1

KẾT HỢP GIÁO DỤC STEM VÀO GIẢNG DẠY MÔN KHOA HỌC
5 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH. (theo bộ
sách Cánh diều)

MỤC LỤC

1. Mở đầu....................................................................................................................................................2
1.1. Lý do chọn đề tài...............................................................................................................................2
1.2. Đối tượng nghiên cứu đề tài.............................................................................................................3
1.3. Phương pháp nghiên cứu đề tài.......................................................................................................4
2. NỘI DUNG................................................................................................................................................5
2.1. Cơ sở lý luận của đề tài.....................................................................................................................5
2.2. Thực hiện vấn đề trước khi áp dụng kinh nghiệm sáng kiến đề tài...................................................7
2.3. Các giải pháp đã được sử dụng để giải quyết vấn đề đề tài..............................................................9
Biện pháp 1: Sử dụng các dự án học tập tích hợp STEM......................................................................9

2

1. Mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, giáo dục STEM (Science, Technology,
Engineering, Mathematics) đã trở thành một xu hướng quan trọng
trong hệ thống giáo dục toàn cầu. Việc tích hợp các yếu tố STEM
vào chương trình giảng dạy không chỉ giúp học sinh nắm vững
kiến thức cơ bản, mà còn phát triển các kỹ năng tư duy phản biện,
giải quyết vấn đề, sáng tạo và làm việc nhóm. Trong bối cảnh
này, việc kết hợp giáo dục STEM vào môn Khoa học lớp 5 theo
sách giáo khoa "Cánh Diều" trở nên cần thiết để nâng cao chất
lượng dạy học và phát triển năng lực toàn diện cho học sinh.
Giáo dục STEM không chỉ giúp học sinh hiểu sâu về khoa học và
công nghệ mà còn tạo ra một môi trường học tập hấp dẫn,
khuyến khích các em khám phá và sáng tạo. Những kỹ năng mềm
như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và làm việc nhóm ngày
càng quan trọng trong thế giới hiện đại. Khi học sinh tiếp cận
STEM, các em không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn được rèn luyện
khả năng áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, từ đó phát triển sự tự
tin và khả năng giải quyết các thách thức của cuộc sống.
Sách giáo khoa "Cánh Diều" mang đến nhiều nội dung và hoạt
động thực hành đa dạng, phù hợp để tích hợp giáo dục STEM. Các
bài học được thiết kế theo hướng khuyến khích học sinh tự khám
phá, thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tiễn, hoàn toàn phù
hợp với phương pháp tiếp cận STEM.
Một trong những mục tiêu quan trọng của giáo dục hiện nay là
phát triển năng lực toàn diện cho học sinh. Thông qua giáo dục
STEM, học sinh không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn rèn luyện
kỹ năng thực hành, tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề. Điều

3

này giúp các em tự tin hơn trong học tập và đời sống, đồng thời
chuẩn bị tốt cho tương lai.
Giáo dục STEM thông qua các hoạt động thực hành và dự án
không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm khoa học,
mà còn tạo ra một môi trường học tập thú vị. Điều này không chỉ
nâng cao hứng thú học tập mà còn giúp các em chủ động và tích
cực hơn trong việc học, từ đó nâng cao kết quả học tập.
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, việc tích hợp STEM vào giảng
dạy Khoa học lớp 5 theo sách "Cánh Diều" là một hướng đi đúng
đắn. Điều này không chỉ giúp cải thiện phương pháp giảng dạy,
mà còn giúp học sinh tiếp cận với những phương pháp học tập
hiện đại, chuẩn bị tốt cho những thách thức của thế kỷ 21.
Với những lý do trên, việc lựa chọn đề tài "Kết hợp giáo dục STEM
vào giảng dạy môn Khoa học lớp 5 nhằm phát triển năng lực cho
học sinh" theo sách giáo khoa "Cánh Diều" là rất cần thiết. Đề tài
này không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục mà còn góp phần
phát triển năng lực toàn diện cho học sinh, giúp các em tự tin và
sẵn sàng đối mặt với những cơ hội và thách thức trong tương lai.
1.2. Đối tượng nghiên cứu đề tài
Nghiên cứu tập trung vào học sinh lớp 5 tại các trường tiểu học sử
dụng sách giáo khoa "Cánh Diều". Đây là đối tượng trực tiếp tham
gia vào các hoạt động giảng dạy và học tập tích hợp giáo dục
STEM. Mục tiêu của nghiên cứu là xem xét mức độ hiểu biết, hứng
thú học tập, cũng như sự phát triển năng lực tư duy, sáng tạo và
giải quyết vấn đề của học sinh trước và sau khi áp dụng các
phương pháp giáo dục STEM.
Đối tượng nghiên cứu còn bao gồm các giáo viên đang giảng dạy
môn Khoa học lớp 5 theo sách giáo khoa "Cánh Diều". Nghiên cứu
sẽ phân tích phương pháp giảng dạy hiện tại của giáo viên, các

