(MÃ SỐ 96)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ÂM NHẠC TIỂU HỌC
TÊN ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ GIẢI PHÁP DẠY TẬP ĐỌC NHẠC CHO HỌC SINH LỚP 3”
(SÁCH – CÁNH DIỀU)
A/ PHẦN MỞ ĐẦU:
I. Đặt vấn đề.
1. Lí do chọn đề tài.
Âm nhạc là loại hình nghệ thuật sử dụng âm thanh để diễn tả cảm xúc, thái
độ, nhận thức và tư tưởng của con người. Âm nhạc là một phần thiết yếu của các
nền văn hoá, gắn bó và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội. Âm nhạc làm
phong phú những giá trị tinh thần của nhân loại, là phương tiện giúp con người
khám phá thế giới, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống. Trong nhà trường,
giáo dục Âm nhạc tạo cơ hội cho học sinh được trải nghiệm và phát triển năng lực
âm nhạc – biểu hiện của năng lực thẩm mĩ với các thành phần sau: thể hiện âm
nhạc, cảm thụ và hiểu biết âm nhạc, ứng dụng và sáng tạo Âm nhạc; góp phần phát
hiện, bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu âm nhạc. Đồng thời, thông qua nội
dung các bài hát, các hoạt động Âm nhạc và phương pháp giáo dục của nhà sư
phạm, giáo dục Âm nhạc góp phần phát triển ở học sinh các phẩm chất yêu nước,
nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm, cùng các năng lực tự chủ và tự học,
giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo để trở thành những công dân
phát triển toàn diện về nhân cách, hài hoà về thể chất và tinh thần.
Trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Sách – Kết nối tri thức với
cuộc sống, nội dung môn Âm nhạc được phân chia theo hai giai đoạn. Giai đoạn
giáo dục cơ bản: Âm nhạc là môn học bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 9, bao gồm những
kiến thức và kĩ năng cơ bản về hát, nhạc cụ, nghe nhạc, đọc nhạc, lí thuyết âm
nhạc, thường thức âm nhạc. Chương trình giáo dục âm nhạc giúp học sinh trải
nghiệm, khám phá và thể hiện bản thân thông qua các hoạt động âm nhạc nhằm
phát triển năng lực thẩm mĩ, nhận thức được sự đa dạng của thế giới âm nhạc và
mối liên hệ giữa âm nhạc với văn hoá, lịch sử cùng các loại hình nghệ thuật khác;
đồng thời hình thành ý thức bảo vệ và phổ biến các giá trị âm nhạc truyền thống.
Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp: Âm nhạc là môn học được lựa chọn
theo nguyện vọng và định hướng nghề nghiệp của học sinh. Nội dung môn học bao
gồm kiến thức và kĩ năng mở rộng, nâng cao về hát, nhạc cụ, nghe nhạc, đọc nhạc,
lí thuyết âm nhạc, thường thức âm nhạc. Những học sinh có sở thích, năng khiếu
1

hoặc định hướng nghề nghiệp liên quan còn được chọn thêm các chuyên đề học tập.
Nội dung giáo dục âm nhạc ở giai đoạn này giúp học sinh tiếp tục phát triển các kĩ
năng thực hành, mở rộng hiểu biết về âm nhạc trong mối tương quan với các yếu tố
văn hoá, lịch sử và xã hội, ứng dụng kiến thức vào đời sống, đáp ứng sở thích cá
nhân và tiếp cận với những nghề nghiệp liên quan đến âm nhạc.
Chương trình môn Âm nhạc cấp Tiểu học giúp học sinh bước đầu làm quen
với kiến thức âm nhạc phổ thông, sự đa dạng của thế giới âm nhạc và các giá trị âm
nhạc truyền thống; hình thành một số kĩ năng âm nhạc ban đầu; nuôi dưỡng cảm xúc
thẩm mĩ và tình yêu âm nhạc, hứng thú tham gia các hoạt động âm nhạc phù hợp với
lứa tuổi; góp phần hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất chủ yếu
(yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm) và các năng lực chung (tự
chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo).
