Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

CHỦ ĐỀ 2: ÁNH SÁNG

Tiết 21+22+23+24+25
BÀI 7 . THẤU KÍNH. KÍNH LÚP
I. MỤC TIÊU
1. Về năng lực
a) Năng lực KHTN
– Nhận thức khoa học tự nhiên: Hiểu nguyên lí hoạt động của thấu kính, xác định được ảnh
của vật qua thấu kính, mô tả được cấu tạo và cách sử dụng kính lúp.
– Tìm hiểu tự nhiên: Đề xuất, kiểm tra, dự đoán, biết cách thực hiện thí nghiệm để rút ra
kết luận về đường đi của một số tia sáng qua thấu kính, sự tạo ảnh của vật qua thấu kính và
đo được tiêu cự của thấu kính hội tụ.
– Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức về sơ đồ tỉ lệ tạo ảnh của vật
qua thấu kính giải được các bài tập đơn giản về thấu kính
b) Năng lực chung
– Tự chủ và tự học: Chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ học tập, phát triển khả năng
tư duy độc lập của HS.
– Giao tiếp và hợp tác: Thực hành theo nhóm, tích cực tham gia thảo luận nhóm, làm
việc tập thể, trao đổi và chia sẻ ý tưởng của nội dung học tập.
– Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đề xuất vấn đề, nêu giả thuyết, lập kế hoạch, sáng tạo
nhiều cách để giải quyết các tình huống thực tế liên quan đến thấu kính và kính lúp
2. Về phẩm chất
- Tham gia tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân.
- Cẩn thận, trung thực và thực hiện các yêu cầu trong chủ để bài học.
- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập KHTN.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
– Máy tính, máy chiếu.
– File trình chiếu ppt hỗ trợ bài dạy.
– 6 thấu kính có trong phòng thí nghiệm được đánh số thứ tự: (1) thấu kính hội tụ giới hạn
bởi 2 mặt cong lồi cùng chiều; (2) thấu kính phân kì giới hạn bởi 2 mặt cong lõm cùng
chiều; (3) thấu kính hội tụ giới hạn bởi 1 mặt phẳng và 1 mặt cong lồi; (4) thấu kính phân
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

1

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

kì giới hạn bởi 1 mặt phẳng và 1 mặt cong lõm; (5) thấu kính hội tụ giới hạn bởi 2 mặt
cong lồi ngược chiều; (6) thấu kính phân kì giới hạn bởi 2 mặt cong lõm ngược chiều
– Các video hỗ trợ bài giảng.
– Phiếu học tập (in trên giấy A1):
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Đọc thông tin SGK và trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1. Thấu kính là gì? Nêu cấu tạo của thấu kính?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
.................................................................................................................................................
………………………………………………………………………………………………
Câu 2. Thực hiện thí nghiệm chiếu chùm sáng hẹp song song qua các thấu kính (như Hình
7.2 và 7.3 SGK/tr.29) quan sát và nhận xét đường truyền của các tia ló ra khỏi thấu kính.
.

………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
.................................................................................................................................................
………………………………………………………………………………………………
.................................................................................................................................................
………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Đọc thông tin SGK và trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1. Điền thông tin các vào hình sau

GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

2

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

Câu 2. Từ kết quả thí nghiệm, hãy thực hiện các yêu cầu sau:
a. Biểu diễn đường đi của tia sáng qua thấu kính bằng hình vẽ.
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
.................................................................................................................................................
………………………………………………………………………………………………
b. . Đường đi của các tia sáng tới quang tâm và tia sáng song song với trục chính
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Tiến hành các thí nghiệm và trả lời các câu hỏi
Câu 1. Thực hiện thí nghiệm (Hình 7.11) và nêu nhận xét về ảnh quan sát được ở bước 2
và 3 của thí nghiệm
.................................................................................................................................................
.
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 2. Nêu nhận xét về ảnh quan sát được ở bước 3 và 4 của thí nghiệm đối với thấu kính
phân kì
.................................................................................................................................................
.
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

3

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

LUYỆN TẬP

Câu 1. Hình dưới đây mô tả hệ gồm nhiều thấu kính được ghép với nhau trong một ống
kính máy ảnh. Trong ống kính máy ảnh này có

A. 2 thấu kính hội tụ, 5 thấu kính phân kì.
B. 3 thấu kính hội tụ, 4 thấu kính phân kì.
C. 5 thấu kính hội tụ, 2 thấu kính phân kì.
D. 4 thấu kính hội tụ, 3 thấu kính phân kì.
Câu 2. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính hội tụ là:

