DAI TUÜNG VÛ

NGUYÉN GIÁP

BINH D! VÀ SIÊU PHÀM
NHONG KŸ ÚTC, MAU CHUVÊN KE VÉ NGI/ÒI

D AI Tl/QfNG VÖ N G U YÊN G IÁ P
BÌNH Dj V À S IÊ U PH ÀM - NHÜNG K Ÿ IÏC,
M AU C H U Y Ç N K E V E NGl/Gfl

DAI Tltö N G VÖ N G U Y ÊN GIÁP
■

BÌNH DI V À S IÊU PHÀM - NHUNG
■

KŸ IÏC, M AU C H U Y ÊN K E V Ë NGl/Gfl

NHÀ XU AT BÂN DONG NAI

LÖI NÓI BÄU
ai tuóng Vò Nguyên Giàp - Thiên tài quân su cùa Viêt Nam và thè
giói, vói nhùng chiên công “lùng lây näm châu, chân dông dia câu”;
nguòi hoc trò xuât säe cùa Chù deh Hô Chi Minh; nguòi Anh Cà cùa
Quân dôi nhân dân Viêt Nam vùa ra di. Su ra di cùa Dai tuóng là mot ton thât vô
cùng to 1cm dôi vói Dàng, Nhà nuôc, nhân dân, quân dôi Viêt Nam và càc ban bè
trên thè giói.

D

Trong nhùng ngày qua nuác mât cùa hàng triêu triêu nguòi dân Viêt Nam và
nhân dân khâp nai trên thè giói dà rai, thè hiên tình càm dau xôt và kinh trong
không gì có thè tà xiêt cùa minh dôi vói vi Dai tuóng thân yêu.
Nhân dân Viêt Nam và nhân dân khâp noi trên thè giói dau xót truóc su ra di
cùa Nguôi không chi vi khâm phuc tài nàng, tri tuê trên nhiêu lïnh vue: Quân su,
van hóa, giào duc và su công hiên hêt mình cùa Dai tuóng cho công cuôc dánh duôi
giac ngoai xâm, dem lai hôa binh thông nhât cho Tô quôc Viêt Nam; mà con tù su
due dô và su giàn di tình yêu thuong cùa Nguôi dành cho nhân dân và nhân loai.
Dôi vói moi nguôi dân Viêt Nam nói riêng và nhân dân các nuóc khâc nói chung,
Nguài chinh là nguôi ông, nguói cha, nguôi bâc, nguôi anh... là tât câ nhùng gì
thân thuong và thân thuôc nhu mot thành viên không thê thiêu trong gia dinh.
Vi Dai tuóng thân yêu cùa dân tôc luôn toa ra súc hùt diêu kÿ dôi vói nguòi dôi
diên. Cuôc dôi và su nghiêp cùa ông luôn khiên nguôi ta ngac nhiên thân phuc và
kinh cân nghiên ngâm và không bao già có thê hiêu hêt và lÿ giài hêt duçc.
Dê tuông nhô công on to lón cùa Nguòi, chùng tôi suu tâm, tông hop nhùng
bài viêt cùa càc hoc già, các nhà nghiên cuu dà duçc phô biên rông rai trên các
phutfng tien truyèn thong, thông tin dai chúng bien soaii cuôn sáeh Dai luáng VO
Nguyên Giáp - Bình d ì và siêu phàm - N hùng kÿ úc, m âu chuyçn k ê vè Nguài.
Trong quà trinh suu tâm biên soan, chùng tôi chua thê liên lac vói các nhà
nghên cuu, hoc già - nhùng nguôi chùng tôi vô cùng hàm on... dê xin phép sù
dung tu liêu. Chung tôi chân thành xin su luçng thù cùa quÿ các tác già dành cho
minh.
Xin trân trong giói thiêu dên ban doc.
BAN BIÊN SOAN

5

Phan I
DAI TÜtifNG VÔ N G U YÊN GIÂP TH IÊN TÀI QUÂN Stf VÀ Stf GIÂN Dj
TRONG CUQC SÔNG DÔI TH UÜN G
■

Chiitíng 1
DAI TÜÔNG VÓ NGUYÊN GLÁP - NHÜMG
PAU AN TRONG LÍNH VTJC QUÂN SU*
T ó m tât tieu sur D a i tifông Vô N g u y ê n Giàp
Dai tuông Vô Nguyên Giáp cô tên khai sinh Vô Giàp, bi danh: Vân.
Dai tuông sinh ngày 25/8/1911 tai làng An Xà, xâ Lôc Thùy, huyên Lê Thuy
tinh Quàng Bînh.
Nàm 1925-1926: Tham gia vào phong trào hoô sinh o T ruong Quôc hoc Huê.
Nàm 1929: Vào Dàng Tân Viçt cách rn^ng, cùng mot sô dông chí caí tô Dánj
Tân Viêt thành Dông Duomg Công sàn Liên doàn (lúe dâu là Viêt Nam Công sài
Liên doàn). Tham gia viêt bào Tiêng Dân.
Nàm 1930; Bi bât trong vu cùu té Nghê An dô à nhà in bào Tiéng D ân, bi kê
àn 2 nàm tù. Ra tù mât liên lac vôi tô chúrc; mot thôi gian sau ra Hà Nôi day hoc ô
Truông Thàng Long, tuyên truyên và gây co sà cách mang trong thanhi niên hoi
sinh, tiêp tue hoc thêm cho dên dai hoc.
Tir nàm 1936: Tham gia phong trào M^t trân Dân chù, à trong Bani lành da(
nùa hop phàp cùa Dàng, lành dao phong trào thanh niên, hoc sinh à Hà Ntç>i.
Thành lâp bào Hôn trè, cùng mot sô dông chí sáng lâp và biên tâp c:ác bào L<
Travail (Lao dông), bào Notre voix (Tiêng nôi chùng ta), bào En avant ( Tién lên)
bào Rassemblement (Tâp hop), viêt bào Dôi nay. Tin tire, Thài bào, Co g ià i phong.
Tham gia phong trào Dông Duong Dai hôi, duoc cù làm Chù tich Ù y ban Bât
chí Bàc Kÿ.
Nàm 1940: Duoc Dàng cù ra nuôc ngoài gàp dông chí Nguyên Ai Quôc.
Thàng 6-1940: Làm thù tue kêt nap vào Dàng. Duoc dông chí Nguyên Ai Quôc
giôi thiêu di Diên An, giùa duông duge chi thi trô vê Quê Lâm hoat dôrng ó biêr
giài Trung - Viêt. Vê nuôc, cùng à vôi Bac Hô tai Pác Bô. Sau Hôi nghi T.U' làr
thù 8, duoc giao nhiêm vu vân dông dông bào à Hoa An và Nguyên Bînh., chuân b
vu trang khôi nghîa, lâp ra nhùng xâ hoàn toàn, châu hoàn toàn (hoàn toàn tham git
Viêt Minh).

