BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VỤ GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ VÀ CÔNG TÁC HỌC SINH, SINH VIÊN

TÀI LIỆU
HƯỚNG DẪN GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
TRONG HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP

Hà Nội - 2022
1

Lời nói đầu
Ngày 11 tháng 11 năm 2021, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình
“Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và khơi dậy khát
vọng cống hiến cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng giai đoạn 2021-2030”, trong
đó xác định nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu là: “đa dạng hóa nội dung, phương pháp,
hình thức giáo dục lí tưởng cách mạng, đạo đức lối sống và khơi dậy khát vọng
cống hiến cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng”, “nâng cao năng lực đội ngũ cán
bộ, giáo viên, giảng viên, cộng tác viên phụ trách công tác giáo dục thanh niên,
thiếu niên và nhi đồng trong các cơ sở giáo dục”.
Để triển khai hiệu quả những nhiệm vụ, giải pháp đó đồng thời góp phần
thực hiện thành công những mục tiêu giáo dục trong Chương trình Giáo dục phổ
thông 2018, Tài liệu Hướng dẫn giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trung
học cơ sở trong Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp được biên soạn trên cơ sở
cập nhật những quy định hiện hành và những kết quả nghiên cứu, những hoạt động
và mô hình đã thực hiện thành công trong thực tiễn.
Tài liệu được cấu trúc gồm 03 phần:
Phần I: Một số vấn đề chung về giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
THCS
Phần II: Hướng dẫn giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trung học
cơ sở trong Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp
Phần III: Kế hoạch tổ chức hoạt động minh hoạ
Mặc dù đã rất cố gắng để biên soạn tài liệu, song do nhiều nguyên nhân, tài
liệu khó có thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định, chúng tôi mong nhận được ý
kiến phản hồi, góp ý của đồng nghiệp để bổ sung, hoàn thiện tài liệu phục vụ bồi
dưỡng, tập huấn, nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, giáo viên, cộng tác viên
phụ trách công tác Đoàn, Đội, công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
trong các nhà trường, góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức, lối
sống cho học sinh trong nhà trường, thực hiện thành công Chương trình Giáo dục
phổ thông 2018.
Trân trọng cảm ơn.
Tập thể tác giả

2

TT

I.
II.
III.
IV.

I.
II.
III.
IV.
V.
VI.
VII.

3.1.
3.2.
3.3.

MỤC LỤC
Nội dung
Lời nói đầu
Phần I. Một số vấn đề chung về giáo dục đạo đức, lối sống
cho học sinh trung học cơ sở
Một số khái niệm cơ bản
Vai trò, đặc điểm, yêu cầu của giáo dục đạo đức, lối sống
cho học sinh trung học cơ sở
Khung nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ
sở
Phương thức giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trung
học cơ sở
Phần II. Hướng dẫn giáo dục đạo đức, lối sống cho học
sinh trung học cơ sở trong Hoạt động trải nghiệm,
hướng nghiệp
Căn cứ để tổ chức giáo dục đạo đức, lối sống trong Hoạt
động trải nghiệm, hướng nghiệp
Nguyên tắc thiết kế và tổ chức hoạt động TNHN để giáo
dục đạo đức, lối sống cho HS
Yêu cầu tích hợp
Lựa chọn, phát triển nội dung ngữ liệu trong chương trình
HĐTNHN để tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống cho HS
Các hình thức tổ chức hoạt động tích hợp giáo dục đạo đức,
lối sống cho HS
Các phương pháp tổ chức hoạt động tích hợp giáo dục đạo
đức, lối sống cho HS
Quy trình tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống trong hoạt
động trải nghiệm hướng nghiệp
Phần III. Kế hoạch tổ chức hoạt động minh hoạ
Hoạt động giáo dục theo chủ đề
Sinh hoạt dưới cờ
Sinh hoạt lớp
Phụ lục
Tài liệu tham khảo

3

Trang
2
5
5
7
9
10
11

11
14
15
17
33
35
42
47
48
64
68
73
79

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DHTC
ĐĐLS
GDĐT
GV
GVBM
GVCN
HĐ
HĐGD
HĐTNHN
HS
KH
LLGD
PHHS
PP
THCS
THPT
TNTNNĐ
XHCN

