Ngày soạn: 17/1/2022
Ngày dạy: 18/1(8B)
Tiết 37:
Đặc điểm của một số thể thơ trữ tình
I. Mục tiêu bài học:
1.Kiến thức
- Những yếu tố hình thức nghệ thuật mà các nhà thơ thường dùng để biểu hiện tình cảm, tư tưởng của mình trong thơ trữ tình và những điều cần chú ý khi phân tích các yếu tố nghệ thuật đó.
- Những lỗi cần tránh khi phân tích các yếu tố hình thức nghệ thuật trong thơ trữ tình.
2.Kĩ năng:
Biết vận dụng những hiểu biết có được từ bài học tự chọn này để phân tích một số tác phẩm trữ tình.
3.Thái độ:Có ý thức tìm hiểu, vận dụng thực hành phân tích tác phẩm cụ thể.

II.Chuẩn bị của GV và HS:
GV:Tham khảo tài liệu
HS:Xem lại các bài thơ trữ tình đã học.
III.Tiến trình lên lớp:
1.Kiểm tra bài cũ:Kết hợp trong giờ
2.Bài mới: (40`)
Hoạt động của Gv
Hoạt động của Hs
Nội dung cần đạt

GV: phân tích thơ trữ tình thực chất là phân tích tiếng lòng sâu thẳm của nhà thơ. Tiếng lòng ấy lại bộc lộ qua nghệ thuật ngôn từ.
GV: Đọc và cho HS đọc bài: “Những yếu tố hình thức nghệ thuật cần chú ý khi phân tích thơ trữ tình.
GV?Yếu tố hình thức nghệ thuật là những yếu nào?
GV?Nhịp điệu có vai trò gì?


GV?Thơ lục bát có nhịp như thế nào?
HS:
GV?Thơ tứ tuyệt và thất ngôn bát cú có nhịp như thế nào?

GV?Nhịp thơ tự do, thơ hiện đại có đặc điểm gì?
HS:


GV?Tính nhạc của thơ được tạo ra nhờ yếu tố nào?


GV?Căn cứ vào cấu trúc âm thanh người ta chia làm mấy loại vần?




GV?Vần thông là vần như thế nào?




Vd:
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối




Vd:
Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghêng

Suy nghĩ, trả lời

Ghi bài





Trả lời, bổ sung.





- Nhận xét.






Suy nghĩ, trả lời, bổ sung.
Ghi bài.


HS đọc, lắng nghe.








- Trả lời.




- Nhận xột, bổ sung.

HS đọc,
lắng nghe.

- Trả lời.




- Trả lời, bổ sung.

Ghi bài.
HS đọc, lắng nghe.

- Trả lời.


- Trả lời, bổ sung
Ghi bài.

- Trả lời, bổ sung.



I. Những yếu tố hình thức nghệ thuật cần chú ý khi phân tích thơ trữ tình:

1/ Nhịp thơ:
- Nhịp điệu có vai trò ý nghĩa quan trọng đối với thơ trữ tình, giúp nhà thơ nâng cao khả năng biểu cảm, cảm xúc.
- Nắm vững nhịp điệu của từng loại thơ:
+ Thơ lục bát: 2/2/2 ; 2/2/4 ; 4/4
+ Thơ tứ tuyệt, thất ngôn bát cú nhịp 4/3 hoặc 2/2/3
+ Thơ ngũ ngôn: 2/3 hoặc 3/2
- nhịp thơ lục bát mềm mại uyển chuyển
- nhịp thơ tứ tuyệt, thất ngôn bát cú hài hoà chặt chẽ.
- Nhịp thơ tự do, thơ hiện đại phóng khoáng phong phú.
* Khi đọc thơ cần chú ý hình thức dấu câu và xem cách ngắt nhịp của tác giả có gì đặc biệt

2/ Vần thơ:
- Hệ thống vần điệu, thanh điệu là những yếu tố cơ bản tạo nên tính nhạc trong thơ.
- Gieo vần trong thơ là sự lặp lại các vần giữa các tiếng ở vị trí nhất định
a/ Vần điệu:
* Vần chính: Căn cứ vào cấu trúc âm thanh
- Vần chính có âm thanh giống nhau:
“Tiếng thơ ai động đất trời
Nghe mưa non nước vọng lời ngàn thu
- Vần thông là vần có âm na ná nhau
Vd: Nhân tình nhắm mắt chưa xong
Biết ai hậu thế khóc cùng Tố Như
Căn cứ vị trí các tiếng hiệp vần với nhau chia thành vần chân, vần lưng
- Vần lưng : lối gieo vần đứng ở giữa câu.


- Vần chân là lối hiệp vần đứng ở cuối câu