I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
Những dòng sông tự lở
Nhớ thày dẫn con đi dưới bóng tre làng
Để cả tuổi ấu thơ lung linh miền cổ tích
Giếng nước gặp thần, hiên chùa gặp bụt
Cô tiên ở sân đình cho chiếc túi ba gang…
Thày chỉ cho con nhận diện cõi vô thường
Để nhìn được qua trời còn bao tầng trời khác
Thấy màu và mồ hôi kết nên hồn vía đất
Mặt nạ tàng hình và….
Đòn gánh phía sau lưng!
Khuyên con lọc bùn để lưu giữ hương sen
Ủ thóc giống vào chum đợi mùa gieo hạt
Tổ ấm chớ mơ hồ đem neo trong tháp ngọc
Mà muôn đời chỉ ngụ ở trái tim…
Ngoảnh mặt làm ngơ với được mất, bại thành
Đau đáu nỗi lòng tằm vì tơ mà rứt ruột
Như là cát chìm để nâng biển biếc
Và hiến phù sa, sông tự lở chính mình.
Nếu không thày con như cỏ mọc hoang
Trên đất quẩn quanh lan bò vào ngõ cụt
Ngọn đèn thày soạn bài đêm xưa khuya khoắt
Đã hoá mặt trời dẫn lối suốt đời con.
(Nguyễn Đình Minh)
* Chú thích: Nguyễn Đình Minh sinh ngày 25-5-1961, quê Vĩnh Bảo, Hải
Phòng. Ông tốt nghiệp khoa Ngữ Văn Đại học Hà Nội năm 1982, từng là giảng
viên trường Sư phạm Lai Châu, tu nghiệp Thạc sĩ khoa học tại Đại học Quốc gia
Hà Nội, hiện là Hiệu trưởng trường THPT Nguyễn Khuyến, T.P Hải Phòng.
Câu 1 (0,5 điểm). Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 (0,5 điểm). Xác định đề tài của bài thơ trên?
Câu 3 (1,0 điểm). Nêu ý hiểu của em về câu thơ sau:
“Khuyên con lọc bùn để lưu giữ hương sen”.
Câu 4 (1,0 điểm). Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng
trong hai câu thơ sau:
“Nếu không thày con như cỏ mọc hoang
Trên đất quẩn quanh lan bò vào ngõ cụt”.
Câu 5 (1,0 điểm). Những bài học em đón nhận được qua bài thơ trên?

II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Viết đoạn văn (Khoảng 200 chữ) ghi lại cảm nghĩ của em sau khi đọc bài
thơ:
Nhớ ngoại
Con về quê cũ trời thưa vắng
Ngõ cúc buồn tênh dậu cúc già
Bên thềm trầu úa không người hái
Cau đã mấy mùa quên trổ hoa.
Nhớ xưa bóng ngoại nghiêng chiều nắng
Tóc trắng cùng mây trắng dưới trời
Xoè tay ngoại đếm từng thu cuối
Con nào hay biết mỗi thu vơi.
Con đi mỗi bước xa, xa mãi
Dáng ngoại bên hiên. Nắng tắt dần
Lá nghiêng về cội con tìm ngoại
Tê tái chiều buông tím góc sân.
(Bảo Ngọc, Giữ lửa, NXB Hội Nhà văn 2015, trang 62)
* Chú thích: Bảo Ngọc tên thật: Nguyễn Thị Bích Ngọc, sinh năm 1974,
huyện Khoái Châu tỉnh Hưng Yên. Tốt nghiệp Khoá V, trường Viết văn Nguyễn
Du. Hiện nay đang làm biên tập viên tại báo Thiếu niên Tiền phong.
“Giữ lửa” là tạp thơ thứ hai được sáng tác bởi tác giả Bảo Ngọc, ghi lại dấu
ấn thời gian của riêng nữ nhà thơ kể từ khi cô chập chững viết những dòng thơ cảm
xúc đầu tiên.
Câu 2. (4,0 điểm)
Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là học sinh, em
nghĩ làm thế nào để chuẩn bị hành trang cho tương lai?”

------------------------Hết-------------------

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Câu 1 (0,5 điểm):
Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
➡️Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.
Câu 2 (0,5 điểm):
Xác định đề tài của bài thơ trên?
➡️Đề tài của bài thơ là sự tri ân và lòng biết ơn đối với người thầy - người đã dạy dỗ,
định hướng cho học trò những bài học quý giá trong cuộc sống.
Câu 3 (1,0 điểm):
Nêu ý hiểu của em về câu thơ:
“Khuyên con lọc bùn để lưu giữ hương sen”
➡️Câu thơ sử dụng hình ảnh ẩn dụ “lọc bùn” và “hương sen” để khuyên con người nên
biết chắt lọc những điều tốt đẹp trong cuộc sống. "Lọc bùn" tượng trưng cho việc loại bỏ
điều xấu, còn "hương sen" tượng trưng cho sự thanh cao, tinh túy. Ý câu thơ nhắn nhủ ta
sống giữa cuộc đời nhiều cám dỗ, phải biết giữ gìn phẩm chất trong sáng và hướng tới
những giá trị cao đẹp.
Câu 4 (1,0 điểm):
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ:
“Nếu không thày con như cỏ mọc hoang
Trên đất quẩn quanh lan bò vào ngõ cụt”
➡️Hai câu thơ sử dụng biện pháp tu từ so sánh "con như cỏ mọc hoang" nhằm nhấn
mạnh vai trò quan trọng của người thầy. "Cỏ mọc hoang" gợi sự hoang dại, không định
hướng, “trên đất quẩn quanh lan bò vào ngõ cụt” biểu trưng cho sự bế tắc, lạc lối. Qua
đó, tác giả cho thấy nếu không có thầy dìu dắt, con người dễ sống buông thả, không mục
đích. Biện pháp so sánh giúp hình ảnh trở nên sinh động, thể hiện sâu sắc lòng biết ơn
người thầy
Câu 5 (1,0 điểm):
Những bài học em đón nhận được qua bài thơ trên?
➡️*Qua bài thơ, em nhận được nhiều bài học quý giá:





