Tuần 1 Tiết
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CƠ KHÍ CHẾ TẠO
BÀI 1: KHÁI QUÁT VỀ CƠ KHÍ CHẾ TẠO
I. MỤC TIÊU
1. Mục tiêu
Sau bài học này, HS sẽ:
-

Trình bày được khái niệm, vai trò của cơ khí chế tạo.

-

Nêu được những đặc điểm của cơ khí chế tạo.

-

Mô tả được các bước cơ bản trong quy trình chế tạo cơ khí.

2. Năng lực
Năng lực chung:
-

Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay
theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.

-

Năng lực tự học: Biết lựa chọn các nguồn tài liệu học tập phù hợp.

-

Năng lực giải quyết vấn đề: Xác định được và biết tìm hiểu các thông tin liên quan
đến vấn đề, đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề.

Năng lực công nghệ:
-

Năng lực nhận thức công nghệ: Trình bày được khái niệm, vai trò của ngành cơ
khí chế tạo.

3. Phẩm chất
-

Chăm chỉ có ý thức về nhiệm vụ học tập; ý thức vận dụng kiến thức, kĩ năng vào
thực tiễn.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
-

SHS, SGV, SBT Công nghệ Cơ khí 11.
1

-

Máy tính, máy chiếu.

-

Một số tranh ảnh/video về ngành cơ khí chế tạo trong nông nghiệp, GTVT, y tế,…

2. Đối với học sinh
-

SGK, SBT Công nghệ Cơ khí 11.

-

Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm có liên quan đến nội dung bài học và dụng cụ học tập
theo yêu cầu của GV.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Hoạt động này giúp tạo tâm thế sẵn sàng học tập và gợi mở nhu cầu nhận
thức của HS, kích thích sự tò mò, thích thú và mong muốn tìm hiểu các nội dung tiếp
theo
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS trả lời được câu hỏi.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS quan sát Hình 1.1 SHS và cho biết tên gọi các máy móc có trong hình.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thực hiện nhiệm vụ.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi:
2

+ Hình la: là máy tiện.
+ Hình 1b: là robot.
- GV mời HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung: việc sản xuất cơ khí ở Hình la SHS
khác với Hình 1b SHS ở chỗ Hình lạ là dây chuyền sản xuất tự động, Hình 1b cần có sự
tham gia của con người.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV tóm tắt ý kiến của HS và dẫn dắt vào bài học:
Để tồn tại và phát triển, con người phải lao động để tạo ra của cải vật chất. Lao động là
quá trình con người dùng công cụ lao động tác động vào đối tượng lao động để tạo ra
sản phẩm cần thiết. Các sản phẩm (công cụ, phương tiện, máy, thiết bị,...) mà con người
sử dụng hàng ngày hầu hết là do ngành sản xuất cơ khí làm ra. Ngành cơ khí chế tạo là
gì, vai trò, đặc điểm của cơ khí chế tạo ra sao, các bước trong quy trình chế tạo cơ khí
như thế nào thì bài học ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu, chúng ta sẽ cùng nhau
đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 1: Khái quát về cơ khí chế tạo.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Khái niệm, vai trò của cơ khí chế tạo
a. Mục tiêu: Giúp HS hiểu được khái niệm, vai trò của cơ khí chế tạo.
b. Nội dung: GV cho HS tìm hiểu khái niệm, vai trò của cơ khí chế tạo.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về khái niệm, vai trò của cơ khí chế tạo.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
1. Khái niệm, vai trò của cơ khí

- GV yêu cầu HS quan sát Hình 1.1 SGK và chế tạo
mô tả điều gì đang xảy ra.

- Khái niệm:
+ Là ngành kĩ thuật công nghệ sử
dụng các kiến thức của Toán học,
nguyên lí của Vật lí, các kết quả
3

của khoa học, kĩ thuật vật liệu và
của các khoa học khác.
+ Để nghiên cứu và thực hiện quá
trình thiết kế, chế tạo, vận hành,
- GV yêu cầu HS quan sát hình và trả lời câu bảo dưỡng, sửa chữa các máy
móc, thiết bị, chi tiết phục vụ cho
hỏi:

sản xuất và đời sống của con
người.
- Vai trò của cơ khí chế tạo trong
đời sống và sản xuất gồm:
+ Chế tạo ra các công cụ máy giúp
nâng cao năng suất lao động, thay

+ Tên gọi và ứng dụng của các sản phẩm trong thế cho lao động thủ công.
hình 1.2

+ Chế tạo đồ dùng, dụng cụ giúp

+ Vai trò của các sản phẩm đó trong sản xuất nâng cao chất lượng cuộc sống.
và đời sống.

