BÀI GIẢNG

An toàn điện trong gia đình và xưởng
sản xuất
Nhận biết nguy cơ điện giật, áp dụng nguyên tắc an toàn và hiểu vai trò của ổn áp cách
ly.
Nội dung biên soạn bởi Công ty Cổ phần Litanda Việt Nam | onap.vn

1. Mục tiêu bài học
Sau bài giảng này, người học có thể:

• Giải thích vì sao điện giật nguy hiểm và những yếu tố làm tăng mức nguy hiểm.
• Nhận ra các tình huống dễ xảy ra điện giật trong nhà ở và nhà xưởng.
• Áp dụng 8 nguyên tắc an toàn điện cơ bản và biết xử lý khi có người bị giật.
• Hiểu nguyên lý, lợi ích và giới hạn của ổn áp cách ly; biết khi nào nên dùng và cách chọn công suất.

2. Vì sao điện giật nguy hiểm?
Điện lưới dân dụng 220V đủ khả năng gây thương tích nghiêm trọng hoặc tử vong. Mức độ nguy hiểm
không chỉ phụ thuộc điện áp mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
Yếu tố

Ảnh hưởng

Cường độ dòng điện qua cơ
thể

Dòng càng lớn càng nguy hiểm. Dòng chỉ vào khoảng vài chục miliampe
đi qua vùng ngực cũng có thể gây rối loạn nhịp tim.

Đường đi của dòng điện

Dòng đi qua tim, ngực hoặc não nguy hiểm hơn nhiều so với dòng đi qua
một đầu ngón tay.

Thời gian tiếp xúc

Tiếp xúc càng lâu, tổn thương càng nặng. Nếu không thoát ra được, mức
nguy hiểm tăng rất nhanh.

Độ ẩm của da và môi trường

Tay ướt, mồ hôi, nền ẩm làm điện trở cơ thể giảm mạnh, khiến dòng điện
chạy qua người lớn hơn.

3. Các tình huống điện giật thường gặp
• Vỏ thiết bị bị rò điện nhưng không nối đất (máy giặt, bình nóng lạnh, máy bơm, máy công cụ
cầm tay).
• Dây điện hỏng: bong vỏ cách điện, dây trần, phích cắm lỏng, ổ cắm quá tải gây nóng chảy.
• Thao tác khi tay ướt hoặc đứng trên nền ẩm ở bếp, nhà tắm, khu vực rửa trong xưởng.
• Sửa chữa khi chưa ngắt nguồn hoặc có người khác vô tình đóng điện trở lại.
• Quá tải đường dây: dùng thiết bị công suất lớn trên dây nhỏ, aptomat không phù hợp.
• Điện áp yếu hoặc chập chờn: thiết bị phải kéo dòng lớn hơn để hoạt động, nóng lên, dễ hỏng và
tăng nguy cơ chập cháy.

Tài liệu phổ biến kiến thức. Website: onap.vn

Trang 1

BÀI GIẢNG AN TOÀN ĐIỆN | Phòng tránh điện giật và vai trò của ổn áp cách ly

4. Tám nguyên tắc an toàn điện cơ bản
#

Nguyên tắc

Gợi ý thực hiện

1

Ngắt nguồn trước khi sửa hoặc
lắp

Ngắt aptomat, kiểm tra không còn điện, treo biển báo để
không ai đóng điện nhầm.

2

Không thao tác khi tay ướt

Lau khô tay, đi dép cách điện khi cần thao tác ở nơi ẩm.

3

Nối đất vỏ thiết bị

Thiết bị có vỏ kim loại cần được nối đất đúng cách và kiểm tra
định kỳ.

4

Lắp aptomat chống giật (RCD)

Thiết bị bảo vệ dòng rò, thường chọn loại 30 mA cho ổ cắm và
khu vực ẩm.

5

Chọn dây và aptomat đúng định
mức

Tiết diện dây và dòng định mức aptomat phải phù hợp công
suất tải.

6

Kiểm tra định kỳ

Xem dây, phích, ổ cắm, đầu nối có nóng, cháy xém, lỏng hoặc
nứt vỏ hay không.

