Tiết 45,46,47. Bài 19
VƯƠNG QUỐC CHAM-PA TỪ THẾ KỈ II ĐẾN THẾ KỈ X
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Mô tả được sự thành lập, quá trình ra đời và phát triển của Vương quốc
Cham-pa.
- Trình bày được những nét chính về tổ chức xã hội và kinh tế của Cham-pa.
- Nhận biết được một số thành tựu tiêu biểu của Vương quốc Cham-pa.
2. Về năng lực
- Biết khai thác và phân tích được thông tin của một số tư liệu lịch sử trong
bài học dưới sự hướng dẫn của GV.
- Biết tìm hiểu, sưu tầm được tư liệu để phục vụ cho bài học và thực hiện các
hoạt động thực hành, vận dụng.
3. Về phẩm chất
- Bồi dưỡng tinh thần quý trọng, có ý thức bảo vệ đối với những thành tựu
và di sản văn hoá của Cham-pa để lại trong lịch sử.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Thiết bị dạy học
- SGK, SGV.
- Một số video, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
- Máy chiếu, máy tính
- Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm.
- Phiếu học tập.
2. Học liệu
- Sgk, vở ghi, học bài cũ, đọc bài mới
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1: Khởi động
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Kết nối kiến thức từ cuộc sống vào nội dung bài học.
- Xác định được vấn đề chính của nội dung bài học.
b. Tổ chức thực hiện:
*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

Quan sát hình ảnh, em biết gì về mảnh đất, con người gắn với những hình
ảnh đó?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV: Hướng dẫn HS quan sát, phân tích hình ảnh và trả lời câu hỏi.
- HS: Quan sát, phân tích hình ảnh và trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận

mới.

- GV yêu cầu HS trả lời.
- HS trả lời câu hỏi của GV.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét, chốt kiến thức, chuyển dẫn vào hoạt động hình thành kiến thức
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

Tiết 1
1. Quá trình hình thành và bước đầu phát triển của Vương quốc Chăm-pa
a. Mục tiêu: - Xác định được vị trí của Vương quốc Cham-pa trên lược đồ
Việt Nam.
- Mô tả được sự thành lập, quá trình ra đời và phát triển của Vương quốc
Cham-pa.
b. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của thầy và trò

Dự kiến sản phẩm

Nhiệm vụ 1
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Hoạt động cặp đôi.
- Giáo viên cho học sinh quan sát hình 2.
Lược đồ Vương quốc Chăm-pa đến thế kỉ X.
Tìm hiểu về vị trí địa lí không gian lãnh thổ
Vương quốc Chăm-pa?
Hoàn thành bảng sau:

1. Quá trình hình thành và
bước đầu phát triển của
Vương quốc Chăm-pa
a. Vương quốc Chăm-pa ra
đời

Thuộc
vùng
nào của Việt

Thuộc

- Hình thành trên

Nam ngày nay
Hình dáng
Khí hậu
Đất đai
Đường bờ biển

Hoạt động cá nhân
- HS trả lời nội dung câu hỏi sau:
Chủ nhân đầu tiên của vùng đất này là ai?
Tượng Lâm là tên địa danh nằm ở đâu?
Hoạt động cá nhân:
- Cho học sinh đọc phần kênh chữ trang 87
thực hiện câu hỏi sau:
- Nhà nước chăm-pa ra đời vào thời gian
nào? do ai sáng lập? tên đầu tiên là gì?
Hoạt động nhóm bàn:
- So sánh thời gian và hoàn cảnh ra đời của
nhà nước Chăm-pa và nhà nước Văn Lang?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS Nhận nhiệm vụ và triển khai hoạt động
- GV quan sát và hỗ trợ các nhóm nếu cần
bằng các câu hỏi gợi mở.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận
- GV điều khiển các nhóm cử đại diện trình
bày từng nội dung, các nhóm khác nhận xét,
bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chuẩn kiến thức và mở rộng:
Chính sách đô hộ cũng như tàn bạo của các
triều đại phong kiến phương Bắc cũng như
tham vọng bành trướng lãnh thổ xuống phía
nam làm bùng lên ngọn lửa đấu tranh của
nhân dân các nơi. Trong đó có cuộc đấu tranh
của nhân dân Tượng Lâm với cuộc khởi nghĩa
của Khu Liên sau đó lập nên nhà nước Lâm
Ấp.

vùng nào dải đất miền Trung
của
Việt nước ta (từ phía
Nam ngày nam dãy Hoành
nay
Sơn – tỉnh Quảng
Bình đến tỉnh Bình
Định ngày nay).
Hình dáng - Dài và hẹp ngang.
Khí hậu
- Khô nóng và ít
mưa.
Đất đai
- Không màu mỡ
Đường bờ - Dài, nhiều vịnh
biển
kín gió

- Người Sa Huỳnh với nền Văn
hóa Sa Huỳnh thuộc thời đại
đồ sắt.
- Là một huyện nằm phía nam
của quân Nhật Nam (Quảng
Nam, Quảng Ngãi, Bình Định).
- Năm 192, dưới sự lãnh đạo
của Khu Liên lập ra nước Lâm
Ấp.
- Năm 192, Khu Liên lãnh
đạo nhân dân Tượng Lâm lật
đổ nhà Hán, lập ra nước Lâm
Ấp.
- Ra đời sớm hơn nhà nước
Văn Lang (Thế kỉ VII TCN).
- Khống gắn với cuộc đấu
tranh chống quân Hán.