Việc giáo dục một con người toàn diện không chỉ giáo dục cho họ có đạo
đức tốt, có trình độ hiểu biết, nắm chắc các kiến thức khoa học và xã hội mà còn
phải giáo dục cho họ biết nhìn nhận, phân biệt, biết thưởng thức cái đẹp và biết làm
đẹp cho cuộc sống nói chung, cuộc sống của mình nói riêng. Vì vậy, có thể nói
rằng giáo dục thẩm mỹ cho con người là không thể thiếu được.
Mà một trong những con đường giáo dục thẩm mỹ nhanh và hiệu quả nhất
là giáo dục thông qua các môn học nghệ thuật.Trong đó Âm nhạc có vị trí rất quan
trọng. Đặc biệt trong những năm gần đây Bộ giáo dục và đào tạo đã điều chỉnh nội
dung giáo dục nghệ thuật trong nhà trường và coi đây là môn học bắt buộc, trong
đó có môn Âm nhạc.
Âm nhạc là phương tiện hiệu quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ, đặc biệt là ở
bậc tiểu học, thông qua môn học này đã hình thành cho các em những kiến thức
ban đầu về ca hát về kiến thức Âm nhạc như: Khuông nhạc, khóa Son, 5 dòng
kẻ ,4 khe ,… đặc biệt là trang bị cho các em có một thế giới tinh thần thoải mái
hơn, giúp các em phát triển toàn diện hơn trong các tiết Kể chuyện âm nhạc,… từ
đó giúp các em học tốt các môn học khác.
Ở lớp 3 ngoài việc học hát các em còn được tập đọc các bài tập đọc nhạc
với các hình tiết tấu đơn giản như: Nốt trắng, nốt đen, móc đơn,móc kép, dấu lặng
đơn, dấu lặng đen,…được ghép lời ca theo nhạc và được làm các bài tập nhạc và
vậy việc học âm nhạc ở lớp 3 của học sinh Tiểu học đã bắt đầu chuyển sang một
giai đoạn mới: Các em trực tiếp được tiếp xúc với các nốt nhạc trên khuông nhạc có
khoá Son đó là một phân môn mới, phân môn Tập đọc nhạc. Bên cạnh đó việc rèn
luyện khả năng nghe âm nhạc chuẩn xác, phát triển tai nghe góp phần vào việc giáo
dục văn hóa âm nhạc cho các em là điều rất cần thiết.
2

2. Thực trang của đề tài.
a) Thuận lợi.
- Ban giám hiệu và nhà trường quan tâm trong công tác giảng dạy.
- Bản thân là giáo viên được đào tạo cơ bản về chuyên môn, bồi dưỡng về
chuyên nghành âm nhạc và được trực tiếp tham gia giảng dạy âm nhạc Trường tiểu
học……….
- Được tạo điều kiện về cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học: Có đàn , Loa nghe
nhạc, bảng phụ chép lời ca, bảng tập đọc nhạc, nhạc cụ gõ đệm.
- Có phòng riêng học âm nhạc.
- Học sinh yêu thích học môn Âm nhạc.
b) Khó khăn.
- Các em lần đầu tiên làm quen với cao độ tiết tấu, vì ở lớp dưới các em chỉ
mới làm quen với tên nốt hình nốt mà chưa giải quyết đến phần đọc cao độ.
- Trong chương trình Âm nhạc lớp 3 các em chỉ có…..tiết làm quen với
Khuông nhạc, khóa Son và tập nhận biết tên nốt nhạc .Chính vì thế việc nhận biết
tên nốt nhạc của các em ở lớp 2 là điều không thể thực hiện được. Bắt đầu lên lớp 3
các em mới tiếp xúc với phân môn Tập đọc nhạc và sinh hoạt thêm trò chơi âm
nhạc nên việc đó còn khó khăn và các em cũng không khỏi bỡ ngỡ khi nhận biết
cách thực hiện của các em chưa tốt.
- Đặc điểm tâm sinh li lứa tuổi của học sinh lớp 3 rất năng động, khi đọc
nhạc chưa biết kiềm chế được âm thanh gây ồn ào cho cả lớp.
