Bài 15. TỈ LỆ BẢN ĐỒ
(2 tiết – SGK trang 40)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT:
1. Năng lực đặc thù:
– HS nhận biết được tỉ lệ bản đồ; đọc được tỉ lệ bản đồ; biết được một số ứng
dụng của tỉ lệ bản đồ trong thực tế.
– Vận dụng được tỉ lệ bản đồ để giải quyết một số tình huống thực tiễn.
2. Năng lực chung.
- Năng lực tự chủ, tự học: Biết tự giác học tập, làm bài tập và các nhiệm vụ
được giao.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: tham gia tốt trò chơi, vận dụng.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Phát triển năng lực giao tiếp trong hoạt động
nhóm.
3. Phẩm chất.
- Phẩm chất nhân ái: Có ý thức giúp đỡ lẫn nhau trong hoạt động nhóm để
hoàn thành nhiệm vụ.
- Phẩm chất chăm chỉ: Có ý thức tự giác học tập, trả lời câu hỏi; làm tốt các
bài tập.
- Phẩm chất trách nhiệm: Biết giữ trật tự, lắng nghe và học tập nghiêm túc.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- Kế hoạch bài dạy, bài giảng Power point.
- GV: Bản đồ Việt Nam (và một số bản đồ hay lược đồ) dùng cho phần Khởi
động và Cùng học, mục Khám phá, bảng số liệu dùng cho bài Thực hành 1 (nếu
cần).
HS: Bản đồ Việt Nam (giống bản đồ của GV nhưng nhỏ hơn).
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TIẾT 1
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động:
- Mục tiêu: + Tạo không khí vui vẻ, khấn khởi trước giờ học.
+ Kiểm tra kiến thức đã học của học sinh ở bài trước.
- Cách tiến hành:
- GV trình chiếu (hoặc treo) bản đồ – HS quan sát và vấn đáp.
Việt Nam cho HS quan sát và vấn
đáp:
+ Bản đồ Việt Nam.
+ Đây là gì?
+ Không.
+ Thực tế hình ảnh nước ta có bé như

vậy
không?
+ Thực tế hình ảnh nước ta lớn gấp -HS lắng nghe, ghi vở
hình ảnh này bao nhiêu lần?
-GV Giới thiệu bài: Bài học hôm nay
sẽ giúp các em biết được thông tin
này mỗi khi quan sát bất kì một tấm
bản đồ nào - Tỉ lệ bản đồ.
2. Khám phá, hình thành kiến thức mới: Tỉ lệ bản đồ
- Mục tiêu:
- HS nhận biết được tỉ lệ bản đồ; đọc được tỉ lệ bản đồ; biết được một số ứng
dụng của tỉ lệ bản đồ trong thực tế.
- Cách tiến hành:
1. Tỉ lệ bản đồ
– GV treo bản đồ Việt Nam lên cho – HS thảo luận nhóm bốn, quan sát bản
HS quan sát .Gọi vài nhóm HS trình đồ, tìm ghi chú về tỉ lệ trên bản đồ .
bày, khuyến khích các em vừa nói Đọc . Nhận xét cách viết.
vừa chỉ vào các thông tin trên bản đồ.
– GV kết luận (vừa nói, vừa chỉ vào
bản đồ; HS quan sát và lắng nghe).
+ Ở góc phía dưới của bản đồ nước
Việt Nam trong SGK có ghi: “Tỉ lệ 1 :
15 000 000”. Đó là tỉ lệ bản đồ.
+ Tỉ lệ 1 : 15 000 000 cho biết các
khoảng cách thực tế đã được vẽ thu
nhỏ lại 15 000 000 lần. Khi đó, độ dài
1 cm trên bản đồ ứng với độ dài thật
là
15 000 000 cm = 150 km.
+ Tỉ lệ bản đồ có thể viết dưới dạng
một phân số có tử số là 1.
– GV treo (hoặc trình chiếu) thêm
một vài bản đồ cho HS quan sát và
đọc tỉ lệ bản đồ.
2.Bài toán 1
–GV trình chiếu (hoặc treo bảng phụ) –HS đọc đề.
viết đề bài toán cho HS đọc đề.
–HS (nhóm đôi) thảo luận tìm cách làm