+ Chế tạo ra các thiết bị, máy và

- GV cho HS xem video (clip) và yêu cầu HS công cụ phục vụ nghiên cứu,
trả lời câu hỏi:

chinh phục thiên nhiên, vũ trụ.

https://www.youtube.com/watch?
v=nUjNYKWEB24
Em hãy nêu vai trò của cơ khí chế tạo trong
sản xuất và đời sống.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc thông tin, thảo luận theo cặp và trả lời
câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
4

luận
- GV mời 1-2 HS mô tả hình 1.1:
Hình cho thấy việc tên một chi tiết máy, thuộc
ngành cơ khí.
- GV mời đại diện HS trình bày kết quả thảo
luận:
● Hình 1.2a: Máy gia công cắt gọt ;
● Hình 1.2b: máy khai thác mỏ;
● Hình I c: máy gặt liên hợp;
● Hình 1.2d: máy chế biến thực phẩm;
● Hình 1.2e: máy phát điện;
● Hình 1.2g: máy dệt.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV giới thiệu cho HS về nghề kĩ sư chế tạo
máy thông qua hộp chức năng Kết nối nghề
nghiệp (SHS tr.8) giúp HS có thể định hướng
và lựa chọn nghề nghiệp thuộc lĩnh vực kĩ
thuật, công nghệ cũng như thấy được xu thế và
triển vọng của những nghề này.
- GV chuyển sang hoạt động mới.
Hoạt động 2: Đặc điểm của cơ khí chế tạo
a. Mục tiêu: Giúp HS nêu được những đặc điểm của cơ khí chế tạo.
b. Nội dung:
- GV hướng dẫn HS quan sát hình, đọc thông tin mục II và trả lời câu hỏi.
- GV rút ra kết luận về đặc điểm của cơ khí chế tạo.
5

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về đặc điểm của cơ khí chế tạo.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
2. Đặc điểm của cơ khí chế tạo

- GV yêu cầu HS quan sát hình 1.3 và trả lời - Đối tượng lao động: các vật liệu cơ
câu hỏi:

khí gồm vật liệu kim loại và hợp
kim; vật liệu phi kim loại và một số
loại vật liệu khác.
- Công cụ lao động: các máy công
cụ như tiện, phay, bào, hàn,... để
thực hiện các phương pháp gia công

Em hãy cho biết các sản phẩm của ngành cơ như tiện, phay, bào, hàn...
khí chế tạo được ứng dụng trong những ngành - Yêu cầu: phải có hồ sơ kĩ thuật
công nghiệp nào?

gồm các bản vẽ kĩ thuật, quy trình

- GV cho HS làm việc theo cặp, liên hệ và vận gia công sản phẩm....
dụng thực tế để trả lời câu hỏi: Sử dụng - Các sản phẩm của ngành cơ khí chế
internet hoặc qua sách, báo.... em hãy kể tên tạo rất phổ biến, có mặt trong tất cả
một số sản phẩm của ngành cơ khí chế tạo các lĩnh vực của đời sống, xã hội
được sử dụng trong nông nghiệp, giao thông cũng như lao động, sản xuất.
- Phần lớn sản phẩm là các chi tiết
vận tải, y tế....
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

máy của các máy móc sản xuất.

- HS đọc thông tin SHS, quan sát hình ảnh,
thảo luận và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận
- GV gọi đại diện một số nhóm trình bày kết
6

quả làm việc:
+ Hình 1.3a: là một cổng sắt;
+ Hình 1.3b: là hình tháp Eiffel ở thủ đô Paris
(thuộc nước Pháp) là các sản phẩm thuộc
ngành xây dựng, kiến trúc.
+ Hình 1.3c: Bồn bể chứa gas;
+ Hình 1.3d: tàu sân bay thuộc ngành tàu
thuỷ; + Hình 1.3e: máy bay thuộc ngành kĩ
thuật hàng không;
+ Hình 1.3g: các chi tiết máy dùng trong cơ
khí
+ Đáp án: máy bừa, máy xay (ngành nông
nghiệp); máy xúc, máy trải nhựa đường (ngành
giao thông vận tải); máy X quang, máy đo nhịp
tim,...