8

Nani 1941: Tham già công tàc chuân bi khòi nghïa vü trang và xày dung cän
Nani 1942: Phu trách Ban Xung phong Nam Tiên, tuyên truyèn giác ngô nhân
dân, tô chùc con duàng quân chúng tir Cao Bäng vê Thái Nguyên.
Tháng 12-1944: Dông chi Nguyên Ài Quôc giao nhiêm vu thành lâp Dôi Viêt
Nam Tuyên truyên Giâi phông quân.
Thang 4-1945: Tai Hôi nghj quân su Bâc Kÿ, duçc cù vào Ùy ban Quân su
cách mang Bac Kÿ.
'

Thang 5-1945: Tu lênh các Luc lugng vù trang cách mang moi thông nhât
thàm Viêt Nam Giài phông quân.
Thang 6-1945: Dông chi Nguyên Ài Quôc giao nhiêm vu thành lâp Ûy ban chi
huy âm thài khu giài phông.
Thäng 8 1945: Tai Hôi nghi toàn quôc cùa Dàng, duçc bâu vào Ban Châp hành
T.U Sau dó duçc cù vào Ban Thuàng vu Ban Châp hành T .U và Üy ban Khài
nghii toàn quôc.

T'ai Dai hôi Quôc dân Tân Trào duçc bâu vào Ûy ban Dân tôc giài phông Viêt
s Nan.
Yich mang tháng Tám thành công, khi thành lâp Chinh phû lâm thài nuàc Viêt
Nan Dân chù Công hôa, duçc cù làm Bô truàng Bô Nôi vu, Bi thu Dàng - Doàn
Chiih phù.
Thang 1-1946: Dai biêu Quôc hôi khóa I nuàc Viêt Nam Dân chù Công hôa
(liêr tiép là dai bièu các khóa II, III, IV, V, VI, VII).
rháng 3-1946: Chù tjch quân su ùy viên Hôi trong Chinh phù liên hièp.
Tháng 11-1946: Bô truàng Quôc phông trong Chinh phù mài. Truóc ngày toàn
quoi khàng chiên, duçc Chù tich HÒ Chi Minh ùy quyên làm Tòng chi huy Quân
dôi (uôc già và dân quân tu vê Viêt Nam.
Nlàm 1948: D uçc phong quân hàm Dai tuóng.
Fháng 2-1951: Tai Dai hôi toàn quôc làn thù II cùa Dàng, duçc bâu vào Ban
Châ> hành T.LT, duçc T .lj cù vào Bô Chinh tri, Bi thu Quân ùy T.U.
Thang 9-1955: Phó Thù tuóng kiêm Bô truàng Bô Quôc phông, Tông T u lênh
Q uéi dôi nhân dân Viêt Nam.

Thang 9-1960: Tai Dai hôi lân thù III cùa Dàng, duçc bâu lai vào Ban Châp
hàn T.U“, duçc cù vào Bô Chinh tri, tiêp tue làm Bi thu Quân ùy T.U'.
Tháng 4-1976: Là Dai biêu Quôc hôi khóa VI nuóc Công hôa xâ hôi chù nghïa
Vie Nam. Duçc cù làm Phó Thù tuàng kiêm Bô truàng Bô Quôc phông.

