Trường THCS Tân Hiệp

Tuần: 1
Tiết: 3-4

Kế hoạch bài dạy Ngữ Văn 9

Ngày soạn: 5/9
Ngày dạy: /9
Bài 1: THƯƠNG NHỚ QUÊ HƯƠNG
VĂN BẢN 2: BẾP LỬA
Bằng Việt

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức.
- VB văn học; hình thức nghệ thuật của văn bản văn học.
- Kết cấu của bài thơ; ngôn ngữ thơ.
- Cách đọc bài thơ theo đặc điểm thể loại.
2. Năng lực.
a. Năng lực chung.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao tiếp; nhận ra
được ngữ cảnh giao tiếp, đặc điểm, thái độ của đối tượng giao tiếp.
- Năng lực sáng tạo: Có những lí giải mới mẻ về văn bản.
b. Năng lực riêng biệt.
- Nhận biết và phân tích được nét độc đáo về hình thức của bài thơ thể hiện qua bố cục,
kết cấu, ngôn ngữ, biện pháp tu từ.
- Nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo của người viết thể
hiện qua VB.
- Nhận biết và phân tích được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà VB muốn gửi đến người
đọc thông qua hình thức nghệ thuật của VB; phân tích được một số căn cứ để xác định chủ
đề.
* Lồng ghép ĐĐLS
- Nêu được những thay đổi trong suy nghĩ, tình cảm, lối sống, cách thưởng thức,
đánh giá của cá nhân do văn bản đã học mang lại.
3. Phẩm chất:
- Thể hiện tình yêu quê hương bằng những hành động thiết thực.
- Chủ động thực hiện nhiệm vụ được giao.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- SGK, SGV; Một số video, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
- Máy chiếu; Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm; Phiếu học tập.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Ổn định lớp.
Lớp 9A2:…………………..
2. Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS.
3. Bài mới.
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập học tập
của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học.
b. Nội dung: Qua bài Bếp lửa, gợi nhắc cho em nhớ đến hình ảnh người bà của mình, hãy
chia sẻ với cả lớp về kỉ niệm mà em nhớ nhất khi ở cạnh bà.
c. Tổ chức thực hiện:
*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
(như mục nội dung)
GV: Nguyễn Thị Huyền
2025

Trang….

Năm học: 2024 -

Trường THCS Tân Hiệp

Kế hoạch bài dạy Ngữ Văn 9

*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HS chia se cảm nghĩ
*Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV mời một vài HS xung phong trả lời câu hỏi.
- HS trả lời câu hỏi
*Bước 4: Kết luận, nhận định:
- Nhận xét câu trả lời của HS, bổ sung thêm thông tin (nếu cần)
d. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
* Hoạt động 2.1: Trải nghiệm cùng văn bản
a. Mục tiêu: Đọc diễn cảm VB và sử dụng được các kĩ thuật đọc suy luận, theo dõi khi trả
lời các câu hỏi Trải nghiệm cùng VB.
b. Nội dung:
 Em hãy nêu một số hiểu biết về tác giả Bằng Việt? Em hãy nêu hoàn cảnh sáng tác của văn
bản? Nêu xuất xứ của văn bản? Nêu mạch cảm xúc của văn bản?
c. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
* Bước 1: Giao nhiệm vụ (GV)
I. Trải nghiệm cùng văn bản
(như mục nội dung)
1. Đọc
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
2. Tìm hiểu chung
(1) Các nhóm trình bày sơ đồ, sau đó, so a. Tác giả
sánh, nhận xét xem sơ đồ của nhóm nào Bằng Việt sinh năm 1941
đầy đủ, chính xác, trình bày khoa học, đẹp - Quê ở Thạch Thất, Hà Tây, Hà Nội.
mắt.
- Làm thơ từ đầu 1960 và thuộc thế hệ nhà thơ
(2) HS ghi chú kết quả đọc VB Bếp lửa từ đầu 1960 và thuộc thế hệ nhà thơ trưởng
vào phiếu đọc (thực hiện ở nhà và báo cáo thành trong kháng chiến chống Mỹ.
vào tiết học sau).
- Hiện là chủ tịch Hội liên hiệp văn học nghệ
* Bước 3: Báo cáo thảo luận
thuật Hà Nội.
- HS trình bày sản phẩm
b. Tác phẩm
- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời  Hoàn cảnh sáng tác: “ Bếp lửa”sáng tác năm
của bạn.
1963 – Tác giả đang là sinh viên học ngành Luật
* Bước 4: Kết luận, nhận định
ở Liên Xô
- GV nhận xét về kĩ năng đọc diễn cảm - Xuất xứ: Bài thơ được đưa vào tập "Hương
của HS, cách HS thực hiện kĩ năng suy cây - bếp lửa" (1968). Đây là tập thơ đầu tay của
luận. Sau đó, GV chia sẻ với HS những suy Bằng Việt và Lưu Quang Vũ.
nghĩ của bản thân khi thực hiện các hoạt - Mạch cảm xúc của bài thơ: đi từ quá khứ đến
động theo dõi, suy luận.
hiện tại, từ kỉ niệm đến suy ngẫm theo dòng hồi
tưởng.
- Bài thơ là lời người cháu ở nơi xa nhớ về bà và
những kỉ niệm với bà, nói lên lòng kính yêu và
những suy ngẫm về bà.
d. Sản phẩm: Câu trả lời của nhóm HS.
* Hoạt động 2.2: Suy ngẫm và phản hồi
a. Mục tiêu:
- Nhận biết và phân tích được nét độc đáo về hình thức bài thơ thể hiện qua bố cục, ngôn
ngữ, biện pháp tu từ.
- Nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo của người viết thể hiện
GV: Nguyễn Thị Huyền
2025