Máy xúc

7

Máy X quang
- Các nhóm khác theo dõi và bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và kết
luận.
- GV chuyển sang hoạt động mới.
Hoạt động 3: Các bước cơ bản trong quy trình chế tạo cơ khí
a. Mục tiêu: Giúp HS mô tả được các bước cơ bản trong quy trình chế tạo cơ khí.
b. Nội dung:
- GV hướng dẫn HS đọc thông tin SHS tr.10 và trả lời câu hỏi.
- GV rút ra kết luận về các bước cơ bản trong quy trình chế tạo cơ khí.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về các bước cơ bản trong quy trình chế tạo cơ
khí.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 3. Các bước cơ bản trong quy
- GV nêu vấn đề: Để tạo thành sản phẩm cơ trình chế tạo cơ khí
khí cần phải trải qua nhiều giai đoạn khác Bước 1. Đọc bản vẽ chi tiết.
8

nhau. Mỗi giai đoạn ứng với một công đoạn, Bước 2. Chế tạo phôi.
một phân xưởng, một bộ phận làm việc, Bước 3. Thực hiện gia công các chi
những công việc chuyên môn khác nhau. tiết máy của sản phẩm.
Tuy nhiên, ta có thể tóm tắt quy trình sản Bước 4. Xử lí và bảo vệ bề mặt kim
xuất cơ khí đều bao gồm năm bước cơ bản.

loại của sản phẩm.

- GV yêu cầu HS làm phần Luyện tập SHS Bước 5. Lắp ráp và kiểm tra chất
tr.10 và thực hiện nhiệm vụ: Em hãy lập quy lượng sản phẩm
trình chế tạo một chiếc kìm nguội dưới dạng
sơ đồ khối.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS lắng nghe, đọc thông tin SHS để thực
hiện nhiệm vụ.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
- GV mời 2-3 HS trình bày sơ đồ khối về
quy trình chế tạo chiếc kìm nguội:
Gợi ý:
Bản vẽ kìm -> Chế tạo phôi kìm bằng cách
rèn dập từ thép -> Gia công (dũa, khoan) để
tạo 2 má kìm -> Nhiệt luyện để tăng độ cứng
và độ bền của 2 má kìm -> Lắp ráp tạo
thành chiếc kìm hoàn chỉnh.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ
sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện
nhiệm vụ học tập
9

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV chuyển sang Hoạt động Luyện tập.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học.
b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ; HS trả lời để luyện tập các kiến thức đã học.
c. Sản phẩm học tập: HS chọn được đáp án đúng cho câu hỏi trắc nghiệm.
d. Tổ chức hoạt động:
Hoạt động 1: Khoanh tròn vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV nêu yêu cầu: Khoanh tròn vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng
Câu 1: Cơ khí chế tạo nghiên cứu và thực hiện những quá trình nào?
A. Thiết kế, chế tạo, vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa các máy, thiết bị, chi tiết phục vụ
cho sản xuất và cho đời sống của con người 
B. Thiết kế, thi công, vận hành, sửa chữa các chi tiết phục vụ cho sản xuất và cho đời
sống của con người 
C. Thiết kế, lắp đặt, sửa chữa, bảo dưỡng các thiết bị, chi tiết phục vụ cho sản xuất và
cho đời sống của con người 
D. Chế tạo, vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa các máy móc phục vụ cho sản xuất và cho
đời sống của con người. 
Câu 2: Cho biết cơ khí chế tạo là ngành kĩ thuật công nghệ sử dụng các kiến thức của bộ
môn nào?
A. Vật lí 
B. Hóa học 
C. Toán học 
D. Công nghệ 
Câu 3: Cho biết cơ khí chế tạo là ngành kĩ thuật công nghệ ứng dụng nguyên lí của bộ
môn nào 
A. Vật lí 
10

B. Hóa học 
C. Toán học 
D. Công nghệ 
Câu 4: Bước đầu tiên trong quy trình chế tạo cơ khí là: 
A. Đọc bản vẽ chi tiết 
B. Chế tạo phôi 
C. Xử lí và bảo vệ bề mặt của sản phẩm 
D. Lắp ráp và kiểm tra chất lượng sản phẩm 
Câu 5: Bước cuối cùng trong quy trình chế tạo cơ khí là: 
A. Đọc bản vẽ chi tiết 
B. Chế tạo phôi 
C. Xử lí và bảo vệ bề mặt của sản phẩm 
D. Lắp ráp và kiểm tra chất lượng sản phẩm 
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng kiến thức đã học và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời:
Câu 1

Câu 2

Câu 3

Câu 4

Câu 5

A

C

A

A

D

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
Hoạt động 2: Trả lời câu hỏi phần Luyện tập SHS
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV nêu yêu cầu: Mô tả quy trình chế tạo một chiếc kìm nguội dưới dạng sơ đồ khối.