A. 1, 2.
B. 1, 3.
C. 1, 2, 3.
Câu 3. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính phân kì là

D. 2, 3.

A. 1.
B. 2.
C. 3.
D. 1, 3.
Câu 4. Trong các sơ đồ dưới đây, sơ đồ bị sai đường đi của tia sáng qua thấu kính hội tụ
là:

GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

4

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

A. 1.
B. 2.
C. 3.
D. 4
Câu 5. Cho biết là trục chính của một thấu kính, S là điểm sáng, S' là ảnh của S tạo bởi
thấu kính.
a) S' là ảnh thật hay ảnh ảo?
b) Thấu kính đã cho là thấu kính gì?
c) Vẽ hình, nêu cách dựng.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1: Khởi động
a) Mục tiêu:
- Giúp HS nắm được vấn đề cần giải quyết và khái quát nội dung học tập trong hôm nay.
b) Nội dung:
- GV cho HS xem video sau và đặt câu hỏi:
https://www.youtube.com/watch?v=JdYmqHJG3dU
Làm thế nào mà chai nước có thể tại ra ngọn lửa?
c) Sản phẩm: Câu trả lời phỏng đoán dựa trên kiến thức bản thân của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV-HS

Nội dung

Chuyển giao nhiệm vụ
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

5

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

- GV cho HS xem video sau và đặt câu hỏi:
https://www.youtube.com/watch?v=JdYmqHJG3dU
Làm thế nào mà chai nước có thể tại ra ngọn lửa?
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ
- GV đặt câu hỏi xong quan sát HS, nếu các em chưa thể trả lời thì
đặt thêm câu hỏi gợi mở, liên tưởng cho HS tìm ra câu trả lời
Báo cáo kết quả:
- GV gọi đại diện trả lời các câu hỏi.
- Nhận xét và hiệu chỉnh kiến thức cho HS.
Chốt lại và đặt vấn đề vào bài
- GV giải thích đáp án
- GV nhắc lại các kiến thức đã học liên quan đến bài ở các lớp
dưới, dẫn dắt vào bài học mới.

2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Hoạt động 2.1: Thấu kính
Hoạt động 2.1.1: Nhận biết thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì
a) Mục tiêu:
- Nêu được cấu tạo của thấu kính.
- Nhận biết được thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì
b) Nội dung:
- GV tiến hành hoạt động “Cặp đôi hoàn hảo” (think – pair – share kết hợp biến tấu khăn
trải bàn)
Cách thức:
- GV yêu cầu HS hoạt động theo cặp
- Lượt 1: Mỗi cá nhân đọc thông tin SGK, tìm hiểu về khái niệm và công thức tính cơ
năng, lấy ví dụ về trường hợp vật vừa có thế năng, vừa có động năng. (2 phút)
- Lượt 2: Các bạn hoạt động theo cặp, cùng suy nghĩ và thảo luận hoàn thành phiếu học
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

6

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

tập số 1. (5 phút)
c) Sản phẩm: PHT đầy đủ đáp án như sau
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Đọc thông tin SGK và trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1. Thấu kính là gì? Nêu cấu tạo của thấu kính? Căn cứ vào đâu để phân loại thấu
kính?
Trả lời
- Thấu kính là một khối chất trong suốt, giới hạn bởi hai mặt cong hoặc bởi một mặt cong
và một mặt phẳng.
- Căn cứ phân loại: độ dày của phần ở rìa so với phần giữa các thấu kính.
Câu 2. Thực hiện thí nghiệm chiếu chùm sáng hẹp song song qua các thấu kính (như Hình
7.2 và 7.3 SGK/tr.29) quan sát và nhận xét đường truyền của các tia ló ra khỏi thấu kính.
Trả lời
+ Khi ló ra khỏi các thấu kính hội tụ, các tia sáng hội tụ tại 1 điểm.
+ Khi ló ra khỏi các thấu kính phân kì, chùm tia ló là chùm phân kì.

d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV-HS

Nội dung

Giao nhiệm vụ:
- GV tiến hành hoạt động “Cặp đôi hoàn hảo”
(think – pair – share kết hợp biến tấu khăn trải
bàn)
- Phổ biến cách thức hoạt động cho HS.
Cách thức:
- GV yêu cầu HS hoạt động theo cặp
- Lượt 1: Mỗi cá nhân đọc thông tin SGK, tìm hiểu
về khái niệm và công thức tính cơ năng, lấy ví dụ
về trường hợp vật vừa có thế năng, vừa có động
năng. (2 phút)
- Lượt 2: Các bạn hoạt động theo cặp, cùng suy
nghĩ và thảo luận hoàn thành phiếu học tập số 1.
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

7

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

(5 phút).
- Chuyển giao phiếu học tập số 1 cho HS.
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ
- GV quan sát, hỗ trợ HS khi cần thiết.

