VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC
Định nghĩa vật chất.
Bối cảnh ra đời:
Cuối TK 19 đầu TK 20, trong khoa học tự nhiên đặc biệt là vật lý họcđã có hàngloạt những phát minh mới, giúp con người hiểu sâu sắc hơn về thế giới vật chất.
Trên cơ sở tổng kết những quan niệmvề vật chất trước Mác tổng kết các thành tựu của vật lý học, kế thừa những tư tưởng về vật chất của Mác vàĂngghen, Lênin đã bác bỏ những quan điểm của chủ nghĩa duy tâm về vật chất vàđưa ra 1 định nghĩa khoa học, cách mạng về vật chất.
Định nghĩa:
Vật chất là 1 phạm trù triết học dùngđể chỉ thực tại khách quan, đượcđem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phảnánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác.
Vật chất là 1 phạm trù triết học nghĩa là phạm trù vật chất là 1 phạm trù rộng, có tính khái quát. Do đó, không được hiểu phạm trù vật chất theo nghĩa nghĩa hẹp như các khoa học cụ thể hay trong đời sống hang ngày.
Thuộc tính cơ bản của vật chất là thực tại khách quan nghĩa là sự tồn tại không phụ thuộc vàoý thức con người. Đây chính là tiêu chuẩnđể phân biệtcái gì là vật chất, cái gì không phải là vật chất.
Thực tại khách quan đượcđem lại cho con người trong cảm giác nghĩa là thực tại khách quan (vật chất) là cái có trước, còn cảm giác (ý thức) là cái có sau.
Thực tại khách quan đượcđem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phảnánh nghĩa là thực tại khách quan tồn tại thông qua các dạng tồn tại cụ thể của nó, bằng cảm giác, ý thức con người có thểý thức được thực tại khách quan. Thực tại khách quan là nguồn gốc của cảm giác.
Ý nghĩa củađịnh nghĩa:
Định nghĩađã giải quyết được cả 2 mặt trong vấn đề cơ bản của triết học trên lập trường duy vật biện chứng.
Định nghĩa vật chất của Lêninđã bác bỏthuyết không thể biết, đồng khắc phục những hạn chế trong quan niệm về vật chất của chủ nghĩa duy vật trước Mác.
Định nghĩa vật chất của Lênin đã bác bỏ quan điểm duy tâm tôn giáo về nguồn gốc của thế giới vật chất, đồng thời nó là cơ sởđể khắc phục quan điểm duy tâm vềđời sống xã hội.
Định nghĩa vật chất của Lênin còn cóý nghĩa cổ vũ các nhà khoa học tự nhiên tiếp tụcđi sâu nghiên cứu khám phá thế giới vật chất.
Một số câu hỏi liên quan:
1, Phản vật chất có phải là vật chất không?Vì sao?
TL: - Phản vật chất là 1 dạng cụ thể của vật chất
-Vì nó :
+ Tồn tại khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người.
+ Gây nên cảm giác cho con người.
2,Có cái vật chất đầu tiên không? Vì sao?
TL: -Không có cái vật chất đầu tiên.
-Vì : Không có cái nguyên nhân đầu tiên và không có kết quả cuối cùng nên không có cái gì là tồn tại đầu tiên.
2. Vận động – phương thức tồn tại của vật chất
a. Định nghĩa
- Theo Ăngghen: “Vận động, hiểu theo nghĩa chung nhất, tức là hiểu theo 1 phương thức tồn tại của vật chất, là 1 thuộc tính cố hữu của vật chất, thì bao gồm tất cả mọi sự thay đổi và mọi quá trình diễn ra trong vũ trụ, kể từ sự thay đổi vị tríđơn giản cho đến tư duy.
VD: Trái đất quay quanh mặt trời
b. Tính chất
- Vận động là phương thức tồn tại của vật chất, nghĩa là vật chất tồn tại qua sự vận động và thông qua vận động biểu hiện sự tồn tại của mình.
- Vận động là thuộc tính cố hữu của vật chất, ởđâu có vật chất thìởđó có vận động, ởđâu có vận động thìđó là vận động của vật chất hoặc có nguồn gốc từ vật chất.
- Vận động là tựthân vận động: nó do sự tác động lẫn nhau giữa các yếu tố, các bộ phận bên trong sự vật.
- Vận động tồn tại khách quan, vô cùng, vô tận: do thế giới vật chất tồn tại khách quan, vô cùng, vô tận, không do ai sinh ra và không tự mất đi.
c. Các hình thức vận động cơ bản
- Theo Ăngghen, vận động gồm 5 hình thức vận động cơ bản:
+ Vận động cơ học là sự di chuyển vị trí của các vật thể trong không gian.
VD: Sự di chuyển của người, chim bay, tàuchạy,..
+ Vận động vật lý: Vận động của các phân tử, điện tử, các hạt cơ bản, các quá trình nhiệt, điện,..
VD: Sự bay