9

Tháng 12-1976: Tai Dai hôi lân thú IV cùa Dàng dugc bâu lai vào Ban Châp
hành T.LT và dugc T .lj cù vào Bô Chinh tri. Tiép tue làm Bi thu Quân ùy T.U cho
dên näm 1978.
Tháng 1-1977: Dugc phân công làm Phó Thù tuông kiêm Bô trucmg Quôc
phông, phu trách quôc phòng và khoa hoc kÿ thuât.
Tháng 1-1980: Dugc phân công làm Phó Thú tuóng, tiêp tue phu trách khoa
hoc và kÿ thuât, tháng 12 näm ây phu trách thêm công tác khoa giáo (phu trách
khoa hoc tu nhiên, khoa hoc kÿ thuât và khoa hoc xà hôi).
Tháng 4-1981: Dai biéu Quôc hôi khóa VII, dugc cù lai làm Phó Chù tjch Hôi
dông Bô trucmg.
Tháng 3-1982: Dai hôi lân thù V cùa Dàng, dugc bâu lai vào Ban Châp hành
T.LT Dàng.
Là Phó Thù tuóng phu trách công tác khoa hoc và công tác giáo duc dào tao và
chi dao công tác nghiên cùu du bào chiên luge khoa hoc kÿ thuât và kinh tê xâ hôi.
Tù 1992 dên nay: Chù tich Danh du Hôi Ciru chiên binh Viêt Nam.
Chù nhiêm dê tài Tu tuàng Hô Chi Minh và con duàng câch mangViçt Nam,
kiêm cô vân chucmg trình khoa hoc câp Nhà nuôc và Nghiênciru tu tuàng Hô Chi
Minh.
Chù tich Danh du Hôi Khoa hoc lich sù Viêt Nam.
Chù tich Danh du Hçi Khuyên hoc Viêt Nam.
Chù tich Danh dut Quÿ ho trg sáng tao khoa hoc kÿ thuât Viêt Nam
(VIFOTEC).
Chù tich Danh dur Hôi Ciru giáo chùc Viêt Nam.
Do công lao to lón dôi vói su nghiêp câch mang cùa Dàng và dân tôc, uy tin
lem trong và ngoài nuóc, Dai tuóng Vô Nguyên Giáp dà dugc Dàng, Nhà nuóc täng
thuóng Huàn chucmg Sao vàng, Huân chuang Hô Chi Minh, Huy hièu 70 näm tuôi
Dàng và nhiêu huàn, huy chuang cao quÿ khác cùa Viêt Nam và quôc tê.
(Theo Tài lieu cùa Vân phòng Dai tuóng Vö Nguyên Giáp)
Giaoducvietnam. com. vn

10

D a i tifóng Vô N g u y e n Giáp - ngifcfi A nh Ca
cua Q u â n dôi Nhâ n dân Viêt N a m
Thé giói dà dành biêt bao nhùng loi ca nggi vê ông: “Dai tuóng Vò Nguyèn
Giáp - mot thiên tài quân su lón nhát thé kÿ XX và là mot trong nhùng thiên tài lón
nhât cùa moi thòi dai” (Nhà Sù hoc Mÿ Cecil Currey).
"Cuôc dai cüa Tuóng Giáp gän liên vói chiên dâu và chiên thâng, khiên ông
trô thành mot trong nhùng vi thông soái lón cùa moi thòi dai” (Nhà nghiên cùu
quân su Anh Peter Mac Donald). “Vô Nguyên Giáp mot con nguói Viêt Nam dà
thuôc vè toàn thé giói” (Báo chi Án Dô). “Tuóng Giáp mot ngon núi lúa phú dây
tuyêt” (Nhùng nguói lính Pháp dà tùng bai trän ó Diên Biên Phû) v .v ...
Chúng ta cùng con có thè kê ra rât nhiêu nhùng lai nói vê ông nhu vây, nhung
tôi van thich su vinh danh giàn di và dây tinh nghTa thân thiêt, mot tên goi mà hàng
triêu nhùng nguói lính duói quyên ông dà goi: “Dai tuóng Vô Nguyên Giáp, nguòi
Anh Cá cùa Quân dôi nhân dân Viêt Nam”. Hay mot tên goi khâc, mà nhùng cán
bô làm viêc gân ông thuàng goi: Anh Vàn!
Doc lai Binh Ngô Dai cáo mot thòi hào hùng cùa lich sù dánh giâc giù nuóc
Viêi Nam, chúng ta thây Nguyên Trài dà viêt: “Tuóng si mot lòng phu tù, hòa nuóc
song chén rugu ngot n gào...” . Thai dai dánh giàc cüa chúng ta hôm nay cùng thè.
Chù tich Hô Chi Minh cüng duçc goi là “Nguói Cha thân yêu cüa các lue luçng vù
tran> nhân dân Viêt Nam” và Dai tuóng Vô Nguyên Giáp duçc goi là “Nguói Anh
Cà cüa Quân dôi nhân dân Viêt Nam”.
Cuôc chiên dâu dành giäc giù nuóc cùa chúng ta dà viêt vào thè kÿ XX nhùng
tran> chói loi. 30 näm là dài làu, nhung 30 nàm cüng là mòt chóp màt cùa lich sù.
Troig 30 näm ây, nhân dân và quân dôi ta dà dánh thäng 3 tên dê quôc dên tù 3
châi. Dâu tiên là phât xit Nhât dên tù châu Á, rôi thirc dân Pháp dên tù châu Âu và
cuô cùng là dê quôc Mÿ dên tù châu Mÿ.
Khi nói dên nhùng thâng loi vï dai ây, Dai tuóng Vô Nguyên Giáp nói: “Vinh
quaig lón lao dó thuôc vê nhân dân Viêt Nam anh hùng, thuôc vê Dàng Công sàn
Viê Nam quang vinh và Chù tich Hô Chi Minh vi dai - nguòi anh hùng giài phông
dân tôc. nhà vân hóa lón và nguói cha thân yêu cüa các lue luçng vù trang nhân
dân Viêt Nam”.
Mot lân có mot nhà báo dên gap và có ÿ dinh viêt vê ông. Ong dà dua cho nhà
bàoây mot tó bào Le Monde sô mai nhât, trên bìa có in ành ông và dông chù Ma
Vicoire (Chiên thâng cüa tôi!). Ong than phiên: Tai sao ho lai viêt nhu thè? Diên
Biêi Phù là chiên thäng cùa cà dân tôc chùng ta.
Vlôt nhà bào phuang Tây trong mot lân phông vân ông, dà hôi:
- Thua ngài, ai là vj tuóng nguòi Viêt Nam giôi nhât?
11

Ông dà trà lòfi ngay, không cân suy nghì:
- Dó là nhân dân Viêt Nam!
Ông cho ràng, nhùng thäng loi trên chièn truàng, xét cho cùng là do nhùng
nguài truc tiêp chiên dâu quyêt dinh. Hàng mây chuc triêu nhân dân Viêt Nam ó cà
2 miên Nam Bac và hàng triêu nhùng nguài linh düng càm dà làm nên chiên thäng.
*

