ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA HỌC KÌ I MÔN NGỮ VĂN 7
Năm học: 2021 - 2022

A. Phần Văn bản
*Hệ thống hóa kiến thức đã học
1. Văn bản nhật dụng

TT
Tên văn bản
Tác giả
Nội dung chính
Nghệ thuật
Ý nghĩa

1
Cổng trường mở ra (Báo yêu trẻ, số 166, năm 2000)
Lí lan
- Những tình cảm dịu ngọt của người mẹ dành cho con.
- Tâm trạng của mẹ trong đêm không ngủ được.
- Lựa chọn hình thức tự bạch như những dòng nhật kí.
- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm.
- Tấm lòng, tình cảm của người mẹ dành cho con.
- Vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi người.

2
Mẹ tôi (Trong Những tấm lòng cao cả - 1886)
E.A-mi- xi
- Hoàn cảnh bố viết thư.
- Câu chuyện trong bức thư khiến En- ri –cô xúc động.
- Sáng tạo hoàn cảnh xảy ra câu chuyện.
- Lồng trong chuyện một bức thư.
- Biểu cảm trực tiếp.
- Người mẹ có vai trò vô cùng quan trọng trong gia đình.
- Tình thương yêu kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất của mỗi con người.

3
Cuộc chia tay của những con búp bê. (1992)

Khánh Hoài.

- Cuộc chia tay vô cùng đau đớn và xúc động.
- Tình cảm gắn bó của hai anh em.
- Xây dựng tình huống tâm lí.
- Lựa chọn ngôi kể I làm cho câu chuyện thêm chân thực, lời kể tự nhiên theo trình tự sự việc.
- Câu chuyện làm cha mẹ phải suy nghĩ.
- Trẻ em cần được sống trong mái ấm gia đình.
- Mỗi người phải biết giữ gìn hạnh phúc gia đình.


2. Ca dao, dân ca

Khái niệm ca dao
Nội dung chính của ca dao
Nghệ thuật
Một số bài ca dao minh họa

Ca dao dân ca là tên gọi chung các thể trữ tình dân gian kết hợp lời và nhạc để diễn tả đời sống nội tâm của con người (ca dao là lời thơ dân ca)
Những câu hát về tình cảm gia đình
Ngôn ngữ giàu hình ảnh, sử dụng các biện pháp tu từ …
 “Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!”


Tình yêu quê hương đất nước, con người




Những câu hát về than thân.




Những câu hát về châm biếm




3. Văn bản trung đại và hiện đại
* Thơ trung đại
Văn bản
Tác giả
Thể thơ
Nội dung chính
Nghệ thuật
Ý nghĩa

Sông núi nước Nam
(1077)
Lí Thường Kiệt
Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
- Lời khẳng định về chủ quyền lãnh thổ của đất nước.
- Ý chí quyết tâm bảo vệ Tổ quốc, độc lập DT
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, ngắn gọn, súc tích.
- Giọng thơ dõng dạc, hùng hồn, đanh thép.
- Thể hiện niềm tin vào sức mạnh chính nghĩa.
- Được xem là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta.

Phò giá về kinh (1285)
Trần Quang Khải
Ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật
- Hào khí chiến thắng của dân tộc ta thời Trần.
- Khát vọng xây dựng nên thái bình thịnh trị muôn đời.
- Thể thơ ngũ ngôn cô đọng, hàm súc.
- Nhịp thơ phù hợp.
- Giọng sảng khoái, hân hoan, tự hào.
- Hào khí chiến thắng.
- Khát vọng một đất nước thái bình, thịnh trị của dân tộc ta ở đời Trần.

Bánh trôi nước
Hồ Xuân Hương
Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
- Tả bánh trôi nước
- Vẻ đẹp, phẩm chất tr của người phụ nữ xưa.
- Cảm thông, xót xa cho thân phận người phụ nữ.

-Sử dụng ngôn ngữ bình dị, gần gũi
-Vận dụng thành ngữ.
- Xây dựng hình ảnh nhiều tầng nghĩa.
- Cảm hứng nhân đạo: Ca ngợi vẻ đẹp, phẩm chất và Cảm thông đối với thân phận của người phụ nữ.

Qua Đèo Ngang
Bà Huyện Thanh Quan
Thất ngôn bát cú Đường luật
- Cảnh Đèo Ngang đẹp nhưng hoang sơ vắng lặng …
- Tâm trạng hoài cổ, nhớ nước, thương nhà, buồn, cô đơn của T/giả
- Bút pháp tả cảnh ngụ tình.
- Sáng tạo trong việc dùng từ láy.
- Sử dụng NT đối hiệu quả.
- Tâm trạng cô đơn