
quốc khác vì
A. nền kinh tế Mỹ lâm vào tình trạng khủng hoảng kéo dài.
B. Mỹ từ bỏ tham vọng chi phối và lãnh đạo thế giới.
C. sự vươn lên mạnh mẽ của các cường quốc khác.
D. Mỹ thất bại hoàn toàn trong chiến lược toàn cầu.
Câu 3 (TH): Để vươn lên trở thành một cực trong xu thế mới sau Chiến tranh lạnh, các quốc gia
cần
A. duy trì nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung quan liệu, bao cấp.
B. không ngừng nâng cao sức mạnh tổng hợp và vị thế quốc tế.
C. tích cực tham gia vào các tổ chức liên minh chính trị - kinh tế.
D. liên tục điều chỉnh chiến lược để phù hợp với xu thế thời đại.
Câu 4 (TH): Sức mạnh tổng hợp của quốc gia có vai trò như thế nào trong trật tự thế giới đa
cực?
A. Là nhân tố duy nhất quyết định sự phát triển của các quốc gia.
B. Thay thế hoàn toàn vai trò của các tổ chức khu vực và quốc tế.
C. Là yếu tố quyết định vị thế của các quốc gia trong xu thế đa cực.
D. Chỉ có ý nghĩa trong việc đảm bảo an ninh – quốc phòng mỗi nước.
Câu 5 (TH): Sau Chiến tranh lạnh, sự gia tăng vai trò của các trung tâm, tổ chức quốc tế phản
ánh điều gì?
A. Vai trò của các quốc gia trong quan hệ quốc tế bị thay thế.
B. Xu hướng đa cực hoá và tăng cường hợp tác quốc tế.
C. Vai trò chi phối tuyệt đối của các trung tâm, tổ chức quốc tế.
D. Sự hình thành và phát triển của xu thế khu vực.
Câu 6 (TH): Nội dung nào sau đây phản ánh đúng tác động tiêu cực của xu thế đa cực?
A. Thúc đẩy hợp tác bình đẳng giữa các quốc gia trên thế giới.
B. Tạo điều kiện cho các nước vừa và nhỏ nâng cao vị thế quốc tế.
C. Mở rộng cơ hội giải quyết các vấn đề toàn cầu bằng đối thoại, hợp tác.
D. Tăng nguy cơ xung đột giữa các trung tâm quyền lực.
Câu 7 (TH): Nội dung nào sau đây phản ánh đúng đặc điểm của trật tự thế giới mới sau Chiến
tranh lạnh?
A. Đối thoại, hợp tác và cạnh tranh cùng tồn tại.
B. Các quốc gia có tầm ảnh hưởng ngang nhau.

C. Được thiết lập hoàn chỉnh ngay sau Chiến tranh lạnh.
D. Có sự cân bằng giữa hai hệ thống xã hội đối lập.
Câu 8 (TH): Nội dung nào sau đây phản ánh đúng vai trò của tổ chức G20 đối với quan hệ quốc
tế?
A. Thúc đẩy phối hợp chính sách kinh tế toàn cầu và xử lí các thách thức chung.
B. Điều hành các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.
C. Thay thế vai trò của các tổ chức tài chính quốc tế.
D. Giải quyết mọi tranh chấp chủ quyền giữa các quốc gia.
Câu 9 (TH): Nội dung nào sau đây phản ánh đúng vị trí, vai trò của Mỹ trong trật tự thế giới đa
cực hiện nay?
A. Mỹ giữ vai trò chi phối quan hệ quốc tế.
B. Mỹ giữ vị trí số một thế giới về kinh tế.
C. Mỹ thiết lập thành công trật tự đơn cực.
D. Mỹ từ bỏ hoàn toàn chiến lược toàn cầu.
Câu 10 (TH): Nhận định nào sau đây là đúng về tác động của xu thế đa cực trong quan hệ quốc
tế?