*

*

Ngay trong nhûng ngày khâng chien chông Phàp, sau chiên thäng Viêt Bâc
1947, theo dê nghi cüa Chù tich Hô Chi Minh, Hôi dông Chinh phü dà quyêt djnh
thành lâp BÔ Tông Tu lênh Quân dôi quôc gia Viêt Nam phong quân hàm cho mot
sô cân bô quân dôi.
1
già chiêu ngày 28/5/1948, tai mot Hôi truàng làn duge dung lên duài mot
tán rùng. Hô Chù tich, Truàng Ban thuàng truc Quôc hôi và cac thành viên Chinh
phü dêu cô mât. Truóc bàn thà Tô quôc trang nghiêm, Chù tjch Hô Chi Minh 2 tay
nâng tà säe lênh và mài dông chi Vô Nguyên Giàp buàc lên. Giong Bâc dây xüc
dông:
- Hôm nay, thay mât Chinh phù và nhân dân...- bông Nguài ngùng lài. rut
khän tay lau nuóc mât, lát sau, Nguài mài nói tiêp, ân cân và thân mât nhu trong
mot dai gia dinh - Nhân danh Chù tich Nuóc Viêt Nam Dân chù công hôa, tôi trao
cho chù chûc vu Dai tuóng, dê chu diêu khiên binh si làm trôn su mang mà quôc
dân phó thäc...”
Nhó lai 4 näm truóc dó, ngày 22/12/1944, tai khu rung Tran Hung Dao (Cao
Bäng), Dôi Viêt Nam Tuyên truyên Giài phong quân dà duge thành lâp. Trong sô
34 dôi viên ban dâu, có tôi 29 chiên sï là nguài dân toc thiêu sô.
Dông chi Vô Nguyên Giàp dà viêt và doc 10 lài thê danh du, mà lài thé thü
nhât là: “Hy sinh tât cà vi Tô quôc Viêt Nam, chien dâu dén giot màu cuòi cùng dê
tiêu diêt bon phät xit Nhât Phàp và bon Viêt gian phàn quôc, làm cho nuóc Viêt
Nam Uà nên mot nuóc dôc lâp và dân chù, ngang hàng vói các nuóc dân chù trên
thè giài”.
Trong 10 lài thê ây, cùng dà nêu rô: Phài kinh Uong dân, giùp dò dân, bà) vê
dân. Lúe dó, dông chi Vô Nguyên Giàp 33 tuôi, côn khi duge phong quân hàm Dai
tuóng, ông dà 37 tuôi.
Mot lân, mot nhà nghiên cùu quân su nuóc ngoài nêu câu hôi:
- Tai sao mot nhà giào day sù, không qua mot truàng lap quân su nào, lai cuçc
trao làm Tông Tu lênh Quân dôi nhân dân Viêt Nam và dà dänh thäng nhièu ke thù
xâm luge?
Dai tuóng Vô Nguyên Giáp dà trâ lài:
- Câu hôi này, xin ông hôi lai Chü tjch Ho Chi Minh!

12

Dây chinh là mot sir lua chon vï dai cûa Chù tich Hô Chi Minh, và lich sir dâ
:hùng minh rang sir lya chon ây là hoàn toàn düng.
Khi thành lâp Dôi vu trang tuyên truyên giài phông quân, Bac noi: Viêc này
giao cho chu Vân phu trâch.
Vè thâng 1/1954, Dai tuàng Vô Nguyên Giâp dên Khuôi Tât - mot bàn nhô
nguui Dao trên nui cao - dê chào Bâc truoc khi ra mât trân Diên Biên Phù. Bâc
dân: “Tông Tu lênh ra mât trân. Tuông quân tai ngoai, trao cho chù quyên quyêt
djnh. Trân này quan trong, phài dânh cho thäng. Châc thàng moi dânh, không châc
thâng không dânh !”.
Voi con mât cùa mot thiên tài, Chù tich Hô Chi Minh dà dât niêm tin vào ông.
Và nhimg loi dan do cùa Bâc bao già cüng dupe ông ghi nhà. Ông luôn luôn cân
dàn quân dôi cùa mînh: “Dùng bao già quên câi gôc cùa minh là tir nhân dân mà ra.
Ô dâu và trong bât cù hoàn cânh nào cüng không duoc phu tâm long trông dpi cùa
nhân dân” .
Dai tuàng Vô Nguyên Giâp noi: Hoc thuyêt quân su Viêt Nam dà dupe phât
triên tir nhùng kinh nghiêm lich sù cùa ông cha, lây nhô thàng Ion, lây yêu thâng
manh,lây it dich nhiêu.
Tiâ lài câu hôi cùa mot nhà bao phuong Tây: “Thua ngài, nhà quân su nào trên
thê gici dâ là thân tupng cùa ông?” Dai tuàng noi: “Do là Trân Hung Dao, Nguyên
Trài. Quang Trung!”
Thâng 11/1995, theo dê nghi cùa phia Mÿ, Dai tuàng Vô Nguyên Giâp dà tiêp
ông Robert McNamara - nguyên Bô truàng Quôc phông duài thài 2 Tông thông
John F.Kennedy và Lyndon B. Johnson.
Trong câu chuyên, Dai tuàng Vô Nguyên Giâp dà noi: Trong cuôn sâch Hôi
tvôrg cùa N gài, cô m ot dieu tôi cho là dung. B ô là Mÿ ctanh V içt N am m à k h ô n g
hiêu gi vê Hch sù, dja lÿ, vân hoa, phong tue tâp quân, vê con nguài Viêt Nam noi
chung và nhùng nguài lânh dao Viêt Nam noi riêng. Chung tôi co mot nên vân hôa
bên vüng, cô mot hoc thuyêt quân su dôc dâo dà dupe thù thâch trong lich sù. Vî
vây mi chùng tôi dâ thâng.”
Ông McNamara dâp:
- Vâng, düng là nhu vây!
Mot nhà sù hoc Viêt Nam dâ viêt: “Cô le trong nhùng nâm day sù à Truàng
Thàig Long, dâ hinh thành nên tu duy quân su cùa ông”.
*
* *
Nim 2001, Dai tuàng Vô Nguyên Giâp 90 tuôi. Ông cho mài 2 nguài khâch tù
Diêi Biên Phù vê Hà Nôi. Do là eu Bac Câm Bông và eu Lô Vân Nhay - 2 nguài
dâ trr.g giüp viêc cho Dai tuàng à Sà Chi huy M uàng Phâng (Diên Biên Phû). Cu
Bôtg vê dên Hà Nôi, vùa buàc vào nhà dà thây Dai tuàng tuai cuài ra don. Câu
13

