1.

Bài thơ Viếng lăng Bác được viết theo thể thơ nào? Em có nhận xét gì về cách sử
dụng ngôn ngữ trong bài thơ ?

Trả lời: Bài thơ Viếng lăng Bác được viết theo thể thơ 8 chữ.=> Đó là sự sáng tạo rất linh
hoạt của nhà thơ nhằm diễn tả tình cảm xúc động thành kính và tự hào pha lẫn nỗi đau xót  của
tác giả từ miền Nam ra viếng lăng Bác cũng như cảm nhận riêng của nhà thơ khi vào lăng
viếng Bác. Ngôn ngữ thơ bình...
2.

Cảm xúc bao trùm trong bài thơ Viếng lăng bác là gì? Mạch cảm xúc ấy được tác
giả triển khai theo trình tự nào?

Trả lời: + Cảm xúc bao trùm trong bài thơ Viếng lăng bác là niềm xúc động, thiêng liêng,
thành kính, lòng biết ơn và tự hào pha lẫn nỗi đau xót.+ Mạch cảm xúc diễn ra theo trình tự
cuộc vào lăng viếng Bác ( Trước khi vào lăng viếng Bác, khi vào trong lăng, trước khi ra về).
3.

Dựa vào mạch cảm xúc ấy em hãy nêu bố cục của bài thơ?

Trả lời: Bố cục: + Phần 1: Khổ thơ 1&2: Cảm xúc của tác giả trước khi vào lăng viếng Bác.+
Phần 2: Khổ thơ 3: Cảm xúc của tác giả khi  vào viếng lăng Bác.+ Phần 3: Khổ thơ 4: Cảm
xúc của tác giả trước khi rời lăng.
4.

Câu thơ thứ nhất có chức năng như một lời thông báo, ngoài chức năng đó nó còn
thể hiện tâm trạng nào của nhà thơ?

Trả lời: Câu thơ ngắn gọn, vừa như một lời thông báo việc người con Miền Nam ra viếng
lăng Bác đồng thời thể hiện tâm trạng vô cùng xúc động của một người con lần đầu tiên được
nhìn thấy Bác.
5.

Em có nhận xét gì về cách xưng hô của tác giả trong câu thơ thứ nhất ? Qua đó thể
hiện tình cảm của tác giả đối với Bác như thế nào?

Trả lời: Cách xưng hô trong câu thơ thứ nhất: gọi Bác, xưng con=>  Cách xưng hô giản dị,
mộc mạc mà chứa chan bao tình cảm gần gũi, thân thương mà kính trọng, mang đậm phong
cách miền Nam qua đó thể hiện tình cảm của tác giả đối với Bác thật tha thiết, thành kính
thiêng liêng, là tiếng nói...
6.

Tại sao nhan đề bài thơ tác giả dùng từ viếng mà ngay câu mở đầu lại dùng từ
thăm?

Trả lời: Ở nhan đề bài thơ tác giả dùng từ "viếng" mà ngay câu mở đầu lại dùng từ "thăm" vì:
+ Viếng: trang trọng, khẳng định sự thật Bác đã mất.+ Thăm: đến gặp gỡ, trò chuyện, hỏi han
để biết được tình hình, tỏ sự quan tâm->  nói giảm,  gợi sự gần gũi, thân mật => Bác chưa ra
đi, Bác vẫn...
7.

Đến thăm lăng Bác, hình ảnh nào gây ấn tượng đầu tiên với tác giả ? Cách sử dụng
từ ngữ, biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng ở đây?

Trả lời: Đến thăm lăng Bác, hình ảnh gây ấn tượng đầu tiên với tác giả là hàng tre bát ngát,
xanh xanh, bão táp mưa sa đứng thẳng hàng.Ở đây tác giả đã sử dụng thành ngữ: Bão táp mưa
sa: khẳng định sức sống bền bỉ, kiên cường, mãnh liệt của tre. Trước khó khăn, dông tố cuộc
đời hàng tre vẫn trải dài, tư...
8.

