KẾ HOẠCH BÀI DẠY
MÔN: LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ - LỚP 4
BÀI 1: LÀM QUEN VỚI PHƯƠNG TIỆN HỌC TẬP
MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ (3 tiết)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
1. Năng lực đặc thù:
- Nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí: đọc được lược đồ, bảng số
liệu, biểu đồ, tranh ảnh ở mức đơn giản.
- Tìm hiểu lịch sử và địa lí: từ những nguồn tư liệu, số liệu, lược đồ
hoặc bản đồ nêu được nhận xét về đặc điểm và mối quan hệ giữa
các đối tượng, hiện tượng địa lí.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học:
+ Xác định được vị trí của một địa điểm, một phạm vi không
gian trên bản đồ.
+ Sử dụng được biểu đồ, số liệu,... để nhận xét về một số hiện
tượng địa lí.
2. Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Biết cố gắng hoàn thành phần việc
mình được phân công và chia sẻ, giúp đỡ thành viên khác cùng
hoàn thành việc được phân công.
- Năng lực tự chủ và tự học: Tự làm được những việc của mình ở nhà
và ở trường theo sự phân công, hướng dẫn của GV.
3. Phẩm chất.
- Chăm chỉ: thường xuyên hoàn thành nhiệm vụ học tập.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
-

GV: SGK, SGV, máy tính, máy chiếu, các hình ảnh minh hoạ.

-

HS: SGK.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

1. HĐ Mở đầu:
*Khởi động:
- Mục tiêu: Tạo cảm xúc vui tươi, kết nối với chủ đề bài học.
- Cách tiến hành:
- GV gợi mở vấn đề: “Lịch sử và Địa lí - HS trả lời. (bản đồ, biểu đồ, bảng
là một môn học thú vị. Để học tốt số liệu, sơ đồ, tranh ảnh, hiện vật,
môn này, em cần một số phương …)
tiện học tập hỗ trợ. Hãy kể với các
bạn một vài phương tiện học tập mà
em biết?”

- Cả lớp lắng nghe.

- GV chuyển ý để giới thiệu bài học.
2. Hoạt động hình thành kiến thức mới:
Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu về bản đồ, lược đồ:
- Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu về bản đồ, lược đồ.
- Cách tiến hành:
 Bước 1. GV chia lớp thành nhóm 4 - HS chia nhóm theo sự tổ chức của
và giao nhiệm vụ cho các nhóm.
Nhiệm vụ:
+ Các nhóm cùng thảo luận và thực
hiện các nhiệm vụ học tập.
+ Quan sát hình 1 và đọc thông tin,
em hãy:
• Kể tên các yếu tố của bản đồ.
• Nêu nội dung chính được thể hiện
trong bản đồ ở hình 1.
• Xác định trên bản đồ vị trí của
Thủ đô Hà Nội.
+ GV tổ chức cho HS quan sát hình
2 và trả lời:

GV. Lắng nghe nhiệm vụ.

-

Xác định nơi Hai Bà Trưng dựng

cờ khởi nghĩa: Hát Môn – nơi có
cắm cờ (đọc từ bảng chú giải và
xác định trên lược đồ)
Nêu thời gian Hai Bà Trưng khởi
nghĩa: tháng 3 năm 40 (Hai Bà
Trưng dựng cờ khởi nghĩa, tiến
đánh Cổ Loa và đánh Luy Lâu vào
tháng 4 năm 40, quân Tô Định rút
chạy về nước).
 Bước 2. GV phát hiệu lên cho các
nhóm thực hiện nhiệm vụ.

- Các nhóm thực hiện nhiệm vụ.

 Bước 3. GV gọi đại diện nhóm trình
bày sản phẩm, HS trong lớp nhận - Đại diện nhóm trình bày sản
xét, góp ý.

phẩm, HS trong lớp nhận xét, góp
ý.

Bước 4. GV nhận xét, bổ sung và ghi
điểm những HS làm tốt.

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu về biểu đồ:
- Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu về biểu đồ.
- Cách tiến hành:
 Bước 1. GV giao nhiệm vụ như

- HS lắng nghe nhiệm vụ.

SGK.
Quan sát hình 3, em hãy cho biết:
– Các yếu tố của một biểu đồ.
– Biểu đồ thể hiện nội dung gì về
dân số các vùng.

- HS thực hiện nhiệm vụ.

– Vùng nào có số dân nhiều nhất,
ít nhất. Số dân các vùng đó là bao
nhiêu?
 Bước 2. GV phát hiệu lệnh cho HS
thực hiện nhiệm vụ.

- Đại diện nhóm trình bày. HS trong

lớp nhận xét, góp ý.

 Bước 3. GV gọi đại diện nhóm
trình bày.
 Bước 4. GV nhận xét, bổ sung và
ghi điểm những HS làm tốt.
(Tuần tự các bước với nhiệm
vụ 2, 3).
Lưu ý: GV hướng dẫn HS đọc thông
tin trên biểu đồ như: tên vùng, số
liệu,...
GV giới thiệu thêm cho HS về các
dạng biểu đồ khác nhau như: biểu
đồ tròn, biểu đồ kết hợp,...
Một số biểu đồ tham khảo:

3. Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tìm hiểu về bảng số liệu.
- Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu về bảng số liệu.
- Cách tiến hành:
 Bước 1. GV giao nhiệm vụ như

- HS lắng nghe nhiệm vụ.