Nhiệm vụ 2
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Hoạt động nhóm đôi.
b. Chặng đường hơn 8 thế kỉ
- Giáo viên cho học sinh quan sát hình 2. Giới đầu tiên
thiệu các kí hiệu và yêu cầu học sinh hoàn
thành bảng sau:
Tên kinh đô

Thời gian Tương đương với

hình thành
- Shin-ha-pu-ra
- Vi-ra-pu-ra
- In-Đra-pu-ra

vùng
nay

nào

ngày
Tên
kinh đô

Hoạt động cá nhân:
- Việc xây dụng kinh đô của Chăm-pa và Văn
Lang-Âu Lạc có điểm gì giống khác nhau?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV: Hướng dẫn HS quan sát lược đồ, phân
tích thông tin và trả lời câu hỏi.
- HS: HS quan sát lược đồ, phân tích thông tin
và trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV yêu cầu HS trả lời.
- HS trả lời câu hỏi của GV.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến
thức

Thời
gian
hình
thành
- Shin- - Trước
ha-pu-ra thế kỉ
VIII.

Tương
đương với
vùng nào
ngày nay
- Trà KiệuDuy
XuyênQuảng
Nam.
- Vi-ra- - Thế kỉ Phan
pu-ra
VIII
Rang-Ninh
Thuận.
- In-Đra- - Thế kỉ Đôngpu-ra
IX
Dương
Thăng-Bình
Quảng
Nam.

- Trước thế kỉ VIII: hình
thành Vương quốc Shin-hapu-ra ở Trà Kiệu thuộc
Quảng Nam.
- Thế kỉ VIII, kinh đô chuyển
về phía Nam với tên gọi Vi-rapu-ra thuộc Phan-Rang.
- Thế kỉ IX, người Chăm
chuyển kinh đô về Đông
Dương (Quảng Nam) tên gọi
In-Đra-pu-ra
- Giống: Bộ máy nhà nước ở
kinh đô.
- Khác: Kinh đô ở Chăm-pa
thay đổi liên tục...còn Văn
Lang-Âu Lạc giữ nguyên.

Tiết 2
2. Hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội
a. Mục tiêu: Trình bày được những nét chính về tổ chức xã hội và kinh tế
của Cham-pa.
b. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của thầy và trò
Nhiệm vụ 1

Dự kiến sản phẩm
2. Hoạt động kinh tế và tổ chức xã
hội

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
a. Hoạt động kinh tế
Hoạt động nhóm bàn
- Yêu cầu học sinh đọc kênh chữ SGK
trang 88 hoàn thành bảng thống kê sau
về hoạt động kinh tế của Vương quốc
Chăm-pa.
Nông nghiệp
Thủ
công
nghiệp
Khai
thác
nguồn lợi tự
nhiên
Thương nghiệp

động cá nhân
- So sánh hoạt động kinh tế của cư dân
Cham-pa với hoạt động kinh tế của cư
dân Văn Lang- Âu Lạc?

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV: Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm
vụ
- HS: HS thực hiện theo yêu cầu của
giáo viên.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV yêu cầu HS trả lời.
- HS trả lời câu hỏi của GV.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt
kiến thức lên màn hình. Mở rộng thêm
hình 3 và 4 SGK trang 88.

Nhiệm vụ 2
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Hoạt động cá nhân
- Trong xã hội gồm có mấy tầng lớp? Kể
tên các tầng lớp đó?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV: Hướng dẫn HS phân tích thông tin

- Trồng lúa ở các cánh
đồng dọc lưu vực các
Nông nghiệp con sông.
- Chăn nuôi gia súc,
gia cầm.
Thủ
công - Sản xuất gốm, đồ
nghiệp
trang sức...
- Khai thác rừng: Trầm
Khai
thác
Hương, kì nam...
nguồn lợi tự
- Dưới biển: cá, tôm,
nhiên
ngọc trai...
- Buôn bán với Trung
Quốc, Anh, Ả Rập...
- Bán các sản phẩm:
Thương
Trầm hương, kì nam,
nghiệp
ngọc trai...đổi các mặt
hàng: thủy tinh, gương,
gốm...