Cảm xúc chung của nhà thơ đã thể hiện như thế nào trong khổ thơ đầu ?

Trả lời: Trong khổ thơ đầu cảm xúc chung của nhà thơ là chan chứa tình cảm, qua cách xưng
hô, cách tả hàng tre, thể hiện sự xúc động, niềm tự hào về Bác, về dân tộc và đất nước Việt
Nam.
9.

Cảm xúc, suy ngẫm của tác giả về Bác được thể hiện qua những câu thơ nào?

Trả lời: Cảm xúc, suy ngẫm của tác giả về Bác được thể hiện qua những câu thơ: " Ngày
ngày mặt trời đi qua trên lăng. Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ."
10. Ngắm nhìn dòng người vào lăng viếng Bác, tác giả có cảm nhận gì? Hãy chỉ ra sự
đặc sắc của 2 câu đó?
Trả lời: Ngắm nhìn dòng người vào lăng viếng Bác, tác giả  dạt dào cảm xúc tự hào, thành
kính nhớ thương Bác.Nét đặc sắc của 2 câu thơ:+ Câu đầu là hình ảnh tả thực, câu dưới là
hình ảnh sáng tạo, một sự liên tưởng độc đáo và cảm động mỗi người đến viếng Bác là một
bông hoa tạo thành những tràng...
11. Tại sao nhà thơ không viết “79 tuổi” mà lại viết “79 mùa xuân”?
Trả lời: Nhà thơ không viết “79 tuổi” mà lại viết “79 mùa xuân” vì+ Tác giả sử dụng bận
pháp hoán dụ: 79 là số tuổi của Bác+ Mùa xuân bất tử, còn mãi -> Bác cũng như mùa xuân
trường tồn cùng thiên nhiên đất nước.
12. Em có nhận xét gì về nhịp điệu trong khổ thơ thứ 2? Qua đó tác giả muốn khẳng
định nội dung nào ?
Trả lời: Nhịp điệu trong khổ thơ thứ 2 chậm rãi như mô phỏng nhịp điệu trang nghiêm tiến
dần từng bước của đoàn người đi vào lăng viếng Bác. Nhịp điệu thơ thể hiện được sự xúc
động, niềm tiếc thương của nhà thơ nói riêng và nhân dân nói chung đối với Bác.
13. Hình ảnh Bác Hồ trong lăng được tác giả cảm nhận qua những hình ảnh nào?
Những hình ảnh đó có tác dụng gợi tả điều gì ?
Trả lời: Hình ảnh Bác Hồ trong lăng được tác giả cảm nhận qua những hình ảnh: Bác ngủ giấc ngủ bình yên - vầng trăng sáng trong dịu hiền - rời xanh là mãi mãi.=> Bác ngủ trong
giấc ngủ bình yên trông Bác giống vầng trăng dịu hiền. Trung tâm vầng sáng là nơi Bác nằm
trên đài sen hồng.…
14. Tại sao tác giả thấy “Bác ngủ giấc bình yên” và “ trời xanh là mãi mãi” mà vẫn
thấy “nghe nhói ở trong tim”?
Trả lời: + “nhói”: Đau đột ngột, quặn thắt. Đây là nỗi đau tinh thần, tác giả tự cảm nhận nỗi
đau mất mát trong đáy sâu tâm hồn mình về sự ra đi của Bác.-> Thể hiện tình cảm chân
thành, diễn tả nỗi thương tiếc, đau xót tột cùng của nhân dân ta nói chung, của tác giả nói
riêng khi Bác không còn nữa.