Dạy học tích cực
Đạo đức, lối sống
Giáo dục và đào tạo
Giáo viên
Giáo viên bộ môn
Giáo viên chủ nhiệm
Hoạt động
Hoạt động giáo dục
Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp
Học sinh
Kế hoạch
Lực lượng giáo dục
Phụ huynh học sinh
Phương pháp
Trung học cơ sở
Trung học phổ thông
Thanh niên, thiếu niên, nhi đồng
Xã hội chủ nghĩa

4

Phần I
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
I. Một số khái niệm cơ bản
1. Đạo đức
Theo Từ điển Tiếng Việt, đạo đức là “phép tắc về quan hệ giữa người và
người, giữa cá nhân với tập thể, với xã hội”, là “phẩm chất tốt đẹp của con người:
sống có đạo đức, rèn luyện đạo đức”1.
Theo nhóm tác giả Mai Văn Bính (Chủ biên), Lê Thanh Hà, Nguyễn Thị
Thanh Mai, Lưu Thu Thủy, đạo đức “là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội mà
nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của
cộng đồng, của xã hội”2.
Như vậy, bản chất đạo đức là những quy tắc, chuẩn mực trong quan hệ xã hội
được xã hội thừa nhận và tự giác thực hiện. Với HS, đạo đức được hiểu là trách
nhiệm trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân, quyền và nghĩa vụ của HS
được thể hiện ở thái độ, hành vi, hiệu quả học tập và rèn luyện.
2. Lối sống
Lối sống “là cách thức diễn ra của hoạt động đã trở thành ổn định, mang đặc
điểm riêng”3. Có nhiều quan điểm khác nhau về lối sống và hiểu một cách khái quát
nhất lối sống chính là những hoạt động sống của con người chịu sự chi phối, quy
định của những điều kiện văn hóa, kinh tế, xã hội nhất định. Về thực chất, lối sống
là cách thức con người ứng xử với tự nhiên và xã hội để tồn tại và phát triển.
Theo nhóm tác giả Trần Kiều, Vũ Trọng Rỹ, Hà Nhật Thăng và Lưu Thu
Thủy: “Lối sống là những cách suy nghĩ, kỹ năng ứng xử (cách nghĩ, nếp sinh hoạt,
thói quen, phong cách học tập, làm việc, giao tiếp, xử sự…) tạo nên cái riêng của
mỗi cá nhân hay một nhóm người nào đó”4.
Như vậy, lối sống là tổng hòa những dạng hoạt động sống ổn định của cộng
đồng và các cá nhân, thể hiện đặc trưng riêng của từng cá nhân, từng cộng đồng
người, được thực hiện theo chuẩn giá trị xã hội nào đó trong sự thống nhất với các
điều kiện kinh tế - xã hội nhất định. Lối sống phụ thuộc vào thời đại con người đang

Hoàng Phê chủ biên (2004), Từ điển Tiếng Việt, Viện Ngôn Ngữ học, NXB Đà Nẵng.
Mai Văn Bính (Chủ biên), Lê Thanh Hà, Nguyễn Thị Thanh Mai, Lưu Thu Thủy, Giáo dục công
dân 10, NXB Giáo dục Việt Nam (2014).
3
Hoàng Phê chủ biên (2004), Từ điển Tiếng Việt, Viện Ngôn Ngữ học, NXB Đà Nẵng.
4
Trần Kiều, Vũ Trọng Rỹ, Hà Nhật Thăng, Lưu Thu Thủy (2001), Thực trạng và giải pháp giáo
dục đạo đức, tư tưởng cính trị, lối sống cho thanh niên học sinh, sinh viên trong chiến lược phát
triển toàn diện con người Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, NXB Văn
hoá-Thông tin, Hà Nội, tr. 10.
1
2