Trang….

Năm học: 2024 -

Trường THCS Tân Hiệp

Kế hoạch bài dạy Ngữ Văn 9

qua VB.
b. Nội dung:
1/(NV1) Làm rõ mối quan hệ giữa hình ảnh bếp lửa và hình ảnh bà trong bài thơ dựa vào gợi
ý sau (câu 1 trong SGK):
Khổ thơ Hình ảnh bếp lửa
Hình ảnh bà
1, 2

.....................................................

4, 5

......................................................

..
.

.........................................................
.........................................................

Từ đó, chỉ ra sự thay đổi của hình ảnh bếp lửa qua các khổ thơ.
2/(NV2) Xác định một số biện pháp tu từ và làm rõ tác dụng của chúng (câu 2 trong SGK):
3/(NV3) Liệt kê vào bảng sau các hình ảnh, từ ngữ thể hiện yếu tố biểu c ảm, yếu t ố miêu t ả, y ếu
tố tự sự và làm rõ tác dụng của sự kết hợp giữa ba yếu tố này:

Yếu tố biểu cảm
Yếu tố miêu tả
Yếu tố tự sự
........................................
......................................
...................................
Tác
dụng ...............................................................................................................................
4/ (NV4) Các nhóm đọc lại bài thơ, xác định bố cục, từ đó xác định mạch cảm xúc, cảm hứng
Cảm
chủ đạo và điền vào sơ đồ sau:
hứng chủ
BỐ CỤC

MẠCH CẢM XÚC

Khổ ....

Khổ .......................

Khổ ....

Khổ ...................

Khổ ......
.

Khổ ..................

c. Tổ chức thực hiện.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
*B1: Chuyển giao nhiệm vụ:
GV giao nhiệm vụ như mục nội dung
(NV1)
*B2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HS làm việc cá nhân
- GV quan sát, gợi mở(nếu cần)
*B3: Báo cáo, thảo luận:
- Đại diện nhóm trình bày.
- Các nhóm khác lắng nhận xét, bổ sung
(nếu cần).
GV: Nguyễn Thị Huyền
2025

đạo
................
..
................
..
................
..
................
..
................
.
................
.
................

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
II. Suy ngẫm và phản hồi
1.Hình ảnh bếp lửa và hình ảnh người bà
trong bài thơ.
- Khổ 1, 2: Tác giả dùng các hình ảnh ngọn lửa
chờn vờn sương sớm/ ấp iu nồng đượm/ Lên bốn
tuổi cháu đã quen mùi khói/ Tám năm ròng cháu
cùng bà nhóm lửa để thể hiện hình ảnh bà đảm
đang, tảo tần, chăm chút cho cháu, bà vừa làm
cha, vừa làm mẹ, là điểm tựa tinh thần cho cả
gia đình trong suốt những năm tháng chiến

Trang….

Năm học: 2024 -

Trường THCS Tân Hiệp

Kế hoạch bài dạy Ngữ Văn 9

*B4: Kết luận, nhận định:
- GV nhận xét về thái độ học tập và sản
phẩm của nhóm HS.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục
sau.