11

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS làm việc cá nhân, dựa vào kiến thức đã học để hoàn thành nội dung bảng.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày trước lớp:
● Bước 1: Bản vẽ kìm
● Bước 2: Chế tạo phôi kìm bằng cách rèn dập từ thép
● Bước 3: Gia công để tạo 2 má kìm
● Bước 4: Nhiệt luyện để tăng độ cứng và độ bền của 2 má kìm
● Bước 5: Lắp ráp tạo thành chiếc kìm hoàn chỉnh
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV chuyển sang nội dung mới.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn để hiểu
sâu sắc hơn nội dung bài học.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà, tìm hiểu và kể tên các máy,
thiết bị cơ khí dùng trong sản xuất cơ khó ở địa phương và sử dụng trong sinh hoạt gia
đình.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về tên các máy, thiết bị dùng trong sản xuất cơ
khí ở địa phương và sử dụng trong sinh hoạt gia đình.
d. Tổ chức hoạt động:
12

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm và thực hiện các bài tập sau: Kể tên các máy, thiết bị
dùng trong sản xuất cơ khí ở địa phương và sử dụng trong sinh hoạt gia đình.
- GV gợi ý trả lời câu hỏi:
+ Giới thiệu một cơ sở sản xuất cơ khí ở địa phương.
+ Tên các máy móc, thiết bị là sản phẩm cơ khí được sử dụng trong sinh hoạt gia đình
như xe đạp, xe máy, máy bơm nước, máy giặt, máy rửa bát,...
- GV trình chiếu cho HS xem một số máy, thiết bị dùng trong sản xuất cơ khí ở địa
phương và trong sinh hoạt gia đình:

Máy bơm nước

Nhà máy sản xuất cơ khí

Máy giặt

Máy bừa

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
13

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV yêu cầu HS báo cáo kết quả làm việc vào đầu giờ học sau.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết thúc tiết học.
E. HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
- Ôn lại kiến thức đã học.
- Làm bài tập Bài 1 trong Sách bài tập Công nghệ Cơ khí 11
- Đọc và tìm hiểu trước Bài 2: Ngành nghề trong lĩnh vực cơ khí chế tạo.

14

Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
BÀI 2: NGÀNH NGHỀ TRONG LĨNH VỰC CƠ KHÍ CHẾ TẠO
I. MỤC TIÊU
1. Mục tiêu
Sau bài học này, HS sẽ:
-

Nhận biết được một số ngành nghề phổ biển thuộc lĩnh vực cơ khí chế tạo.

2. Năng lực
Năng lực chung:
-

Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay
theo nhóm; Trao đổi tích cực với giáo viên và các bạn khác trong lớp.

-

Năng lực tự học: Biết lựa chọn các nguồn tài liệu học tập phù hợp.

-

Năng lực giải quyết vấn đề: Xác định được và biết tìm hiểu các thông tin liên quan
đến vấn đề, đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề.

Năng lực công nghệ:
-

Nhận thức công nghệ: Nhận biết được một số ngành nghề phổ biến thuộc lĩnh vực
cơ khí chế tạo.

3. Phẩm chất
-

Chăm chỉ có ý thức về nhiệm vụ học tập; ý thức vận dụng kiến thức, kĩ năng về cơ
khí chế tạo vào thực tiễn

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
-

SHS, SGV, SBT Công nghệ Cơ khí 11

-

Máy tính, máy chiếu.

-

Một số tranh ảnh/video về các ngành nghề trong cơ khí chế tạo.

2. Đối với học sinh
15

-

SGK, SBT Công nghệ Cơ khí 11.