5

sống, với các điều kiện vật chất, kinh tế, các quan hệ xã hội, các thói quen, tập quán,
tục lệ của thời đại đó.
3. Giáo dục đạo đức, lối sống
Giáo dục đạo đức là quá trình tác động đến đối tượng giáo dục để hình thành
trong họ những yếu tố tình cảm, niềm tin, lý tưởng và tất cả được thể hiện thông qua
hoạt động thực tiễn của con người.
Theo tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt: “Giáo dục đạo đức là quá trình
biến các chuẩn mực đạo đức, từ những đòi hỏi bên ngoài của xã hội đối với cá nhân
thành những đòi hỏi bên trong của bản thân, thành niềm tin, nhu cầu, thói quen của
người được giáo dục”5.
Tiếp cận khái niệm giáo dục đạo đức trong mối quan hệ thống nhất giữa nhận
thức - tình cảm - thái độ - hành vi, nhà nghiên cứu Phạm Minh Hạc cho rằng “giáo
dục đạo đức là một quá trình kết hợp nâng cao nhận thức với hình thành thái độ, xúc
cảm, tỉnh cảm, niềm tin hành vi và thói quen đạo đức”6.
Dưới góc độ giáo dục học, giáo dục đạo đức là bộ phận hợp thành của nội dung
giáo dục toàn diện nhằm giúp thế hệ trẻ hình thành lý tưởng, ý thức và tình cảm đạo
đức, tạo nên những hành vi và thói quen hành vi đạo đức của con người mới, xã hội
chủ nghĩa thể hiện ở những phẩm chất đạo đức.
Giáo dục hành vi đạo đức là tổ chức cho học sinh lặp đi, lặp lại nhiều lần những
thao tác, hành động đạo đức trong học tập, sinh hoạt, trong cuộc sống nhằm có được
hành vi đạo đức đúng đắn và từ đó có thói quen đạo đức bền vững.
Giáo dục lối sống cho HS là giáo dục cho HS cách cư xử chuẩn mực trong cuộc
sống thường ngày, cách cư xử có văn hóa trong các mối quan hệ với chính bản thân
mình, với những người khác, với môi trường thiên nhiên...
Như vậy, có thể hiểu giáo dục đạo đức, lối sống cho HS là quá trình chuyển hóa
các chuẩn mực đạo đức, lối sống từ những đòi hỏi bên ngoài của xã hội thành những
đòi hỏi bên trong của mỗi HS thành tình cảm, ý chí, niềm tin, lý tưởng, nhu cầu,
thói quen, hành vi ứng xử của HS. Giáo dục đạo đức, lối sống làm cho các quy tắc,
các chuẩn mực đạo đức, của lối sống xã hội được HS nhận thức một cách đúng đắn,
đầy đủ hơn, góp phần điều chỉnh hành vi của HS phù hợp với những chuẩn mực đạo
đức xã hội.
Ngày nay, giáo dục đạo đức cho HS là giáo dục đạo đức xã hội chủ nghĩa. Giáo
dục đạo đức chính là hình thành và phát triển ở HS tinh thần yêu nước, thấm nhuần
lý tưởng xã hội chủ nghĩa, thật sự say mê học tập, có ý thức tổ chức kỷ luật, kính
TS. Nguyễn Xuân Trung (Chủ biên), TS. Lê Thị Thu Hồng, Ths Trần Thị Hợi, Ths Lê Thị Hằng,
Giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình và cộng đồng Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí
Minh, NXB Lao động-Xã hội.
6
TS. Nguyễn Xuân Trung (Chủ biên), TS. Lê Thị Thu Hồng, Ths Trần Thị Hợi, Ths Lê Thị Hằng,
Giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình và cộng đồng Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí
Minh, NXB Lao động-Xã hội.
5

