(MÃ SỐ 203)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SINH HỌC LỚP 12 THPT
TÊN ĐỀ TÀI:
“PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP CÁC QUY LUẬT DI TRUYỀN
CỦA MENĐEN SINH HỌC LỚP 12 THPT”
(SÁCH – CHÂN TRỜI SÁNG TẠO)
A/ PHẦN MỞ ĐẦU:
I. Đặt vấn đề.
1. Lý do chọn đề tài.
+ Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học.
Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học của học sinh trên khắc
cả nước. Bộ GD&ĐT đã ban hành chương trình giáo dục phổ thông mới 2018.
Sách – Chân trời sáng tạo. Đây được xem là nhân tố quan trọng, quyết định cho
sự phát triển của Ngành GD&ĐT. Trong Thế kỷ XXI được xem là thế kỷ của
Công ngh ệ thông tin và truyền thông, sự phát triển như vũ bão của cuộc cách
mạng khoa học và Công nghệ đã làm cho kh ố i lượng tri thức của nhân loại
tăng lên một cách nhanh chóng. Để không bị tụt hậu trong chặng đường thế kỷ
này, giáo d ục cần phải có sự đổi mới để đào tạo ra những con người năng
động, sáng tạo đáp ứng được yêu cầu của thời đại.
Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII. Đảng ta xác định: “Đổi mới
phương pháp d ạy và học ở tất cả các cấp học, bậc học”. Kết hợp tốt học đi đôi
với hành, học tập gắn liền với lao động sản xuất, thực nghiệm và nghiên cứu
khoa học, gắn nhà trường với xã hội. Áp dụng những phương pháp dạy học
hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo…”. Điều này cho
thấy để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thì giáo dục đào tạo phải đổi
mới về nội dung, phương pháp, phương tiện và thiết bị dạy học.
Luật Giáo dục 2005 được Quốc hội Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam
khóa X, kì họp thứ 10 thông quy định nêu rõ: “Hoạt động giáo dục phải được
thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động
sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo
dục gia đình và giáo dục xã hội”.
+ Xuất phát từ vị trí, vai trò của giáo viên trong dạy học.
Trong lý luận dạy học, sự thống nhất giữa trực quan và tư duy trừ tượng
là một luận điểm có tính nguyên tắc nhằm đảm bảo cho quá trình dạy học đạt
1

được hiệu quả cao. Phương tiện trực quan là nguồn thông tin phong phú và đa
dạng g i úp học sinh lĩnh h ội tri th ức một cách cụ thể, chính xác, là con đường
tốt nhất giúp học sinh tiếp cận hiện thực khách quan, góp phần khắc sâu, mở
rộng, củng cố tri thức, phát triển năng lực tư duy, khả năng tìm tòi, khám phá và
vận dụng tri thức.
Có vị trí, vai trò quan trọng, đó là nguồn thông tin phong phú, đa dạng,
giúp học sinh lĩnh hội tri thức một cách cụ thể, chính xác, là con đường tốt nhất
tiếp cận với hiện thực khách quan.
Sinh học là môn khoa học thực nghiệm. Hầu hết các hiện tượng, khái
niệm, quy luật, quá trình trong học sinh đều bắt nguồn từ thực tiễn. Đây là một
trong những phương pháp quan trọng để tổ chức học sinh nghiên cứu các hiện
tượng Sinh học.
Đối với học sinh lớp 12. Phương pháp giải bài tập các quy luật di truyền của
Men đen là mô hình đại diện cho hiện thực khách quan, là cơ sở xuất phát cho
quá trình nhận thức của học sinh là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn. Do đó nó là
phương tiện duy nhất giúp học sinh hình thành kỹ năng, kỹ xảo thực hành và tư
duy kiỹ thuật. Phương pháp giải bài tập các quy luật di truyền của Men đen giúp
học sinh đi sâu tìm hiểu bản chất của các hiện tượng và quá trình Sinh học.
Phương pháp giải bài tập các quy luật di truyền của Men đen do giáo viên
hướng dẫn phải là mẫu mực về thao tác, việc tổ chức hoạt động nhận thức của
học sinh dựa trên các Phương pháp giải bài tập các quy luật di truyền của Men
đen
phải theo hướng tích cực, sáng tạo. Trong chương trình giáo dục phổ thông mới
2018. Sách – Chân trời sáng tạo. Môn Sinh học THPT do Bộ GD&ĐT Ban hành
năm 2018 thì một trong những mục tiêu quan trọng trong việc phát triển năn g
lực học sinh đ ó là rèn luyện, phát triển kỹ năng quan sát cá c phương pháp giải
bài tập các quy luật di truyền của Men đen.
Đối với mỗi giáo viên, việc sử dụng các Phương pháp giải bài tập các quy
luật di truyền của Men đen trong dạy học môn Sinh học. Học sinh là một yêu cầu
quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT.
Trong Sách giáo khoa Sinh học lớp 12 THPT được sử dụng để giải các bài
tập mới; củng cố, hoàn thiện kiến thức; kiểm tra, đánh giá kết quả. Phương pháp
giải bài tập các quy luật di truyền của Men đen có thể do giáo, hoặc do học sinh
tự tiến hành. Phương pháp giải bài tập các quy luật di truyền của Men đen có thể
được tiến hành trên lớp theo nhóm.
2