4

khó khăn họ gặp phải trong việc tích hợp STEM vào giảng dạy, và
các giải pháp khả thi mà giáo viên áp dụng. Đồng thời, nghiên cứu
cũng đánh giá phản hồi từ giáo viên về tính hiệu quả của các
phương pháp giáo dục STEM đã được áp dụng.
Nghiên cứu sẽ tập trung vào các bài học và hoạt động trong sách
giáo khoa "Cánh Diều" môn Khoa học lớp 5, nhằm đưa ra các
phương pháp tích hợp STEM phù hợp và hiệu quả.
Qua việc phân tích và đánh giá các đối tượng trên, đề tài sẽ đưa
ra những kết luận và đề xuất cụ thể để nâng cao chất lượng giảng
dạy, đồng thời phát triển năng lực toàn diện cho học sinh thông
qua việc tích hợp giáo dục STEM vào môn Khoa học lớp 5.
1.3. Phương pháp nghiên cứu đề tài
Để thực hiện nghiên cứu và đạt được các mục tiêu đề ra, đề tài áp
dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như sau:
Nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp các tài liệu liên quan đến giáo
dục STEM, các phương pháp giảng dạy tích hợp STEM, và những
nghiên cứu trước đây về hiệu quả của giáo dục STEM trong giảng
dạy môn Khoa học. Điều này giúp hình thành cơ sở lý luận vững
chắc cho việc xây dựng các phương pháp giảng dạy tích hợp.
Thực hiện các bài giảng tích hợp STEM: Triển khai các bài học
tích hợp giáo dục STEM trong môn Khoa học lớp 5 theo sách giáo
khoa "Cánh Diều". Quá trình giảng dạy sẽ được quan sát và ghi
nhận, tập trung vào việc đánh giá sự tương tác giữa giáo viên và
học sinh, cũng như khả năng áp dụng kiến thức STEM của học
sinh.
Phỏng vấn và thu thập phản hồi: Thực hiện các buổi phỏng
vấn với giáo viên và học sinh để thu thập ý kiến và phản hồi về
việc tích hợp giáo dục STEM vào giảng dạy môn Khoa học. Nội
dung phỏng vấn sẽ xoay quanh trải nghiệm cá nhân, những khó

5

khăn gặp phải, và đánh giá hiệu quả của phương pháp giảng dạy
STEM.
Phân tích dữ liệu: Thu thập và phân tích các dữ liệu từ quá trình
giảng dạy, quan sát, phỏng vấn và khảo sát. Sử dụng các công cụ
thống kê để đánh giá sự thay đổi về kiến thức và kỹ năng của học
sinh sau khi áp dụng các phương pháp giảng dạy tích hợp STEM.
Thử nghiệm phương pháp giảng dạy: Thực hiện các thử
nghiệm giảng dạy với các phương pháp tích hợp STEM đã đề xuất.
Quan sát và đánh giá hiệu quả của những phương pháp này trong
thực tiễn giảng dạy, từ đó điều chỉnh và hoàn thiện các biện pháp
tích hợp STEM vào môn Khoa học.
Thông qua việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu trên, đề tài
sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quát và chi tiết về việc tích hợp
giáo dục STEM vào giảng dạy môn Khoa học lớp 5 theo sách giáo
khoa "Cánh Diều". Kết quả nghiên cứu sẽ là nền tảng để đưa ra
các giải pháp và đề xuất nhằm nâng cao chất lượng giáo dục,
đồng thời phát triển năng lực toàn diện cho học sinh.
2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
Giáo dục STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics)
là một phương pháp giáo dục liên ngành, nhằm kết hợp các yếu tố
khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học trong giảng dạy. Mục
tiêu chính của giáo dục STEM là giúp học sinh phát triển tư duy
logic, kỹ năng giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo và sự tự tin
trong việc khám phá, ứng dụng kiến thức vào thực tiễn.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng giáo dục STEM không
chỉ giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về các khái niệm khoa học mà
còn khuyến khích sự tham gia tích cực thông qua các hoạt động
thực hành và dự án. Điều này giúp học sinh phát triển toàn diện,

