Đội VNTTGPQ được thành lập ngày tháng năm nào?tại đâu?
Ngày 22/12/1944 Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân được thành lập ở dãy núi Dền Sinh, dãy Khau Áng - một địa điểm giáp giới giữa hai xã Tam Kim và Hoa Thám thuộc châu Nguyên Bình (nay là xã Tam Kim, huyện Nguyên Bình) do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy. (ảnh đồng chí Võ Nguyên Giáp)
Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25/8/1911 ở Làng An Xá, xã Lộc Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình. Năm 1942 được Nguyễn Ái Quốc cử vào vùng Kim Mã- Tam Loọng (xã Tam Kim) dể gây dựng cơ sở phong trào cách mạng. Đồng chí đã nhận được sự đùm bọc, che trở của nhân dân trong vùng. Ngày 20/1/1948 ông được Chủ Tịch Minh ký sắc lệnh phong quân hàm Đại tướng (ảnh lễ thành lập đội VNTTGPQ)
Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân thành lập gồm 34 chiến sĩ (ảnh 34 chiến sĩ) trong đó có 3 người quê ở xã Tam Loọng và Kim Mã nay thuộc xã Tam Kim.
+ Đc Đặng Tuần Quý (Tên thường gọi Dần Quý) 1925, dân tộc Dao, quê ở Bản Um xã Tam Kim. Năm 1964 Ông đựơc tặng thưởng huân chương kháng chiến hạng nhất. Mất năm 1991 tại quê nhà. (ảnh)
+ Đc Tô Tiến Lực (Tên khai sinh là Tô Văn Cắm) sinh năm 1922, dân tộc tày, quê ở Bản Um xã Tam Kim. Sau này ông chuyển vào sống ở tỉnh Lâm Đồng. Ông được tặng thưởng huân chương kháng chiến hạng 3
+ Đc Nông Văn Kiểm ( bí danh là Liên), sinh năm 1924 dân tộc tày, quê ở An Mạ Tam Kim. Cuối năm 1948 trong khi đang thực hiện nhiệm vụ Tây Tiến lên Lào Cai thì bị lọt vào trận phục kích của địch ông đã anh dũng hy sinh. Tháng 4 /1958 ông được truy tặng huân chương kháng chiến hạng nhì (ảnh)
Nêu trận đánh thắng đầu tiên của Đội VNTTGPQ?
Sau ngày thành lập, toàn đội hành quân về Roỏng Bó cách Đồn Phai Khắt hơn nửa ki-lô- mét để chuẩn bị ra quân trận đầu). Sau khi cân nhắc để đảm bảo chắc chắn giành thắng lợi, không bị tổn thất, ban chỉ huy quyết định chọn đồn Phai Khắt đánh trận đầu và kế đó đánh đồn Nà Ngần
Để có thêm thông tin thực địa, đồng chí Võ Nguyên giáp và Ban chỉ huy đội được liên lạc viên dẫn đường, đã lên đỉnh Slam Cao tực tiếp quan sát đồn Phai Khắt ( Ảnh nhà bia trên đỉnh Slam Cao)
Đồn Phai Khắt là nhà của đồng chí Nông Văn Lạc (ảnh giới thiệu tiểu sử của đ/c Lạc) được xây dựng từ năm 1940 (ảnh Đồn Phai Khắt)- sau này trở thành nhà trung bầy bổ sung khu di tích
Sáng ngày 25/12/1944 Nông Văn Xương tức Bé Hồng (người làng Phai Khắt, lúc này mới 12 tuổiLàm liên lạc cho đội VNTTGPQ - hàng ngày mang quà và rượu vào đồn cho quan Tây. Lợi dụng trò chuyện, bé Hồng xem kỹ các vị trí kho đạn , nơi để súng, lương thực nơi ăn ngủ , canh gác, giờ giấc sinh hoạt của tên Quan Tây và lính. Sau khi nắm kỹ quy luật hoạt động và bố trí của địch ở trong đồn, bé Hồng đã báo cáo tỷ mỷ cho chỉ huy đội. Trong đồn Phai Khắt lúc đó có 21 tên lính do tên cai người Pháp mà SiMô Nơ làm Đồn trưởng. Tên đồn trưởng Si MôNơ đóng ở Đồn Phai Khắt đã lên châu lỵ Nguyên Bình dự Lễ Nô En (Ảnh đồng chí Nông Văn Xương )
17h ngày 25 tháng 12 ta cải trang thành toán lính, đầu đội nón bọc vải, mình mặc quần áo chàm, chân quấn xà cạp, do viên đội xếp dẫn đầu tiến vào đồn.
Địch bất ngờ không kịp trở tay, toàn bộ lính địch buộc phải đầu hàng.
Trận chiến đấu diễn ra trong vòng 30 phút. Trận đánh kết thúc, kết quả ta thu được 17 khẩu súng, một ít đạn, diệt tên đồn trưởng, bắt 17 tên
ngày 26 tháng 12/1944 Ban chỉ huy đội phổ biến lại kế hoạch tác chiến trận đánh đồn Nà Ngần
Đồn Nà Ngần (Ảnh đồn Nà Ngần) Thuộc xã Cẩm Lý, nay là xã Hoa Thám, huyện Nguyên Bình, nằm trên một đồi cao, địa thế hiểm trở, từ ngoài vào phải qua mấy thung lũng. Địch chọn nhà của tên phó lý Pảo - một ngôi nhà sàn 3 gian kiên cố nhất trong bản, có hàng rào kín mấy lớp xung quanh, biến thành một đồn lính. Vì địa thế đồn Nà Ngần hiểm trở nên ta không dùng dùng mưu kế để dễ dàng lọt được vào đồn địch. Ban chỉ huy đội thống nhất kế hoạch cải trang giả làm một toán lính dõng, lính khố đỏ đang dẫn giải ba " cộng sản mán" bị bắt đến giao nộp cho quan đồn