GV có thể gợi ý:
–Đổi đơn vị đo từ mét sang xăng-timét.
–Tỉ lệ 1 : 500 nghĩa là khoảng cách
thực tế giảm đi bao nhiêu lần thì được
khoảng cách trong bản đồ?
 Áp dụng: Giảm một số đi một số
lần
 Thực hiện phép tính gì?
–Sửa bài, GV khuyến khích một vài
nhóm HS trình bày cách làm.

–HS làm bài cá nhân rồi chia sẻ với
bạn.
Bài giải
20 m = 2 000 cm
2 000 : 500 = 4
Khoảng cách giữa hai điểm A và B trên
bản đồ là 4 cm.
–HS (nhóm đôi) thảo luận tìm cách
làm.

3.Bài toán 2
–HS làm bài cá nhân rồi chia sẻ với
–GV trình chiếu (hoặc treo bảng phụ) bạn.
viết đề bài toán cho HS đọc đề.
Bài giải
GV có thể gợi ý:
147 × 1 000 000 = 147 000 000
–Tỉ lệ 1 : 1 000 000 nghĩa là khoảng
147 000 000 mm = 147 km
cách thực tế gấp mấy lần khoảng cách
Độ dài thật của quãng đường Thành
trên bản đồ?
phố Hồ Chí Minh  Đồng Tháp là 147
 Áp dụng: Gấp một số lên một số
km.
lần
 Thực hiện phép toán gì?
–Đổi đơn vị đo từ mi-li-mét sang kilô-mét.
–Sửa bài, GV khuyến khích một vài
nhóm HS trình bày cách làm.
- GV nhận xét, tuyên dương.
3. Luyện tập – Thực hành
- Mục tiêu:
- Vận dụng được tỉ lệ bản đồ để giải quyết một số tình huống thực tiễn.
- Cách tiến hành:
Thực hành
Bài 1:
-GV mời HS đọc yêu cầu BT1
–HS đọc yêu cầu BT1
-Với những HS còn hạn chế, GV có -HS (nhóm đôi) đọc các yêu cầu, nhận
thể giúp các em xác định được độ dài biết nhiệm vụ, thảo luận tìm cách làm.
thật, độ dài trên bản đồ, tỉ lệ bản đồ.

–Sửa bài, GV có thể tổ chức cho HS –HS thực hiện cá nhân.
chơi tiếp sức, khuyến khích HS nói
cách làm.
–GV hệ thống các cách làm:
•Độ dài thật = độ dài trên bản đồ × số
lần.
•Độ dài trên bản đồ = độ dài thật
(cùng đơn vị đo) : số lần.
•Tỉ lệ bản đồ = độ dài trên bản đồ : độ
dài thật (cùng đơn vị đo).
Trước khi thực hiện tính toán, phải
đổi đơn vị đo của độ dài thật theo đơn
vị đo của độ dài trên bản đồ.
4. Vận dụng trải nghiệm .
- Mục tiêu:
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung.
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn.
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học.
- Cách tiến hành:
-GV tổng kết tiết học, dặn dò, tuyên -HS lắng nghe
dương
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY:
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
TIẾT 2
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
1. Khởi động:
- Mục tiêu: + Tạo không khí vui vẻ, khấn khởi trước giờ học.
+ Kiểm tra kiến thức đã học của học sinh ở bài trước.
- Cách tiến hành:
- GV cho HS hát múa để tạo không – HS múa hát
khí lớp học vui tươi.
-GV Giới thiệu bài :Tỉ lệ bản đồ- Tiết -HS lắng nghe, ghi vở
2
3. Luyện tập – Thực hành

