Giáo án dự thi giáo viên dạy giỏi cấp Thành phố - Vòng 1

Tuần 26
Tiết 129 – Tiếng Việt :


NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1. Kiến thức:
- Khái niệm nghĩa tường minh và hàm ý
- Tác dụng của việc tạo hàm ý trong giao tiếp hàng ngày.

2. Kĩ năng:
- Nhận biết được nghĩa tường minh và hàm ý ở trong câu.
- Giải đoán được hàm ý trong văn cảnh cụ thể.
- Sử dụng hàm ý sao cho phù hợp với tình huống giao tiếp.

3. Tích hợp :
- Kĩ năng sống : Biết sử dụng nghĩa tường minh và hàm ý một cách linh hoạt phù hợp với tình huống giao tiếp trong đời sống.

B. CHUẨN BỊ:
- Giáo viên : + Soạn bài
+ Đồ dùng : máy tính, máy chiếu, bài tập tình huống.
- Học sinh : Soạn bài theo nội dung sách giáo khoa.

C. PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC:
- Phương pháp : Vấn đáp, thảo luận nhóm, đóng vai.
- Kĩ thuật : Động não, khăn trải bàn, trình bày 1 phút.

D. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1. Ổn định – nắm sĩ số học sinh.

2. Giáo viên (GV) cho học sinh (HS) xem tình huống trên máy chiếu .
Trên đường đi tìm tài liệu, gặp Chaien và Nobita, Xêko hỏi:
Xeko : Này, các cậu làm bài thực hành chưa ?
Chaien : Ừ nhỉ, mình chưa làm nữa.
Nobita : Mình quên mất. Thôi để ngày mai đi, chưa thu mà.

H : Qua câu trả lời, cho biết Chaien và Nobita đã làm bài chưa?
- HS trả lời ( Chưa làm) .

3. GV chuyển ý vào bài mới :
Qua tình huống trên ta thấy được : Cùng một nội dung nhưng hai bạn lại có hai cách nói khác nhau. Như vậy, trong cuộc giao tiếp hàng ngày, chúng ta có nhiều cách để trao cho nhau những thông tin cần thiết. Để có thêm kiến thức về ngôn ngữ nhằm tạo được thật nhiều cuộc giao tiếp thành công, hôm nay cô sẽ cùng các em tìm hiểu bài Tiếng Việt : “Nghĩa tường minh và hàm ý”. Sau bài học này, các em sẽ nhận biết và sử dụng nghĩa tường minh và hàm ý sao cho phù hợp với tình huống giao tiếp.

GV ghi tựa bài.

Hoạt động của giáo viên
(GV)
Hoạt động của học sinh (HS)
Nội dung

Hoạt động 1 : Tìm hiểu bài:
* GV cho HS giải nghĩa nhanh hai từ tường minh, hàm ý. ( đưa lên màn hình )
( GV chốt và vào bài:
Tường minh : rõ ràng, cụ thể.
Hàm ý : ý nghĩa bên trong.
Vậy tường minh và hàm ý sử dụng trong lời nói thể hiện như thế nào, trước khi tìm hiểu mời các em theo dõi một đoạn hội thoại ngắn sau đây, chú ý lời thoại của nhân vật. ( Mời nhóm HS diễn tình huống)

* GV chiếu tình huống:
Trong giờ ra chơi, ba bạn ngồi nói chuyện với nhau :
A: Tối nay trường mình diễn văn nghệ “Mừng Đảng mừng xuân”, các cậu có đi xem không?
B: Có chứ, mình đi.
C: Tiếc quá, tối nay mình bận mất rồi.
A : Vậy mình và B đi. Văn nghệ hay lắm, cậu sẽ tiếc cho xem.

H: Chú ý vào câu nói của bạn B, em hiểu bạn B đang thông báo điều gì? Dựa vào đâu ta có thể xác định được nghĩa này ?
Bạn B sẽ đi xem văn nghệ
Nội dung này được diễn đạt trực tiếp thông qua từ ngữ trong câu nói (Có, mình đi).

H: Ngoài nội dung trên, câu còn mang nội dung nào khác hay không ?
Không.
( GV chốt : Khi 1 nội dung được diễn đạt trực tiếp bằng các từ ngữ trong câu, có thể hiểu ngay và rõ ràng, thì người ta gọi là nghĩa tường minh.

H : Vậy em hiểu, nghĩa tường minh là gì?
( Gv chốt ý -> cho HS ghi bài và lấy thêm ví dụ.
- Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.


* GV chiếu lại tình huống.
H: Các em theo dõi lại câu trả lời và cho biết câu nói của bạn C thông báo trực tiếp nội dung gì? Ngoài nội dung trên, em hiểu bạn C còn ngầm nói điều gì? Dựa vào đâu mà có thể nhận ra điều ấy?
- Tối nay bạn C có việc bận.
- Ngầm nói : Bạn C không