Limbook Vănhọc
GA12.HSG –TẬP 1

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH 11, 12
PHONG CÁCH NHÀ VĂN

Số: 14.8

A. MỤC ĐÍCH
1.Kiến thức:
Giúp học sinh nắm được những nội dung cơ bản và nâng cao về vấn đề: Phong
cách nhà văn
2. Kĩ năng:
Rèn kĩ năng từ lý thuyết vận dụng vào làm văn, ứng dụng linh hoạt trong đề học
sinh giỏi.
3. Thái độ: Tự giác, nhiệt huyết trong làm văn và có hứng thú với vấn đề.
B. PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN:
-Phương pháp chung: Giảng lý thuyết, cung cấp lý thuyết theo luận điểm+ cho
học sinh thảo luận, ứng dụng và thu sản phẩm là bài tập về nhà (viết văn).
-Phương pháp cụ thể: Theo từng bài học và vấn đề lý luận sẽ linh hoạt trong
việc giảng hoặc thảo luận.
-Phương tiện:

1

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH LỚP 11 &12 – TẬP 1
Tài liệu giảng dạy của Limbook Vănhọc
GV được chuyển giao sử dụng: ……………………………...
Năm học 2019-2020

+ Tài liệu lý luận văn học: Các chuyên luận, bài giảng, giáo trình, STK của các
Thầy là Giáo sư, tiến sĩ; tài liệu của GV trên toàn quốc và của GV Limbook
Vănhọc
+ Tài liệu về kiến thức văn học sử: Các chuyên luận, bài giảng, giáo trình, STK
của các Thầy là Giáo sư, tiến sĩ; tài liệu của GV trên toàn quốc và của GV
Limbook Vănhọc
+ Tài liệu về kiến thức tác phẩm: Các chuyên luận, bài giảng, giáo trình, STK
của các Thầy là Giáo sư, tiến sĩ; tài liệu của GV trên toàn quốc và của GV
Limbook Vănhọc
+ Tài liệu về kiến thức NLXH: Các chuyên luận, bài giảng, giáo trình, STK của
các Thầy là Giáo sư, tiến sĩ; tài liệu của GV trên toàn quốc và của GV Limbook
Vănhọc
+ Tài liệu liên quan hướng dẫn kĩ năng làm văn của HSG.

C. TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
1.Ổn định:
Sĩ số hs đội tuyển:
2. Kiểm tra bài cũ:
- Thu sản phẩm của bài học trước (10 phút):
- Kiểm tra lại 1 phần kiến thức trọng của bài học trước
3. Bài mới:

2

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH LỚP 11 &12 – TẬP 1
Tài liệu giảng dạy của Limbook Vănhọc
GV được chuyển giao sử dụng: ……………………………...
Năm học 2019-2020

HOẠT

ĐỘNG

CỦA NỘI DUNG CHÍNH

GV&HS
  I.Khái niệm phong cách văn học
GV hs hs những kiến thức
liên quan đến khái niệm
phong cách văn học

riêng biệt trong cách cảm nhận và tái hiện đời
sống của một tác giả, được thể hiện qua các yếu
tố nội dung và hình thức nghệ thuật cụa từng

-Hiểu P/c là gì?
-Phong cách của nhà văn?
G V bổ sung:

+ Phong cách văn học là những nét độc đáo,

Nhiều nhận

định khác nhau, chú ý nhận
định của M. Pruxt "Thế giới
được tạo lập không phải một
lần, mà mỗi lần ne;ười nghệ

tác phẩm cụ thể. Yếu tố cốt lõi của phong cách
là cái nhìn mang tính phát hiện, in đậm dấu ấn
riêng của người nghệ sĩ: "Thế giới được tạo lập
không phải một lần, mà mỗi lần ne;ười nghệ sĩ
độc đáo xuất hiện thì lại một lần thế giới được
tạo lập" (M. Pruxt).

sĩ độc đáo xuất hiện thì lại + Phong cách văn học còn mang dấu ấn của
một lần thế giới được tạo lập" dân tộc và thời đại. Trong phong cách riêng của
mỗi tác giả, người ta có thể nhận ra diện mạo
tâm hồn, tính cách của một dân tộc và "Mỗi
trang văn đều soi bóng thời đại mà nó ra đời"
(Tô Hoài). Chẳng hạn, qua những biểu hiện của
phong cách Nguyễn Du trong Truyện Kiều, có
thể thấy nét riêng của tâm hồn Việt Nam và dấu
ấn của một thời "dâu bể".