-

Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm có liên quan đến nội dung bài học và dụng cụ học tập
theo yêu cầu của GV.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Hoạt động này giúp tạo tâm thế sẵn sàng học tập và gợi mở nhu cầu nhận
thức của HS, kích thích sự tô mô thích thú và mong muốn tìm hiểu các nội dung tiếp
theo.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS quan sát hình và trả lời câu hỏi:

+ Hãy mô tả và nêu ý nghĩa của công việc trong Hình 2. la và Hình 2.1b.
+ Trong hai công việc đó, em phù hợp với ngành nghề nào hơn?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát hình, thảo luận và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi:
+ Hình 2.la: mô tả công việc thiết kế của một người kĩ sư đang làm việc trong lĩnh vực
cơ khí chế tạo.
16

+ Hình 2.1b: mô tả một người thợ khoan đang làm việc trong một xưởng cơ khí.
- GV mời HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV tóm tắt ý kiến của HS và dẫn dắt vào bài học: Ngành nghề trong lĩnh vực cơ khí
chế tạo rất phổ biến trong xã hội do tính đa dạng của các sản phẩm cơ khí trong sản
xuất và đời sống. Nghề nghiệp trong lĩnh vực cơ khi khá đa dạng, phong phú, gắn với
một số công việc chủ yếu như thiết kế sản phẩm cơ khi gia công cơ khí, lắp ráp sản phẩm
cơ khí bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị cơ khí. Để tìm hiểu rõ hơn về các ngành nghề
trong cơ khí chế tạo, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay –
Bài 2: Ngành nghề trong lĩnh vực cơ khí chế tạo.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Hoạt động tìm hiểu về một số ngành nghề phổ biến thuộc lĩnh vực cơ
khí chế tạo
a. Mục tiêu: Hoạt động này giúp HS nhận biết được một số ngành nghề phổ biến thuộc
lĩnh vực cơ khí chế tạo.
b. Nội dung:
- GV hướng dẫn HS quan sát hình, đọc thông tin SHS tr.11 và trả lời câu hỏi.
- GV rút ra kết luận về khái niệm và tính chất của ngành cơ khí chế tạo.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về khái niệm và tính chất của ngành cơ khí chế
tạo.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

1. Một số ngành nghề phổ biến

- GV yêu cầu HS quan sát hình ảnh và trả lời thuộc lĩnh vực cơ khí chế tạo
câu hỏi: Em hãy quan sát Hình 2.2, nêu tên - Ngành nghề trong lĩnh vực cơ
gọi và mô tả các công việc trong hình.

khí chế tạo rất phổ biến trong xã
hội.
17

- Nghề nghiệp trong lĩnh vực cơ
khí khá đa dạng, phong phú:
+ Thiết kế sản phẩm cơ khí gia
công cơ khí;
- GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về một số
ngành nghề trong lĩnh vực cơ khí chế tạo.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

+ Lắp ráp sản phẩm cơ khí;
+ Bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị
cơ khí.

- HS đọc thông tin, thảo luận theo cặp và trả
lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận
- GV mời đại diện HS trình bày kết quả thảo
luận:
+ Hình 2.2a: mô tả những người làm công
việc bảo dưỡng sửa chữa máy móc thiết bị;
+ Hình 2.2b: mô tả những người làm công
việc thiết kế sản phẩm cơ khí;
+ Hình 2.2c: mô tả những người làm công
việc tiện cơ khí gọi chung là gia công kim
loại.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV chuyển sang nội dung mới.
18

Hoạt động 2: Tìm hiểu về thiết kế sản phẩm cơ khí
a. Mục tiêu: Hoạt động này giúp HS mô tả được các công việc, nêu được yêu cầu, vị trí
việc làm, ngành nghề đào tạo của công việc thiết kế sản phẩm cơ khí.
b. Nội dung:
- GV hướng dẫn HS quan sát hình ảnh và đọc thông tin SHS tr.12 để trả lời câu hỏi.
- GV rút ra kết luận về các công việc, yêu cầu công việc, vị trí việc làm, ngành nghề đào
tạo của công việc thiết kế sản phẩm cơ khí.
c. Sản phẩm học tập: HS ghi được giới thiệu chung, các công việc, yêu cầu công việc,
vị trí việc làm, ngành nghề đào tạo của công việc thiết kế sản phẩm cơ khí.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

2. Tìm hiểu về thiết kế sản phẩm

- GV yêu cầu HS quan sát hình và trả lời câu cơ khí
hỏi:

- Khái niệm: là việc nghiên cứu,
ứng dụng các kiến thức về toán
học, khoa học và kĩ thuật vào việc
chọn vật liệu, thiết kế tính toán
kích thước và các thông số của
các chi tiết máy để đảm bảo yêu
cầu kinh tế – kĩ thuật đặt ra.