dâu tiên cüa ông là mot câu tiêng Thâi: “Hoat luon te diêu ti noong càn” (V ê dây là
nhà rôi, dùng khâch sâo nhé!) Thé là eu Bong ôm lây nguôi Dai tu ông già cüa
minh mà khôc!
Moi nguôi kê rang, lên thàm chiên truông Diên Biên Phù lân nào D ai tuông
cüng không ngàn duge nuôc mât. Ông nôi nhîn hàng trâm nhùng bia mô v<5 danh là
ông lai nhô dên hînh ành nhùng nguôi chiên sï tré xông lên trong khôi lùa!
Thâng 9/1973, Chû tich Phidel Castro dà sang thàm Viêt Nam và gâp Dai
tuông Vô Nguyên Giâp. Ông nôi: “Tôi dà doc Hch sù chiên tranh. Tù truôc dên nay
chua tùng cô mot cuôc chiên tranh nào mà mot nuôc nhô, kinh tê lac hâu nhu Viêt
Nam, mà vân dânh thâng Phâp và Mÿ. Do là vô song. Trên thê giôi chua tùng cô.
Trong ljch sù chua tùng thây!”
Và trua ngày 30/4/1975, Tuông Lê Trong Tân - Phô Tu lênh Chiên djeh Hô
Chi Minh bâo tin, cânh quân phia Dông dà tiên vào trung tâm Sài Gèn và 11 giô 30
quân ta dà càm cô chiên thâng trên nôc dinh Dôc Lâp.
Sau khi ra nôt nhùng mênh lênh cuôi cùng dê giài quyêt chiên truông, Dai
tuông Vô Nguyên Giâp dâ rôi Tông hành dinh, läng le di bô ra bô hô. Cô lè, do là
nhùng giây phüt hanh phüc nhât cùa ông - vj tuông cà dôi minh dà gân liên vôi
nhùng gian lao chiên dâu cùa dât nuôc, vôi nhùng hy sinh oanh liêt cùa hàng triêu
chiên sî và nhân dân anh hùng cùa minh.
*
* *
Hôm nay, Dai tuông Vô Nguyên Giâp, Anh Vân kinh mên và thân thiiêt dà tù
biêt chüng ta! Nhùng ngày này, nhân dân cà nuôc huông vê Dai tuông vcW su trân
trong, yêu kinh và niêm tiêc thucmg vô han.
Qclnd. vu

14

Nhffng chien cöng läy lüfng cüa
D a i ti/ofng Vö N g uy e n G iä p
Dai luomg Vö Nguyen Giäp da tu trän väo höi 18h ngäy 4/10/2013. Nguäi Anh
Ca cüa Quän döi nhän dän Viet Nam da ra di nhung ten tuöi vä nhüng chien cöng
hien häch cüa öng vän mäi khäc ghi trong Ijch su häo hüng cüa dän töc.
La Dai tuang däu tien, Töng Tu lenh toi cao cüa Quän döi nhän dän Viet Nam,
Dai tuang Vö Nguyen Giäp lä chi huy chinh trong Chien tranh Dong Duang
(1946-1954) vä chien tranh Viet Nam (1960-1975).
Öng cüng truc tiep vä tham gia chi huy nhieu chien dich quan trong nhu Chien
dich Bien giöi Thu Döng 1950, trän Dien Bien Phü (1954), Chien djch Tet Mäu
Thän (1968), Chien djch Xuän He näm 1972, Chien dich Hö Chi M inh...
Chien dich Bien giöi Thu Döng näm 1950
Dai tuang Vö Nguyen Giäp lä chi huy truöng kiem chinh üy mät trän cüa chien
dich näy. Öng da länh dao 29.500 binh sl dänh bai 10 tieu doän Äu Phi, 1 tieu doän
vä 9 dai doi linh Viet cüa Phäp, phä hüy hoän toän vänh dai dön böt Phäp thuc hien
sau näm 1947 de bao väy Viet Bäc. Chien djch khai thöng bien giöi Viet - Trung
(tu Cao Bäng den Dinh Lap), m a röng dia bän kiem soät len den 4.000 km2 vä 35
van din.
Chien dich Bien Giöi nöi tiep häng loat cäc nö lurc thuc hänh dänh cöng kien
xung quanh Viet Bäc, tu Läo Cai, Yen Bai (dön Phö Lu) cho den Lang San, Quäng
Ninh (cäc dön An Chäu, Phö Räng...). Sau chien dich näy, quän Viet Nam hoän
toän ihoät khöi the bao väy, thänh lap nhöm ca döng göm cäc dai doän manh, m a
nhiöu cuöc liSn cöng lan xa can cü Vißt Bäc, giänh quyön chü döng tü lay quän
Phäp.
Eäy lä chien dich däu tien mä Quän döi nhän dän Viet Nam chü döng tän cöng,
läm tiay döi cuc dien chien truöng: bät däu giänh quyen chü döng chien luge tren
chien truöng chinh Bäc Bö. Quän Phäp thät bai lan cä ve quän su vä chinh tri, bi
däy hi väo the phöng ngu bi döng. Chien dich näy cö y nghia bän le quan trong, lä
buöcngoät cüa euge khäng chien chöng Phäp.
Chien dich Dien Bien Phü 1954 lüng läy näm chäu, chän döng dia cäu
Eäy cüng lä chien dich dua ten tuöi cüa Dai tuöng Vö Nguyen Giäp nöi tieng
khäp läm chäu, dänh däu su thänh cöng cüa nghe thuät chien tranh du kich do öng
äp ding. Öng cüng chuyen phuang än täc chien tir “Dänh nhanh, thäng nhanh”
sang 'Cham mä chäc” vä da thänh cöng.
Siu 56 ngäy dem chien däu cuc ky anh düng, chien dich lieh sü Dien Bien Phü
dä tom thäng. Ta tieu diet vä bät söng 16.200 ten dich, bän rai vä phä hüy 62 mäy
bay, tiu toän bö vü khi, kho xäng, dan duge, quän trang quän dung. Tuang De Castries
15