- Hoạt động kinh tế chính: Trồng
lúa nước, chăn nuôi gia súc, gia
cầm, sản xuất hàng thủ công, khai
thác các nguồn lợi rừng và biển;
buôn bán bằng đường biển.
- Cư dân chăm-pa với hoạt động
kinh tế đa dạng hơn đó là sự kết hợp
của nghề nông trồng lúa nước, nghề
thủ công, nghề đi biển và giao
thương hàng hải.
- Cư dân Văn Lang không đa dạng
bằng nông nghiệp kết hợp với rau
đậu là chủ yếu.
b. Tổ chức xã hội
- Gồm bốn tầng lớp: Tăng lữ, quý
tộc, dân tự do, và một bộ phận nhỏ
nô lệ.

và trả lời câu hỏi.
- HS: HS phân tích thông tin và trả lời
câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV yêu cầu HS trả lời.
- HS trả lời câu hỏi của GV.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét câu trả lời của HS và chốt
kiến thức.
Tiết 3
3. Một số thành tựu văn hoá tiêu biểu
a. Mục tiêu: HS ghi nhớ được các thành tựu cơ bản của văn hoá Chăm-pa;
giới thiệu được một thành tựu (do HS lựa chọn).
b. Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của thầy và trò

Dự kiến sản phẩm

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
3. Một số thành tựu văn hoá tiêu
Hoạt động nhóm bàn:
biểu
- Giáo viên cho học sinh đọc thông tin
SGK trang 89 hoàn thành bảng thống Chữ viết - Sáng tạo chữ viết cho dân
tộc mình.
kê sau:
Chữ viết

Tín
ngưỡng
Tôn giáo
Lễ hội
Kiến trúc,
điêu khắc

- Dùng chữ Phạn để ghi
chép
- Cải biên chữ Ấn Độ thành
chữ Chăm cổ.
Tín
- Theo nhiều tín ngưỡng:
ngưỡng
Thờ thần Mặt Trời, thần
Núi, thần Lúa...
Tôn giáo
- Du nhập một số tôn giáo:
Phật giáo, Ấn Độ giáo...
Lễ hội
- Nhiều loại lễ hội: Lễ hội
Ka-tê.
Kiến trúc, - Gắn với các công trình tôn
điêu khắc giáo đặc sắc, trở thành di
sản văn hoá tiêu biểu
(Thánh địa Mỹ Sơn,...).

Hoạt động cá nhân
- Cho học sinh đọc phần em có biết tìm
hiểu về lễ hội Ka-tê.
Hoạt động nhóm
- Dựa vào phần chuẩn bị bài mà giáo
viên yêu cầu học sinh chuẩn bị từ trước
yêu cầu học sinh:
Trình bày hiểu biết của em về Thánh
địa Mỹ Sơn?
Qua tác phẩm này em có biết gì về
- Học sinh trình bày sự hiểu biết của
trình độ kĩ thuật và mĩ thuật của người
mình về Thánh địa Mỹ Sơn.
Chăm-pa?
- Chứng tỏ kĩ thuật, mĩ thuật tuyệt vời

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
của người Chăm.
- HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận
nhóm.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo
luận nhóm (nếu cần).
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện
nhóm trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét
(nếu cần).
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm
của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo
dõi nhóm bạn trình bày và bổ sung cho
nhóm bạn (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét câu trả lời của HS và chốt
kiến thức.
Hoạt động 3: Luyện tập
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên giao bài tập cho HS
- Lập bảng tóm tắt và kết hợp so sánh hoạt động kinh tế, đời sống xã hội,
văn hoá - tín ngưỡng của cư dân Chăm-pa và cư dân Văn Lang - Âu Lạc?
Hoạt động kinh
tế

Đời sống xã hội

Văn hoá - tín ngưỡng

Cư dân Chăm-pa
Lang

cần).

Cư

dân

Văn

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS xác định yêu cầu của đề bài và suy nghĩ cá nhân để làm bài tập
- GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và làm bài tập
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình.
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu

Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét bài làm của HS.
Gợi ý câu trả lời:
Nội dung

Cư dân
Chăm-pa

Hoạt động kinh tế

Đời sống xã hội

Văn hoá - tín ngưỡng

Đa dạng, góm
Phân hoá khá sâu sắc,
trồng lúa nước, nghế góm ba thành phần: quý tộc,
Tín ngưỡng thờ các
thủ công, đi biển, dân tự do và một bộ phận thần trong tự nhiên; sùng
giao thương biển.
nhỏ nô lệ.
đạo Phật, Ấn Độ giáo; Nổi
bật vê' kiến trúc là các
tháp Chăm.