Báo cáo kết quả:
- Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các nhóm
khác bổ sung
- GV kết luận về nội dung kiến thức mà các nhóm
đã đưa ra.
Tổng kết
- GV chốt lại các ý kiến thức chính cho HS:
- Chiếu video mở rộng kiến thức “Sự tạo ảnh
trong máy ảnh”
https://www.youtube.com/watch?
v=xQi0HEZzCek

+ Dựa trên hình dạng ta có thể
phân thành hai loại: thấu kính rìa
mỏng và thấu kính rìa dày.
+ Trong không khí, thấu kính rìa
dày là thấu kính phân kì, thấu kính
rìa mỏng là thấu kính hội tụ.

Hoạt động 2.1.2: Trục chính, quan tâm, tiêu điểm chính và tiêu cự của thấu kính
a) Mục tiêu:
– Nêu được các khái niệm: quang tâm, trục chính, tiêu điểm chính và tiêu cự của thấu kính.
Nội dung:
- GV phát phiếu học tập số 2 cho HS.
- Yêu cầu HS suy nghĩ, làm việc độc lập đọc thông tin SKG và hoàn thành (câu 1) trong
phiếu học tập số 2.
b) Sản phẩm: Phiếu học tập đầy đủ đáp án như sau
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Đọc thông tin SGK và trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1. Điền thông tin các vào hình sau

GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

8

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

Câu 2. Từ kết quả thí nghiệm, hãy thực hiện các yêu cầu sau:
a. Biểu diễn đường đi của tia sáng qua thấu kính bằng hình vẽ.
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
.................................................................................................................................................
………………………………………………………………………………………………
b. . Đường đi của các tia sáng tới quang tâm và tia sáng song song với trục chính
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

c) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên-hs

Nội dung

Giao nhiệm vụ:
- GV phát phiếu học tập số 2 cho HS.
- Yêu cầu HS suy nghĩ, làm việc độc lập đọc thông tin SKG và
hoàn thành (câu 1) trong phiếu học tập số 2.
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

9

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho
HS khi HS gặp khó.
Báo cáo kết quả:
- GV gọi ngẫu nhiên 1 học sinh nêu các khái niệm.
- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.
Tổng kết:
- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

Quang tâm (mọi tia
sáng tới O đều truyền
thẳng qua thấu kính).
- Trục chính của thấu
kính (đường thẳng đi
qua quang tâm O và
vuông góc với tiết diện
thẳng của thấu kính).
- Tiêu điểm chính F
(một chùm tia tới song
song với trục chính của
thấu kính cho chùm tia
ló hội tụ tại một điểm F
nằm trên trục chính đối
với thấu kính hội tụ;
hoặc đường kéo dài của
chùm tia ló hội tụ tại
một điểm F nằm trên
trục chính đối với thấu
kính phân kì).

Hoạt động 2.1.3: Thí nghiệm khảo sát đường đi của một số tia sáng qua thấu kính
a) Mục tiêu:
- Tiến hành thí nghiệm rút ra được đường đi một số tia sáng qua thấu kính (tia qua quang
tâm, tia song song quang trục chính).
- Hỗ trợ các thành viên trong nhóm thực hiện thí nghiệm tìm hiểu đường truyền của tia
sáng qua thấu kính.
b) Nội dung:
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

10

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

- GV chia lớp thành 6 nhóm nhỏ:
+ Phát bộ dụng cụ thí nghiệm (1) cho mỗi nhóm HS.
+ Yêu cầu HS:
Làm việc theo nhóm, thực hiện thí nghiệm “Khảo đường đi của một số tia sáng qua thấu
kính” theo hướng dẫn SGK.
- Làm việc cá nhân, hoàn thành nhiệm vụ 2 trong phiếu học tập 2.
c) Sản phẩm: Phiếu học tập đầy đủ đáp án như sau
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Đọc thông tin SGK và trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1. Điền thông tin các vào hình sau