Em hãy cho biết người ở trong hình làm công - Yêu cầu về người thực hiện:
việc gì trong lĩnh vực cơ khí chế tạo? Mô tả + Phải lập kế hoạch thiết kế theo
về công việc này.

đúng tiến độ yêu cầu; có thể sử

- GV chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu các dụng phần mềm 3D Solidworks,
nhóm đọc thông tin SHS và thực hiện nhiệm Microsoft Powerpoint, AutoCAD,
vụ:

.... để lên phương án, thiết kế 3D

+ Nhóm 1: Em hãy nêu những công việc chủ chi tiết cũng như hoàn thiện các
yếu mà một người thiết kế sản phẩm cơ khí sẽ bản vẽ gia công bằng các phần
19

phải làm.

mềm 2D.

+ Nhóm 2: Em có biết yêu cầu về kiến thức, + Có kiến thức chuyên môn sâu
kĩ năng, thái độ của người làm công việc thiết về quy trình sản xuất cơ khí, lắp
kế sản phẩm cơ khí là gì?

ghép các chi tiết; biết sử dụng các

+ Nhóm 3: Em hãy nêu vị trí công việc của phần mềm phục vụ thiết kế, mô
người làm công việc thiết kế sản phẩm cơ phỏng, có óc sáng tạo, tư duy
khí?

nhanh nhạy....

+ Nhóm 4: Theo em để có thể làm công việc + Là kĩ sư kĩ thuật cơ khí, kĩ sư cơ
thiết kế sản phẩm cơ khí thì người lao động điện tử và thường làm việc ở các
cần được đào tạo các chuyên ngành đào tạo phòng kĩ thuật của các nhà máy cơ
nào?

khí, trung tâm nghiên cứu phát

- GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về các triển của các doanh nghiệp cơ khí,
công việc, yêu cầu công việc, vị trí việc làm, cơ sở sản xuất các sản phẩm về cơ
ngành nghề đào tạo của công việc thiết kế sản khí.
phẩm cơ khí.

+ Được đào tạo chuyên ngành

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

như: công nghệ kĩ thuật cơ khí,

- HS đọc thông tin SHS, quan sát hình ảnh, công nghệ chế tạo máy, công nghệ
thảo luận và trả lời câu hỏi.

kĩ thuật cơ điện tử, công nghệ kĩ

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thuật nhiệt, nhóm ngành kĩ thuật
thiết.

cơ khí và cơ kĩ thuật.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận
- GV mời 1-2 HS trả lời câu hỏi:
Trong hình là người làm công việc thiết kế
sản phẩm cơ khí chế tạo.
- GV tiếp tục mời đại diện các nhóm trình bày
câu trả lời.
- Các nhóm khác theo dõi và bổ sung.
20

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm
vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và
kết luận.
- GV chuyển sang hoạt động mới.
Hoạt động 3: Tìm hiểu về gia công cơ khí
a. Mục tiêu: Hoạt động này giúp HS mô tả được các công việc, nêu được yêu cầu, vị trí
việc làm, ngành nghề đào tạo của công việc gia công cơ khí.
b. Nội dung:
- GV hướng dẫn HS quan sát hình ảnh, đọc thông tin SHS tr.12-13 và trả lời câu hỏi.
- GV rút ra kết luận về các công việc, yêu cầu công việc, vị trí việc làm, ngành nghề đào
tạo của công việc gia công cơ khí.
c. Sản phẩm học tập: HS ghi được giới thiệu chung, các công việc, yêu cầu công việc,
vị trí việc làm, ngành nghề đào tạo của công việc gia công cơ khí.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 3. Tìm hiểu về gia công cơ khí
- GV yêu cầu HS quan sát hình 2.4 SHS và - Khái niệm: là quá trình chế tạo ra
trả lời câu hỏi:

sản phẩm cơ khí. Đó là việc sử
dụng các máy, công cụ, công nghệ
và áp dụng các nguyên lí vật lí để
tạo ra các thành phẩm từ vật liệu
ban đầu.
- Yêu cầu về người thực hiện:

Em hãy cho biết người trong hình làm công + Thiết lập chế độ làm việc và vận
việc gì trong lĩnh vực cơ khí chế tạo.

hành các máy để chế tạo ra sản

- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm ở phẩm cơ khí theo đúng yêu cầu kỹ
Hoạt động 2 và thực hiện nhiệm vụ:

thuật, đạt năng suất và an toàn vận
21

+ Nhóm 1: Em hãy nêu lên những công việc hành và giám sát máy công cụ
chủ yếu mà một người làm công việc gia thông dụng và các máy công cụ
công cơ khí sẽ phải làm.