15. Sự lặp lại hình ảnh cây tre trong khổ thơ đầu và khổ thơ cuối có ý nghĩa gì?
Sự lặp lại hình ảnh cây tre trong khổ thơ đầu và khổ thơ cuối có ý nghĩa là: hình ảnh cây tre
cuối bài lặp lại theo cấu trúc đối ứng như một sự khẳng định trung hiếu là phẩm chất cốt lõi
của con người trong thời kì đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Đó cũng là ấn tượng sâu sắc của
tác giả về hình ảnh hàng tre quanh lăng Bác. Ở đây, hình ảnh cây tre đã mang nét nghĩa mới
so với hình ảnh cây tre ở khổ thơ thứ nhất. Trong phần mở đầu, hình ảnh hàng tre xuất hiện

với dáng đứng thẳng cho dù phải đương đầu với bão táp mưa sa. Thì tới cuối bài thơ tác giả
lại khao khát trở thành cây tre trung hiếu để có thể được đứng canh gác cho Người, đây chính
là ước nguyện chân thành, tha thiết của tác giả Viễn Phương.
16. Trong khổ thơ thứ 3, Viễn Phương lại viết “Nghe nhói ở trong tim” là có ý gì?
Câu thơ “Mà sao nghe nhói ở trong tim” là một cách viết lạ, tưởng chừng như vô lí nhưng lại
có lí khi bộc lộ tâm trạng đau xót và tiếc nuối không nguôi trước sự ra đi của Bác. Sử dụng
biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, Viễn Phương đã thể hiện cảm xúc đau xót tới đỉnh
điểm. “Nhói” là từ ngữ biểu cảm trực tiếp, biểu hiện nỗi đau đột ngột, quặn thắt.
17. Cách viết ấy đã bộc lộ nỗi đau mất mát ở tận trong đáy sâu tâm hồn nhà thơ – nỗi đau uất
nghẹn tột cùng không thể nói nên lời.
18. Giọng điệu của bài thơ vừa trang nghiêm, sâu lắng vừa tha thiết, đau xót, tự hào,
thể hiện tâm trạng xúc động khi tác giả vào lăng viếng Bác.
Giọng điệu được tạo nên bởi nhiều yếu tố: thể thơ, nhịp điệu, từ ngữ, hình ảnh. Thể thơ 8 chữ
nhưng có đan xen những dòng thơ 7 chữ hoặc 9 chữ. Cách gieo vần bằng, vần trắc.
Những vần bằng liên tiếp diễn tả dòng cảm xúc dâng trào, các vần trắc thể hiện sự nuối tiếc,
xót xa.
Với nhịp thơ chậm, bài thơ lột tả được sự nghiêm trang, thành kính.
Riêng với khổ cuối, nhịp thơ có nhanh hơn cùng với điệp từ muốn làm được lặp đi lặp lại ba
lần như thể hiện mong ước thiết tha và lưu luyến của tác giả.

1. Cách xưng hô của tác giả với Bác Hồ có gì đáng chú ý?
Nhà thơ xưng hô “con – Bác” ngay ở dòng thơ đầu tiên mang lại một cảm xúc vô cùng sâu
lắng cho người đọc. Trong những từ ngữ xưng hô quen thuộc của người dân miền Nam nói
riêng và từ ngữ toàn dân nói chung, không có một chữ nào lại xúc động và sâu nặng bằng
tiếng “con”. Cách xưng hô này thật gần gũi, thật thân thiết, ấm áp tình thân thương mà vẫn rất
mực thành kính, thiêng liêng. Đồng thời, cách xưng hô cũng diễn tả tâm trạng xúc động của
người con ra thăm cha sau bao nhiêu năm xa cách.

