Hóa học là khoa học nghiên cứu các chất, sự biến đổi chất và ứng dụng của chúng.

CHƯƠNG I: CHẤT - NGUYÊN TỬ - PHÂN TỬ

BÀI 2: CHẤT

1. Vật thể:
- Vật thể là những vật cụ thể mà ta nhìn thấy hay cảm nhận được.
- Vật thể gồm hai loại: Vật thể tự nhiên và vật thể nhân tạo.
+ Vật thể tự nhiên: Đất, đá, khoáng sản, cơ thể người, động vật, thực vật, . . .
+ Vật thể nhân tạo: như đồ dùng trong sinh hoạt (quần áo, giày dép, bát đĩa, . . . ), công cụ sản xuất (cày bừa, cuốc, búa, . . .), phương tiện giao thông (máy bay, tàu hỏa, xe đạp, xe máy, . . .)
- Một vật thể có thể do một hay nhiều chất tạo nên:
+ Vật thể do một chất tạo nên: Cái thau nhôm do một chất là nhôm tạo ra.
+ Vật thể do nhiều chất tạo nên: cái xe đạp do các chất: sắt, nhôm, cao su, chất dẻo, . . . tạo nên.
2. Chất:
- Chất là một dạng vật chất đồng nhất, có thành phần hóa học xác định và có một số tính chất nhất định không đổi.
- Chất tạo nên tất cả các vật thể, các chất thường gặp như: muối, đường, nước, tinh bột, kim loại, . . .
- Mỗi chất đều có những tính chất nhất định như: đường có vị ngọt, muối có vị mặn, nước cất sôi ở 100oC và đông đặc ở 0oC.
- Chất có thể chuyển đổi thành chất khác.
3. Hỗn hợp:
- Khi có hai hay nhiều chất trộn lẫn với nhau ta được hỗn hợp.
- Hỗn hợp không có tính chất nhất định. Tính chất của hỗn hợp thay đổi và phụ thuộc vào bản chất và tỉ lệ pha trộn giữa các chất.
- Hỗn hợp có sự bảo toàn về khối lượng nhưng có thể không bảo toàn về thể tích, nghĩa là khối lượng hỗn hợp bao giờ cũng bằng tổng khối lượng các chất thành phần nhưng thể tích hỗn hợp các chất lỏng có thể không bằng tổng thể tích các chất thành phần.
Vd: Trộn 100 cm3 nước với 100 cm3 rượu etylic thu được hỗn hợp có thể tích là 196 cm3 chứ không phải là 200 cm3.
- Tách chất ra khỏi hỗn hợp: dựa vào tính chất vật lý khác nhau có thể tách riêng chất ra khỏi hỗn hợp.
+ Dựa vào tính tan khác nhau: lọc tách chất không tan.
Vd: tách cát bị lẫn vào muối ăn.
+ Dựa vào nhiệt độ sôi khác nhau: chưng cất hoặc làm bay hơi để tách các chất có nhiệt độ sôi thấp hơn.
Vd: làm muối từ nước biển bằng cách làm bay hơi nước biển ta thu được muối rắn hoặc chưng cất để tách rượu ra khỏi hỗn hợp của nó với nước.

BÀI 4: NGUYÊN TỬ

1. Nguyên tử là những hạt vô cùng nhỏ, trung hòa về điện và từ đó tạo ra mọi chất. Mỗi chất tạo bởi một loại hay nhiều loại nguyên tử.
2. Nguyên tử được tạo bởi hạt nhân mang điện tích dương và lớp vỏ nguyên tử gồm một hay nhiều electron mang điện tích âm.
3. Hạt nhân nguyên tử tạo bởi proton và nơtron. Hai loại hạt này có cùng khối lượng.
- Proton (p) mang điện tích 1+.
- Nơtron (n) không mang điện.
4. Electron luôn chuyển động quanh hạt nhân và sắp xếp thành từng lớp. Mỗi hạt electron mang điện tích 1-.
5. Trong nguyên tử số proton bằng số electron nên nguyên tử trung hòa về điện.
6. Nếu hình dung nguyên tử như một quả cầu, trong đó các electron chuyển động rất nhanh xung quanh hạt nhân, thì nó có đường kính cực kỳ nhỏ, chỉ khoảng 10-10 m.
Để biểu thị kích thước của nguyên tử, người ta dùng đơn vị là Ăngstrom (Ao) hay nanomet (nm).
1 Ao = 10-10 m 1 nm = 10-9 m
Vậy 1 nm = 10 Ao
Các nguyên tử khác nhau có kích thước và khối lượng khác nhau. Nguyên tử nhỏ nhất là Hidro có đường kính khoảng 0,1 nm.

BÀI 5: NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

1. “Nguyên tố hóa học là tập hợp những nguyên tử cùng loại, có cùng số proton trong hạt nhân.”
Hiện nay khoa học đã biết trên 110 nguyên tố. Mỗi nguyên tố được biểu diễn bằng một ký hiệu hóa học. Ký hiệu hóa học không chỉ biểu diễn nguyên tố mà còn biểu diễn một nguyên tử của nguyên tố đó.
VD: Ký hiệu “Na” biểu diễn: - Nguyên tố Natri
- Một nguyên tử Natri.
2.Nguyên tử