tranh.
- Khổ 4, 5: Tác giả lặp lại các hình ảnh ngọn
lửa, điệp từ nhen, nhóm (Nhóm bếp lửa ấp/
Nhóm niềm yêu thương/ Nhóm dậy cả những
tâm tình tuổi nhỏ: Bà "nhóm" lên trong cháu
ngọn lửa của tình yêu thương, của niềm tin, sự
sẻ chia, tình làng, nghĩa xóm.
– Sự thay đổi của hình ảnh bếp lửa qua các khổ
thơ: từ hình ảnh bếp lửa (hình ảnh thực) chuyển
qua hình ảnh ẩn dụ, tượng trưng: bếp lửa, ngọn
lửa của tình yêu, niềm tin về những điều tốt đẹp
truyền dạy cho thế hệ sau.
*B1: Chuyển giao nhiệm vụ:
2/ Biện pháp tu từ:
GV giao nhiệm vụ như mục nội dung - Ẩn dụ (bếp lửa), điệp từ (nhóm), điệp ngữ (bếp
(NV2)
lửa, một ngọn lửa),...
*B2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Tác dụng: mở rộng và nhấn mạnh ý nghĩa hình
- HS làm việc cá nhân
ảnh bếp lửa: không phải chỉ là bếp lửa bình thường
- GV quan sát, gợi mở(nếu cần)
mà là ngọn lửa của tình yêu thương, niềm tin, của
*B3: Báo cáo, thảo luận:
những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống mà bà đã gieo
- Đại diện nhóm trình bày.
mầm trong lòng cháu.
- Các nhóm khác lắng nhận xét, bổ sung
(nếu cần).
*B4: Kết luận, nhận định:
- GV nhận xét về thái độ học tập và sản
phẩm của nhóm HS.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục
sau.
*B1: Chuyển giao nhiệm vụ:
3/Các yếu tố biểu cảm với miêu tả, tự sự
GV giao nhiệm vụ như mục nội dung trong bài thơ:
(NV3)
- Tự sự: Suốt bài thơ là sự hồi tưởng, kể lại câu
*B2: Thực hiện nhiệm vụ:
chuyện về bà
- HS làm việc cá nhân
- Miêu tả: Các chi tiết trong câu chuyện được
- GV quan sát, gợi mở(nếu cần)
miêu tả sống động (bếp lửa chờn vờn sương
*B3: Báo cáo, thảo luận:
sớm: gợi tả hình ảnh khói bếp toả trong sương
- Đại diện nhóm trình bày.
mai; ấp iu nồng đượm: gợi tả sự ấm áp; khô rạc
- Các nhóm khác lắng nhận xét, bổ sung ngựa gầy: gợi tả hình ảnh gầy gò, thiếu ăn của
(nếu cần).
con ngựa; lầm lụi: gợi tả sự vất vả, lầm than, âm
*B4: Kết luận, nhận định:
thầm,...
- GV nhận xét về thái độ học tập và sản - Biểu cảm: Từng chi tiết, hình ảnh đều chất
phẩm của nhóm HS.
chứa tình cảm thương yêu, nghẹn ngào, kính
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục trọng dành cho bà, những giá trị tinh thần mà bà
sau.
đã trao truyền cho con cháu cùng với những từ
cảm thán, bộc lộ trực tiếp tình cảm của tác giả
với bà.
=> Thể hiện hình ảnh bà sống động, cụ thể từ
lúc nhân vật "cháu" còn nhỏ đến lúc trưởng
thành, thể hiện tình cảm yêu thương vô bờ và
GV: Nguyễn Thị Huyền
2025

Trang….

