ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP SINH HỌC 9
HỌC KỲ 2

1/ Thế nào là môi trường sống của sinh vật? Có mấy loại môi trường sống? Tại sao nói cơ thể sinh vật cũng được coi là môi trường sống?
"- Môi trường là nơi sinh sống của sinh vật, bao gồm tất cả những gì bao quanh chúng."
"- Có bốn loại môi trường: môi trường nước, môi trường trong đất, môi trường trên mặt đất _ không khí (môi trường trên cạn), môi trường sinh vật."
"- Cơ thể sinh vật cũng được coi là môi trường sống khi chúng là nơi ở, nơi lấy thức ăn và nước uống của các sinh vật khác.Ví dụ: ruột người là môi trường sống của các loài giun sán, cây xanh là môi trường sống của vi sinh vật và nấm kí sinh."

2/Nhân tố sinh thái của môi trường là gì? Có mấy nhóm nhân tố sinh thái chính? Tại sao nhân tố con người được tách ra thành một nhóm nhân tố sinh thái riêng?
- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật..
- Các nhân tố sinh thái được chia thành 2 nhóm:.
"+ Nhóm nhân tố sinh thái vô sinh: ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm. . ."
"+ Nhóm nhân tố sinh thái hữu sinh: bao gồm nhân tố sinh thái con người và nhân tố sinh thái các sinh vật khác (động vật, thực vật, nấm và vi sinh vật)."
"- Nhân tố con người được tách ra thành một nhóm nhân tố sinh thái riêng vì con người có trí tuệ, nên bên cạnh việc khai thác tài nguyên thiên, con người còn góp phần to lớn cải tạo thiên nhiên."

3/ Giới sinh thái là gì? Hãy phân tích sơ đồ giới hạn nhiệt độ của cá rô phi
- Là giới hạn chịu đựng của cơ thể sinh vật đối với một nhân tố sinh thái nhất định.
- Phân tích sơ đồ giới hạn sinh thái nhiệt độ của loài cá rô phi:
"+ Điểm cực thuận: 300C, là nhiệt độ mà tại đó loài cá rô phi sinh trưởng và phát triển tốt nhất."
"+ Giới hạn dưới: 50C, là nhiệt độ thấp nhất mà loài cá rô phi có thể chịu đựng được."
"+ Giới hạn trên: 420C, là nhiệt độ cao nhất mà loài cá rô phi có thể chịu đựng được."
"+ Điểm gây chết:50C và 420C, là nhiệt độ mà tại đó loài cá rô phi yếu dần và chết."
+ Khoảng thuận lợi: là khoảng nhiệt độ mà tại đó loài cá rô phi sinh trưởng và phát triển thuận lợi.

4/ Nêu sự khác nhau giữa thực vật ưa sáng và thực vật ưa bóng?
* Thực vật ưa sáng
"- Phiến lá nhỏ, hẹp , màu xanh nhạt."
"-Lá có tầng cu tin dày, mô giậu phát triển."
"- Thân cây thấp, số cành nhiều (khi mọc riêng rẽ) hoặc thân cao,thẳng, cành tập trung ở ngọn ( khi mọc trong rừng)."
- Cường độ quang hợp cao khi ánh sáng mạnh.
- Điều tiết thoát hơi nước linh hoạt.

* Thực vật ưa bóng
"- Phiến lá lớn, màu xanh thẫm."
- Lá có mô giậu kém phát triển.
- Chiều cao thân bị hạn chế.
"- Cường độ quang hợp yếu khi ánh sáng mạnh, cây có khả năng quang hợp khi ánh sáng yếu."
- Điều tiết thoát hơi nước kém.

5/ Nêu ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống động vật?
- Ánh sáng tạo điều kiện cho động vật nhận biết các vật và định hướng di chuyển trong không gian.
"- Ánh sáng là nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động, khả năng sinh trưởng và sinh sản của động vật."
"+Ví dụ 1: chích chòe thường đi ăn vào lúc mặt trời mọc, cú mèo lại kiếm ăn vào ban đêm."
"+ Ví dụ 2: mùa xuân, cá chép có thể đẻ trứng sớm hơn nếu cường độ chiếu sáng được tăng cường."
-Có 2 nhóm:
"+ Động vật ưa sáng: hoạt động ban ngày, như: trâu, bò, chim chào mào. . ."
"+ Động vật ưa tối: hoạt động ban đêm, sống trong hang, dưới đáy biển sâu như: rắn hổ, bạch tuột, cú mèo. . ."

"6/ Nêu ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật? Trong 2 nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt, sinh vật thuộc nhóm nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường? Tại sao?"
a- Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
"- Nhiệt độ của môi trường có ảnh hưởng tới hình thái, hoạt động sinh lí của sinh vật."
- Đa số các loài sống trong phạm vi nhiệt độ 0 – 50o C. Tuy nhiên cũng có một số sinh vật nhờ khả năng thích nghi cao nên có thể sống ở nhiệt độ rất thấp (vi khuẩn suối nước nóng) hoặc nhiệt độ rất cao (ấu trùng sâu ngô chịu nhiệt độ -27oC).
- Sinh vật được chia thành 2 nhóm:
"+ Sinh vật hằng nhiệt: có nhiệt độ cơ thể không phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường, như: chim, thú, người…"
"+ Sinh vật biến nhiệt: có nhiệt độ cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường, như: vi sinh vật, thực vật, động vật không xương sống, cá, ếch nhái, bò sát."
"b- Trong 2 nhóm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt, sinh vật thuộc nhóm nào có khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ của môi trường:"
"Đó là sinh vật hằng nhiệt vì: sinh vật hằng nhiệt có khả năng duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định, không thay đổi theo nhiệt độ của môi trường ngoài; cơ thể sinh vật hằng nhiệt đã phát triển cơ chế điều hòa nhiệt và xuất hiện trung tâm điều hòa nhiệt ở bộ não."

7/ Nêu ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật? Hãy so sánh đặc điểm khác nhau giữa 2 nhóm cây ưa ẩm và chịu hạn?
a- Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật:
- Thực vật và động vật đều mang nhiều đặc điểm sinh thái thích nghi với môi trường có độ ẩm khác nhau.
+ Ví dụ: Ếch nhái là động vật sống nơi ẩm ướt nên có da trần để thoát hơi nước nhanh chóng.
Bò sát có da phủ vảy