7

Không tự sửa khi thiếu chuyên
môn

Thiết bị nứt vỏ, có mùi khét hoặc nhảy aptomat liên tục cần
ngừng dùng và gọi thợ điện.

8

Biết cách xử lý khi có người bị
giật

Ngắt nguồn trước, rồi mới tách nạn nhân; gọi cấp cứu 115.

Khi có người bị điện giật: (1) Ngắt nguồn điện ngay. Nếu chưa ngắt được, dùng vật khô, cách điện
(gậy gỗ khô, ghế nhựa khô) để đẩy nạn nhân ra, tuyệt đối không chạm tay trực tiếp. (2) Gọi cấp cứu
115. (3) Nếu nạn nhân ngừng thở hoặc không có mạch, thực hiện hồi sinh tim phổi cho đến khi có hỗ
trợ y tế.

5. Ổn áp cách ly: nguyên lý và lợi ích
Ổn áp giữ điện áp đầu ra ở mức ổn định khi điện lưới lên xuống. Biến áp cách ly có cuộn sơ cấp và
cuộn thứ cấp tách biệt về điện, năng lượng truyền qua từ trường, nên phía tải không nối trực tiếp với
dây của lưới điện. Ổn áp cách ly kết hợp hai chức năng này trong một thiết bị.

Điện lưới 220V

Ổn áp cách ly

Thiết bị / tải

(có thể lên/xuống, nhiễu)

ổn định điện áp + tách cách ly

nguồn ổn định, tách biệt

Cuộn sơ cấp và cuộn thứ cấp tách biệt về điện, năng lượng truyền qua từ trường.

Lợi ích chính
• Giảm nguy cơ giật khi chạm vào một dây: phía tải được tách khỏi lưới nên không tạo thành
vòng kín qua người xuống đất khi chỉ chạm một dây dẫn.
• Ổn định điện áp: bảo vệ thiết bị trước tình trạng điện yếu, điện cao hoặc chập chờn.
• Hạn chế nhiễu truyền từ lưới sang tải (mức độ phụ thuộc thiết kế sản phẩm), phù hợp thiết bị
điều khiển và đo lường nhạy cảm.

Tài liệu phổ biến kiến thức. Website: onap.vn

Trang 2

BÀI GIẢNG AN TOÀN ĐIỆN | Phòng tránh điện giật và vai trò của ổn áp cách ly

Giới hạn cần hiểu đúng: ổn áp cách ly không thay thế nối đất và aptomat chống giật. Nếu chạm
đồng thời cả hai dây ở phía thứ cấp, người vẫn bị giật. Việc đấu nối, nối đất phía thứ cấp phải theo
hướng dẫn của nhà sản xuất và do người có chuyên môn thực hiện.

6. Khi nào nên cân nhắc dùng ổn áp cách ly?
• Xưởng cơ khí, xưởng gia công hoặc khu vực rửa, nơi môi trường ẩm và nhiều người dùng thiết bị
cầm tay.
• Nơi điện lưới yếu, sụt áp hoặc dao động mạnh, cần giữ điện áp ổn định cho máy móc.
• Thiết bị nhập khẩu hoặc thiết bị nhạy cảm cần nguồn sạch, ổn định (cần chọn đúng điện áp và công
suất theo yêu cầu của thiết bị).
• Phòng thử nghiệm, đo kiểm, bảo trì, nơi cần tách nguồn thiết bị khỏi lưới để thao tác an toàn hơn.