Năm học: 2024 -

Trường THCS Tân Hiệp

Kế hoạch bài dạy Ngữ Văn 9

lòng biết ơn đối với bà.
*B1: Chuyển giao nhiệm vụ:
4/ Mạch cảm xúc, cảm hứng chủ đạo
GV giao nhiệm vụ như mục nội dung - Bố cục bài thơ gồm ba phần, thể hiện mạch
(NV4)
cảm xúc: từ hồi tưởng về hình ảnh bếp lửa của
*B2: Thực hiện nhiệm vụ:
bà (khổ 1) đến nghẹn ngào, thương yêu thiết tha,
- HS làm việc cá nhân
trân trọng những giá trị tốt đẹp mà bà trao
- GV quan sát, gợi mở(nếu cần)
truyền cho cháu (khổ 2, 3, 4, 5), đến đón nhận
* B3: Báo cáo, thảo luận:
niềm vui trăm ngả nhưng vẫn khôn nguôi thương
- Đại diện nhóm trình bày.
nhớ bà (khổ 6).
- Các nhóm khác lắng nhận xét, bổ sung - Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là cảm hứng ngợi
(nếu cần).
ca hình ảnh bếp lửa ấm áp, thiêng liêng được
*B4: Kết luận, nhận định:
nhóm lên từ bàn tay và tấm lòng của bà.
- GV nhận xét về thái độ học tập và sản
phẩm của nhóm HS.
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục
sau.
*B1: Chuyển giao nhiệm vụ:
5/ Kết cấu- thông điệp
? Hãy chỉ ra vài nét đặc sắc về kết cấu của a. Kết cấu
bài thơ?
- Xây dựng hình ảnh sóng đôi bà – bếp lửa, kết
? Theo em, tác giả muốn gửi đến người hợp các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm, sự phát
đọc thông điệp gì qua văn bản?
triển của hình ảnh bếp lửa từ hình ảnh thực đến
*B2: Thực hiện nhiệm vụ:
hình ảnh ẩn dụ,... Tất cả những yếu tố đó đã góp
- HS làm việc cá nhân
phần thể hiện hình ảnh bà – hiện thân cho những
- GV quan sát, gợi mở(nếu cần)
giá trị tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam (đảm
*B3: Báo cáo, thảo luận:
đang, chịu đựng, trao truyền cho con cháu tình
- Đại diện nhóm trình bày.
yêu, niềm tin và những giá trị tốt đẹp) và tình
- Các nhóm khác lắng nhận xét, bổ sung cảm biết ơn, thương nhớ bà khôn nguôi.
(nếu cần).
b. Thông điệp:
*B4: Kết luận, nhận định:
Tình yêu thương là ngọn lửa dẫn dắt con người
- GV nhận xét về thái độ học tập và sản trong cuộc sống, là động lực giúp ta sống tốt
phẩm của nhóm HS.
hơn.
* Lồng ghép ĐĐLS: Giáo dục HS có lối
sống đúng đắn, yêu thương bản thân, gia
đình và cộng đồng.
d. Sản phẩm: Sơ đồ của HS.
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu:
– Khái quát được một số đặc điểm của thơ được thể hiện trong bài thơ Bếp lửa.
– Bước đầu rút ra được một số kinh nghiệm đọc thơ.
b. Nội dung: HS xem lại các câu trả lời cho các câu hỏi của bài và hoàn thành bảng tóm tắt:
Một số đặc điểm của thể loại thơ
Thể hiện trong bài thơ Bếp lửa
......................................................................
.........................................................
......................................................................
.........................................................
c. Tổ chức thực hiện:
*B1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV giao nhiệm vụ cho HS như mục nội dung.
*B2: Thực hiện nhiệm vụ:
GV: Nguyễn Thị Huyền
2025

Trang….

Năm học: 2024 -

Trường THCS Tân Hiệp

Kế hoạch bài dạy Ngữ Văn 9

- HS làm việc cá nhân.
- GV quan sát, gợi mở (nếu cần).
*B3: Báo cáo, thảo luận:
- Trình bày cá nhân.
- Các HS khác theo dõi, nhận xét, bổ sung (nếu có).
*B4: Kết luận, nhận định:
- GV nhận xét thái độ tích cực chủ động và mức độ hoàn thành nhiệm vụ học tập của HS. =>
Chốt kiến thức.
- Động viên, khuyến khích những HS chưa hoàn thành được nhiệm vụ.
d. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh.
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu:
* Lồng ghép ĐĐLS: Nêu được những thay đổi trong suy nghĩ, tình cảm, lối sống, cách
thưởng thức, đánh giá của cá nhân do VB đã học mang lại.
b. Nội dung: Em hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) thể hiện tình cảm với người có ảnh hưởng
lớn đối với em.
c. Tổ chức thực hiện:
*Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Giao nhiệm vụ cho HS như mục nội dung.
*Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- GV quan sát, gợi mở, hỗ trợ (nếu cần).
- HS suy nghĩ cá nhân.
*Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- Trình bày cá nhân.
- Các HS khác theo dõi, nhận xét, phản biện (nếu có).
*Bước 4: Kết luận, nhận định:
- GV nhận xét thái độ tích cực chủ động và mức độ hoàn thành nhiệm vụ học tập của HS.
- Tuyên dương, ghi điểm cho những HS có bài viết hay. Động viên, khuyến khích những HS
chưa hoàn thành được nhiệm vụ.
d. Sản phẩm: Bài viết của HS.
4. Nhận xét, dặn dò
*Đối với bài học tiết này:
Xem lại tri thức ngữ văn:
- Văn bản văn học.
- Hình thức nghệ thuật của văn bản văn học.
- Kết cấu thơ.
- Ngôn ngữ thơ.
- Văn bản Quê hương.
*Đối với bài học tiết tiếp theo:
- Đọc và chuẩn bị bài : Vẻ đẹp của Sông Đà (Nguyễn Tuân)
- Lên google tìm hiểu các hình ảnh, video, tư liệu nói về Sông Đà.
- Trả lời các câu hỏi SGK/20.
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO DÀNH CHO HỌC SINH
V. RÚT KINH NGHIỆM
...............................................................................................................................................

GV: Nguyễn Thị Huyền
2025

Trang….

Năm học: 2024 -

Trường THCS Tân Hiệp

GV: Nguyễn Thị Huyền
2025

Kế hoạch bài dạy Ngữ Văn 9

Trang….

Năm học: 2024 -