3

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH LỚP 11 &12 – TẬP 1
Tài liệu giảng dạy của Limbook Vănhọc
GV được chuyển giao sử dụng: ……………………………...
Năm học 2019-2020

GV hs hs những biểu hiện
khái niệm phong cách văn II.  Nêu những biểu hiện cơ bản của phong
học
cách văn học:
GV lưu ý với hs:

+ Trong biểu hiện của phong 1. Phong cách của nhà văn trước hết được
cách văn học luôn có sự hoà biểu hiện qua cái nhìn riêng:
quyện giữa các yếu tố định
hình - ổn định, thống nhất
và sự biến đổi đa dạng,
phongphú. Và điều quan trọng
nhất là phong cách phải có ý
nghĩa thẩm mĩ - mang đến cho
người đọc những tình cảm,

Ví dụ: Cái nhìn tài hoa, có khả năng khám phá
mọi đối tượng từ phương diện thẩm mĩ của
Nguyễn Tuân. Qua cái nhìn ấy, thiên nhiên
hiện lên như những công trình mĩ thuật hoàn
hảo của tạo hoá; con người luôn tiềm ẩn tư chất
nghệ sĩ, tài hoa, tài tử.

cảm xúc thẩm mĩ phong phú.

2. Phong cách của nhà văn thể hiện trong

HD hs lấy ví dụ:

cách chọn và xử lý đề tài:

Cái độc đáo trong thế giới
nghệ

thuật

truyện

ngắn

Thạch Lam là tiếp cận và
khám phá thế giới nội tâm
con người. Nhân vật truyện
ngắn Thạch Lam là con người
tâm hồn với những tâm trạng,
tâm tình, cảm xúc, cảm giác.
Với lối văn nhẹ nhàng, đậm
chất trữ tình man mác, giàu
xúc cảm, Thạch Lam diễn tả

4

-Các lớp nội dung của tác phẩm như đề tài, chủ
đề, cốt truyện, nhân vật,... cũng là những yếu tố
thổ hiện phong cách văn học. Nói đến Nam
Cao là người ta nghĩ ngay tới một nhà văn của
"những kiếp lầm than”, một người cầm bút với
tâm hồn rộng mở để đón nhận "những
vangđộng của đời". Nhắc tới Xuân Diệu là
người đọc nhớ về một hồn thơ luôn khát khao
giao cảm với đời, luôn nồng nàn, say đắm trong
tình yêu.

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH LỚP 11 &12 – TẬP 1
Tài liệu giảng dạy của Limbook Vănhọc
GV được chuyển giao sử dụng: ……………………………...
Năm học 2019-2020

cảm giác của con người với
những cung bậc khác nhau.
Đọc truyện Đói ta không chỉ

3.Phong cách của nhà văn thể hiện qua giọng
điệu riêng:

xót thương cho cảnh đớn đau, -Mỗi nhà văn có một giọng riêng.
cơ cực của Sinh mà còn cảm
thấy rùng mình khi cơn gió đi -VD: Giọng điệu trào phúng của Nguyễn
qua trong cơn đói lả. Ta cũng Khuyên thì hóm hỉnh, thâm trầm trong khi
cảm thấy mùi thơm ngậy và tiếng cười của Tú Xương lại châm biếm sâu
quyến rũ đến chết người của cay, đả kích quyết liệt.
những thứ đồ ăn đó. Chính cái
cảm giác đã tạo nên trong văn
Thạch Lam một thứ mật ngon
mà đã ăn thì không thể không

4. Phong cách văn học còn được biểu hiện
qua hệ thống các phương tiện nghệ thuật mà
nhà văn lựa chọn để tái hiện đời sống:

nhớ. Giọng văn nửa như mơ -Mỗi nhà văn có phong cách đều có hệ thống
hồ, nửa như không nhớ rõ các phương tiện nghệ thuật mà nhà văn ưa
thực hay mơ, ngôn ngữ dùng dùng
một cách bàng quan của cảm
giác: hay

là,

thoáng

qua,

thoáng nghe, hình như, mang
máng đã diễn tả rất tinh tế tâm
trạng của nhân vật.
“Một cơn gió hắt hiu thổi đến
làm cho chàng rùng mình.
Bỗng nhiên tất cả người
chàng chuyển động: chàng
vừa thoáng ngửi thấy cái mùi
thơm và béo của những miếng