Bài thơ có nhan đề là “Viếng lăng Bác”, trong câu thơ đầu tiên tác giả lại viết “thăm
lăng Bác”. Lí giải tại sao lại có sự khác nhau đó?
–  “Viếng”: là đến chia buồn với thân nhân người đã khuất.
–  “Thăm”: là gặp gỡ, trò chuyện với người đang sống.
– Đó là cách nói giảm, nói tránh nhằm giảm nhẹ nỗi đau thương mất mát, khẳng định Bác vẫn
còn mãi trong trái tim nhân dân miền Nam, trong lòng dân tộc. Đồng thời gợi sự thân mật,
gần gũi: Con về thăm cha – thăm người thân ruột thịt, thăm chỗ Bác nằm, thăm nơi Bác ở để
thỏa lòng khát khao mong nhớ bấy lâu.
Trong những câu thơ trên, hình ảnh hàng tre trong câu thơ nào là hình ảnh tả thực,
hình ảnh hàng tre trong câu thơ nào là hình ảnh ẩn dụ? Phân tích tác dụng của nghệ
thuật ẩn dụ được sử dụng trong câu thơ.
–  Hình ảnh hàng tre bát ngát: thực
– “Hàng tre xanh xanh”: ẩn dụ chính là hình ảnh tượng trưng cho làng quê Việt Nam, cho con
người Việt Nam bền bỉ, cần cù, chịu thương chịu khó.
Trong khổ thơ em vừa chép nổi bật lên hình ảnh “hàng tre”, ở khổ thơ cuối hình ảnh này lại
xuất hiện. Theo em, việc lặp lại hình ảnh cây tre ở đoạn kết bài thơ có ý nghĩa như thế nào?

– Hình thức: Tạo kết cấu đầu cuối tương ứng chặt chẽ.
– Nội dung: Hình ảnh cây tre được lặp lại khắc sâu thêm ý nghĩa biểu tượng cho con người
Việt Nam với tấm lòng, ước nguyện, ý chí: trung hiếu với Bác, mãi bên Bác, đi theo con
đường của Bác.
Chỉ ra sự khác nhau và ý nghĩa giữa hình ảnh hàng tre bát ngát ở câu thơ thứ hai (Đã
thấy trong sương hàng tre bát ngát) và cây tre trung hiếu ở câu cuối (Muốn làm cây tre
trung hiếu chốn này) của bài thơ.
– Hình ảnh lăng Bác tạo cảm giác thân thuộc gần gũi, vì có sự xuất hiện của “hàng tre”. Hai
sắc thái được diễn tả là “bát ngát” và “xanh xanh” để bao quát không gian rộng, thoáng và
yên bình, không gian mở ra ngút ngát. Thăm Bác, nhìn thấy hàng tre cũng là lúc tác giả nói
lên cảm giác xúc động mãnh liệt về hình ảnh biểu tượng của dân tộc.
Thán từ “Ôi” cùng với cảm nhận dáng tre “đứng thẳng hàng” nghiêm trang cũng tạo nên cảm
giác thành kính thiêng liêng trước lăng Bác. Không những thế, tư thế: “đứng thẳng hàng” còn
đặt trong thế đối lập với “bão táp mưa sa” gợi lên phẩm chất của tre dẻo dai, cứng cáp bền bỉ,
cũng là tư thế hiên ngang của dân tộc vượt qua bao thử thách gian lao để đi đến thắng lợi vinh
quang. Để từ đó, tác giả như cảm nhận giây phút về bên Bác, có toàn thể dân tộc cùng canh
giấc ngủ cho Người.
– Hình ảnh “cây tre trung hiếu” có ý nghĩa tượng trưng (ẩn dụ) cho khát vọng của nhà thơ
muốn hoá thân “làm cây tre trung hiếu chốn này” – bồi đắp tâm hồn và phẩm chất để sống
xứng đáng với tình thương của Bác. Đó cũng là lời hứa tiếp tục thực hiện ước vọng của
Người.
Hãy viết lại một thành ngữ dân gian được sử dụng trong khổ thơ trên. Giải nghĩa
thành ngữ vừa tìm. Theo em, việc tác giả sử dụng thành ngữ dân gian đó nhằm thể
hiện điều gì?
– Bão táp mưa sa: Táp: vỗ mạnh, đập mạnh vào; Sa: rơi thẳng xuống; ý nói khó khăn, thử
thách lớn.
– Thành ngữ “bão táp mưa sa” nhằm chỉ những khó khăn, gian khổ, những vinh quang và cay
đắng mà nhân dân ta đã vượt qua trong trường kì dựng nước và giữ nước, đặc biệt là trong hai
cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ vừa qua.
Chỉ ra và nêu ý nghĩa của một từ láy tượng hình được sử dụng trong khổ thơ vừa chép.
– Bát ngát: mô tả hình ảnh hàng tre mênh mông, rộng lớn đến mức tầm mắt không sao bao
quát hết được.
Chỉ ra và nêu ý nghĩa của một thán từ được sử dụng trong khổ thơ. Xét về hình thức,
việc sử dụng thán từ trong khổ thơ này có gì đặc biệt?
– Ôi: bộc lộ cảm xúc
– Câu đặc biệt.
Phiếu bài tập Viếng lăng Bác Bài 2:
Mạch cảm xúc của bài thơ được diễn tả theo trình tự nào ? Theo em, tác giả sắp xếp
trình tự như vậy có hợp lí không? Vì sao ?
– Cách sắp xếp trình tự như vậy rất hợp lí. Vì