Chủ yếu là
Sự phân hoá chưa thực
Tín ngưõng thờ
nông nghiệp trồng lúa sự sâu sắc, cũng gồm có quý
nước.
tộc, nông dân làng xã và một cúng tổ tiên và các vị thần
Cư dân
trong tự nhiên; Nổi bật về
bộ phận rất ít nô tì.
Văn Lang kiến trúc và kĩ thuật luyện
Âu Lạc
kim có thành Cổ Loa,
trống đồng Ngọc Lũ.

Hoạt động 4: Vận dụng
a. Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Bài tập: Hãy sưu tầm tư liệu và viết một đoạn giới thiệu về một di tích văn
hoá Chăm ở nước ta. Theo em, cần phải làm gì để bảo tồn và phát huy giá trị của
di tích?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn các em tìm hiểu yêu cầu của đề.
- HS đọc và xác định yêu cầu của bài tập.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành.
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV qua hệ thống CNTT mà GV
hướng dẫn.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc
nộp bài không đúng qui định (nếu có).
- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.
Gợi ý:

Giới thiệu: khu di tích Thánh địa Mỹ Sơn:
- Khu di tích Thánh địa Mỹ Sơn nằm trong một thung lũng hẹp có đường
kính khoảng 2km, thuộc làng Mỹ Sơn, xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng
Nam, cách trung tâm thành phố Đà Nẵng 70km về hướng Tây - Tây Nam.
- Đền tháp ở Mỹ Sơn tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc tôn
giáo của Chămpa. Với lịch sử xây dựng và phát triển liên tục suốt 9 thế kỷ (từ thế
kỷ IV đến thế kỷ XIII), các đền tháp nơi đây có nhiều kiểu thức kiến trúc phong
phú, song nhìn chung các đền tháp có tư thế vút lên cao biểu trưng cho sự vĩ đại và
thanh khiết của ngọn núi Mêru (ngọn núi thiêng trong Ấn Độ giáo).
- Hầu hết các đền tháp và các công trình phụ đều được xây bằng gạch với
một kỹ thuật tinh tế. Các mô típ trang trí hoa văn trên các trụ đá cùng với những
tượng tròn và phù điêu sa thạch được chạm khắc dựa theo các thần thoại Ấn Độ
giáo … Sự kết hợp hài hòa với những mô típ chạm trổ tinh xảo trên các mảng
tường gạch ngoài tháp đã tạo cho quần thể đền tháp Mỹ Sơn vẻ đẹp mỹ miều sinh
động.
- Là một quốc gia chịu ảnh hưởng của nền văn minh Ấn Độ, Shiva là vị thần
được tôn thờ tại vương quốc Chămpa. Đền thờ tại Mỹ Sơn được các vương triều
Chămpa xây dựng để thờ thần Shiva. 
- Từ những buổi ban đầu sơ khai, gần như người nghệ sĩ Chăm học cách
trang trí mỹ thuật và thực hiện nó theo phong cách của người Ấn Độ. Nhưng rồi
dần về sau, tính bản địa đã được thể hiện. Theo thời gian, qua giao tiếp với các nền
văn minh khác và sự tiếp nhận chọn lọc của người nghệ sĩ Chămpa; đền tháp tại
Mỹ Sơn mang những đường nét kiến trúc theo các thời kỳ khác nhau thể hiện các
luồng văn hóa mà họ tiếp nhận. Là khu đền thờ chính của vương quốc trong suốt
chín thể kỷ, nên các đền tháp của Mỹ Sơn cũng thể hiện tính thăng trầm của các
thời kỳ, những thay đổi trong lịch sử của các vương triều, những chuyển biến trong
đời sống văn hóa.
- Tuy chỉ là những công trình xây dựng có kích thước vừa và nhỏ, nhưng
kiến trúc của Mỹ Sơn đã chắt lọc được những tinh hoa của người nghệ sĩ, sự kết
hợp giữa kỹ thuật kiến trúc và nghệ thuật trang trí người Chămpa xưa đã tạo cho
các đền tháp một vẻ uy nghiêm và kỳ bí.
- Đến năm 1999, khu di tích Thánh địa Mỹ Sơn đã được tổ chức UNESCO
công nhận là di sản văn hóa thế giới.
* Biện pháp để bảo tồn và phát huy giá trị của các di tích:
- Khi thực hiện trùng tu các khu di tích, cần đảm bảo việc:
+ Giữ gìn tối đa các yếu tố gốc của di tích.
+ Trùng tu, khôi phục lại di tích phải gắn liền với sự nghiên cứu kĩ lưỡng về
mặt lịch sử, nghệ thuật.
+ Nghiên cứu, lựa chọn các giải pháp kĩ thuật và vật liệu trùng tu phù hợp
với từng di tích.
- Tuyên truyền, vận động người dân chung tay góp sức cùng các cơ quan
chức năng của địa phương để bảo vệ, bảo tồn di tích.