và toàn bô tham miru tâp doàn eu diêm cüa dich bj bat sông. Gân 1 van quâni dich
nhày ra khôi hâm xin hàng. Dêm dô ta tân công bât sông toàn bô quân dich à phân
khu Nam.
Chiên thâng Diên Biên Phü kêt thüc thâng loi 9 nâm khâng chiên chông Phap
xâm luçc. “Dâ duçc ghi vào ljch sù nhu mot Bach Bäng, Chi Läng, Dông Da ô thê
kÿ XX và di vào lich sù thê giôi nhu mot chiên công chôi loi, dot phâ thành tri cüa
hç thông nô dich thuôc dja cùa chù nghïa dê quôc” (cô Tông Bi thu Lê Duân).
Chiên dich Hô C hi Minh
Chiên djeh Hô Chi Minh, là chiên dich cuôi cùng cüa Quân dôi nhân dâm Viêt
Nam trong Cuôc tông tân công và nôi dây mùa Xuân nâm 1975 và cüng là chiên
dich cuôi cùng cüa cuôc Chiên tranh Viêt Nam. Chiên thâng này dà châm dût hoàn
toàn su chia cât hai miên Nam - Bac Viêt Nam sau 21 nâm, dira dên viêc thông
nhât xà hôi, chê dô chinh tri, dân eu và toàn ven lành thô cüa Viêt Nam trên dât
liên, vùng lành hài, vùng trài và mot sô hâi dào.
Trong chiên dich Hô Chi Minh, Dai tuông Vô Nguyên Giâp trong vai trô chi
huy dà lira chon phuong châm trânh chô manh, dânh chô yêu dê tâc chiên. Thay vi
dânh thâng vào “bô nào” cüa dich à Sài Gon, quân ta chon Buôn Mê Thuôt làm
mue tiêu chü yêu cüa chiên dich. Muu kê chiên luge cüa ông là bày ra mot hinh thê
giàn trân chiên luge - bày binh bô trân nhâm ghîm dich ô hai dâu Nam Bâc chiên
tuyên là Sài Gon và Huê - Dà Nâng dê tao thê phâ và Tây Nguyên.
Thâng lçi cüa chiên dich Tây Nguyên là thâng Içi cüa muu kê, cüa su dâu muu
dâu tri, cüa tinh thân chiên dâu và dira vào thê trân long dân. T ù chiên thâng Tây
Nguyên dà tao thê cho chiên dich gôi dâu Huê - Dà Nâng duçc m à ra nhanh chông
giành duge nhùng thâng lçi liên tiêp. Ngay khi giài phông Dà Nâng, nâm bât thoi
cor, ngày 29/3/1975 Bô Chinh tri và Quân üy Trung uong hop quyêt dinh giài phông
mièn Nam truôc mùa mua nâm 1975.
Dây là mot quyêt dinh rât sâng suôt, rât triêt dê câch mang theo tu tuông quân
su Hô Chi Minh là: dânh cho Mÿ eût dânh cho nguy nhào. Nâm châc thài ca dô,
Dai tuông Tông Tu lênh Vô Nguyên Giâp dà ra lênh cho câc dem vi dang dô vào
chiên truàng: “Thân tôc, thân tôc hem nùa. Tâo bao, tâo bao hem nùa. Tranh thù
tùng già tùng phüt xôc tôi mat trân giài phông miên Nam. Quyêt chiên và toàn
thâng”.
Trithuctre.com. vn

D a i tifâng V ô N g u y ê n G iâ p và
flifcfng H ô Chi Min h huyên thoai
Trong tâm khàm bô dôi Truàng Son, hinh ành con duàng Hô Chi Minh và hinh
ành Vi Tông Tu lênh dêu trâ thành huyên thoai.
16