+  tác giả bày tỏ cảm xúc, thể hiện tâm trạng theo trình tự của cuộc vào lăng viếng Bác, từ khi
tác giả đứng bên ngoài lăng, lúc hòa cùng dòng người xếp hàng vào lăng, đến khi nhìn thấy di
hài Bác ở trong lăng, và cuối cùng là lúc rời khỏi lăng chuẩn bị trở về miền Nam.
+ Trình tự sắp xếp đơn giản, tự nhiên, giúp tác giả bộc lộ cảm xúc sâu sắc, góp phần làm nổi
bật chủ đề tác phẩm.
6.Ở khổ thơ thứ hai tác giả viết:
“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.”
Chỉ ra một hình ảnh thực và một hính ảnh ẩn dụ sóng đôi với nhau trong hai câu thơ
trên. Việc xây dựng cặp hình ảnh sóng đôi đó có tác dụng gì?
- Chỉ đúng: hình ảnh thực “mặt trời đi qua trên lăng” và hình ảnh ẩn dụ “mặt trời trong lăng”.
– Nêu được tác dụng của việc xây dựng cặp hình ảnh sóng đôi: tạo sự đăng đối, cân xứng,
nhịp nhàng; tạo sự đối ứng, soi chiếu về ý nghĩa giữa hai hình ảnh nhằm tôn vinh sự vĩ đại,
trường tồn của Bác; thể hiện thái độ ngợi ca, tôn kính của tác giả, của nhân dân đối với Bác.

Hình ảnh “mặt trời” xuất hiện mấy lần trong khổ thơ em vừa chép? Ý nghĩa của những
lần xuất hiện đó có giống nhau không? Vì sao?
– Hình ảnh “mặt trời” xuất hiện hai lần.
– Ý nghĩa của những lần xuất hiện đó không giống nhau.
– Vì:
+ “mặt trời” thứ nhất là hình ảnh tả thực chỉ mặt trời của thiên nhiên. Hình ảnh này được nhân
hóa qua động từ “đi” vì vậy nó trở nên sinh động, gần gũi với con người. Nó ngày ngày chiếu
sáng trên lăng, và bất ngờ khi phát hiện ra trong lăng còn có một mặt trời khác cũng rực rỡ, vĩ
đại.
+ “Mặt trời” thứ hai là hình ảnh ẩn dụ ngụ ý chỉ Bác Hồ và khi kết hợp với tính từ “đỏ” (cũng
được ẩn dụ) , tác giả muốn nói đến công lao to lớn, vĩ đại của Người.  Sở dĩ có thể ví von, so
sánh ngầm như vậy là vì giữa Bác Hồ và mặt trời của thiên nhiên có nhiều nét tương đồng.
(lớn lao, vĩ đại, đem đến ánh sáng, sự sống hồi sinh…)
8.Trong khổ thơ em vừa chép, hình ảnh “bảy mươi chín mùa xuân” được hiểu như thế
nào ?
Hình ảnh “bảy mươi chín mùa xuân” là một hình ảnh đẹp, mang nhiều ý nghĩa. Đây là hình
ảnh sử dụng kết hợp 2 biện pháp tu từ hoán dụ “bảy mươi chín” – ngụ ý chỉ cả cuộc đời của
Bác, ẩn dụ “mùa xuân” chỉ tuổi của Bác. Qua đó, tác giả muốn ca ngợi bày tỏ niềm kính yêu,
biết ơn Bác bởi trong suốt cả cuộc đời Bác – bảy mươi chín tuổi đẹp đẽ, rực rỡ như những
mùa xuân ấy, Bác đã đem đến những điều lớn lao, vĩ đại cho dân tộc Việt Nam.
9.- Từ “ngày ngày” ở các câu thơ trong khổ được hiểu: sự lặp đi lặp lại, tiếp diễn tương
tự.
– Khi kết hợp với các từ/ cụm từ khác trong câu, nhà thơ muốn nói đến hai qui luật trong cuộc
sống:

+ “ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng” là nói đến qui luật của tự nhiên: Mặt trời vẫn luôn
hiện hữu trên lăng Bác, tỏa sáng, rực rỡ, không thay đổi.
+ “Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ” là nói đến qui luật của lòng người: Ngày
ngày, những đoàn người nối tiếp nhau vào lăng viếng Bác. Đó là nhân dân cả nước ở khắp các
vùng miền – nhiều thế hệ, là kiều bào nước ngoài, hay bạn bè quốc tế. Họ đến viếng lăng Bác
trong niềm nhớ thương, tôn kính và ngưỡng mộ. Bác Hồ sống mãi trong lòng nhân dân,
không bao giờ thay đổi. Qui luật của lòng người ấy cũng giống như cũng giống qui luật của tự
nhiên: luôn vĩnh hằng, bất biến.

1. Tác dụng dấu ba chấm ở cuối khổ: Đặt sau từ ngữ biểu thị dòng cảm xúc lắng đọng, nhớ
thương, đồng thời góp phần thể hiện nhịp bước đi đều đặn nối tiếp nhau, kéo dài mãi
không ngớt của dòng người vào lăng viếng Bác.

Phiếu bài tập Viếng lăng Bác Bài 3:
3. – Biện pháp nói giảm, nói tránh “Bác nằm trong giấc ngủ bình yên” để làm giảm bớt
cảm giác đau buồn, đồng thời khẳng định sự bất tử của Bác trong lòng người dân Việt
Nam.
Hình ảnh “Vầng trăng sáng diu hiền” và “trời xanh” gợi lên cho em những cảm xúc và
suy nghĩ gì?
– Biện pháp tu từ ẩn dụ “ trời xanh, vầng trăng” có tác dụng diễn tả chính xác và tinh tế sự
yên tĩnh, trang nghiêm, ánh sáng dịu nhẹ, trong trẻo của không gian trong lăng Bác. Đồng
thời hình ảnh “vầng trăng sáng dịu hiền” gợi ta nghĩ đến tâm hồn cao đẹp, trong sáng của Bác.
Còn hình ảnh “trời xanh” cho thấy Bác vẫn còn sống mãi với non sông, đất nước.
7.Người ta thường nói nghe thấy âm thanh nhưng ở đây Viễn Phương lại viết “Nghe
nhói ở trong tim”. Em hãy lí giải điều tưởng chừng vô lí này?
– Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “ nghe nhói ở trong tim” đã góp phần cụ thể hóa nỗi đau mất
Bác từ nỗi đau tinh thần thành nỗi đau thể xác. Tác dụng : nói lên nỗi lòng sâu kín của biết
bao thế hệ von ngưởi Việt Nam dành cho Bác: Kính yêu, biết ơn, thương nhớ, xót xa vô hạn
trước sự ra đi của người.
4:.Hình ảnh “Vầng trăng sáng diu hiền” và “trời xanh” gợi lên cho em những cảm xúc
và suy nghĩ gì?
 Hình ảnh “ Vầng trăng sáng diu hiền” xuất phát từ thực tế: ánh đèn dịu nhẹ trong lăng.
Nó còn gợi liên tưởng đến tâm hồn trong sáng, thanh cao của Bác và những vần thơ tràn
ngập ánh trăng của Người.
–  “ trời xanh” là một hình ảnh ẩn dụ khẳng định Bác vẫn còn mãi với non sông đất nước, còn
mãi trong lòng người dân Việt Nam như bầu trời xanh vĩnh hằng của thiên nhiên. Qua hình
ảnh này, nhà Thơ Viễn Phương đã thể hiện một cách xúc động tình cảm của nhân dân đối với
Bác.
6. Cảm xúc của tác giả khi đứng trước di hài Người: Kính yêu, ngưỡng mộ trước tâm
hồn trong sáng, thanh cao của Bác, xót xa trước sự ra đi của Bác.
Người ta thường nói nghe thấy âm thanh nhưng ở đây Viễn Phương lại viết “Nghe nhói
ở trong tim”. Em hãy lí giải điều tưởng chừng vô lí này?