Ngày nay khoa học và công nghệ đang phát triển mạnh đặc biệt là công
nghệ thông tin và công nghệ sinh học .Để theo kịp sự phát triển của khoa học để
hoà nhập vào nền kinh tế thế giới, nền kinh tế về tri thức ngành giáo dục của nước
ta phải đào tạo ra những con người có trình độ văn hoá cao năng động và đầy sáng
tạo. Sự ra tăng về khối lượng tri thức, sự đổi mới về khoa học tất yếu đòi hỏi phải
đổi mới phương pháp dạy học
Để đạt được kết quả cao trong các kỳ thi với hình thức trắc nghiệm như hiện
nay học sinh cần đổi mới phương pháp học tập. Nếu trước đây học và thi môn sinh
học, học sinh cần học thuộc và nhớ từng câu, từng chữ hoặc đồi với bài toán học
sinh phải giải trọn vẹn các bài toán. Thì nay học sinh lưu phải nắm được các kiến
thức cơ bản trọng tâm đã học vận dụng những hiểu biết đó vào việc phân tích, xác
định nhận biết các đáp án đúng sai trong các câu trắc nghiệm. Đặc biệtđối với các
câu bài tập làm thế nào để có thể giải được được kết quả nhanh nhất mà không mất
nhiều thời gian...? Đó là câu hỏi lớn đối với tất cả các giáo viên. Trước thực tế đó
đòi hỏi mỗi giáo viên cần xây dựng cách dạy riêng của mình, bên cạnh đó thời gian
dành cho phần bài tập quy luật di truyền của Menđen chương trình sinh học lớp 12
rất ít nhưng ngược lại trong các đề thì tỉ lệ điểm của phần này không nhỏ Khối
lượng kiến thức nhiều, nhiều bài tập áp dụng, trong khi đó thời gian hạn hẹp giáo
viên khó có thể truyền đạt hết cho học sinh. Do đó mỗi giáo viên có cách dạy riêng
cho mình hướng dẫn các em vận dụng lí thuyết tìm ra công thức và cách giải nhanh
để đạt hiệu quả cao trong học tập.
Trong quá trình dạy học nhằm phát huy tính tích cực ,chủ động ,sáng tạo
cho học sinh tôi áp dụng phương pháp dạy học giải toán sử dụng quy luật xác suất
trong giải bài tập di truyền.
Vì vậy với mong muốn tìm được phương pháp dạy học tốt nhất và cách giải
quyết vấn đề nhanh nhất nên tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài: “Phương pháp giải
bài tập các quy luật di truyền của Men đen thuộc Sinh học lớp 12 THPT. Sách
– Chân trời sáng tạo” Những phương pháp này đã được tôi áp dụng trong năm học
20…-20…bước đầu đã đem lại những hiệu quả tích cực cho cả người dạy và người
học. Chia sẻ trong sáng kiến này, tôi rất hy vọng chúng có thể có ích với bạn bè
đồng nghiệp. Bản thân tôi rất cũng rất mong muốn được nhận nhiều đóng góp ý
kiến, để tiếp tục bổ sung hoàn thiện phương pháp trong quá trình giảng dạy của
mình.
2. Mục đích nghiên cứu.
Xác định được quy luật chung trong việc giải bài tập nhằm phát triển tính
năng động ,sáng tạo cho học sinh qua phương pháp sử dụng quy luật xác suất trong
các quy luật di truyền.
3

3. Nhiệm vụ nghiên cứu.
- Nghiên cứu các bài toán có liên quan.
- Tìm hiểu quy trình giải toán.
- Đề xuất cách giải quyết.
- Tiến hành thực nghiệm để tìm kết quả theo quy trình.
4. Đối tượng nghiên cứu.
Học sinh lớp 12 trong các giờ học ôn tập, ôn thi tốt nghiệp, ôn thi Cao đẳng
và Đại học.
Phát triển kỹ năng sáng tạo trong việc giải bài tập cho học sinh thông qua
phương pháp sử dụng quy luật xác suất.
5. Phương pháp nghiên cứu.
Thông qua các bài tập có sẵn hoặc tự đề ra để kiểm tra đánh giá khả năng
và vai trò tích cực ,năng động, sáng tạo của học sinh thể hiện qua các thao tác, việc
làm trong các giờ học.từ đó tạo cơ sở xây dựng quy trình giải toán sử dụng quy luật
xác suất.
6. Thời gian thực hiện.
B/ PHÂN NỘI DUNG:
I. Cơ sở lí luận – Thực tiễn.
1. Cơ sở lí luận.
2. Thực tiễn.
3. Nội dung nghiên cứu.
* Tổng hợp lý thuyết về quy luật di truyền Menden.
+ LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM VỀ QUY LUẬT DI TRUYỀN MENDEN.
* Phương pháp 1:
+ DẠNG 1: TÍNH SỐ LOẠI GIAO TỬ VÀ TÌM THÀNH PHẦN GEN CỦA
GIAO TỬ.
* Phương pháp 2:
+ DẠNG 2: TÍNH SỐ KIỂU TỔ HỢP – KIỂU GEN – KIỂU HÌNH VÀ CÁC
TỈ LỆ PHÂN LI Ở ĐỜI CON.
* Phương pháp 3:
+ DẠNG 3: TÌM KIỂU GEN CỦA BỐ MẸ.
* Phương pháp 4:
+ BÀI TẬP VẬN DỤNG 1:
* Phương pháp 5:
1. Kết quả.
2. Bài học kinh nghiệm.
C/ PHẦN KẾT LUẬN:
4

5