Trong kháng chiên chông Mÿ cùu nuôc, nhân dinh phài cô mot con duàng dê
hành quân, vân chuyên khi tài cho chiên truàng miên Nam, Bai tuông Vô Nguyên
Giàp dà ;hü truang m à duàng Hô Chi Minh trên bô doc theo dày Truàng San.
Ngày 19/5/1959 con duàng ây bât dâu duac m à ra và trong tâm khàm cûa bô dôi
T ruàng San, hinh ành con duàng, hînh ành Vi Tông Tu lênh gân liên vài nhau và
dêu trà thành huyên thoai.
Trong quà trinh chi viên cho cách mang miên Nam, lúe dâu chúng ta mô duàng
Truàng San dê di bô, gùi, thô vü khi, dan duçc. Hînh thùc này trânh duac su truy
tîm cùa Cich, bôi ta cô thê giù bi mât duac, nhung khà nâng chi viên rât it. Trong
khi do, Mÿ dua hàng chuc van quân vào, buôc chúng ta không thê tiêp tê nhô giot
mà phài :âng cuàng. Bai tuông Vô Nguyên Giàp dà quyêt dinh “phài ca giài hôa
chi viên cho cách mang miên Nam”.
Bai ta Hoàng Minh Phuang, nguyên tra lÿ cûa Bai tuông Vô Nguyên Giàp kê
lai: “Khi chiên tranh miên Nam ngày càng phàt triên, phài mô duàng ô tô nhung
vân chuyên bàng duàng ô tô trong diêu kiên dich tàng cuàng không quân dành phà,
nhùng chuyên di bi thât bai nâng nê. Lûc dô lai gùi, thô. Bai tuông Vô Nguyên
Giàp khi dô là nguôi quyêt khâc phuc khô khàn, mô duàng Truàng San dê vân
chuyên ca giài nên n h à dô duàng Hô Chi Minh trô thành rông râi, cô nhùng doan
di trong rùng goi là duàng ông, djeh và mày bay không phàt hiên duac”.
Các chiên sï Truàng San dêu biêt: Bai tuông dâc biêt quan tâm dên chiên
truàng Truàng San. Bô dôi Truàng San duac su chi dao truc tiêp, thuàng xuyên,
liên tue cùa Tông T u lênh Vô Nguyên Giàp. Trong chiên tranh, nam nào dên dip
tông kêt cùa bô dôi Truàng San, Bai tuông cüng vào du, biêu duang nhùng thành
tich, nhùng sáng tao cùa bô dôi Truàng San dông thài chi ra nhùng vân dê côn ton
tai dê tiêp tue khâc phuc.
T h an g 1/1971, hô dôi T rirà n g Srm tông kêt 11 nam ngay trên tu y ên Trircmg
San. Trên duàng vào du hôi nghi, Bai tuông dà dên trong diêm ATP. trên duàng
20 dông viên bô dôi, thanh niên xung phong.

Bai ta Binh Công Ty khi dô là chiên sï cùa Trung doàn 33 Công binh cùng cô
mât tai trong diêm ATP. B uac gàp Bai tuông, ông Ty cüng nhu anh em chiên sï
khâc dêu xùc dông, tu hào, quyêt tâm chiên dâu: “Tât cà cán bô chiên sï dêu phân
khôi don Bai tuông và Bai tuông bât tay chûc công binh tiêp tue khâc phuc duàng
cho nhanh dê sôm chi viên cho miên Nam. Bai tuông cüng rât sâu sát, hôi tùng anh
em vân dê an uông ra sao, vân dê truc thê nào. Vôi tât câ tâm long nhu vây, dôi vài
cán bô Truàng San nôi chung và Trung doàn 33 Công binh nôi riêng dêu nhô vê
mot vj Tuông gân bô vôi dân, vôi bô dôi”.
Tù dô, duàng Hô Chi Minh trong chiên truàng Truàng San trô thành mot hê
thông gôm 5 truc duàng doc, 21 truc duàng ngang vôi tông chiêu dài 20.000 km
duàng bô, 500 km duàng sông, 5.000 km duàng gùi thô, 1.400 km duàng ong xàng
dâu... Bjch dà không thê ngân chàn duac tuyên chi viên Truàng San cho cách

17

mang miên Nam. Quân ta chäng nhùng chà dugc hàng triêu tân vu khi dan dupe,
luang thuc tiêp tê cho chiên truàng mà con c a dông hàng ngàn quân doàn c!hù lue
theo mênh lênh cûa Dai tuàng Vô Nguyên Giâp: “Thân tôc, thân tôc, tâo bao, bàl
ngà, châc thâng” trong chiên dich Hô Chi Minh lich sù.
Thiêu tuong Phan Khâc Hy, nguyên Phö Tu lênh Bô Tu lênh Truàng Son nhd
lai: “Dai tuông dê ra khâu hiêu dânh dich mà di, m à duàng m à tiên chù không di
chui rue nùa. Phâi sù dung lue luçng quân su - dânh dich dông thöi sù dung lue
luçng công binh, thanh niên xung phong m à duàng: duàng vông, duàng trânh,
duàng doc, duàng ngang tao nên hê thông duàng Truàng Son mà ké djeh goi là
trân dô bât quâi xuyên rùng râm. N hà phuong châm chi dao dô mà Bô dôi Truàng
San thuc hiên câc chiên dich hiêp dông binh chüng dê bâo vê cho tuyên vân tài
chiên luac và hê thông duàng xâ dugc m à rông”.
Trong 16 nàm khâng chiên chông Mÿ cùu nuàc, Duàng Truàng San - Duàng
Hô Chi Minh là con duàng huyêt mach, con duàng huyên thoai cûa cà nuàc. Nam
2009, kÿ niêm 50 nàm m à duàng Truàng San, Dai tuàng Vô Nguyên Giâp
nôi: “Duàng Truàng San chiên luac là mot kÿ công lich sù, mot con duàng huyên
thoai, mot mât trân tiêu hao, tiêu diêt djeh, göp phân quyêt djnh vào thâng lçi cüa
cuôc khâng chiên chông Mÿ cùu nuàc”.
H irong L ÿ -VOV-TP. HCM