Câu 2. Từ kết quả thí nghiệm, hãy thực hiện các yêu cầu sau:
a. . Nêu nhận xét về mối liên hệ giữa phương của tia tới và phương của tia ló trong từng
trường hợp.
Trả lời
- Tia tới đi qua quang tâm O cho tia ló truyền thẳng ⇒⇒  tia ló có phương trùng với tia
tới.
- Tia tới có phương song song với trục chính cho tia ló có đường kéo dài đi qua tiêu điểm
chính của thấu kính ⇒⇒  tia ló đi khác phương so với tia tới.
b. Biểu diễn đường đi của tia sáng qua thấu kính bằng hình vẽ. Xác định độ lớn của tiêu
cự trong các thấu kính.
Trả lời

GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

11

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

Ta được, tiêu cự của thấu kính là độ dài OF = f.

d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên- hs

Nội dung

Giao nhiệm vụ:
- GV chia lớp thành 6 nhóm nhỏ:
+ Phát bộ dụng cụ thí nghiệm (1) cho mỗi nhóm HS.
+ Yêu cầu HS:
Làm việc theo nhóm, thực hiện thí nghiệm “Khảo đường đi của
một số tia sáng qua thấu kính” theo hướng dẫn SGK.
- Làm việc cá nhân, hoàn thành nhiệm vụ 2 trong phiếu học tập 2.
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:
- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho
HS khi HS gặp khó.
Báo cáo kết quả:
- GV gọi ngẫu nhiên 1 học sinh trình bày.
- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.
Tổng kết:
- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:
Hoạt động 2.1.4: Giải thích sự truyền ánh sáng của thấu kính
b) Mục tiêu:
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

12

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

- Giải thích được nguyên lí hoạt động của một số thấu kính bằng việc sử dụng sự khúc xạ
của các lăng kính nhỏ.
b) Nội dung:
– GV thực hiện:
+ Chiếu đồng thời Hình 7.10-SGK/tr.31
+ Giới thiệu mô hình thấu kính được tạo thành từ các lăng kính nhỏ.
+ Yêu cầu HS làm việc theo cặp, thảo luận để giải thích đường truyền của tia sáng qua thấu
kính.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS
- Đối với thấu kính hội tụ: các lăng kính tạo nên thấu kính có đáy hướng về trục chính, các
tia sáng khi đi qua lăng kính bị lệch về phía đáy và tia sáng chính giữa vuông góc với hai
mặt bên của lăng kính nên chùm tia ló là chùm hội tụ.
- Đối với thấu kính phân kì: các lăng kính tạo nên thấu kính có đáy hướng về rìa của thấu
kính, các tia sáng khi đi qua lăng kính bị lệch về phía đáy và tia sáng chính giữa vuông góc
với hai mặt bên của lăng kính nên chùm tia ló là chùm phân kì.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên-hs

Nội dung

Giao nhiệm vụ:
– GV thực hiện:
+ Chiếu đồng thời Hình 7.10-SGK/tr.31
+ Giới thiệu mô hình thấu kính được tạo thành từ các lăng kính
nhỏ.
+ Yêu cầu HS làm việc theo cặp, thảo luận để giải thích đường
truyền của tia sáng qua thấu kính.
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:
- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho
HS khi HS gặp khó.
Báo cáo kết quả:
- GV gọi ngẫu nhiên nhóm học sinh trình bày.
- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.
Tổng kết:
GV: Lê Tuyết Sương

Khi giải thích đường
–

Tổ: KHTN

-

13

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

Năm 2024-2025

truyền ánh sáng qua
thấu kính, ta không xem
xét tác dụng tán sắc ánh
sáng của các lăng kính
trong mô hình thấu kính
được tạo thành bởi các
lăng kính ghép liền
nhau