Biết trân trọng công ơn dạy dỗ của thầy cô – những người soi sáng con
đường tri thức.
Luôn giữ gìn những giá trị đạo đức tốt đẹp, biết chắt lọc điều hay lẽ phải.
Phải kiên định trước những khó khăn, thử thách trong cuộc sống.
Sống có lý tưởng, biết ơn những người đã giúp ta trưởng thành.

Câu 2 (4,0 điểm):
Viết bài văn nghị luận xã hội:

Đề: "Là học sinh, em nghĩ làm thế nào để chuẩn bị hành trang cho tương lai?"
📝 Bài làm:
Mở bài:
Mỗi người đều có một tương lai phía trước, và thành công hay thất bại phần lớn phụ thuộc vào
sự chuẩn bị của bản thân. Đối với học sinh, chuẩn bị hành trang cho tương lai là điều quan trọng
giúp ta sẵn sàng bước vào cuộc sống với tâm thế tự tin và vững vàng.

Thân bài:
🔎 1. Giải thích vấn đề:



Hành trang cho tương lai không chỉ là kiến thức mà còn bao gồm kỹ năng
sống, phẩm chất đạo đức và sức khỏe.
Việc chuẩn bị từ sớm giúp học sinh chủ động đối mặt với những thách thức
phía trước.

🔎 2. Làm thế nào để chuẩn bị hành trang cho tương lai?
✅ Về kiến thức:



Chăm chỉ học tập, nắm vững kiến thức cơ bản.
Tìm tòi, mở rộng hiểu biết thông qua sách, báo và công nghệ.

✅ Về kỹ năng:



Rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian.
Tham gia các hoạt động ngoại khóa để phát triển bản thân.

✅ Về phẩm chất đạo đức:



Sống trung thực, trách nhiệm và biết quan tâm đến mọi người.
Học cách ứng xử văn minh, lịch sự trong giao tiếp.

✅ Về sức khỏe:



Ăn uống lành mạnh, luyện tập thể thao để có sức khỏe tốt.
Duy trì tinh thần lạc quan, hạn chế căng thẳng.

🔎 3. Ý nghĩa của việc chuẩn bị hành trang:




Giúp ta tự tin, chủ động nắm bắt cơ hội.
Dễ dàng thích ứng với môi trường mới, vượt qua khó khăn.
Là nền tảng vững chắc cho thành công trong tương lai.

🔎 4. Liên hệ bản thân:



Em luôn cố gắng học tốt, tham gia hoạt động ở trường.
Tập thói quen đọc sách, giữ gìn sức khỏe và rèn luyện kỹ năng mềm.

Kết bài:
Chuẩn bị hành trang cho tương lai là việc làm cần thiết và quan trọng. Là học sinh, mỗi chúng ta
cần ý thức được điều đó để không ngừng hoàn thiện bản thân. Hãy bắt đầu từ hôm nay, bởi
tương lai phụ thuộc vào những gì ta làm trong hiện tại.

Sau khi đọc bài thơ Nhớ ngoại của Bảo Ngọc, em cảm thấy xúc động và bồi hồi khi nhớ về tình
cảm thiêng liêng giữa cháu và bà. Bài thơ gợi lên hình ảnh quê hương mộc mạc, yên bình với
“ngõ cúc buồn tênh,” “thềm trầu úa” và “cau đã mấy mùa quên trổ hoa,” khiến em nhớ đến
những miền ký ức thân thương nơi làng quê. Đặc biệt, hình ảnh người bà hiện lên thật giản dị
nhưng vô cùng ấm áp với “tóc trắng cùng mây trắng dưới trời” và “dáng ngoại bên hiên” như
vẫn dõi theo từng bước chân cháu. Cảm xúc nhớ nhung, tiếc nuối tràn ngập bài thơ khiến em
nhận ra rằng tình cảm gia đình là điều quý giá nhất trong cuộc đời. Đọc xong bài thơ, em càng
trân trọng hơn những khoảnh khắc bên người thân, nhất là với ông bà – những người luôn dành
cho chúng ta tình yêu thương vô điều kiện. Em tự nhủ sẽ quan tâm, yêu thương và dành thời gian
nhiều hơn cho ông bà khi còn có thể, bởi thời gian trôi qua không thể lấy lại được.