- Mức độ cảm nhận âm nhạc của trẻ không đồng đều: Mỗi lớp nói về năng
khiếu thì có khoảng 3 đến 4 học sinh là có khả năng hát múa dạn dĩ, trình bài bài
hát to rõ lời, còn lại đa số theo mặt bằng chung do sống ở vùng nông thôn không
thường xuyên được tiếp xúc nhiều với các Chương trình văn nghệ quần chúng hoặc
không có điều kiện sinh hoạt ở các nhà văn hóa thiếu nhi (như nhà văn hóa thiếu
nhi……) hoặc các trung tâm dạy nhạc cụ (như trung tâm Âm nhạc……). Đặc thù
do địa bàn……nằm quá xa trung tâm……nên việc giao lưu và cơ hội tiếp xúc cả
các em rất hạn chế. Chỉ có 1 phương tiện duy nhất để các em tiếp xúc với nghệ
thuật đó là tivi và điện thoại của gia đình. Hoặc các hội diễn văn nghệ trong trường
học như Khai giảng, 20/11. Hội diễn 26/3 hoặc lễ tổng kết năm học. Hay gần gũi
hơn đó là chương trình âm nhạc Chào mừng năm mới mới ở trường Tiểu học……
Qua thực tế giảng dạy từ những năm trước đây. Tôi nhận thấy rằng trước
một hoạt động trò chơi âm nhạc, để các em hiểu, nắm được và thực hiện tốt yêu cầu
của bài người giáo viên cần có một phương pháp truyền đạt, hướng dẫn thật tốt,
đơn giản nhưng lại hiệu quả nhất, để giúp các em nắm bắt, tiếp thu nhanh nhất kiến
3

thức bài học. Từ đó, tôi đưa ra một số trò chơi giúp học sinh học tốt môn Âm nhạc
lớp 3. Sách – Cánh Diều”. ở bậc Tiểu học cũng là những kinh nghiệm mà tôi đã
đúc kết được trong những năm giảng dạy tại trường Tiểu học.…Bên cạnh những
giải pháp đó tuy có ưu điểm những vẫn còn tồn tại một số hạn chế chưa đem lại kết
quả cao.
* Phân tích ưu điểm.
Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và Ban Giám Hiệu nhà trường tạo
điều kiện về cơ sở vật chất cho giáo viên: Đàn organ, thanh phách, màn hình tivi,
ảnh tập đọc nhạc, song loan….Bản thân giáo viên cũng đã được tham gia tập huấn
bộ môn âm nhạc do Bộ GD&ĐT tổ chức điều chỉnh nội dung dạy học theo Chương
trình GDPT mới 2018. Sách – Sách – Cánh Diều. Tham gia tập huấn chuyên môn
do Sở. Phòng DG&ĐT tổ chức, và đa số học sinh có niềm đam mê với môn âm
nhạc, học sinh có đủ dụng cụ học tập.
* Phân tích nhược điểm.
Ở cấp học Tiểu học tuy học sinh đã làm quen với môn âm nhạc từ sớm, các
em đã được hướng dẫn cách hát, cách phụ họa, vận động cơ thể…Đến năm lớp 3
học sinh mới bắt đầu tiếp cận với phân môn tập đọc nhạc, làm quen với tên nốt
nhạc, cao độ nốt nhạc, âm hình tiết tấu, thẩm âm…(nhưng chỉ theo hướng giáo viên
làm mẫu, học sinh quan sát lắng nghe và thực hiện theo). Do mới làm quen nên các
em chưa thể nghe cao độ chuẩn xác vì âm thanh chỉ cách nhau cung, 1 cung,…dẫn
đến học sinh không giải quyết được cao độ trong bài tập đọc nhạc, từ đó tạo cho
học sinh tâm lí thiếu tự tin mạnh dạn, không dám đọc và thể hiện trước các bạn, vì
vậy qua khảo sát khối lóp 3, số lượng học sinh hoàn thành tốt cũng như học sinh
năng khiếu chỉ có……học sinh (00,0%). Bên cạnh đó số học sinh chưa hứng thú
với môn học là:……(00,0%) nên cũng ảnh hưởng đến hiệu quả khi đọc tập đọc
nhạc, mặc khác học sinh còn gặp nhiều khó khăn hơn khi tự học ở nhà bởi hầu hết
phụ huynh không biết cách đọc nhạc để hướng dẫn và một phần phụ huynh cũng
chưa quan tâm đến môn học này. Từ những hạn chế trên, bản thân tôi đã nghiên
cứu, tìm tòi để vận dụng các phương pháp vào tiết dạy, thu hút được học sinh, phát
huy được khả năng sáng tạo và giảng dạy đúng chuyên môn, tôi đã mạnh dạn đưa
ra đề tài: “Một số giải pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 3 cấp Tiểu học.