Câu thơ “Mà sao nghe nhói ở trong tim” là một cách viết lạ, tưởng chừng như vô lí nhưng lại
có lí khi bộc lộ tâm trạng đau xót và tiếc nuối không nguôi trước sự ra đi của Bác. Sử dụng
biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, Viễn Phương đã thể hiện cảm xúc đau xót tới đỉnh
điểm. “Nhói” là từ ngữ biểu cảm trực tiếp, biểu hiện nỗi đau đột ngột, quặn thắt. Cách viết ấy
đã bộc lộ nỗi đau mất mát ở tận trong đáy sâu tâm hồn nhà thơ – nỗi đau uất nghẹn tột cùng
không thể nói nên lời.

1. Một bài thơ khác trong chương trình Ngữ văn 9 cũng xuất hiện hình ảnh “con

chim”, “bông hoa”. Đó là bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” của tác giả Thanh Hải.
– Chép thơ:  “Ta làm con chim hót / Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca / Một nốt trầm xao xuyến.”

Ở dòng thơ 2-3-4 của khổ thơ trên, tác giả đã sử dụng các biện pháp tu từ nào? Nêu
tác dụng của mỗi biện pháp tu từ đó.
– Điệp ngữ qua điệp từ “muốn làm” và phép liệt kê “con chim ”, “đóa hoa”, “cây tre” ->
nhằm nhấn mạnh khát vọng thân tha thiết, cháy bỏng muốn được hóa của nhà thơ.
– Hình ảnh nhân hoá, ẩn dụ “cây tre trung hiếu” tượng trưng cho ước nguyện được trung
thành với Bác, mãi đi theo con đường mà Người đã vạch ra.
-> Thể hiện tình cảm kính yêu, tự hào và lòng biết ơn sâu sắc của nhà thơ với Bác.
.Cũng trong bài thơ chứa khổ thơ vừa chép, có câu: “Vẫn biết trời xanh là mãi
mãi”, tác giả đã sử dụng phép tu từ gì trong câu thơ đó? Nêu rõ hiệu quả nghệ thuật
của biện pháp tu từ ấy.
– Gọi tên phép tu từ: ẩn dụ
– Hình ảnh ẩn dụ: “trời xanh là mãi mãi”
– Phân tích hiệu quả nghệ thuật:
+ Bác trường tồn cùng dân tộc, niềm tin Bác còn sống mãi trong lòng nhân dân Việt Nam.
+ Tình cảm của tác giả kính yêu, biết ơn Bác.
Một tác phẩm khác đã học trong chương trình Ngữ văn Trung học cơ sở viết về Bác
Hồ: “Đêm nay Bác không ngủ” – tác giả Minh Huệ.
Sự khác nhau về ý nghĩa giữa hình ảnh “hàng tre bát ngát” và “ cây tre trung hiếu”
ở chỗ:
– “Hàng tre bát ngát” ở câu thơ thứ hai: “Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát”: hai bên
lăng Bác trồng tre kết hợp với làn sương tạo nên không gian thiêng liêng. Đây là những hàng
tre được trồng xung quanh lăng Bác tạo nên những nét đẹp của hồn quê dân tộc Việt Nam
– Hình ảnh “cây tre trung hiếu” ở câu cuối “Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này” là hình
ảnh ẩn dụ. Dù đi bất cứ đâu đâu mà vẫn trung với nước, hiếu với dân như lời Bác dạy thì
xứng đáng đứng trong hàng tre dân tộc, coi như vẫn gần bên Bác. Nhà thơ luôn có tư tưởng
trung thành, trung hiếu với Bác.
Hai tác phẩm đã học trong chương trình Ngữ văn THCS có đặc điểm lặp lại một
hình ảnh (hoặc chi tiết) ở đầu và cuối tác phẩm là:
– “Đoàn thuyền đánh cá” (Huy Cận)
– “Bếp lửa” (Bằng Việt)