5

- Từ cách dùng từ, lối cấu tạo câu đến nghệ
thuật xây dựng nhân vật, tổ chức kết cấu. Tô
Hoài nổi tiếng là nhà văn giỏi miêu tả phong
tục, giỏi khắc hoạ nét đẹp riêng trong cảnh vật
và tính cách con người của một vùng đất.
Nguyễn Tuân xứng đáng với danh hiệu bậc
thầy trong nghệ thuật sử dụng ngôn từ với khả
năng sáng tạo những từ ngữ, hình ảnh mới lạ,
bất ngờ; nhữngcâu văn giàu chất nhạc, chất
hoạ, linh hoạt như "biết co duỗi nhịp nhàng".

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH LỚP 11 &12 – TẬP 1
Tài liệu giảng dạy của Limbook Vănhọc
GV được chuyển giao sử dụng: ……………………………...
Năm học 2019-2020

thịt ướp mà mỡ còn dính ở
tay.

VD:

Cơn đói lại sôi nổi dậy như Nhân vật của Thạch Lam là như vậy, luôn
cào xé ruột gan, mãnh liệt, át hiện lên với đầy đủ cả cái thiện và cái ác, cả
hẳn cả nỗi buồn. Chàng muốn mặt tốt lẫn mặt xấu như những con người
chống cự lại, muốn quên đi, thực ngoài đời Một đời người khiến ta có biết
nhưng không được, cái cảm bao suy nghĩ, trăn trở và lựa chọn. Con
giác đói đã lẩn khắp cả người người Liên cũng có lúc nghĩ thế, cũng có lúc lại
như nước triều tràn lên bãi nghĩ khác đi. Liên đã phải khổ sở rất nhiều khi
cát. Mỗi lần cơn gió, mỗi lần lựa chọn đi với Tâm để được hưởng hạnh phúc
chàng ngửi thấy mùi béo ngậy ngọt ngào của tình yêu hay ở lại với chồng con
của miếng thịt ướp, mùi thơm để chịu đầy đoạ. Và rồi:
của chiếc bánh vàng. Mũi “Liên lờ mờ thấy rằng nàng không đủ can đảm
Sinh tự nhiên nở ra, hít mạnh làm một việc như thế không đủ quả quyết với
vào, cái mùi thơm thấu tận mình để chống lại những cái cay nghiệt gây
ruột, gan, như thấm nhuần nên chung quanh nàng. không phải nàng quyến
vào xương tuỷ” (Đói).

luyến đứa con lên sáu: nàng không yêu nó vì nó

Đi vào thế giới truyện ngắn cũng xấc láo như bố nó. Nhưng bỏ chồng bỏ
Thạch Lam nhiều lúc ta phải con để lấy Tâm, để được sung sướng riêng
giật mình, ta nhận ra được mình nàng. Liên coi như là một việc không bao
nhiều điều mà từng trước đến giờ có thể làm được” (Một đời người).
giờ phải chăng vì nhỏ qua mà Cảm giác dường như là chất liệu trọng yếu để
ta chưa khám phá ra? Trước Thạch Lam khám phá thế giới nội tâm con
cuộc sống đã có lần ta thắc người. Trước hành động không đúng, nhân vật
mắc: “có những ngày mà tự cảm giác mình có lỗi. Trước một nghịch cảnh,
nhiên không hiểu sao ta thấy nhân vật cảm giác mình khó có thể vượt qua.
khó chịu, hay gắt gỏng và

6

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH LỚP 11 &12 – TẬP 1
Tài liệu giảng dạy của Limbook Vănhọc
GV được chuyển giao sử dụng: ……………………………...
Năm học 2019-2020

không muốn làm gì” (Một cơn Trước sự  đấu tranh giành quyền hạnh phúc,
giận). Con người bực dọc, rồi nhân vật cảm giác mình không đủ can đảm…
không kiểm soát được mình Cảm giác là cái ngưỡng không cho nhân vật
và dẫn đến những sai lầm vượt qua ranh giới mong manh của cái thiện để
trong hành động để rồi lại hối ngã mình sang cái ác, cái xấu xa tội lỗi. Thạch
hận, tiếc nuối, xót xa. Cái cảm Lam cũng đã để cho nhân vật tự đấu tranh để
giác

hối

hận

cũng

rất chọn ra một lối đi thích hợp. Và bao giờ cái

thật: “Ngày hôm sau thực là thiện, cái đẹp cũng chiến thắng. Con người lại
những ngày khổ sở cho tôi. trở về với những phẩm chất tốt đẹp của mình.
Lòng hối hận không để tôi Nhân vật của Thạch Lam không tha hoá, không
yên. Hình như có một cái gì tội lỗi là vì vậy.
nặng nề đè nén trên ngực làm
cho tôi khó thở, và lúc nào
hình ảnh anh phu xe cũng
biểu hiện ra trước mặt” (Một
cơn giận).