A. Góp phần tạo thế cân bằng, làm gia tăng cạnh tranh giữa các trung tâm ảnh hưởng.
B. Xóa bỏ hoàn toàn nguy cơ xung đột và cạnh tranh giữa các quốc gia trên thế giới.
C. Làm cho mọi quốc gia có vai trò và ảnh hưởng ngang nhau trong các vấn đề quốc tế.
D. Chấm dứt sự chi phối của các cường quốc đối với tiến trình phát triển của thế giới.
MỨC ĐỘ: VẬN DỤNG – VẬN DỤNG CAO
Câu 1 (VD): Nội dung nào sau đây phản ánh đúng điểm tương đồng của các trật tự thế giới trong
suốt chiều dài lịch sử?
A. Đều phản ánh tương quan lực lượng giữa các quốc gia và trung tâm quyền lực chủ yếu trong
từng giai đoạn lịch sử.
B. Đều được hình thành trên cơ sở chi phối tuyệt đối của một cường quốc đối với các quốc gia
còn lại.
C. Đều tạo ra môi trường quốc tế ổn định, ngăn chặn hoàn toàn các cuộc chiến tranh và xung đột.
D. Đều được thiết lập bằng sự thỏa thuận bình đẳng giữa các quốc gia, không chịu tác động của
chiến tranh.
Câu 2 (VD): Nội dung nào sau đây phản ánh đúng điểm khác biệt giữa trật tự thế giới mới sau
Chiến tranh lạnh với Trật tự hai cực I – an – ta với?
A. Được xác lập bởi hai siêu cường.

B. Các quốc gia có vị thế ngang nhau.
C. Được thiết lập sau chiến tranh thế giới.
D. Có nhiều trung tâm quyền lực.
Câu 3 (VDC): Trước xu thế đa cực và sự gia tăng vai trò của các trung tâm, tổ chức quốc tế và
khu vực, Việt Nam cần làm gì để nâng cao vị thế trên trường quốc tế?
A. Chủ động nâng cao nội lực và mở rộng quan hệ đối ngoại đa phương.
B. Thu hẹp quan hệ hợp tác quốc tế, tập trung phát triển kinh tế trong nước.
C. Chỉ ưu tiên quan hệ với các cường quốc, hạn chế tham gia các tổ chức quốc tế.
D. Giảm mức độ hội nhập quốc tế, tránh tham gia giải quyết các vấn đề toàn cầu.
Câu 4 (VD): Nhận định nào sau đây là đúng và đầy đủ về tác động của xu thế đa cực đối với
Việt Nam?
A. Yêu cầu Việt Nam từ bỏ chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ để thích ứng với tình hình mới.
B. Làm suy giảm vai trò và vị thế của Việt Nam trong các quan hệ quốc tế hiện nay.
C. Chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế mà không ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
D. Vừa mở ra cơ hội phát triển, nâng cao vị thế quốc tế, vừa đặt ra những thách thức trong bảo
vệ lợi ích dân tộc.
Câu 5 (VDC): Nhận định nào sau đây là đúng về những chính sách mà Việt Nam có thể áp dụng
để hội nhập kinh tế thành công với thế giới?
A. Xây dựng kinh tế tự chủ, phát huy lợi thế đất nước.
B. Liên kết hợp tác chặt chẽ với các nước Đông Nam Á.
C. Tìm kiếm những nguồn vốn viện trợ không hoàn lại.
D. Gia nhập vào tất cả các tổ chức thương mại thế giới.
II. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG – SAI
Câu 1: Cho đoạn tư liệu sau:
“Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, sức mạnh tổng hợp của Mỹ (gồm 7 lĩnh vực: kinh tế,
quân sự, khoa học công nghệ, tài nguyên thiên nhiên, chính trị, xã hội và ảnh hưởng trên trường
quốc tế) lớn hơn 2 lần Nhật Bản và hơn 3 lần Trung Quốc. Riêng trong lĩnh vực quân sự, Mỹ có
ưu thế áp đảo đối với phần còn lại của thế giới. Mỹ có hàng trăm nghìn quân thường trú ở bốn
châu lục, có hạm đội thường trực ở ba trong số bốn đại dương: Thái Bình Dương, Đại Tây
Dương, Ấn Độ Dương [...]. Với sự giải thể của Liên bang Xô viết, Mỹ không còn đối thủ cạnh
tranh trên phạm vi toàn cầu và có mưu đồ thiết lập một trật tự thế giới đơn cực do Mỹ thống trị”.
