Kế hoạch bài dạy chuyên đề KHTN – 9

Năm học: 2024 – 2025

Chủ đề 7: Giới thiệu về chất hữu cơ.
Hydrocacbon và nguồn nhiên liệu

Tiết 60: Bài 20. GIỚI THIỆU VỀ HỢP CHẤT HỮU CƠ
Ngày soạn: 04/12/25

Thời lượng: 3 tiết (Tiết 59,60,61)

I. MỤC TIÊU
1. Về năng lực
a) Năng lực khoa học tự nhiên
- Năng lực nhận biết khoa học tự nhiên: Nêu được khái niệm CTPT và CTCT;
Phân biệt được CTPT và CTCT.
- Năng lực tìm hiểu tự nhiên: Quan sát được một số hợp chất hữu cơ trong tự
nhiên như các loại lương thực, thực phẩm, đồ dùng trong gia đình, ...
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Nêu được một số ví dụ về hợp chất hữu
cơ có ở xung quanh ta và ứng dụng của nó trong đời sống.
b) Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Chủ động, tự tìm hiểu về khái niệm công thức cấu tạo và công thức
phân tử
- Giao tiếp và hợp tác: Hoạt động nhóm một cách hiệu quả theo đúng yêu cầu của GV
trong khi thảo luận, đảm bảo các thành viên trong nhóm đều được tham gia và trình bày
báo cáo;
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Giải quyết vấn đề kịp thời với các thành viên trong nhóm
để thảo luận hiệu quả, giải quyết các vấn đề trong bài học và hoàn thành các nhiệm vụ học
tập.
2. Về phẩm chất
- Chăm chỉ, chịu khó tìm tòi tài liệu và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân để tìm
hiểu về khái niệm công thức phân tử và công thức cấu tạo.
- Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và thực hiện nhiệm vụ
khi được GV và bạn cùng nhóm phân công.
- Trung thực, cẩn thận trong trình bày kết quả học tập của cá nhân và của nhóm.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Máy chiếu, bảng nhóm;
GV thể hiện: Nguyễn Thị Kim Oanh

Kế hoạch bài dạy chuyên đề KHTN – 9

Năm học: 2024 – 2025

- Video một số phân tử hợp chất hữu cơ: https://youtu.be/NR2UYR5VcDc
- Bộ dụng cụ lắp ghép mô hình phân tử hợp chất hữu cơ.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. KHỞI ĐỘNG BÀI HỌC
Hoạt động 1: Khởi động (Dự kiến 5 phút)
a) Mục tiêu: Tạo được hứng thú cho học sinh, ôn tập nội dung bài đã học, dẫn dắt giới
thiệu vấn đề
b) Nội dung: GV tổ chức cho hs trả lời các câu hỏi về kiến thức cũ
Câu 1: Trong thành phần phân tử hợp chất hữu cơ nhất thiết phải có nguyên
tố 
A. cacbon
B. hiđro
 
C. oxi
D. nitơ.
Câu 2: Trong các chất sau: CH , CO, C H , K CO , C H ONa, CH Cl có
3
4
2 6 2 3 2 5
A. 2 hợp chất hữu cơ và 4 hợp chất vô cơ.
B. 4 hợp chất hữu cơ và 2 hợp chất vô cơ.
C. 5 hợp chất hữu cơ và 1 hợp chất vô cơ
D. 3 hợp chất hữu cơ và 3 hợp chất vô cơ.

Câu 3: Chọn câu đúng trong các câu sau:
A. Hoá học hữu cơ là ngành hoá học chuyên nghiên cứu các hợp chất có trong tự nhiên.
B. Hoá học hữu cơ là ngành hoá học chuyên nghiên cứu các hợp chất của cacbon.
C. Hoá học hữu cơ là ngành hoá học chuyên nghiên cứu về các hợp chất hữu cơ.
D. Hoá học hữu cơ là ngành hoá học chuyên nghiên cứu các chất trong cơ thể sống.
Câu 4: Trong các chất sau: C H , CO , C H , NaHCO , C H O
C H O, CCl , H CO .
3 8
2 4 10
3 12 22 11, 2 6
4 2 3
Dãy chất nào chỉ gồm toàn hợp chất hữu cơ?
A.CO , NaHCO , CCl , H CO
2
3
4 2 3
B. C H , C H , C H O
C H O, CCl .  
3 8 4 10 12 22 11, 2 6
4
C. CO , NaHCO , H CO
2
3 2 3
D.NaHCO , C H O
C H O, CCl ,
3 12 22 11, 2 6
4
H CO .  
2 3