6

chuẩn bị tốt hơn cho tương lai trong bối cảnh xã hội ngày càng
phụ thuộc vào khoa học và công nghệ.
Phương pháp giảng dạy tích hợp là một cách tiếp cận không dạy
các môn học riêng lẻ mà kết hợp chúng một cách hài hòa. Điều
này giúp học sinh hiểu mối quan hệ giữa các kiến thức và kỹ năng
từ các môn học khác nhau, từ đó phát triển khả năng tư duy hệ
thống và giải quyết vấn đề phức tạp. Trong giáo dục STEM, sự tích
hợp được thể hiện qua việc lồng ghép các yếu tố khoa học, công
nghệ, kỹ thuật và toán học vào các bài học, tạo cơ hội cho học
sinh tiếp cận thực tế và phát triển khả năng vận dụng kiến thức
vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Phát triển năng lực học sinh là mục tiêu chính của giáo dục hiện
đại, bao gồm cả kiến thức và các kỹ năng, thái độ, giá trị cần thiết
để học sinh có thể tự học, tự giải quyết vấn đề và thích ứng với sự
thay đổi. Giáo dục STEM đóng vai trò quan trọng trong việc này,
giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển
các kỹ năng tư duy phản biện, sáng tạo, làm việc nhóm và giải
quyết vấn đề.
Chương trình sách giáo khoa "Cánh Diều" do Bộ Giáo dục và Đào
tạo Việt Nam thiết kế nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy, giúp
học sinh phát triển toàn diện về kiến thức và kỹ năng. Sách giáo
khoa môn Khoa học lớp 5 cung cấp nhiều nội dung và hoạt động
thực hành phong phú, phù hợp để tích hợp giáo dục STEM vào
giảng dạy. Các bài học được thiết kế để khuyến khích học sinh tự
khám phá, thực hành và vận dụng kiến thức vào thực tiễn, hoàn
toàn phù hợp với mục tiêu của giáo dục STEM.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự phát triển nhanh chóng
của khoa học và công nghệ, nhu cầu về nguồn nhân lực có kỹ
năng STEM ngày càng tăng. Giáo dục STEM không chỉ đáp ứng

7

nhu cầu thị trường lao động mà còn giúp học sinh phát triển kỹ
năng cần thiết để thành công trong thế kỷ 21.
Xu hướng giáo dục hiện đại khuyến khích việc áp dụng các
phương pháp giảng dạy tích cực, học tập trải nghiệm và tích hợp
liên môn nhằm phát triển toàn diện năng lực học sinh. Với cách
tiếp cận liên ngành và tập trung vào thực hành, giáo dục STEM là
yếu tố quan trọng trong xu hướng này, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục và phát triển năng lực cho học sinh.
Từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên, việc tích hợp giáo dục
STEM vào giảng dạy môn Khoa học lớp 5 theo sách giáo khoa
"Cánh Diều" không chỉ là phương pháp giảng dạy hiện đại mà còn
là nhu cầu cấp thiết để phát triển năng lực toàn diện cho học sinh.
Điều này giúp các em không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát
triển khả năng tư duy sáng tạo và tự tin trong việc giải quyết các
vấn đề trong học tập và cuộc sống.
2.2. Thực hiện vấn đề trước khi áp dụng kinh nghiệm sáng
kiến đề tài
Trước khi triển khai áp dụng kinh nghiệm sáng kiến tích hợp giáo
dục STEM vào giảng dạy môn Khoa học lớp 5 theo sách giáo khoa
"Cánh Diều," cần tiến hành các bước chuẩn bị và đánh giá thực
trạng giảng dạy nhằm đảm bảo quá trình thực hiện diễn ra hiệu
quả. Các hoạt động cụ thể đã được tiến hành bao gồm:
Quan sát các tiết học Khoa học lớp 5: Thực hiện việc quan sát các
tiết học Khoa học tại một số trường tiểu học để thu thập thông tin
về phương pháp giảng dạy hiện tại, cách thức tổ chức bài học và
các hoạt động thực hành. Việc quan sát giúp nhận diện những ưu
điểm và hạn chế trong cách tiếp cận giảng dạy truyền thống.
Khảo sát học sinh lớp 5: Phát phiếu khảo sát cho học sinh để thu
thập dữ liệu về mức độ hiểu biết, hứng thú học tập môn Khoa học