(Trần Thị Vinh, Chủ nghĩa tư bản: lịch sử thăng trầm 120 năm (1900–2020),
NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2019, tr.353)

a) Theo đoại tư liệu trên, sau Chiến tranh lạnh, Mỹ có lợi thế để thiết lập trật tự đơn cực do Mỹ
chi phối.
b) Nước Mỹ đang sở hữu sức mạnh tổng hợp với nhiều yếu tố dẫn đầu thế giới, trong đó sức
mạnh kinh tế là nền tảng.
c) Với sự sụp đổ của Liên Xô (1991), Mỹ dễ dàng trong quá trình vươn lên thiết lập trật tự thế
giới đơn cực.
d) Mỹ vẫn đứng đầu thế giới nhưng vị thế đã bị suy giảm do sự vươn lên của các trung tâm
quyền lực.
Câu 2: Cho đoạn tư liệu sau đây:
"Thế giới phát triển nhanh chóng theo hướng đa cực, tuy vậy cục diện đa cực chưa hẳn đã hình
thành mà đang trải qua thời kì quá độ từ trật tự cũ để tiến tới một trật tự mới. Có người dự đoán
thời kì quá độ này phải kéo dài trong nhiều năm, có thể từ 30 đến 50 năm, bởi sự chuyển đổi cục
diện thế giới lần này mang đặc điểm mới, quan trọng nhất là không trải qua chiến tranh như các
cuộc chuyển đổi trước kia. Thế giới đang trong tình hình 'một siêu cường, nhiều cường quốc', đó
là các nước Mỹ, Tây Âu (EU), Nhật Bản, Nga và Trung Quốc."
(Vũ Dương Ninh, Một số chuyên đề Lịch sử thế giới, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2002,
tr.399)
a) Tư liệu cho thấy quá trình hình thành trật tự thế giới mới sau Chiến tranh lạnh diễn ra phức tạp
hơn các lần chuyển đổi trước do không gắn với một cuộc chiến tranh thế giới.
b) Việc tồn tại đồng thời một siêu cường và nhiều cường quốc cho thấy cục diện đa cực đã được
xác lập hoàn chỉnh và ổn định trên phạm vi toàn cầu.
c) Từ tư liệu có thể suy ra rằng sự vươn lên của các trung tâm quyền lực như EU, Nhật Bản, Nga
và Trung Quốc là một trong những cơ sở thúc đẩy xu hướng đa cực hóa trên thế giới.
d) Theo tư liệu, mọi sự chuyển đổi trật tự thế giới trong lịch sử đều diễn ra hòa bình, không chịu
tác động của các cuộc chiến tranh quy mô lớn.
Câu 3: Cho đoạn tư liệu sau đây:
“Với sự kết thúc của trật tự hai cực Xô - Mỹ, sự xác định vị trí của các nước lớn với chiến lược
đối ngoại mới, cùng với sự tác động của những nhân tố khác, một trật tự đa trung tâm đã và
đang hình thành.[…] Trong trật tự thế giới mới, các nước đã chuyển từ đối đầu sang đối thoại,
hòa hoãn, bình thường hoá quan hệ quốc tế trong cùng tồn tại hoà bình, vừa hợp tác vừa cạnh
tranh và phát triển”.
(Hoàng Văn Hiển - Nguyễn Viết Thảo, Quan hệ quốc tế từ 1945 đến 1995, NXB Chính trị Quốc
gia, HN, 1998, tr. 108)

a) Tư liệu cho thấy xu hướng đối thoại và hợp tác sau Chiến tranh lạnh đã thay thế hoàn toàn
cạnh tranh trong quan hệ quốc tế.
b) Sự hình thành trật tự đa trung tâm gắn liền với những điều chỉnh chiến lược đối ngoại của các
nước lớn sau khi trật tự hai cực Xô – Mỹ chấm dứt.
c) Theo tư liệu, quan hệ quốc tế trong trật tự thế giới mới vừa có sự hợp tác để cùng phát triển,
vừa tồn tại sự cạnh tranh giữa các quốc gia.
d) Từ tư liệu có thể suy ra rằng xu thế đa cực hóa tạo điều kiện để các quốc gia mở rộng quan hệ
đối ngoại, nhưng không làm mất đi sự khác biệt về lợi ích giữa các chủ thể quốc tế.