6

thầy, yêu bạn, có nếp sống lành mạnh, biết tôn trọng pháp luật để HS thực sự trở
thành nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước, nhân tố quan trọng góp phần
quyết định tương lai, vận mệnh của đất nước. Mục đích của việc giáo dục đạo đức,
lối sống là góp phần hình thành, củng cố và phát triển lý tưởng sống, khát vọng sống
cho HS. Đó chính là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, là ước mơ, hoài
bão mang tài năng, sức lực của cá nhân để đóng góp cho xã hội, làm cho xã hội ngày
càng tốt đẹp hơn, con người ngày càng hoàn thiện hơn.
Với HS, lý tưởng sống, khát vọng cống hiến không phải là những hành động
quá lớn lao, vĩ đại mà có thể biểu hiện qua những suy nghĩ tích cực, hành vi, ứng xử
văn hoá, hoạt động có ích, xuất hiện trong cuộc sống hàng ngày. HS tự nguyện, tự
giác đóng góp trí tuệ, tài năng và tâm huyết của bản thân vì lợi ích của tập thể và
cộng đồng trong mọi hoàn cảnh, mọi lúc, mọi nơi mà không đòi hỏi được đáp lại.
Để phát huy khát vọng cống hiến, lối sống cống hiến, HS có thể đóng góp từ những
việc có ý nghĩa dù là đơn giản nhất, duy trì đạo đức, hoàn thiện bản thân và hướng
đến những giá trị tốt đẹp.
II. Vai trò, đặc điểm, yêu cầu của giáo dục đạo đức, lối sống trong nhà trường
1. Vai trò
a) Giáo dục ĐĐLS cho HS giữ vai trò quan trọng đối với sự hình thành, phát
triển và hoàn thiện nhân cách của mỗi cá nhân HS. Giáo dục ĐĐLS tạo động lực
thôi thúc HS hăng hái quyết tâm nghiên cứu học tập, tiếp thu tri thức khoa học để
nâng cao hiểu biết, cổ vũ, động viên HS tự ý thức, tự rèn luyện, hình thành niềm tin,
thế giới quan khoa học. Giáo dục ĐĐLS có ý nghĩa quyết định trực tiếp giúp HS
hiểu rõ được mục đích, ý nghĩa cuộc sống và xây dựng nhân sinh quan cách mạng.
Giáo dục ĐĐLS góp phần tích cực trong quá trình xây dựng phẩm chất đạo đức cá
nhân và xây dựng những phẩm chất ý chí, tính kỷ luật, cách ứng xử của HS. Thông
qua giáo dục ĐĐLS, các giá trị văn hoá, đạo đức truyền thống của dân tộc được HS
tiếp nhận, kế thừa và phát huy.
b) Giáo dục ĐĐLS cho HS là một nhiệm vụ quan trọng trong các nhà trường,
là hoạt động có tính chiến lược, nhằm thực hiện với mục tiêu giáo dục toàn diện.
Giáo dục ĐĐLS là nền tảng của các mặt giáo dục khác, được thể hiện qua phương
châm dạy học, từ xưa là “Tiên học lễ, hậu học văn” và ngày nay là “Dạy chữ, dạy
người, dạy nghề”. Đây là vấn đề có giá trị định hướng lâu dài đối với sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc.
2. Đặc điểm
a) Giáo dục ĐĐLS cho HS là một quá trình lâu dài, đi từ việc giúp HS nhận
biết lý tưởng cách mạng của Đảng, các chuẩn mực, các quy tắc đạo đức, ứng xử xã
hội đến việc giúp HS hiểu, tin tưởng, mong muốn làm theo và tự giác thực hiện trong
cuộc sống.

