Kế hoạch bài dạy — Tin học 8

KẾ HOẠCH BÀI DẠY

Bài 10a. Sử dụng hàm COUNTIF
Môn học: Tin học

|

Lớp: 9

|

Thời lượng: 1 tiết

I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
• Nêu được mục đích, cú pháp và ý nghĩa các tham số của hàm đếm theo điều kiện COUNTIF:
=COUNTIF(range, criteria), trong đó range là địa chỉ vùng dữ liệu, criteria là điều kiện.
• Vận dụng được hàm COUNTIF để đếm số lần xuất hiện của mỗi khoản chi (hoặc khoản thu)
trong bảng tính quản lí tài chính gia đình.

2. Về năng lực
a) Năng lực chung
• Tự chủ và tự học: tự tìm hiểu cú pháp hàm COUNTIF qua các ví dụ trong Bảng 10a.1 và vận
dụng vào bài toán cụ thể.
• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: xác định đúng vùng dữ liệu và điều kiện cần thiết để giải quyết
yêu cầu đếm số lần chi tiêu theo từng khoản mục.
b) Năng lực Tin học
• NLc: Sử dụng hàm COUNTIF của phần mềm bảng tính để giải quyết bài toán thống kê số lần
chi tiêu, thu nhập trong quản lí tài chính gia đình.
c) Năng lực số tích hợp
Miền Giải quyết vấn đề của Khung năng lực số. Ở lớp 9, học sinh độc lập vận dụng một công cụ số
(hàm COUNTIF) - kể cả trong tình huống chưa quen thuộc như việc phải tự xác định địa chỉ tuyệt đối,
tương đối khi sao chép công thức - để giải quyết một bài toán thống kê dữ liệu thực tế.
Năng lực thành phần

Vị trí tích hợp

Sử dụng công cụ số (hàm COUNTIF) để xử lí, thống kê dữ liệu
nhằm giải quyết vấn đề thực tế

Hoạt động 2

3. Về phẩm chất
• Chăm chỉ: kiên trì tìm hiểu cú pháp và luyện tập vận dụng hàm COUNTIF.
• Trách nhiệm: cẩn thận khi xác định vùng dữ liệu và điều kiện để công thức tính đúng.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
Giáo viên

Học sinh

Máy tính, máy chiếu, phần mềm bảng tính điện
tử, tệp minh hoạ Hình 10a.1, 10a.2 và Bảng
10a.1.

Sách giáo khoa, máy tính có cài phần mềm
bảng tính điện tử, vở ghi.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1. Mở đầu
Trang 1

Kế hoạch bài dạy — Tin học 8

Mục tiêu

Nhận ra nhu cầu tổng hợp dữ liệu thu, chi để trả lời các câu hỏi thực
tế trong quản lí tài chính gia đình, từ đó có nhu cầu tìm hiểu công cụ
tính toán phù hợp.

Nội dung

Giáo viên nêu lại bối cảnh: sau khi đã dùng công cụ xác thực dữ liệu
để nhập dữ liệu chính xác cho bảng tính quản lí tài chính gia đình, để
việc chi tiêu được kiểm soát thường xuyên hoặc định kì, dữ liệu thu
và chi cần được tổng hợp để trả lời các câu hỏi: Mỗi khoản chi đã
được chi bao nhiêu lần? Mỗi khoản thu đã được thu bao nhiêu lần?
Tổng số tiền đã chi tiêu/thu nhập của từng khoản là bao nhiêu? Thu
nhập và chi tiêu của gia đình đã cân đối chưa?

Sản phẩm

Học sinh nêu được các câu hỏi cần trả lời khi tổng hợp dữ liệu thu,
chi và nhận ra cần một công cụ tính toán tự động để trả lời (đặc biệt
là câu hỏi về số lần chi/thu của mỗi khoản mục).

