KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

Ngày soạn: 05/12/2024
Tuần: 14
Tiết 21- BÀI 11: LA MÃ CỔ ĐẠI
(Thời lượng thực hiện: 1 tiết)
I. Mục tiêu
1. Kiến thức:
- Điều kiện tự nhiên của La Mã cổ đại.
- Tiến trình phát triển của nhà nước La Mã từ cộng hoà tới đế chế.
- Những thành tựu văn hoá tiêu biểu của La Mã thời kì này.
2. Năng lực:
a. Năng lực chung
- Năng lực giao tiếp, hợp tác: Trao đổi, thảo luận để thực hiện các nhiệm vụ học
tập.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Sử dụng các kiến thức đã học ứng dụng
vào thực tế, tìm tòi, phát hiện giải quyết các nhiệm vụ trong cuộc sống.
- Năng lực tự chủ, tự học: Tự đặt được mục tiêu học tập để nỗ lực phấn đấu thực
hiện.
b. Năng lực đặc thù
- Nêu và nhận xét được ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên tới sự phát triển của La
Mã.
- Trình bày được cơ cấu tổ chức nhà nước đế chế ở La Mã cổ đại.
- Nêu được những thành tựu nổi bật về văn hoá của La Mã.
3. Phẩm chất
Trách nhiệm, nhân ái, chăm chỉ: Có ý thức tôn trọng các di sản văn hoá trên thế
giới; khâm phục sức lao động, sáng tạo của nhân dân qua các thời kì. Hiểu được
“La Mã không được xây dựng trong một ngày” (Roma wasnt built in one day), vì
thế nếu HS không ngừng chăm chỉ, cố gắng, các em cũng có thể tạo nên những
điều kì diệu.
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên:
- Giáo án, SGV, SGK Lịch sử và Địa lí 6.
- Lược đồ La Mã cổ đại phóng to.
- Một số hình ảnh về thành tựu tiêu biểu của nền văn minh La Mã cổ đại.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
2. Học sinh:
- SGK Lịch sử và Địa lí 6.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học (nếu có) và dụng cụ học tập theo
yêu cầu của GV.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và chuyển giao nhiệm vụ học tâp
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS chơi trò chơi Giải mã ô chữ:
Câu 1 (có 13 chữ cái): Cơ quan quyền lực tối cao của Athens.
Câu 2 (có 7 chữ cái): Những người có quyền bỏ phiếu.
Câu 3 (có 6 chữ cái): Thành phố được coi là thủ đô chính trị và văn hoá của Hy
Lạp.
Câu 4 (có 9 chữ cái): Công trình kiến trúc nổi tiếng nhất của Hy Lạp cổ đại.
Câu 5 (Có 5 chữ cái): Tác giả của bộ sử thi nổi tiếng Illiad và Odyssey.
Câu 6. (Có 5 chữ cái): Tầng lớp giàu có nhất và có quyền lực nhất ở Hy Lạp cổ
đại.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận nhiệm và thực hiện nhiệm vụ
Bước 3: báo cáo kết quả trao đổi và thảo luận:
- HS tham gia trò chơi.
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

* Sản phẩm dự kiến:

Bước 4: Đánh giá và dẫn dắt vào nội dung bài mới
GV dẫn dắt vấn đề : Người La Mã vẫn tự nhận họ là học trò của người Hy Lạp khi
họ chiến thắng và chiếm đóng Hy Lạp vào thế kỉ I TCN. La Mã có những điểm
tương đồng gì với Hy Lạp về điều kiện tự nhiên, lịch sử và văn hoá? Tại sao ngạn
ngữ cổ lại nói “Mọi con đường đều đồ về Roma”; “Vinh quang thuộc về Hy Lạp và
sự vĩ đại thuộc về La Mã”? Chúng ta hãy bắt đầu cuộc hành trình khám phá một
trong những nhà nước hùng mạnh nhất thời cổ đại của nhân loại trong bài học ngày
hôm nay: Bài 11 - La Mã cổ đại.
2. HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
2.1 Tìm hiểu điều kiện tự nhiên
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS Nêu và nhận xét được ảnh hưởng của điều
kiện tự nhiên tới sự phát triển của La Mã cổ đại.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- GV sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn, yêu cầu HS
đọc thông tin mục I và quan sát Lược đồ 11.2,
Hình 11.1 SGK trang 58,59 sau đó chia HS
thành các nhóm (6 nhóm) thực hiện nhiệm vụ
sau:
+ Em hãy nêu điều kiện tự nhiên nổi bật của La
Mã cổ đại.

GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

+ Điều kiện tự nhiên đã ảnh hưởng như thế nào đến sự hình thành và phát triển của
nền văn minh La Mã.
- GV mở rộng thêm: La Mã khởi đầu chỉ là một cộng đồng nông nghiệp nhưng đã
phát triển thành một trung tâm của văn minh cổ đại. La Mã có nhiều thuận lợi về
địa lí, cánh đồng màu mỡ, phì nhiêu, đồng cỏ rộng lớn có thể nuôi một lượng lớn
dân cư, với ngũ cốc, hoa màu, rau quả và gia súc. Thủ đô Rô-ma nằm ở ngã ba hai
bên bờ sông Ti-bơ, chỉ cách biển 15 dặm. Vị trí đó cho phép La Mã dễ dàng quản lí
cả một lãnh thổ rộng lớn sau này.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc SGK và tiến hành thưc hiện nhiệm vụ.
+ HS làm việc cá nhân, ghi ý kiến của mình ra ô dành cho mình ở khăn trải bàn
+ Các thành viên dưới sự điều hành nhóm trưởng, thống nhất ghi ý kiến cả nhóm
vào ô chính giữa.
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo trao đổi và thảo luận
- GV gọi các nhóm trình bày kết quả.
- GV gọi nhóm khác nhận xét, bổ sung.
* Dự kiến sản phẩm
- Điều kiện tự nhiên:
+ Vị trí địa lí: ba mặt giáp biển, nằm ở trung tâm Địa Trung Hải, phía bắc bao bọc
bởi dãy An-pơ.
+ Đất đai: đồng bằng sông Po và Ti-bơ màu mỡ, phì nhiêu
+ Tài nguyên khoáng sản: phong phú: đồng, chì, sắt,...
+ Đường bờ biển dài hàng nghìn km
- Tác động của điều kiện tự nhiên đối với sự hình thành và phát triển của văn minh
La Mã:
+ Thuận lợi phát triển kinh tế toàn diện: nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương
nghiệp, nhất là giao thương và hoạt động hàng hải.
+ Dễ chinh phục các vùng đất mới xung quanh và quản lí hiệu quả đế chế rộng lớn.
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

Bước 4: Đánh giá kết quả
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.
* Sản phẩm học tập:
- Vị trí địa lí: ba mặt giáp biển, nằm ở trung tâm Địa Trung Hải, phía bắc bao
bọc bởi dãy An-pơ.
- Đất đai: đồng bằng sông Po và Ti-bơ màu mỡ, phì nhiêu.
- Tài nguyên khoáng sản: phong phú: đồng, chì, sắt,...
- Đường bờ biển dài hàng nghìn km.
Thuận lợi:
+ Phát triển toàn diện kinh tế: nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp,
nhất là giao thương và hoạt động hàng hải.
+ Dễ chinh phục các vùng đất mới xung quanh và quản lí hiệu quả đế chế rộng
lớn.
2.2 Tìm hiểu Tổ chức nhà nước La Mã cổ đại
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS Trình bày được cơ cấu tổ chức nhà nước đế
chế ở La Mã cổ đại.
b. Tổ chức hoạt động
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS quan sát Lược đồ 11.2 và đọc thông tin mục II SHS trang 59,
thảo luận nhóm hoàn thành phiếu học tập:
Nhóm:............
Lớp:...............

GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

PHIẾU HỌC TẬP

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

1. Xác định địa bàn ban đầu của La Mã cổ đại và
phạm vị lãnh thổ La Mã thời đế chế
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2. Vai trò của Viện Nguyên lão trong thời kì đế
chế khác với thời kì cộng hòa như thế nào?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3. Điểm khác biệt nhất giữa nhà nước La Mã thời
cộng hòa với nhà nước La Mã thời đế chế là gì??
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

- GV giải thích khái niệm cộng hòa và đế chế:
+ Cộng hoà: nước không có vua hay hoàng đế; người đứng đầu do công dân bầu
chọn.
+ Đế chế: một nước trong đó vua hay hoàng đế xâm lược và chiếm lãnh thổ các
nước khác, tạo ra một lãnh thổ rộng lớn hơn.
- GV mở rộng kiến thức: Viện Nguyên lão ở thời Cộng hoà có quyền lực nhất
nhưng sang thời đế chế thì mất quyền lực vì bị hoàng đế thao túng, chức năng giảm
thiểu chỉ còn quyền thông qua luật, không được đề xuất (quyền của hoàng đế),
không có quyền phủ quyết.
GV đặt câu hỏi tư duy cho HS: Tại sao Nhà nước La Mã lại phát triển thành một
Nhà nước đế chế, trong khi các nhà nước thành bang ở Hy Lạp lại không có xu
hướng như vậy?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

- HS đọc sgk và thảo luận nhóm theo yêu cầu.
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả trao đổi và thảo luận
- HS trình bày kết quả.
- GV hỗ trợ HS.
* Sản phẩm dự kiến:
1. + La Mã cổ đại: Khi mới thành lập chỉ là một thành bang nhỏ bé ở miền Trung
bán đảo I-ta-li-a.
+ Đầu thế kỉ II, lãnh thổ của đế chế La Mã bao gồm toàn bộ vùng đất xung quanh
Địa Trung Hải, vùng ven bờ Đại Tây Dương và quần đảo Anh.
2. + Thời cộng hòa: quyền lực nằm trong tay Viện Nguyên lão gồm 300 thành viên
+ Thời đế chế: quyền lực chỉ còn là hình thức, hoàng đế thâu tóm hết.
3.+ Thời cộng hòa: không có vua, cai trị dựa trên luật pháp
+ Thời đế chế: có vua, cai trị dựa trên ý chí của vua.
4. Nhà nước La Mã lại phát triển thành một Nhà nước đế chế, trong khi các nhà
nước thành bang ở Hy Lạp lại không có xu hướng như vậy vì:
+ Để cai quản được lãnh thổ rộng lớn bao trùm nhiều phần của cả ba châu lục (Âu,
Á, Phi) vào thời kì đế quốc La Mã thì cần một bộ máy nhà nước trong đó quyền
lực tập trung vào trong tay một người, đó là hoàng đế.
+ Trong khi đó, các thành bang ở Hy Lạp lại chủ yếu phát triển kinh tế công
thương nghiệp, buôn bán bằng đường biển ở các hải cảng sầm uất, nên không có
xu hướng mở rộng lãnh thổ và hình thành nhà nước đế chế như ở La Mã.
Bước 4: Đánh giá kết quả
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.
* Sản phẩm học tập
- Từ một thành bang nhỏ bé ở miền trung bán đảo I-ta-ly, La Mã đã dần mở
rộng lãnh thổ và trở thành một đế chế rộng lớn.
- Ban đầu, La Mã thiết lập hình thức nhà nước cộng hòa không có vua. Quyền
lực nằm trong tay 300 thành viên của Viện Nguyên Lão.
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