7

b) Quá trình giáo dục ĐĐLS cho HS đòi hỏi phải có sự gắn kết chặt chẽ giữa
quá trình dạy học các môn học với quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục, giữa
giáo dục trên lớp, trong trường với giáo dục ngoài nhà trường.
c) Hoạt động giáo dục ĐĐLS cho HS diễn ra dưới tác động phức hợp từ nhiều
phía. Đó là những tác động từ giáo dục gia đình, giáo dục cộng đồng và xã hội.
Những tác động này đan xen vào nhau, cùng chi phối đến nhận thức, thái độ, tình
cảm và hành vi cá nhân của HS. Trong đó, giáo dục gia đình là nền tảng trong giáo
dục ĐĐLS cho HS, tạo môi trường thuận lợi để HS học tập, rèn luyện, hình thành,
củng cố, phát triển các kỹ năng; hoàn thiện phẩm chất và năng lực.
Do vậy, ngoài việc quan tâm, đầu tư, nâng cao chất lượng giáo dục ĐĐLS cho
HS trong nhà trường, cần chú trọng phát huy vai trò nêu gương từ các cán bộ quản
lý, giáo viên, nhân viên trong nhà trường. Nếu mỗi cán bộ quản lý, giáo viên, nhân
viên trong nhà trường thực sự là một tấm gương sáng về đạo đức, lối sống thân thiện,
gần gũi, tôn trọng, yêu thương HS sẽ trở thành mẫu hình cho HS. Đồng thời, mỗi
cán bộ, giáo viên từ vị trí, nhiệm vụ của mình luôn thể hiện được sự khao khát lý
tưởng, khao khát cống hiến sẽ tạo động lực cho HS trong việc theo đuổi lí tưởng và
khát vọng của bản thân. Khi đó, sẽ xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp giữa thầy với
trò, giữa trò với trò giúp HS vượt qua được những “khủng hoảng” về tâm lý và xác
định đúng các giá trị sống, lý tưởng sống, khát vọng sống cho bản thân.
d) Nền tảng bảo đảm giá trị bền vững của giáo dục ĐĐLS cho HS là phát huy
tính chủ động, tích cực, sáng tạo của các em thông qua chương trình hành động đa
dạng, thiết thực và hiệu quả.
e) Việc đánh giá kết quả, sự phát triển ĐĐLS của mỗi HS được thực hiện linh
hoạt, thông qua nhiều hình thức đa dạng, trong đó chú trọng ghi nhận sự tiến bộ của
HS; động viên, khuyến khích HS tích cực, nỗ lực rèn luyện. Đánh giá kết quả giáo dục
ĐĐLS của HS cần phải toàn diện về tất cả các mặt: ý thức, hành vi và thói quen sống
và ứng xử trong thực tiễn cuộc sống. Do vậy, việc đánh giá kết quả giáo dục ĐĐLS
của HS khá khó khăn, phức tạp, đòi hỏi sự tham gia đánh giá của nhiều lực lượng
giáo dục, ở mọi lúc, mọi nơi.
3.Yêu cầu của hoạt động giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trong nhà trường
a) Hoạt động giáo dục ĐĐLS cho HS trong nhà trường cần bám sát nội dung,
chương trình, mục tiêu, yêu cầu cần đạt của các môn học, các hoạt động giáo dục
trong nhà trường.
b) Nội dung giáo dục ĐĐLS cho HS trong nhà trường phải mang tính hiện
đại, đồng bộ, thống nhất với quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật
của Nhà nước nhưng không tách rời các giá trị đạo đức của dân tộc, xây dựng ý thức
kỉ luật, hình thành kĩ năng sống và phù hợp với yêu cầu của thời đại mới. Trên cơ sở
đó, thu hút HS tham gia vào các hoạt động giáo dục, tạo động lực cho các em trong