Nhiïng tirông bai trân diftfi tay
D a i tuông V ô N g u y ê n G iâ p
Trong suôt cuôc truàng chinh giành lai dôc lâp cùa dân tôc Viêt Nam à thê kÿ
XX, chü nghïa thuc dân Phâp, dê quôc Mÿ vài dôi quân hiên dai và manh nhât thé
giài dâ phâi gue ngà duôi chân nhùng nguài linh nông dân "chân dép lôp" do Dai
tuàng, Tông Tu lênh Vô Nguyên Giâp chi huy. Nhùng câi tên gân liên vài thât bai
này, dâng nôi, dèu là nhùng vi tuàng giài và dâ cô khâ nhiêu chién công truôc khi
sang Viêt Nam nhu Henri Eugène Navarre, Des Castries, W illiam Westmoreland...
và nhùng dao quân "dugc trang bj dén tân rang".
Tuàng nhà Dai tuàng Vô Nguyên Giâp, trên trang Bâo âiên tù Infonet dâ co
loat bài giài thiêu dén dôc già chân dung cüa mot sô "bai tuàng" khi phài doi dâu
vài "Napoleon dô", Töa soan Nâng luçmg Viêt Nam xin dân lai duài dây.
1. Henri Navarre
Henri Eugène Navarre (31/7/1898-26/9/1983) là mot tuàng quân dôi Phâp tùng
tham gia chiên dâu trong Chiên tranh thé giöi I, Chién tranh thé giài II và là Tông
Chi huy quân dôi Phâp tai chiên truàng Diên Biên Phü.
Henri Navarre sinh truàng trong mot gia dînh nhiêu dài làm Chuàng lÿ quan
tôa và luât su vùng Normandie, Phâp. Khi tham gia quân dôi Phâp Navarre tùng
18

phuc vuo Dpi ky binh Saint Germain so 16, chi huy dpi ky binh Maroc so 3. Trong
The chien lan thur II, Navarre chi huy su doan Constantine a Algeria (Bac Phi). Khi
sang lam Tong Chi huy quan doi vien chinh Phap a Dong Duong, Navarre la tudng
4 sao, T3ng Tham muu truang luc quan khoi Bac Dai Tay Duong (NATO). Bao chi
nuoc ngjai tung ca ngpi Navarre nhu mot danh tuong co the “uon nan lai tinh hinh
Dong D .rang...”
Ngay 07/5/1953, Tuong Henri Navarre dugc cur sang lam Tong Chi huy quan
doi Phap o Dong Duong. Trong luc quan dpi Phap ngay cang lun sau va be tac va
that bai y Tay Bac va Thupng Lao (1952, 1953), khi nhan chuc, vj tuong quan dpi
Phap da tuyen bo day tu tin: “Bay gid chung ta co the nhin thay ro chien thang (d
Viet Nam) giong nhu nhin thay anh sang cuoi duong ham”.
Navarre quyet dinh chon Dien Bien Phu la can cu diem phong ngu chien lupc,
manh nlat Dong Duong khi do, voi y do chan duong tiep te cua Viet Minh di qua
Lao dong thoi thuc hien chien lupc tap trung don luc lupng theo kieu “con nhim”
khien ke thu khi tan cong se bi tieu hao sinh luc va that bai. Navarre tinh toan rang
de chien lai tuyen duong tiep te nay, Tuong Giap se phai tien hanh mot cuoc tan
cong quv mo Ion vao Dien Bien Phu, to chuc chien tranh kieu truyen thong va khi
do quan dpi Phap se co lpi the.
Dai tuong Vo Nguyen Giap, Tong Tu lenh quan doi dong thoi la Chi huy
truong mat tran da lanh dao quan dpi Viet Nam doi dau voi ke hoach Navarre.
Tuong Navarre tu tin nhan djnh rang quan dpi Viet Nam se khong the van
chuyen cac vu khi hang nang vao chien dau voi quan dpi Phap, nhung ong ta khong
ngd, quan dpi giai phong nhan dan Viet Nam da dung sue nguoi de keo phao 150
mm va phao cao xa 37 mm qua nhieu deo cao suoi sau de tien v&o tran dja. Cac
chien si Viet Nam cung dung sue nguoi de dao chien hao, tao thanh “chiec thong
long sietco” quan dpi Phap a Dien Bien Phu.
Khi Navarre nhan ra minh dang bj mac ket, ong ta lien keu goi su giup do. My,
quoc gia vien trp gan 400 trieu USD de Phap thuc hien ke hoach Navarre, de xuat
sir dung mot so vu khi hat nhan chien thuat de chong lai Viet Minh, nhung de xuat
nay khong bao gio dupe thuc su can nhac. My con de xuat khong kich de tieu diet
quan dpi Viet Nam. Tuy nhien, Tong thong My khi do Dwight D. Eisenhower tir
choi can thiep trir phi Anh va cac dong minh khac dong y. Nhung Thu tuong Anh
Churchill cung tir choi can thiep va muon cho dpi ket qua cua cac cuoc thuong
lupng hca binh d Gianevo, Thuy ST.
Voi tran quyet chien chien lupc tieu diet Tap doan cu diem Dien Bien Phu (tu
13/3 den 7/5/1954), ke hoach Navarre bj pha san hoan toan va cuoc khang chien
truimg ky 9 nam chong thuc dan Phap xam lupc cua nhan dan Viet Nam ket thuc
thang lpi.
Theo cac nha phan tich, mot trong nhung ly do khien Navarre that bai 6 Dien
Bien Phu noi rieng va Viet Nam noi chung la do vi tuong nay khong co cac muc
19

tieu chien luge ro rang. Khi do, muc tieu cua Navarre khong phai la tieu diet ke thu
tren chien trucmg ma chi can mot ket qua c6 lgi cho cac cuoc dam phan ngoai giao.
“Theo nhung chi thi ma on...