8

và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Kết quả khảo sát
cùng với việc xem xét kết quả học tập và các bài kiểm tra, đánh
giá sẽ cung cấp thông tin về mức độ nắm vững kiến thức và kỹ
năng của học sinh.
Nghiên cứu tài liệu: Tìm hiểu và thu thập các tài liệu, bài viết và
nghiên cứu liên quan đến giáo dục STEM, phương pháp giảng dạy
tích hợp và các kinh nghiệm đã được áp dụng trong giảng dạy
môn Khoa học. Việc nghiên cứu này giúp xây dựng nền tảng lý
luận vững chắc cho việc áp dụng STEM.
Tham quan và học hỏi kinh nghiệm: Tham quan các trường học đã
áp dụng thành công giáo dục STEM vào giảng dạy để học hỏi kinh
nghiệm thực tế. Cùng với đó, tổ chức các buổi trao đổi, hội thảo
với giáo viên đã có kinh nghiệm tích hợp STEM để tìm hiểu
phương pháp, cách thức tổ chức và những thách thức trong quá
trình thực hiện.
Thiết kế bài giảng tích hợp STEM: Dựa trên nội dung sách giáo
khoa "Cánh Diều," tiến hành thiết kế các bài giảng tích hợp STEM
cho môn Khoa học lớp 5. Kế hoạch bài giảng bao gồm các hoạt
động thực hành, dự án và bài tập ứng dụng, giúp học sinh có cơ
hội vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề thực tiễn.
Đánh giá cơ sở vật chất: Kiểm tra tình trạng cơ sở vật chất và
trang thiết bị hiện có tại trường để đảm bảo hỗ trợ tốt nhất cho
việc giảng dạy tích hợp STEM. Từ đó, đề xuất nâng cấp, bổ sung
các thiết bị, dụng cụ cần thiết phục vụ cho các hoạt động thí
nghiệm và thực hành.
Các bước chuẩn bị và đánh giá trên nhằm đảm bảo rằng quá trình
giảng dạy STEM trong môn Khoa học lớp 5 theo sách giáo khoa
"Cánh Diều" sẽ đáp ứng mục tiêu phát triển năng lực toàn diện
cho học sinh. Điều này giúp các em không chỉ nắm vững kiến thức

9

mà còn phát triển các kỹ năng thiết yếu trong thế kỷ 21, như tư
duy sáng tạo, giải quyết vấn đề và kỹ năng làm việc nhóm.
2.3. Các giải pháp đã được sử dụng để giải quyết vấn đề đề
tài
Biện pháp 1: Sử dụng các dự án học tập tích hợp STEM
Dự án học tập tích hợp STEM là một phương pháp giảng dạy kết
hợp kiến thức và kỹ năng từ các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ, Kỹ
thuật và Toán học (STEM), giúp học sinh tham gia vào các hoạt
động thực tế để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống. Cách tiếp
cận này không chỉ khuyến khích học sinh phát triển năng lực tư
duy và sáng tạo mà còn rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và khả
năng giải quyết vấn đề.
Ví dụ minh họa: Bài "Năng lượng mặt trời, gió và nước chảy"
(Trang 29, SGK Khoa học lớp 5 theo bộ sách "Cánh Diều"). Trong
bài này, học sinh có thể tạo ra mô hình cối xay gió bằng giấy và
mô tơ nhỏ, được kết nối với một đèn LED để minh họa quá trình
chuyển đổi năng lượng từ gió thành điện năng. Mỗi bước đều được
minh họa qua hình ảnh chi tiết, giúp học sinh dễ dàng thực hành
và hoàn thành nhiệm vụ.

10

 Cách thực hiện:
Bước 1: Lựa chọn chủ đề dự án
Lựa chọn chủ đề phù hợp với nội dung chương trình Khoa học lớp
5 trong sách giáo khoa "Cánh Diều."
Chủ đề: "Năng lượng mặt trời, gió và nước chảy" (Trang 41).
Học sinh sẽ nghiên cứu về các nguồn năng lượng tái tạo từ thiên
nhiên và tìm hiểu cách chúng có thể được sử dụng để bảo vệ môi
trường.
Zalo: 0985598499