c) Sản phẩm: 1 – A, 2 – B, 3 – C, 4 - B
GV thể hiện: Nguyễn Thị Kim Oanh

Kế hoạch bài dạy chuyên đề KHTN – 9

Năm học: 2024 – 2025

d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV
Giao nhiệm vụ: trình chiếu các câu hỏi lên màn hình

Hoạt động của
HS

- Luật chơi:
Cả lớp chia thành 4 đội.
Mỗi đội sử dụng các bông hoa A,B,C,D để trả lời
+ Trả lời đúng mỗi câu được nhận +1.
+ Tổng kết đội thắng được cộng 1 điểm.

Học sinh quan
sát câu hỏi và
thảo luận thống
nhất chọn đáp
án đúng nhất
trả lời các câu
hỏi của giáo
viên đưa ra.

Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

Nhận nhiệm vụ

Hs thảo luận nhóm hoàn thành câu hỏi giáo viên đưa ra
Báo cáo, thảo luận: HS tham gia trò chơi và để trả lời câu hỏi.

Thực
hiện
Giáo viên nhận xét câu trả lời của học sinh và dẫn dắt vào bài học nhiệm vụ
mới.
Chốt lại và đặt vấn đề vào bài
GV dẫn dắt vào bài mới: Các hợp chất hữu cơ có CTCT và liên kết
như thế nào? Bài mới
2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (Dự kiến 30 phút)
Hoạt động 2.1: Trình bày khái niệm hợp chất hữu cơ và hóa học hữu cơ (Tiết 59)
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu công thức phân tử và công thức cấu tạo (Tiết 60)
a) Mục tiêu:
- Nêu được khái niệm công thức phân tử, công thức cấu tạo và ý nghĩa của nó; đặc điểm
cấu tạo hợp chất hữu cơ.
b) Nội dung:
- Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm tìm hiểu khái niệm công thức phân tử, công thức
cấu tạo và ý nghĩa của nó.
- Bài tập vận dụng:
1. Acetone (Hình bên dưới) là hợp chất hữu cơ được sử dụng để sản xuất chất
tẩy rửa, làm dung môi trong nhiều ngành công nghiệp, …

GV thể hiện: Nguyễn Thị Kim Oanh

Kế hoạch bài dạy chuyên đề KHTN – 9

Năm học: 2024 – 2025

Công thức cấu tạo đầy đủ của acetone
Hãy viết công thức phân tử và công thức cấu tạo thu gọn của acetone.
c) Sản phẩm:
Phiếu học tập
Câu 1: Hoàn thành thông tin trong bảng sau:
Công thức phân tử

Thành phần
nguyên tố

Số lượng nguyên tử của
mỗi nguyên tố trong phân tử

C3H8

C, H

3C, 8H

C4H10

C, H

4C, 10H

C12H22O11

C, H, O

12C, 22H, 11O

CCl4

C, Cl

1C, 4Cl

C2H5OH

C, H, O

2C, 6H, 1O

Câu 2: Hãy viết công thức cấu tạo đầy đủ và công thức câu tạo thu gọn của các chất có
công thức phân tử sau
Công thức phân tử Công thức cấu tạo dạng đầy
đủ

Công thức cấu tạo dạng thu
gọn

CH4
CH4
Methane

C3H8
CH3-CH2-CH3
CH4O
CH3-OH

GV thể hiện: Nguyễn Thị Kim Oanh

Kế hoạch bài dạy chuyên đề KHTN – 9

Năm học: 2024 – 2025

C2H5Cl

CH3-CH2-Cl
C2H6O

* Nhiêm vụ 2:
- Công thức phân tử: C3H6O
- Công thức cấu tạo thu gọn: CH3-CO-CH3
* Nhiệm vụ 3:
1. Có thể lắp được 2 mô hình