7. Cách chọn công suất
Chọn công suất đúng giúp máy chạy nhẹ, ít nóng và bền hơn. Có thể làm theo các bước:

1. Cộng công suất của tất cả thiết bị chạy cùng lúc (kW). Đổi sang kVA theo công thức: kVA = kW /
cosφ (cosφ thường lấy khoảng 0,8 nếu chưa có số liệu).
2. Cộng thêm khoảng 20 đến 30% dự phòng. Thiết bị dùng động cơ có dòng khởi động lớn nên cần
dự phòng nhiều hơn.
3. Xác định điện áp lưới thấp nhất tại nơi lắp để chọn dải điện áp đầu vào phù hợp.
4. Xác định hệ thống 1 pha hay 3 pha, rồi nhờ kỹ thuật viên khảo sát để chốt cấu hình.
Ví dụ minh họa: xưởng có tổng tải 8 kW, cosφ = 0,8, tức 8 / 0,8 = 10 kVA. Cộng dự phòng 25%: 10 ×
1,25 = 12,5 kVA, nên chọn thiết bị có công suất từ 12,5 kVA trở lên (ví dụ loại 15 kVA nếu có trên thị
trường). Đây là ví dụ để hiểu cách tính, công suất thực tế cần được khảo sát.

8. Lắp đặt và sử dụng an toàn
• Đặt thiết bị ở nơi khô ráo, thoáng, tránh nước, bụi dẫn điện và hơi hóa chất.
• Dùng dây và aptomat đầu vào đúng định mức; nối đất vỏ máy theo hướng dẫn.
• Giao thợ điện có chuyên môn thực hiện lắp đặt và đấu nối.
• Không che kín cửa thông gió, không để vật dẫn hoặc chất lỏng gần thiết bị.
• Bảo trì định kỳ; ngừng sử dụng và kiểm tra khi thiết bị nóng bất thường, kêu to, có mùi khét hoặc
nhảy aptomat liên tục.

9. Giải pháp tham khảo từ Litanda Việt Nam
Công ty Cổ phần Litanda Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực thiết bị điện và giải pháp nguồn, với
các dòng ổn áp 1 pha, 2 pha, 3 pha, ổn áp cách ly, biến áp cách ly, biến áp đổi nguồn và nhiều thiết bị
điện khác. Công ty cũng cung cấp các dịch vụ khảo sát tư vấn, lắp đặt, bảo trì bảo dưỡng và sửa chữa.
Theo thông tin công bố trên website của công ty, sản phẩm được bảo hành 4 năm, sử dụng 100% dây
đồng và miễn phí lắp đặt.

Tài liệu phổ biến kiến thức. Website: onap.vn

Trang 3

BÀI GIẢNG AN TOÀN ĐIỆN | Phòng tránh điện giật và vai trò của ổn áp cách ly

Cần tư vấn chọn ổn áp cách ly phù hợp?
Website: https://onap.vn
Hotline (gọi, SMS, Zalo): 0949.904.988 / 0974.642.249
Email: vietnamlitanda@gmail.com

10. Câu hỏi ôn tập
Câu 1. Yếu tố nào làm điện trở cơ thể giảm mạnh, khiến điện giật nguy hiểm hơn?
A. Tay khô B. Da ướt hoặc đứng trên nền ẩm C. Đi giày cách điện
Câu 2. Việc đầu tiên khi phát hiện người bị điện giật là gì?
A. Kéo nạn nhân ra bằng tay B. Ngắt nguồn điện C. Đổ nước lên người nạn nhân
Câu 3. Aptomat chống giật (RCD) bảo vệ người thường có dòng rò định mức khoảng bao nhiêu?
A. 30 mA B. 3 A C. 30 A
Câu 4. Ổn áp cách ly kết hợp những chức năng nào?
A. Ổn định điện áp và tách cách ly điện giữa lưới và tải B. Chỉ tăng công suất C. Chỉ lọc bụi
Câu 5. Ổn áp cách ly có thay thế được nối đất và aptomat chống giật không?
A. Có B. Không, cần dùng đồng thời C. Chỉ khi thiết bị mới
Đáp án: 1-B, 2-B, 3-A, 4-A, 5-B.
Tài liệu mang tính phổ biến kiến thức, không thay thế quy chuẩn kỹ thuật điện hiện hành và hướng dẫn của nhà sản
xuất. Mọi công việc lắp đặt, sửa chữa điện cần do người có chuyên môn thực hiện. Tìm hiểu thêm tại https://onap.vn.

Tài liệu phổ biến kiến thức. Website: onap.vn

Trang 4