Hoạt động 2.2: Ảnh của vật qua thấu kính – cách vẽ ảnh
Hoạt động 2.2.1: Ảnh của vật qua thấu kính
a) Mục tiêu:
- Thực hiện thí nghiệm khẳng định được ảnh thật là ảnh hứng được trên màn; ảnh ảo là ảnh
không hứng được trên màn.
b) Nội dung:
- GV nhắn lại kiến thức KHTN 7: Ảnh không hứng được trên màn gọi là ảnh ảo, ảnh hứng
được trên màn được gọi là ảnh thật.
- Tiến hành cho HS làm việc theo nhóm, tiến hành thí nghiệm.
- GV phát bộ dụng cụ thí nghiệm như hình 7.1.
- Yêu cầu HS thực hiện thí nghiệm và trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập số 3.
c) Sản phẩm: PHT đầy đủ đáp án như sau
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Tiến hành các thí nghiệm và trả lời các câu hỏi
Câu 1. Thực hiện thí nghiệm (Hình 7.11) và nêu nhận xét về ảnh quan sát được ở bước 2
và 3 của thí nghiệm
Trả lời
- Ở bước 2, vật càng rời xa thấu kính, ảnh cảng nhỏ, ảnh ở khác phía thấu kính với vật, ảnh
ngược chiều vật.
- Ở bước 3, khi khoảng cách từ vật nhỏ hơn tiêu cự, vật càng lại gần thấu kính, ảnh càng
lớn, ảnh của cùng phía thấu kính và cùng chiều với vật.
Câu 2. Nêu nhận xét về ảnh quan sát được ở bước 3 và 4 của thí nghiệm đối với thấu kính
phân kì
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

14

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

Trả lời
 - Ảnh quan sát được ở bước 3: Ta thu được ảnh ảo nên cần phải đặt mắt sau thấu kính để
quan sát ảnh của vật.
- Ảnh quan sát được ở bước 4, tiếp tục thay đổi khoảng cách giữa vật và thấu kính, ta thu
được đặc điểm ảnh của vật như sau:
+ Nếu khoảng cách từ vật tới thấu kính nhỏ dần và nhỏ hơn tiêu cự của thấu kính thì vật
càng lại gần thấu kính, ảnh càng lớn nhưng vẫn nhỏ hơn vật, cùng phía thấu kính với vật
và cùng chiều vật.
+ Nếu khoảng cách từ vật tới thấu kính lớn dần và lớn hơn tiêu cự của thấu kính thì ảnh
của vật càng xa thấu kính, ảnh càng nhỏ hơn và nhỏ hơn vật, cùng phía thấu kính với vật
và cùng chiều vật.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên-hs

Nội dung

Giao nhiệm vụ:
- GV nhắn lại kiến thức KHTN 7: Ảnh không hứng được trên
màn gọi là ảnh ảo, ảnh hứng được trên màn được gọi là ảnh
thật.
- Tiến hành cho HS làm việc theo nhóm, tiến hành thí nghiệm.
- GV phát bộ dụng cụ thí nghiệm như hình 7.1.
- Yêu cầu HS thực hiện thí nghiệm và trả lời các câu hỏi trong
phiếu học tập số 3.
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:
- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho
HS khi HS gặp khó.
Báo cáo kết quả:
- GV gọi ngẫu nhiên nhóm học sinh trình bày.
- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.
Tổng kết:
- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

Ảnh thật là ảnh hứng
được trên màn chân.
ảnh ảo không hứng
được trên màn chắn.
15

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

• Vật đặt trước thấu
kính hội tụ cách thấu
kính một khoảng lớn
hơn tiêu cự sẽ cho ảnh
thật, ngược chiều với
vật.
• Vật đặt trước thấu
kính hội tụ cách thấu
kính một khoảng nhỏ
hơn tiêu cự sẽ cho ảnh
ảo, cùng chiếu với vật
và lớn hơn vật.
• Vật đặt trước thâu
kính phân kì luôn cho
ảnh ảo, cùng chiếu với
vật và nhỏ hơn vật.
Hoạt động 2.2.2: Ảnh của vật qua thấu kính
a) Mục tiêu:
- Vẽ được ảnh qua thấu kính.
b) Nội dung:
- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK tr33 và tr34
- Yêu cầu HS hoạt động độc lập, nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi:
Một vật AB cao 3 cm đặt trước thấu kính hội tụ có tiêu cự 4 cm, cho ảnh thật A'B' cao 6 cm
và cách thấu kính 12 cm. Vẽ sơ đồ tỉ lệ tạo ảnh, từ đó xác định khoảng cách từ vật đến thấu
kính.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS

GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

16

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên-hs

Nội dung

Giao nhiệm vụ:
- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK tr33 và tr34
- Yêu cầu HS hoạt động độc lập, nghiên cứu SGK và trả lời câu
hỏi:
Một vật AB cao 3 cm đặt trước thấu kính hội tụ có tiêu cự 4 cm,
cho ảnh thật A'B' cao 6 cm và cách thấu kính 12 cm. Vẽ sơ đồ tỉ
lệ tạo ảnh, từ đó xác định khoảng cách từ vật đến thấu kính.
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:
- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho
HS khi HS gặp khó.
Báo cáo kết quả:
- GV gọi ngẫu nhiên nhóm học sinh trình bày.
- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.
- GV cảm thấy HS chưa nắm được, hỗ trợ giảng dạy lại cho HS
những chổ chưa hiểu.
Tổng kết:
- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

Để xác định độ lớn của
ảnh hay vật, khoảng
cách từ vật hay ảnh đến
thấu kính, ta sử dụng sơ
đồ tỉ lệ tạo ảnh.
17

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

Hoạt động 2.3: Kính lúp
Hoạt động 2.3.1: Mô tả kính lúp và cách sử dụng kính lúp
a) Mục tiêu:
- Biết được cấu tạo của kính lúp và cách sử dụng kính lúp, ứng dụng trong đơi sống.
b) Nội dung:
- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK, hoạt động theo cặp và trả lời các câu hỏi
Câu 1. Kính lúp là gì? Nêu cấu tạo của kính lúp?
Câu 2. Hãy nêu cách sử dụng kính lúp?
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS
Câu 1. Kính lúp là gì?
TL: Kính lúp là dụng cụ để quan sát các vật nhỏ. Bộ phận chính của kính lúp là thấu kính
hội tụ có tiêu cự vài cm được bảo vệ bởi khung kính có tay cầm.
Câu 2. Hãy nêu cách sử dụng kính lúp?
TL: Kính lúp hoạt động theo nguyên tắc: khi vật đặt cách thấu kính một khoảng nhỏ hơn
tiêu cự, mắt đặt sau kính lúp quan sát được ảnh ảo lớn hơn vật.
Để sử dụng kính lúp, ta thực hiện các thao tác như sau:
- Đặt kính lúp gần sát vật cần quan sát, mắt nhìn vào mặt kính.
– Từ từ dịch chuyển kính ra xa vật (nhưng vật vẫn nằm trong khoảng tiêu cự) cho đến khi
nhìn thấy rõ các chi tiết của vật qua kính lúp.
- Khi cần quan sát trong một khoảng thời gian dài, người ta thường chọn cách đặt mất ở tiêu
điểm của kính lúp để mắt không bị mỏi.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên-hs

Nội dung

Giao nhiệm vụ:
- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK, hoạt động theo cặp và trả
lời các câu hỏi
Câu 1. Kính lúp là gì? Nêu cấu tạo của kính lúp?
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

18

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

Câu 2. Hãy nêu cách sử dụng kính lúp?
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:
- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho
HS khi HS gặp khó.
Báo cáo kết quả:
- GV gọi ngẫu nhiên nhóm học sinh trình bày.
- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.
Tổng kết:
- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:

Kính lúp là thấu kính
hội tụ có tiêu cự ngắn
(cỡ vài xentimét), dùng
để quan sát các vật nhỏ.
• Vật cần quan sát phải
đặt trong khoảng tiêu cự
của kính lúp để cho ảnh
ảo lớn hơn vật.

Hoạt động 2.4: Thực hành đo tiêu cự của thấu kính hội tụ
a) Mục tiêu:
- Đo được tiêu cự của thấu kính hội tụ bằng dụng cụ thực hành.
b) Nội dung:
- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ.
- Phát dụng cụ thí nghiệm cho HS.
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu các bước thực hiện thí nghiệm đo tiêu cự của thấu kính hội tụ
như trong SGK
- Yêu cầu HS làm việc theo nhóm để thực hiện thí nghiệm và hoàn thành Phiếu báo cáo
thực hành theo mẫu trong SGK
c) Sản phẩm: Bảng báo cáo do HS làm theo mẫu
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên-hs

Nội dung

Giao nhiệm vụ:
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

19

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ.
- Phát dụng cụ thí nghiệm cho HS.
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu các bước thực hiện thí nghiệm đo
tiêu cự của thấu kính hội tụ như trong SGK
- Yêu cầu HS làm việc theo nhóm để thực hiện thí nghiệm và
hoàn thành Phiếu báo cáo thực hành theo mẫu trong SGK
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ:
- GV quan sát hỗ trợ khi cần thiết, đặt các câu hỏi gợi mở cho
HS khi HS gặp khó.
Báo cáo kết quả:
- GV gọi ngẫu nhiên nhóm học sinh trình bày.
- Đặt câu hỏi thêm và yêu câu HS giải thích.
Tổng kết:
- GV chốt lại các kiến thức cho HS quan trọng cho HS:
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu: Củng cố nội dụng toàn bộ bài học
b) Nội dung:
- GV phát PHT cho “luyện tập” cho HS làm việc cá nhân trong vòng 10 phút
c) Sản phẩm: PHT đầy đủ đáp án như sau
LUYỆN TẬP