Lắp mô hình phân tử hợp chất hữu cơ có công thức phân tử C2H6O

2. Trong phân tử hợp chất hữu cơ, carbon luôn có hoá trị IV, hydrogen có hoá trị I,
oxygen có hoá trị II.
3. Các nguyên tử carbon có thể liên kết trực tiếp với nhau để tạo thành các dạng mạch
carbon khác nhau: mạch hở không phân nhánh, mạch hở phân nhánh, mạch vòng.

GV thể hiện: Nguyễn Thị Kim Oanh

Kế hoạch bài dạy chuyên đề KHTN – 9

Năm học: 2024 – 2025

d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

HS nhận nhiệm vụ.

- Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm.
GV sử dụng bài tập mà HS vừa làm để giới thiệu: Đường tinh
luyện chứa saccharose (C12H22O11), Dung dịch hữu cơ CCl4, Dung
dịch rửa tay sát khuẩn chứa ethylic alcohol (C2H5OH), Thành
phần chủ yếu của Gas là propane (C3H8) và butane (C4H10).
* Nhiệm vụ 1: GV yêu cầu cá nhân HS hoàn thành bài tập:
Câu 1: Hoàn thành thông tin trong bảng sau:

Chia nhóm
Bắt đầu “chinh phục
thử thách” trong 10
phút
Về vị trí cũ, thảo
luận, giải thích viết
PTHH

Công thức
phân tử

Thành phần
nguyên tố

Số lượng nguyên tử của
mỗi nguyên tố trong phân tử

C3H8
C4H10
C12H22O11
CCl4
C2H5OH
Từ đó rút ra khái niệm công thức phân tử?
* Nhiệm vụ 2:
- GV giới thiệu khái niệm công thức cấu tạo (SGK, trang 92).
- GV hướng dẫn HS quan sát và phân tích sự khác biệt của công
thức phân tử và công thức cấu tạo qua các ví dụ sau:
Công thức
phân tử

Công thức cấu tạo dạng
đầy đủ

Công thức cấu tạo
dạng thu gọn

CH4O
CH3-OH

GV thể hiện: Nguyễn Thị Kim Oanh

Kế hoạch bài dạy chuyên đề KHTN – 9

Năm học: 2024 – 2025

C2H6O
CH3-CH2-OH
Từ đó rút ra khái niệm công thức cấu tạo?
Yêu cầu học sinh vận dụng hoàn thành bài tập sau:
Câu 2: Hãy viết công thức cấu tạo đầy đủ và công thức câu tạo
thu gọn của các chất có công thức phân tử sau
Công thức phân tử

Công thức cấu tạo
dạng đầy đủ

Công thức cấu tạo
dạng thu gọn

C3H8
C2H6O
C2H5Cl
GV cho học sinh thảo luận nhóm: Trả lời các câu hỏi bài tập
SGK/Tr.92 SGK.
1. Acetone (Hình bên dưới) là hợp chất hữu cơ được
sử dụng để sản xuất chất tẩy rửa, làm dung môi trong
nhiều ngành công nghiệp, …

Công thức cấu tạo đầy đủ của acetone
Hãy viết công thức phân tử và công thức cấu tạo thu gọn của
acetone.
* Nhiệm vụ 3: GV chia lớp làm 4 nhóm, thực hiện yêu cầu sau:
1) Lắp mô hình phân tử hợp chất hữu cơ có công thức phân tử
CH4 , CH4O, C2H6O
2) Xác định số liên kết của nguyên tử carbon, hydrogen và
oxygen trong phân tử methylic alcohol.