8

việc thực hành, vận dụng các giá trị đạo đức vào xây dựng lý tưởng, lối sống và khát
vọng cho bản thân; đồng thời đảm bảo sự đồng tâm và phát triển ở các bậc học.
c) Hình thức, phương pháp giáo dục ĐĐLS trong nhà trường bảo đảm phù
hợp với đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi của HS mỗi cấp, điều kiện cụ thể của từng
nhà trường và đặc thù vùng, miền.
d) Hoạt động giáo dục ĐĐLS cho HS cần được thực hiện thường xuyên, liên
tục, xuyên suốt từ gia đình, nhà trường đến cộng đồng, xã hội. Trong đó, giáo dục
đạo đức gắn chặt với giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục pháp luật, giáo dục trí
tuệ, thể chất, thẩm mỹ và lao động hướng nghiệp.
III. Khung nội dung giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trung học cơ sở
1. Giáo dục đạo đức, lối sống cho HS là quá trình tác động lâu dài nhằm tạo sự
chuyển biến tích cực về nhận thức, thái độ, tình cảm và hành vi cá nhân của HS.
Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, sự chuyển biến đó được thể hiện ở kết
quả đầu ra gồm 05 phẩm chất: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm
(Nội dung chi tiết xin xem Phụ lục).
2. Định hướng về giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trung học cơ sở
trong bối cảnh hiện nay
2.1. Bối cảnh
Hiện nay, giáo dục và đào tạo nói chung, giáo dục ĐĐLS cho HS nói riêng chịu
sự tác động nhiều chiều của xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và cuộc Cách
mạng công nghiệp lần thứ tư.
Xu thế đó đặt văn hóa, giáo dục trước những thách thức, những nguy cơ bất ổn.
Đó là khuynh hướng phổ biến các mô típ văn hóa chung toàn cầu, dẫn đến nguy cơ
“đồng nhất các giá trị văn hóa”, đe dọa, xóa bỏ sự khác biệt về văn hóa giữa các
quốc gia dân tộc.
Bên cạnh đó, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, tạo đột
phá trên nhiều lĩnh vực, mang đến cả thời cơ và thách thức đối với mọi quốc gia,
trong đó có Việt Nam. Do vậy, Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 đã định
hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo “chuyển mạnh quá trình giáo
dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất
người học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết
hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”, phát huy sức mạnh nội sinh của dân
tộc, góp phần thực hiện mục tiêu đưa nước ta trở thành quốc gia phát triển theo định
hướng xã hội chủ nghĩa vào giữa thế kỷ XXI.
2.2. Mục tiêu
- Tăng cường, tạo chuyển biến tích cực, toàn diện trong hoạt động giáo dục
ĐĐLS cho HS (trong đó có HS THCS), góp phần xây dựng thế hệ trẻ kiên định lý
tưởng cách mạng, có bản lĩnh chính trị vững vàng; tuân thủ pháp luật; có trách nhiệm
đối với bản thân, gia đình và xã hội, có kỹ năng sống, có định hướng lựa chọn nghề
9

nghiệp phù hợp, biết xây dựng và phát triển hài hoà các mối quan hệ xã hội, có cá
tính, nhân cách và đời sống tâm hồn phong phú, nhờ đó có được cuộc sống có ý
nghĩa và đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước và nhân loại.
- Khơi dậy trong HS tinh thần thi đua học tập, rèn luyện; ước mơ, hoài bão, ý
chí, khát vọng vươn lên lập thân, lập nghiệp; đóng góp cho sự nghiệp xây dựng, phát
triển đất nước trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập
quốc tế.
2.3. Định hướng nội dung và yêu cầu cần đạt
Nội dung

Yêu cầu cần đạt

Giáo dục đạo đức
- Có ý thức học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ
Chí Minh.
- Nhận ra được giá trị của bản thân.
- Có ý thức tìm hiểu về các phẩm chất của công dân toàn cầu.
Giáo dục lối sống
- Tự giác chấp hành nội quy, quy định của pháp luật.
- Có tinh thần đoàn kết, xây dựng tập thể.
- Phát hiện ra những biểu hiện tiêu cực của chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, ích kỷ.
- Chủ động tham gia các hoạt động Đoàn, Đội.
- Có kỹ năng sử dụng internet hiệu quả, phục vụ nhu cầu của bản thân.
IV. Phương thức giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THCS
Giáo dục ĐĐLS cho HS trong các nhà trường nói chung và các trường THCS
nói riêng dù có những yêu cầu cần đạt và đặc trưng khác nhau nhưng đều được thực
hiện thông qua hai phương thức giáo dục (hay còn gọi là con đường giáo dục) chủ
yếu, đó là:
- Giáo dục thông qua dạy học các môn học có tiềm năng.
- Giáo dục thông qua các hoạt động giáo dục (bao gồm: hoạt động giáo dục
trong và ngoài nhà trường, hoạt động giáo dục trải nghiệm ở tiểu học, hoạt động trải
nghiệm, hướng nghiệp ở THCS và THPT như sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, hoạt
động giáo dục theo chủ đề, sinh hoạt câu lạc bộ HS và các hoạt động ngoại khóa).
Mỗi phương thức giáo dục này cần đảm bảo những nguyên tắc riêng, được thực
hiện theo những hình thức riêng và được đánh giá bằng những phương pháp, công cụ
đặc trưng.