- Từ năm 27 TCN, dưới thời của Ốc-ta-vi-út, La Mã chuyển sang hình thức
nhà nước đế chế.
2.3 Tìm hiểu những thành tựu văn hóa tiêu biểu
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết được một số thành tựu văn hóa tiêu
biểu của La Mã cổ đại trên một số lĩnh vực
b. Tổ chức thực hiện
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- GV chia HS thành 4 nhóm, sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn yêu cầu các nhóm thực
hiện nhiệm vụ sau:
1. Nêu những thành tựu văn hóa tiêu biểu của La Mã cổ đại.
2. Trình bày một thành tựu văn hóa của người La Mã mà em ấn tượng nhất và lí
giải sự lựa chọn đó?
GV mở rộng kiến thức: người La Mã đã sáng tạo ra loại bê tông siêu bền từ cao su,
vôi sống, cát, tro bụi núi lửa. Để xây dựng hệ thống đường xá mà nay vẫn còn sử
dụng được, người La Mã đào sâu xuống 3m, rồi lót các tảng đá lớn, sau đó đổ đầy
cát sỏi, lấp các lỗ hổng. Trên mặt đường, họ ốp những phiến đá lớn, có các rãnh để
thoát nước khi trời mưa. Trên dọc tuyến đường đều có đánh số km kể từ km số 0 ở
Quảng trường La Mã toả đến các tỉnh trong đế chế (câu thành ngữ:“mọi con đường
đều đổ về Roma” là vì thế).
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS đọc sgk, thực hiện nhiệm vụ học tập.
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả trao đổi và thảo luận
- HS trình bày kết quả của nhóm.
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
* Dự kiến sản phẩm
- Một số thành tựu văn hóa tiêu biểu của La Mã cổ đại: chữ viết-chữ số, luật pháp,
xây dựng-kiến trúc.

GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

- HS có thể chọn chữ số La Mã, kĩ thuật xây mái vòm, xây đường xá hoặc phát
minh về bê tông.
Bước 4: Đánh giá kết quả
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
* Sản phẩm học tập
Một số thành tựu văn hóa tiêu biểu của La Mã cổ đại:
- Chữ viết: hệ thống chữ cái La-tinh bao gồm 26 chữ cái, hệ thống chữ số La
Mã
- Luật pháp: Hệ thống luật La Mã được coi là tiến bộ nhất thời cổ đại.
- Kiến trúc điêu khắc: Khải hoàn môn, đấu trường Cô-lô-sê, đền Pan-tê-ông…
3. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi lý thuyết.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- GV cho HS chơi trò chơi: Trong vai một HS La Mã thời cổ đại em hãy:
+ Biểu diễn phép tính toán đơn giản để giải quyết bài toán: 350 +270.
+ Em có nhận xét gì về cách biểu diễn phép tính này?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS suy nghỉ trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả trao đổi và thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi.
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
* Dự kiến sản phẩm
- Viết theo số La Mã là: CCCL + CCLXX= DCXX.
- Nhận xét: tính toán bằng chữ số La Mã rất phức tạp, công kềnh, nhất là với phép
tính nhiều con số.
Bước 4: Đánh giá kết quả
GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
4. HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi thực hành.
b. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 3 phần Vận dụng SGK: Em hãy kể tên một số
thành tựu văn hóa của La Mã cổ đại vẫn được ứng dụng trong thời kì hiện đại.
Bước 2: thực hiện nhiệm vụ
- HS thực hiện yêu cầu.
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả trao đổi và thảo luận
- HS trình bày, GV hướng dẫn hỗ trợ
* Dự kiến sản phẩm:
Lĩnh vực

Thành tựu

Chữ viết và - Chữ La tinh.
chữ số
- Chữ số La Mã.

Vận dụng ngày nay
- Cơ sở của 200 ngôn ngữ và chữ viết trên thế
giới.
- Chữ La tinh ngày nay vẫn là ngôn ngữ quốc
tế; vẫn dùng phổ biến trong y dược học.
- Chữ số ngày nay vẫn dùng đánh số các đề
mục lớn; đánh số trên đồng hồ, những trang
nằm trước phần chính của một quyển sách,
đánh số cho một số hoạt động nào đó (ví dụ
đại hội Đảng,...).

Kiến trúc

Mái vòm

Kĩ thuật

Xi măng, bê tông, xây Xây dựng nhà cửa, công trình công cộng,
dựng đường sá, cầu đường sá, cầu
cống.
cống, quy hoạch đô thị.

GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Xây dựng các nhà thờ, công trình công cộng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

NĂM HỌC: 2024- 2025

Bước 4: Đánh giá kết quả
GV nhận xét, đánh giá.
Dặn dò HS học bài và chuẩn bị bài mới cho tiết học sau.

GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí

KHBD LS&ĐL - LỊCH SỬ 6

GV: Nguyễn Thị Thanh Hướng

NĂM HỌC: 2024- 2025

Tổ: KHXH

Trường THCS Hàm Trí