GV thể hiện: Nguyễn Thị Kim Oanh

Kế hoạch bài dạy chuyên đề KHTN – 9

Năm học: 2024 – 2025

3) Trong phân tử hợp chất hữu cơ, mạch carbon được hình
thành do đâu? Có mấy dạng mạch carbon?
+ GV: Lưu ý với HS cách viết công thức phân tử: thường được
viết theo thứ tự C, H, O, N,…
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ:
Thảo luận theo nhóm, xác định đâu là công thức phân tử, đâu là
công thức cấu tạo.
GV quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết.

- Thảo luận nhóm
và hoàn thành
nhiệm vụ

Sau 5 phút, GV kiểm tra kết quả của học sinh
Báo cáo kết quả:
- Mời các nhóm lên trình bày

- Các nhóm lần lượt
trình bày sản phẩm

- Cho Hs các nhóm báo cáo kết quả
- Nhóm khác nhận xét, bổ sung phần trình bày của nhóm bạn
- GV thực hiện:
+ Nhận xét chung về kết quả làm việc của các nhóm.
+ Đưa đáp án đúng.
+ Lưu ý: Mỗi công thức phân tử có thể có một hoặc nhiều công
thức cấu tạo do trật tự sắp xếp giữa các nguyên tử khác nhau.
3.Hoạt động 3: Luyện tập (Dự kiến 3 phút)
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể.
b) Nội dung: GV cho học sinh làm việc cá nhân và trả lời một số câu hỏi trắc nghiệm dưới
hình thức cho chơi rung chuông vàng.
c) Sản phẩm: 1-D, 2-C, 3-C.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV
Giao nhiệm vụ:
GV thể hiện: Nguyễn Thị Kim Oanh

Hoạt động của
HS
Hs sử dụng bảng

Kế hoạch bài dạy chuyên đề KHTN – 9

- GV trình chiếu câu hỏi, học sinh sử dụng bảng A, B, C, D để trả
lời

Năm học: 2024 – 2025

A, B, C, D để trả
lời.

- Luật chơi:
Có 3 câu hỏi. Mỗi câu sẽ có thời gian suy nghĩ và trả lời là 10 giây,
trả lời bằng cách đưa bảng chữ cái lên sau khi hết thời gian. Thí sinh
nào có tổng số điểm nhiều nhất sau 3 câu hỏi sẽ là thí sinh chiến
thắng cuộc thi rung chuông vàng.
Câu 1. Công thức cấu tạo dưới đây là của hợp chất nào?

 A. C2H4Br.
C. C2H5Br2.

B. CH3Br.
D. C2H5Br.

HS thực hiện nhiệm vụ

Học sinh trả lời
câu hỏi

Báo cáo kết quả:
- Cho cả lớp trả lời; mời đại diện giải thích;
- GV kết luận về nội dung kiến thức.
Tổng kết
4. Hoạt động 4: Vận dụng (Dự kiến 7 phút)
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể.
GV thể hiện: Nguyễn Thị Kim Oanh

Ghi nhớ kiến thức

Kế hoạch bài dạy chuyên đề KHTN – 9

Năm học: 2024 – 2025

b. Nội dung: Học sinh tìm hiểu bài tập - Bài tập vận dụng:
1. Acetone (Hình bên dưới) là hợp chất hữu cơ được sử dụng để sản xuất chất
tẩy rửa, làm dung môi trong nhiều ngành công nghiệp, …

Công thức cấu tạo đầy đủ của acetone
Hãy viết công thức phân tử và công thức cấu tạo thu gọn của acetone.
c. Sản phẩm: BTVD của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học
sinh

Giao nhiệm vụ:
Hs viết CTCT của chất trên. Tiến hành lắp ghép mô hình phân
tử Acetone.

HS nhận nhiệm vụ

Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ , giáo
viên đưa ra hướng dẫn cần thiết

Thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả: HS báo cáo kết quả, trả lời câu hỏi.
Kết luận, nhận định: Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc
nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng qui định
(nếu có).
- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài
học sau.


Bài tập về nhà: ViếT CTCT có thể có của các phân tử C H Br, C H , C H O,
3 7
5 12 3 8
C H .
3 6

GV thể hiện: Nguyễn Thị Kim Oanh