Bài 3 – Tiết 15
Tuần 3
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tt)
(Rèn KNS)
I. MỤC TIÊU: Giúp Hs:
1. Kiến thức:
- Hs hiểu được mối quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp.
- Hs biết phát hiện những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại.
2. Kỹ năng:
- Hs thực hiện được: lựa chọn đúng phương châm hội thoại trong quá trình giao tiếp.
- Hs thực hiện thành thạo: hiểu đúng nguyên nhân của việc không tuân thủ các phương châm hội thoại.
3. Thái độ:
 Giáo dục Hs ý thức được khi dùng các phương châm hội thoại trong mọi tình huống nhưng phải phù hợp, đúng cách.
4. Phát triển năng lực HS:
Năng lực sử dụng ngôn ngữ, giải quyết vấn đề, tự học, hợp tác.
II. NỘI DUNG HỌC TẬP:
- Quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp.
- Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại.
- Luyện tập.
III. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên: Nghiên cứu bài, bảng phụ.
2. Học sinh: Vở bài soạn, dụng cụ học tập.
IV. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
1/ Ổn định tổ chức và kiểm diện:
2/ Kiểm tra miệng:
1. Nêu phương châm quan hệ, cách thức, lịch sự? (6 đ)
Đáp án:
- Phương châm quan hệ: khi giao tiếp, cần nói đúng đề tài giao tiếp, không nói lạc đề.
- Phương châm cách thức: khi giao tiếp cần nói ngắn gọn, tránh dài dòng, rườm rà.
- Phương châm lịch sự: khi giao tiếp, cần lịch sự, tế nhị, tôn trọng người khác.
2. Nói lạc đề thuộc phương châm hội thoại nào? (2 đ)
-> Thuộc pc quan hệ.
=> GV kiểm tra VBT, vở soạn của hs (2 đ).
3/ Tiến trình bài học:

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung bài học

* Hoạt động 1: Vào bài:
* Hoạt động 2: Tìm hiểu quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp
- Hs đọc truyện cười Sgk trang 36.
? Nội dung của câu chuyện nói về vấn đề gì và có liên quan đến phương châm hội thoại nào?
- Chào hỏi -> Phương châm lịch sự.
? Chàng rễ có tuân thủ đúng phương châm lịch sự không? Vì sao?
- Hs suy nghĩ phát biểu.
- GV nhận xét, định hướng: Anh chàng lịch sự, lễ phép nhưng không phù hợp với hoàn cảnh, nên gây phiền hà, mất thời gian cho người khác.
? Em có thể hỏi theo một cách khác xem?
- Bác ơi, cẩn thận nhé bác!
? Qua đó có thể rút ra bài học gì về giao tiếp?
- Hs liên hệ rút ra bài học:
Cần dùng phương châm hội thoại đúng lúc, đúng chỗ, phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp như: nói với ai? Nói khi nào? Nói ở đâu? Nói nhằm mục đích gì?
- Học sinh đọc ghi nhớ.
GV chốt lại.
* Hoạt động 3: Tìm hiểu những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại
Thảo luận nhóm.
- GV cho Hs thảo luận nhóm, Hs trình bày, nhận xét. GV nhận xét và chốt ý.
Nhóm 1: Trong các bài PCHT, những trường hợp nào PCHT không được tuân thủ? Vì sao?
- Các tình huống trong bài đều không tuân thủ (trừ tình huống về phương châm lịch sự).
GV kết luận:
Nhóm 2: Câu trả lời của Ba có đáp ứng được y/c của An không? Trong tình huống này PCHT nào không được tuân thủ? Vì sao Ba không tuân thủ PCHT đã nêu?
- PC về lượng. Vì Ba không biết chiếc máy bay đầu tiên được chế tạo vào năm nào. Để tuân thủ PCVC (không nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực) nên Ba phải trả lời chung như vậy.
GV kết luận:
Nhóm 3: Giả sử có người bệnh đã đến giai đoạn cuối. Sau khi khám bệnh, bác sĩ có nên nói thật cho người ấy biết không? Tại sao? Nếu bác sĩ nói tránh đi thì PCHT nào không được tuân thủ? Vì sao?
- Nếu nói thật khiến cho người bệnh hoảng sợ và tuyệt vọng.
- Nói tránh đi thì PCVC không được tuân thủ (nói điều mình không tin là đúng).
GV kết luận: Người nói ưu tiên cho 1 PC khác quan trọng hơn.
Nhóm 4: Khi nói “Tiền bạc chỉ là tiền bạc” thì