10

Phần II
HƯỚNG DẪN GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG HOẠT ĐỘNG
TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP
I. Căn cứ để tổ chức giáo dục đạo đức, lối sống trong Hoạt động trải nghiệm,
hướng nghiệp
1. Dựa trên quan điểm của Đảng và Nhà nước
Thời gian qua, công tác giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh, thiếu niên, học
sinh, sinh viên luôn được Ðảng, Nhà nước, ngành giáo dục và toàn xã hội quan tâm.
Ngành giáo dục đã thực hiện nhiều giải pháp, trong đó chú trọng việc đổi mới nội
dung, phương pháp, hình thức giáo dục để nâng cao đạo đức, lối sống, ý thức, trách
nhiệm cũng như khơi dậy khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ.
Giáo dục đạo đức, lối sống, ý thức trách nhiệm công dân là một trong những
nhiệm vụ quan trọng của mỗi nhà trường để thực hiện Quyết định số 1895/QÐ-TTg
ngày 11/11/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình "Tăng cường
giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và khơi dậy khát vọng cống hiến
cho thanh niên, thiếu niên và nhi đồng giai đoạn 2021-2030".
Tại các trường THCS, HĐTNHN là một hoạt động giáo dục có vai trò quan
trọng trong việc bồi dưỡng cho HS về nhận thức, tình cảm, niềm tin, cách ứng xử
phù hợp với chuẩn mực đạo đức, quy định của pháp luật để học tập, làm việc có
trách nhiệm. Cũng như nhiều môn học khác, giáo dục ĐĐLS cần được tích hợp vào
hoạt động này một cách linh hoạt và hiệu quả. HS được gắn kiến thức lý thuyết vào
thực tiễn cuộc sống để có thể điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với các
chuẩn mực đạo đức và pháp luật. Qua đó, mỗi HS hình thành và rèn luyện ý thức
tuân thủ pháp luật, dũng cảm phê phán, tố cáo điều sai trái, biết sống trung thực, bảo
vệ cái tốt, điều hay lẽ phải, sống đẹp, sống có ích cho chính mình và lan tỏa tinh thần
đó tới mọi người. Không chỉ được hoạt động trên lớp, HS còn được tham gia các
hoạt động trải nghiệm ngoài xã hội và cộng đồng, từ đó có cơ hội học hỏi, hợp tác,
hỗ trợ lẫn nhau.
Các HĐTNHN tích hợp giáo dục ĐĐLS cho HS khi thiết kế cần được thiết kế
phù hợp với nguyên lý giáo dục của Đảng, Nhà nước và các quy định hiện hành của
Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Các HĐTNHN tích hợp giáo dục ĐĐLS cho HS khi thiết kế phải đáp ứng mục
tiêu và khung nội dung chương trình HĐTNHN được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban
hành cùng với chương trình GDPT tổng thể.
Các HĐTNHN tích hợp giáo dục ĐĐLS cho HS khi thiết kế không được đi
ngược với quy tắc ứng xử văn hóa trong trường học.

11

Các HĐTNHN tích hợp giáo dục ĐĐLS cho HS khi thiết kế phải tạo điều
kiện, cơ hội cho người học được nói ra đóng góp vào kết quả chung.
2. Dựa trên lý thuyết về giáo dục trải nghiệm
Việc tổ chức thực hiện hoạt động tích hợp giáo dục ĐĐLS cho HS trước hết
cần căn cứ vào nhu cầu, lợi ích của HS để lựa chọn, tổ chức hoạt động cho HS tham
gia, tạo môi trường cho học sinh hoạt động. Các hoạt động cần được tổ chức phong
phú, đa dạng phù hợp với các đối tượng giáo dục khác nhau để HS tham gia học hỏi
và khám phá.
Các hoạt động được thiết kế phải tạo ra những tác động đa dạng như tác động
nhận hức cá nhân (tự phát hiện, tìm tòi, tự lĩnh hội); tác động tới văn hóa xã hội (như
gắn với hoàn cảnh cụ thể, với bối cảnh văn hóa và xã hội thời đại); phải tạo ra các
tác động tâm lý (hợp tác, chia sẻ, trách nhiệm và lợi ích giữa các bạn HS); phải tạo
r