Sách – Cánh Diều”. Để thực hiện nhiệm vụ giáo dục trong nhà trường cấp Tiểu
học. Sở GD&ĐT……Phòng GD&ĐT……đã đưa môn Âm nhạc vào giảng dạy
trong chương trình chính khoá. Chương trình giáo dục phổ thông mới 2018. Sách –
Canh Diều. Nó đã trở thành một trong chín môn học bắt buộc trong Trường Tiểu
học, để đào tạo con người toàn diện cũng như các môn học khác trong hệ thống
4

Giáo dục. Âm nhạc bao gồm kiến thức, kĩ năng, cơ sở kĩ năng, phương pháp dạy
học. Điều đặc biệt hơn cả là những kiến thức kĩ năng phương tiện của bộ môn âm
nhạc không phải là kho học tự nhiên hay xã hội, đơn thuần mà nó là môn nghệ
thuật Âm nhạc. Vì vậy tiến trình dạy học phải tuân theo những quy luật, những
nguyên tắc sư phạm vừa phải, đảm bảo tính vừa sức về truyền thụ kiến thức và sự
phát triển của nghệ thuật âm nhạc. Song thực tế việc giảng dạy bộ môn Âm nhạc
trong nhà trường Tiểu học hiện nay chưa có sự quan tâm đúng mức với quan nhiệm
dạy cho đủ số tiết, đủ số giờ theo quy định của Chương trình, chưa chú trọng đến
chất lượng và hiệu quả giờ dạy, chưa kết hợp các phương pháp dạy học cho HS ở
từng độ tuổi với các dạng hoạt động của từng môn học đề giờ dạy phong phú, đạt
hiệu quả để đáp ứng với yêu cầu cải cách giáo dục và đổi mới phương pháp dạy
học môn âm nhạc đã được ưu tiên và chú y hơn về thời gian, Chương trình bộ môn
đã được đem thảo luận ở nhiều tổ bộ môn âm nhạc, ở nhiều hội thảo khoa học với
mục đích nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục trong nhà trường.
Là giáo viên giảng dạy bộ môn âm nhạc tại trường Tiểu học……….qua thực
tế dự giờ ở một số trường, qua trao đổi tiếp xúc với đồng nghiệp, qua khảo sát chất
lượng học nhạc của học sinh, tôi đã rút ra một số phương pháp giảng dạy với yêu
cầu nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong Chương trình giảng dạy bộ môn
âm nhạc 2018. Sách – Chân trời sáng tạo. Vì vậy tôi đã đúc kết được khá nhiều nội
dung và đưa ra kết luận chọn đề tài: : “Một số giải pháp dạy tập đọc nhạc cho học
sinh lớp 3 cấp Tiểu học. Sách – Cánh Diều”.
B/ PHẦN NỘI DUNG:
1. Mục tiêu của giải pháp.
2. Mô tả bản chất của giải pháp.
* Giải pháp 1: (Tăng cường luyện đọc nhạc ở trên lớp).
* Giải pháp 2: (Xây dựng phương pháp ghi chép nhạc).
* Giải pháp 3: (Xây dựng phong trào “tập xướng âm” ngoài giờ học).
* Giải pháp 4: (Phối hợp với gia đình để rèn đọc nhạc cho học sinh).
* Giải pháp 5: (Thường xuyên bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ).
3. Điều kiện cần thiết để áp dụng giải pháp.
4. Thực hiện áp dụng.
5. Khả năng áp dụng của giải pháp.
6. Hiệu quả thu được khi áp dụng giải pháp.
C/ PHẦN KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ:
* Đề xuất và kiến nghị.
+ Đề xuất.
5

a) Về phía nhà trường.
b) Về phía Phòng GD&ĐT.
+ Kiến nghị.
* TÀI LIỆU THAM KHẢO:

6