Thạch Lam là nhà văn của cảm giác. Trước
những biến động của cuộc sống nhà văn đã
dùng cảm giác để giữ nhân vật của mình ở lại
với cái đẹp

Hd hs luyện tập để làm rõ II. LUYỆN TẬP
hơn khái niệm phong cách, Đề 1.
sáng tạo của người nghệ sĩ.

“Sự đổi mới trong văn học nghệ thuật bao giờ
cũng cần tới những nỗ lực phi thường của

GV gợi ý một số câu hỏi:

không ít nghệ sĩ tài năng mang phẩm chất táo

-Thế nào là sự đổi mới trong bạo dám chấp nhận thách thức và rủi ro để làm
văn học ?

những điều mà người cùng thời không bao giờ

- Đổi mới trong văn học là hình dung được”
làm thay đổi tình trạng trì trệ Anh chị hiểu nhận định trên như thế nào? Dựa

7

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH LỚP 11 &12 – TẬP 1
Tài liệu giảng dạy của Limbook Vănhọc
GV được chuyển giao sử dụng: ……………………………...
Năm học 2019-2020

của văn học, để văn học phát vào hiểu biết về văn học

trong và ngoài

triển theo hướng tiến bộ đáp chương trình, anh / chị hãy làm sáng tỏ.
ứng yêu cầu của thời đại.
- Sự đổi mới văn học vừa diễn
ra ở phạm vi như thế nào?
- Tại sao sự đổi mới trong văn
học luôn cần đến những nỗ
lực phi thường của những
nghệ sĩ có tài năng và dám
chấp nhận thách thức, rủi ro?
Đề 2.
GV gợi ý

Một nhà văn đích thực như một bức

Ý cả câu: Một nhà văn đích tranh treo trên tường mà khi tháo nó ra thì
thực phải là nhà văn tạo nên vĩnh viễn để lại khoảng trống.
được dấu ấn riêng đậm nét Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy chứng
trong sự nghiệp sáng tác để từ minh bằng một hoặc hoặc một số tác giả trong
đó hình thành nên phong cách chương trình Ngữ văn THPT.
nghệ thuật nổi bật, có một vị
trí vững chắc trong lòng độc
giả.
-Có thể dựa trên cơ sở nào để
bình luận?
-Có thể chứng minh qua tác
giả và tác phẩm nào?

8

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH LỚP 11 &12 – TẬP 1
Tài liệu giảng dạy của Limbook Vănhọc
GV được chuyển giao sử dụng: ……………………………...
Năm học 2019-2020

4. Củng cố: GV nhấn mạnh nội dung trọng tâm: Nhấn mạnh khái niệm, biểu
hiện của phong cách nhà văn
5. Hướng dẫn về nhà: Viết bài Đề số 2

9

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH LỚP 11 &12 – TẬP 1
Tài liệu giảng dạy của Limbook Vănhọc
GV được chuyển giao sử dụng: ……………………………...
Năm học 2019-2020

KHI IN TÀI LIỆU KHÔNG IN TRANG NÀY
Giáo án giảng dạy, bồi dưỡng hsg của Limbook Vănhọc
LIMBOOK VĂN HỌC
Facebook: Limbook Vănhọc
Fanpage: V Ă N H Ọ C
Group: Limbook Vănhọc (Nhóm HỌC VĂN – DẠY VĂN)
Zalo: Lim

10

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH LỚP 11 &12 – TẬP 1
Tài liệu giảng dạy của Limbook Vănhọc
GV được chuyển giao sử dụng: ……………………………...
Năm học 2019-2020

11

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG TỈNH LỚP 11 &12 – TẬP 1
Tài liệu giảng dạy của Limbook Vănhọc
GV được chuyển giao sử dụng: ……………………………...
Năm học 2019-2020