Câu 1. Hình dưới đây mô tả hệ gồm nhiều thấu kính được ghép với nhau trong một ống
kính máy ảnh. Trong ống kính máy ảnh này có

GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

20

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

A. 2 thấu kính hội tụ, 5 thấu kính phân kì.
B. 3 thấu kính hội tụ, 4 thấu kính phân kì.
C. 5 thấu kính hội tụ, 2 thấu kính phân kì.
D. 4 thấu kính hội tụ, 3 thấu kính phân kì.
Câu 2. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính hội tụ là:

A. 1, 2.
B. 1, 3.
C. 1, 2, 3.
Câu 3. Trong các hình dưới đây, hộp có chứa một thấu kính phân kì là

D. 2, 3.

A. 1.
B. 2.
C. 3.
D. 1, 3.
Câu 4. Trong các sơ đồ dưới đây, sơ đồ bị sai đường đi của tia sáng qua thấu kính hội tụ
là:

A. 1.
GV: Lê Tuyết Sương

B. 2.
–

C. 3.
Tổ: KHTN

-

D. 4
21

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

Câu 5. Cho biết là trục chính của một thấu kính, S là điểm sáng, S' là ảnh của S tạo bởi
thấu kính.
a) S' là ảnh thật hay ảnh ảo?
b) Thấu kính đã cho là thấu kính gì?
c) Vẽ hình, nêu cách dựng.

Trả lời
a) Vì S và S' nằm về 2 phía đối với trục chính Δ nên S' là ảnh thật.
b) Vì điểm sáng S qua thấu kính cho ảnh thật nên thấu kính đã cho là thấu kính hội tụ.
+ Xác định quang tâm O, hai tiêu điểm F và F' bằng cách:
- Nối S với S' cắt trục chính Δ của thấu kính tại O
- Dựng đường thẳng vuông góc với trục chính tại O. Đó là vị trí đặt thấu kính.
- Từ S dựng tia tới SI song song với trục chính của thấu kính. Nối I với S' cắt trục chính
tại tiêu điểm F'.
- Lấy F đối xứng với F' qua O (OF = OF') ta được tiêu điểm vật F.

d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV- HS
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

Nội dung
-

22

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

Giao nhiệm vụ:
- GV phát PHT cho “luyện tập” cho HS làm việc cá nhân trong
vòng 10 phút
HS thực hiện nhiệm vụ
- GV hỗ trợ HS ở các bài tập khó.
Báo cáo kết quả:
- Hỗ trợ HS giải các câu hỏi khó.
.
Tổng kết
GV kết luận về nội dung kiến thức.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a) Mục tiêu: Tổ chức hoạt động, sáng tạo và làm ra các động cơ dựa trên cơ sở lý thuyết
của bài và vận dụng được kiến thức liên môn để làm ra được sản phẩm.
b) Nội dung: Tổ chức dự án “Thiết kế kính lúp bằng các dụng cụ tái chế”

- GV hướng dẫn ngắn gọn, gợi ý hướng thực hiện sản phẩm cho HS (đề cao tính tự học
của các em)
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

23

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

Nguyên liệu:
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Ống hút nhựa hoặc thanh gỗ nhỏ (dùng làm khung).
Màng nhựa trong (có thể sử dụng màng bọc thực phẩm).
Nước.
Kéo.
Keo dán.
Kim bấm hoặc băng keo.