điều khiển số CNC.

+ Nhóm 2: Em có biết yêu cầu về kiến thức, + Có kiến thức và kinh nghiệm
kĩ năng, thái độ của người làm công việc gia trong sử dụng các máy công cụ;
công cơ khí là gì?

vận hành và điều chỉnh máy công

+ Nhóm 3: Em hãy nêu những hiểu biết ban cụ điều khiển số CNC.
đầu về vị trí công việc của người làm gia + Chọn đúng và sử dụng thành thạo
công cơ khí?

các loại dụng cụ cắt, dụng cụ đo

+ Nhóm 4: Theo em để có thể làm công việc kiểm, đồ gá và các trang bị công
gia công cơ khí thì người lao động cần được nghệ;
đào tạo các chuyên ngành nào?

+ Tổ chức, điều hành và thực hiện

- GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về các gia công sản xuất trên các loại máy
công việc, yêu cầu công việc, vị trí việc làm, công cụ thông dụng và trên các
ngành nghề đào tạo của công việc gia công máy công cụ điều khiển số CNC,...
cơ khí.

+ Có sức khoẻ tốt, tính cẩn thận, tỉ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

mỉ, bình tĩnh, phản ứng nhanh

- HS đọc thông tin SHS, quan sát hình ảnh, nhạy, sáng tạo và hợp tác với đồng
thảo luận và trả lời câu hỏi.

nghiệp; tuân thủ tuyệt đối quy tắc

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần an toàn lao động.
thiết.

- Các nghề thực hiện nhóm công

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và việc này:
thảo luận

Gồm thợ cắt gọt kim loại, thợ hàn,

- GV mời 1-2 HS trả lời câu hỏi: Trong hình thợ rèn dập.... hoặc các nghề thợ
là một người làm công việc tiện cơ khí, được phù hợp và thường làm việc ở các
gọi chung là gia công cơ khí.

phân xưởng sản xuất của các nhà

- GV mời đại diện các nhóm trình bày câu máy sản xuất phụ tùng ô tô, xe
trả lời.

máy, đóng tàu,...
22

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ
sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV chuyển sang hoạt động mới.
Hoạt động 4: Lắp ráp sản phẩm cơ khí
a. Mục tiêu: Hoạt động này giúp HS mô tả được các công việc, nêu được yêu cầu, vị trí
việc làm, ngành nghề đào tạo của công việc lắp ráp sản phẩm cơ khí.
b. Nội dung:
- GV hướng dẫn HS đọc thông tin và quan sát hình SHS tr.13-14 và trả lời câu hỏi.
- GV rút ra kết luận về các công việc, yêu cầu công việc, vị trí việc làm, ngành nghề đào
tạo của công việc lắp ráp sản phẩm cơ khí.
c. Sản phẩm học tập: HS ghi được giới thiệu chung, các công việc, yêu cầu công việc,
vị trí việc làm, ngành nghề đào tạo của công việc lắp ráp sản phẩm cơ khí.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 4. Lắp ráp sản phẩm cơ khí
- GV yêu cầu HS quan sát Hình 2.5 SHS và - Khái niệm:
trả lời câu hỏi:

+ Là tổ hợp của nhiều chi tiết.
+ Quá trình gia công cơ khí là giai
đoạn chủ yếu của quá trình sản xuất
nhằm chế tạo được các chi tiết đáp
ứng các yêu cầu kĩ thuật để ra.
+ Lắp ráp là giai đoạn cuối cùng
của quá trình sản xuất nhằm tổ hợp

Em hãy cho biết người ở trong hình làm

các chi tiết thành thiết bị hoặc sản
phẩm hoàn chỉnh.
23

công việc gì trong lĩnh vực cơ khí chế tạo.