- Mục tiêu:
- Vận dụng được tỉ lệ bản đồ để giải quyết một số tình huống thực tiễn.
- Cách tiến hành:
Luyện tập
Bài 1:
-GV mời HS đọc yêu cầu BT1
–HS đọc yêu cầu BT1
-GV cho HS thảo luận nhóm đôi
- HS (nhóm đôi) tìm hiểu bài, nhận biết
- Sửa bài: GV khuyến khích nhiều yêu cầu của bài.
nhóm trình bày.
–HS thực hiện cá nhân.
Bài giải
3 × 10 000 000 = 30 000 000
30 000 000 cm = 300 km
Trên thực tế khoảng cách giữa hai
thành phố đó là 300 km..
Bài 2:
–HS đọc yêu cầu BT2
-GV mời HS đọc yêu cầu BT2
–HS xác định bài toán cho biết gì, bài
-GV cho HS thảo luận nhóm đôi
toán
hỏi gì.
–HS thực hiện cá nhân.
Bài giải
354 km = 354 000 000 mm
354 000 000 : 2 000 000 = 177
Trên bản đồ quãng đường từ Hà Tĩnh
đến Hà Nội dài 177 mm.
4. Vận dụng trải nghiệm .
- Mục tiêu:
+ Củng cố những kiến thức đã học trong tiết học để học sinh khắc sâu nội dung.
+ Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn.
+ Tạo không khí vui vẻ, hào hứng, lưu luyến sau khi học sinh bài học.
- Cách tiến hành:
-HS đọc yêu cầu BT3
Bài 3:
- HS nhận biết yêu cầu của bài: Chọn ý
-GV mời HS đọc yêu cầu BT3
trả lời đúng.
–HS tìm hiểu bài rồi thực hiện.
–HS thực hiện cá nhân rồi chia sẻ trong
-GV cho HS thảo luận nhóm đôi
nhóm đôi.
–Khi sửa bài, GV khuyến khích HS
–Khi sửa bài, HS giải thích tại sao chọn

đáp án đó.
a)
A
b) B
Lưu ý: GV giúp các em chọn sai nhận Ví dụ:
ra chỗ sai của mình.
a)20 cm × 10 000 = 200 000 cm
200 000 cm = 2 km
b)15 m = 1 500 cm10 m = 1 000 cm
1500 cm : 500 = 3 cm 1000 cm : 500 =
2 cm
…
nói giải thích cách làm.

Khám phá
–-GV mời HS đọc yêu cầu
- Khi sửa bài, GV khuyến khích HS
giải thích cách làm.

–HS (nhóm đôi) đọc đề bài, nhận biết
được vấn đề cần giải quyết.
–HS thực hiện cá nhân rồi chia sẻ với
bạn.
–Sửa bài, HS (vài nhóm) đọc kết quả,
HS giải thích cách làm.
Ví dụ: Tỉ lệ của bản vẽ là 1 : 100 hay
1
100

Hoạt động thực tế
-GV mời HS đọc yêu cầu
– Khi sửa bài, GV khuyến khích HS
nói cách làm.

Vì

–Chiều cao của ngôi nhà trên bản vẽ là
42 mm (15 + 27 = 42).
–Thực tế: 4 m 20 cm = 4 200 mm
- 42 : 4 200 = 1 : 100
–HS xác định yêu cầu, thực hiện cá
nhân.
–HS giải thích cách làm. Ví dụ:
•Bước 1: Đổi đơn vị đo từ mét sang
xăng-ti-mét.
•Bước 2: Tìm chiều dài nền phòng học
trên bản vẽ.
•Bước 3: Tìm chiều rộng nền phòng
học trên
bản vẽ.
•Bước 4: Vẽ hình chữ nhật.
8 m = 800 cm
6 m = 600 cm
800 : 200 = 4
Chiều dài nền phòng học trên bản vẽ là

4 cm.
600 : 200 = 3
Chiều rộng nền phòng học trên bản vẽ
là 3 cm.
b) Vẽ hình chữ nhật có chiều dài 4 cm
và chiều rộng 3 cm.

IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY:
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................
.................................................................................................................................