SGK.
Dựa vào bảng số liệu, em hãy cho
biết:
– Các yếu tố của một bảng số liệu.
– Bảng số liệu thể hiện nội dung gì về
các cao nguyên ở vùng Tây Nguyên.
- Tên cao nguyên có độ cao trung - HS thực hiện nhiệm vụ.
bình trên 1000 m.
 Bước 2. GV phát hiệu lệnh cho HS
thực hiện nhiệm vụ.

- Đại diện nhóm trình bày. HS trong
lớp nhận xét, góp ý.

 Bước 3. GV gọi HS trong lớp nhận
xét, góp ý.
 Bước 4. GV nhận xét, bổ sung và
ghi điểm những HS làm tốt. GV
giới thiệu thêm bảng số liệu cho
HS tham khảo:

4. Hoạt động 4: Hướng dẫn HS tìm hiểu về sơ đồ
- Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu về sơ đồ.
- Cách tiến hành:
 Bước 1. GV hướng dẫn hoặc yêu

- HS lắng nghe nhiệm vụ.

cầu HS trình bày về sơ đồ và các
bước sử dụng. GV có thể giới thiệu
thêm các dạng sơ đồ khác nhau
(như sơ đồ khu di tích Đền Hùng
trang 29, sơ đồ khu di tích Văn

- HS thực hiện nhiệm vụ.

hiếu – Quốc Tử Giám trang 54
trong SGK).
 Bước 2. GV phát hiệu lệnh cho HS
thực hiện nhiệm vụ.
 Bước 3. Gọi HS trả lời.

- HS trả lời, em khác nhận xét.
- Tên sơ đồ: Khu di tích thành Cổ
Loa.
- Nội dung chính của sơ đồ: các
thành phần (di chi; luỹ thành, gò;
cồng thành;..) trong Khu di tích
thành Cổ Loa.
Có bao nhiêu cống thành trong sơ
đồ: có 9 cổng thành trong sơ đồ,
trong đó có 3 cổng chưa có tên. GV
cũng lưu ý với HS “cửa” – tên dùng

để gọi công thành ở miền Bắc. Như
Bước 4. GV nhận xét.

cửa Bắc, cửa Nam.

5. Hoạt động 5: Hướng dẫn HS tìm hiểu về tranh ảnh:
- Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu về tranh ảnh.
- Cách tiến hành:
 Bước 1. GV hướng dẫn hoặc yêu

- HS lắng nghe hướng dẫn.

cầu HS trình bày về tranh ảnh và
các bước sử dụng. GV có thể giới
thiệu thêm ví dụ tranh vẽ và ảnh
chụp trong sách (như tranh vẽ
Nhân dân Gò Công suy tôn Trương
Công Định làm “Bình Tây đại

- HS thực hiện nhiệm vụ.

nguyên soái” trang 102 trong
SGK).
 Bước 2. GV phát hiệu lệnh cho HS

- HS trả lời, em khác nhận xét.
- Nội dung của hình ảnh: Đảo Cô

thực hiện nhiệm vụ.

Lin (thuộc quần đảo Trường Sa –

 Bước 3. GV Gọi HS trả lời. (Lưu ý
GV để HS tự rút ra được suy nghĩ

Việt Nam).
- Ý nghĩa của hình ảnh: Quần đảo

của các em).

Trường Sa là của Việt Nam, Việt
Nam có biển đảo rất đẹp.

Bước 4. GV nhận xét.
6. Hoạt động 6: Hướng dẫn HS tìm hiểu về hiện vật
- Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu về hiện vật.
- Cách tiến hành:
 Bước 1. GV hướng dẫn hoặc yêu
cầu HS trình bày về hiện vật và
các bước sử dụng. GV có thế giới
thiệu thêm ví dụ về hiện vật trong

- HS lắng nghe nhiệm vụ.

sách (như Trống đồng Ngọc Lũ (Hà

- HS thực hiện nhiệm vụ.

Nam) trang 45, các hiện vật ở Địa

- Đại diện nhóm trình bày. HS trong

đạo Củ Chi trang 110, 111 trong

lớp nhận xét, góp ý.

SGK)
 Bước 2. GV phát hiệu lệnh cho HS
thực hiện nhiệm vụ.
 Bước 3. GV gọi HS trả lời

- Nội dung của hiện vật: Gạch lát
nền in nồi hình hoa bằng chất liệu
đất nung (thời Lý, thế kỉ XI-XIII).
- Ý nghĩa của hiện vật: Hiện vật
cho ta biết về kĩ nghệ đúc gạch
thời Lý hay sự phát triển của thủ
công nghiệp thời Lý hoặc đơn
giản hơn: Thời Lý đã có gạch
nung được trang trí hoa văn.

Bước 4. GV nhận xét.
Củng cố, dặn dò
- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội - Lắng nghe- trả lời.
dung chính của bài học.

- 2-3 HS nêu lại nội dung chính của

- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia bài.
của HS trong giờ học, khen ngợi - Cá nhân nghe.
những HS tích cực; nhắc nhở, động
viên những HS còn chưa tích cực,
nhút nhát.

- Cá nhân nghe, quan sát.

- GV nhắc nhở HS:

Về thực hiện.

+ Đọc lại bài học Làm quen với
phương tiện học tập môn Lịch sử và
Địa lí
+ Hoàn thành bài tập phần Vận dụng.
+ Đọc trước Bài 2 – Địa phương em
(tỉnh, thành phố trực thuộc Trung
ương)
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY:

.......................................................................................................................
.......
.......................................................................................................................
.......
.......................................................................................................................
.......