Em hiểu ý nghĩa của từ “trung hiếu” trong câu thơ cuối “Muốn làm cây tre trung hiếu
chốn này.” như thế nào?“trung hiếu” ở đây là “trung với nước, hiếu với dân” – cũng là một
trong những phẩm chất mà Bác đã dặn dò cán bộ và chiến sĩ lúc sinh thời.
Nhà thơ bày tỏ tâm trạng lưu luyến khi sắp phải trở về miền Nam ra sao? Khi sắp phải
trở về miền Nam, tác giả lưu luyến không muốn rời, ông muốn gửi tấm lòng mình bằng cách
muốn hóa thân, hòa nhập vào những cảnh vật quanh lăng để được luôn ở bên Người trong thế
giới của Người.
+ Điệp ngữ “muốn làm” cùng các hình ảnh đẹp của thiên nhiên “con chim”, “đóa hoa”, “cây
tre” đã thể hiện ước muốn tha thiết, mãnh liệt của tác giả.
+ Nhà thơ ao ước được hóa thân thành con chim nhỏ cất tiếnghót làm vui lăng Bác,
thành đóa hoa đem sắc hương, điểm tô cho vườn hoa quanh lăng.
+ Đặc biệt là ước nguyện “Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này” để nhập vào hàng tre bát
ngát, canh giữ giấc ngủ thiên thu của Người. Hình ảnh cây tre có tính chất tượng trưng một
lần nữa nhắc lại khiến bài thơ có kết cấu đầu cuối tương ứng. Hình ảnh hàng tre quanh lăng
Bác được lặp ở câu thơ cuối như mang thêm nghĩa mới, tạo ấn tượng sâu sắc, làm dòng cảm
xúc được trọn vẹn.
“Cây tre trung hiếu” là hình ảnh ẩn dụ thể hiện lòng kính yêu, sự trung thành vô hạn với Bác,
nguyện mãi mãi đi theo con đường cách mạng mà Người đã đưa đường chỉ lối. Đó là lời hứa
thủy chung của riêng nhà thơ và cũng là ý nguyện của đồng miền Nam, của mỗi chúng ta nói
chung với Bác.
12..Tại sao các nhà thơ lại ước nguyện được làm: “con chim hót”, “cành hoa”, “cây tre
trung hiếu”? Em hãy nêu ngắn gọn cách hiểu của em về nét đặc sắc của ít nhất một
trong các hình ảnh ấy?
Nhà thơ lại ước nguyện được làm: “con chim hót”, “đóa hoa”, “cây tre trung hiếu” đều là
những hình ảnh giản dị, thân thuộc để làm đẹp cho lăng Bác. Đặc biệt, “cây tre trung hiếu”
còn là hình ảnh ẩn dụ, thể hiện ước nguyện trung thành với Bác, mãi đi theo con đường
Người đã vạch ra cho toàn dân tộc. Qua những hình ảnh đó ta thấy được tình cảm kính yêu và
lòng biết ơn sâu sắc của nhà thơ đối với Bác.