Tổ chức thực hiện

Giáo viên trình chiếu, đặt vấn đề; học sinh lắng nghe, trả lời câu hỏi
gợi mở; giáo viên dẫn vào Hoạt động 1 (SGK): giả sử dữ liệu chi tiêu
đã được cập nhật trong vùng A3:D10 (Hình 10a.1), công thức tại các
ô G2, G3,..., G10 là gì để biết số lần chi tiêu của mỗi khoản?

Tích hợp năng lực số

Không có.

Hoạt động 2. Hình thành kiến thức - Hàm COUNTIF
Mục tiêu

Trình bày được cú pháp, ý nghĩa các tham số của hàm COUNTIF và
vận dụng được để tính số lần chi tiêu của mỗi khoản mục trong bảng
tính Chi tiêu.

Nội dung

Giáo viên giới thiệu: để đếm số ô tính mà dữ liệu của ô thoả mãn một
điều kiện nào đó, sử dụng hàm đếm theo điều kiện COUNTIF. Trình
bày Bảng 10a.1 với 4 ví dụ: đếm số ô trong vùng A1:A4 chứa giá trị
số lớn hơn 100 (=COUNTIF(A1:A4,">100")); chứa từ Yes
(=COUNTIF(A1:A4,"Yes")); chứa xâu kí tự bắt đầu bằng chữ cái Y
(=COUNTIF(A1:A4,"Y*")); chứa giá trị giống như ô D2
(=COUNTIF(A1:A4,D2)). Giới thiệu công thức chung
=COUNTIF(range, criteria) với range là địa chỉ vùng dữ liệu, criteria là
điều kiện. Áp dụng vào Hình 10a.1: công thức tại ô G2 là
=COUNTIF($B$3:$B$10,"Ở"), sau đó sửa lại thành
=COUNTIF($B$3:$B$10,F2) để có thể sao chép công thức sang các
ô G3 đến G10 (Hình 10a.2), sử dụng địa chỉ tuyệt đối cho vùng range
và địa chỉ tương đối cho ô chứa điều kiện.

Sản phẩm

Học sinh viết đúng công thức =COUNTIF($B$3:$B$10,F2) tại ô G2 và
giải thích được lí do dùng địa chỉ tuyệt đối ($B$3:$B$10) kết hợp địa
chỉ tương đối (F2) để sao chép công thức cho các ô G3:G10, tính
đúng kết quả số lần chi của từng khoản (ví dụ: Ở =1, Ăn =1, Di
chuyển =1, Học tập =1, Sức khoẻ =1, Giải trí =0, Quà tặng/Từ thiện
=1, Tiết kiệm =1, Khác =0).

Tổ chức thực hiện

Giáo viên trình chiếu Bảng 10a.1, Hình 10a.1, Hình 10a.2; đặt câu hỏi
dẫn dắt học sinh tự suy luận công thức trước khi giáo viên chốt; học
sinh thực hành nhập công thức mẫu trên máy tính cá nhân theo
hướng dẫn của giáo viên; giáo viên chốt kiến thức bằng hộp ghi nhớ:
Hàm COUNTIF đếm số ô tính trong vùng dữ liệu (range) thoả mãn
điều kiện (criteria); công thức: =COUNTIF(range, criteria).
Trang 2

Kế hoạch bài dạy — Tin học 8

Tích hợp năng lực số

• ➤ Tích hợp năng lực số: Học sinh sử dụng thành thạo một công
cụ số (hàm COUNTIF) để xử lí, thống kê dữ liệu tự động thay vì
đếm thủ công, qua đó rèn năng lực giải quyết vấn đề với sự hỗ
trợ của công nghệ thông tin.

IV. BẢNG TỔNG HỢP NĂNG LỰC SỐ TÍCH HỢP TRONG BÀI
Năng lực số

Vị trí tích hợp

Sử dụng công cụ số (hàm COUNTIF) để xử lí, thống kê
dữ liệu giải quyết vấn đề thực tế

Trang 3

Hoạt động 2