- Yêu cầu về người thực hiện:

- GV chia lớp thành 4 nhóm và yêu cầu các + Phải căn cứ vào bản vẽ lắp sản
nhóm đọc thông tin SHS tr.13-14 để thực phẩm để thiết kế quy trình công
hiện nhiệm vụ:

nghệ lập hợp lí và tìm ra các biện

+ Nhóm 1: Em hãy nêu lên những công việc pháp kĩ thuật để lắp ráp nhằm đảm
chủ yếu mà một người làm công việc lắp ráp bảo các yêu cầu.
sản phẩm cơ khí sẽ phải làm.

+ Kiến thức chuyên môn về quy

+ Nhóm 2: Yêu cầu về kiến thức, kĩ năng, trình sản xuất cơ khí, truyền động,
thái độ đối với người làm công việc lắp ráp lắp ghép các chi tiết; hiểu biết kĩ
sản phẩm cơ khí là gì?

thuật gia công cơ khí.

+ Nhóm 3: Em hãy cho biết vị trí công việc + Có sức khoẻ, có trình độ phù hợp,
của người làm công việc lắp ráp sản phẩm kĩ năng nghề nghiệp thành thạo và
cơ khí?

tuân thủ tuyệt đối các quy tắc an

+ Nhóm 4: Theo em, để có thể làm công toàn lao động.
việc lắp ráp sản phẩm cơ khí thì người lao - Các nghề thực hiện nhóm công
động cần được đào tạo các chuyên ngành việc này gồm: kĩ sư, kĩ thuật viên kĩ
đào tạo nào?

thuật cơ khí, kĩ thuật viên máy,

- GV hướng dẫn HS rút ra kết luận về các công cụ.... và thường làm việc ở
công việc, yêu cầu công việc, vị trí việc làm, các phân xưởng lắp ráp sản phẩm
ngành nghề đào tạo của công việc lắp ráp của các nhà máy cơ khí, nhà máy
sản phẩm cơ khí.

chế tạo ô tô, xe máy....

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc thông tin SHS, quan sát hình ảnh,
thảo luận và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và
thảo luận
24

- GV mời 1-2 HS trả lời câu hỏi:
Trong hình là một người làm công việc lắp
ráp sản phẩm cơ khí.
- GV rút ra kết luận về các công việc, yêu
cầu công việc, vị trí việc làm, ngành nghề
đào tạo của công việc lắp ráp sản phẩm cơ
khí.
- GV mời đại diện các nhóm trình bày câu
trả lời.
- Các nhóm khác theo dõi và bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện
nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và
kết luận.
- GV chuyển sang hoạt động mới.
Hoạt động 5: Bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị cơ khí
a. Mục tiêu: Hoạt động này giúp HS mô tả được các công việc, nêu được yêu cầu, vị trí
việc làm, ngành nghề đào tạo của công việc bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị cơ khí
b. Nội dung:
- GV hướng dẫn HS đọc thông tin và quan sát hình ảnh SHS tr.14-15 để hoàn thành
nhiệm vụ.
- GV rút ra kết luận về các công việc, nêu được yêu cầu, vị trí việc làm, ngành nghề đào
tạo của công việc bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị cơ khí.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về các công việc, nêu được yêu cầu, vị trí việc
làm, ngành nghề đào tạo của công việc bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị cơ khí.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 5. Bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị cơ
25

- GV yêu cầu HS quan sát Hình 2.6 SHS khí
tr.15 và cho biết người ở trong hình làm - Khái niệm:
công việc gì trong lĩnh vực cơ khí chế tạo?

+ Là các công việc chăm sóc, kiểm
tra, chẩn đoán trạng thái kĩ thuật,
theo dõi thường xuyên, ngăn ngừa
hỏng hóc, xử lí sự cố, sửa chữa các
sai hỏng.
+ Nhằm duy trì sự hoạt động ổn
định, đảm bảo độ tin cậy, an toàn và

- GV yêu cầu giữ nguyên nhóm ở Hoạt động
4 và thực hiện nhiệm vụ:
+ Nhóm 1: Em hãy cho biết những công
việc chủ yếu mà một người làm công việc
bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị cơ khí sẽ phải
làm.
+ Nhóm 2: Em hãy nêu yêu cầu về kiến
thức, kĩ năng, thái độ của người làm công
việc bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị cơ khí là
gì?
+ Nhóm 3: Em hãy cho biết vị trí công việc
của người làm công việc bảo dưỡng, sửa
chữa thiết bị cơ khí?
+ Nhóm 4: Theo em, để làm công việc bảo
dưỡng, sửa chữa thiết bị cơ khí thì người lao
động cần được đào tạo qua các c...