Cách làm:
1. Tạo khung kính lúp:
o Cắt ống hút nhựa hoặc thanh gỗ nhỏ thành hai đoạn có độ dài khoảng 10-15
cm.
o Ghép hai đoạn này lại thành hình chữ V bằng cách dùng kim bấm hoặc băng
keo.
2. Làm ống kính:
o Cắt một mảnh màng nhựa trong có kích thước vừa đủ để che kín khung hình
chữ V vừa tạo.
o Dùng keo dán để dán màng nhựa vào khung, căng đều màng nhựa sao cho
không có nếp gấp.
3. Tạo thấu kính:
o Đặt khung với màng nhựa đã dán lên một mặt phẳng.
o Nhỏ một giọt nước vào giữa màng nhựa. Giọt nước sẽ tạo thành hình cầu,
đóng vai trò như thấu kính lúp tự nhiên.
4. Sử dụng kính lúp:
o Đặt kính lúp tự chế lên vật bạn muốn phóng đại. Nhỏ thêm nước nếu cần để
tăng độ phóng đại.
Lưu ý:



Bạn có thể điều chỉnh độ phóng đại bằng cách thay đổi kích thước của giọt nước
hoặc sử dụng màng nhựa dày hơn.
Cẩn thận khi sử dụng kéo và keo dán để tránh bị thương.

Lưu ý: HS cập nhật tiến độ công việc của mình thông qua padlet hoặc các mạng xã hội
như facebook, zalo, liên hệ với giáo viên để được hỗ trợ. Các sản phẩm có thể làm cách
khác, miễn là tạo thành kính lúp bằng các dụng cụ tái chế.
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

24

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

- Giáo viên cung cấp kiến thức nền, các video, tài liệu internet hỗ trợ cho HS (HS tự
nghiên cứu và thực hiện, đề cao tính tự học và làm việc nhóm của HS)
*Tài liệu hỗ trợ:
https://www.youtube.com/watch?v=T2dAVv0IP0s
https://www.youtube.com/watch?v=e1tRmj0KmaU
c) Sản phẩm: Kính lúp bằng các dụng cụ tái chế do HS tự làm
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên-hs

Nội dung

Giao nhiệm vụ:
Tổ chức dự án “Thiết kế kính lúp bằng các dụng cụ tái chế”

- GV hướng dẫn ngắn gọn, gợi ý hướng thực hiện sản phẩm cho
HS (đề cao tính tự học của các em)
Nguyên liệu:
7. Ống hút nhựa hoặc thanh gỗ nhỏ (dùng làm khung).
8. Màng nhựa trong (có thể sử dụng màng bọc thực phẩm).
9. Nước.
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

25

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

10.Kéo.
11.Keo dán.
12.Kim bấm hoặc băng keo.
Cách làm:
5. Tạo khung kính lúp:
o Cắt ống hút nhựa hoặc thanh gỗ nhỏ thành hai đoạn
có độ dài khoảng 10-15 cm.
o Ghép hai đoạn này lại thành hình chữ V bằng cách
dùng kim bấm hoặc băng keo.
6. Làm ống kính:
o Cắt một mảnh màng nhựa trong có kích thước vừa
đủ để che kín khung hình chữ V vừa tạo.
o Dùng keo dán để dán màng nhựa vào khung, căng
đều màng nhựa sao cho không có nếp gấp.
7. Tạo thấu kính:
o Đặt khung với màng nhựa đã dán lên một mặt
phẳng.
o Nhỏ một giọt nước vào giữa màng nhựa. Giọt nước
sẽ tạo thành hình cầu, đóng vai trò như thấu kính
lúp tự nhiên.
8. Sử dụng kính lúp:
o Đặt kính lúp tự chế lên vật bạn muốn phóng đại.
Nhỏ thêm nước nếu cần để tăng độ phóng đại.
Lưu ý:




Bạn có thể điều chỉnh độ phóng đại bằng cách thay đổi
kích thước của giọt nước hoặc sử dụng màng nhựa dày
hơn.
Cẩn thận khi sử dụng kéo và keo dán để tránh bị thương.

Lưu ý: HS cập nhật tiến độ công việc của mình thông qua
padlet hoặc các mạng xã hội như facebook, zalo, liên hệ với
giáo viên để được hỗ trợ. Các sản phẩm có thể làm cách khác,
miễn là tạo thành kính lúp bằng các dụng cụ tái chế.
- Giáo viên cung cấp kiến thức nền, các video, tài liệu internet
GV: Lê Tuyết Sương

–

Tổ: KHTN

-

26

Trường THCS Hàm Trí

Kế hoạch bài dạy KHTN(Lý) lớp 9

Năm 2024-2025

hỗ trợ cho HS (HS tự nghiên cứu và thực hiện, đề cao tính tự
học và làm việc nhóm của HS)
*Tài liệu hỗ trợ:
https://www.youtube.com/watch?v=T2dAVv0IP0s
https://www.youtube.com/watc...