https://thuviensach.vn

Mục lục
Domino
Con Ngựa Hoang
Theo Vết Chân Hươu
Bingo
Lobo
Wully
Chấm Bạc
Cổ Đỏ
Cuộc Đời Con Gấu Xám
Con Sói Winnipeg
Con Mèo Hoàng Gia Analostan
Chú Bé Và Con Mèo Rừng
Snap (Chuyện Một Con Chó Bull-Terrier)
Ngựa Chiến Nhỏ Jack (Truyện Một Con Thỏ)
Arnaux
Ca Sĩ Của Đường Phố
Tito
Vì Sao Bọn Sẻ Ngô Mỗi Năm Mất Trí Một Lần
Gấu Con Johnny
Chink
Chúa Tể Núi Tallac
Ngỗng Trời Ở Canada
Câu Chuyện Về Một Chú Thỏ Đuôi Bông

https://thuviensach.vn

TRUYỆN LOÀI VẬT
Ernest Thompson Seton
www.dtv-ebook.com
Domino
Phần I: Thời thơ ấu vàng son
I. Mái nhà thân yêu
Cáo mẹ theo dõi bầy con nô đùa. Nó rất sốt sắng duy trì cuộc vui
chung. Lũ cáo con nhiều lông tơ mềm mại nô đùa không hề quan tâm đến
thực chất của cuộc sống vừa mới bắt đầu trong khi người mẹ dồn hết cả sức
lực cao cả vào việc phục vụ chúng, và đối với chúng dĩ nhiên tất cả thế giới
này đều là bạn. Chúng nô đùa và ẩu đả, chúng đuổi bắt nhau trong niềm vui
mãnh liệt không gì kìm hãm, đuổi theo cả lũ ruồi bọ, hít hít một cách dũng
cảm những con ong đất béo tròn và chạy như điên để cố tóm lấy cái chót
đuôi của mẹ hoặc giật của nhau mẩu thức ăn cũ nào đó đã quăng bỏ từ lâu.
Chúng nô đùa cốt để giải trí và thỏa mãn với bất cứ lý do nào khiến cho
chúng lại được chạy nhảy tứ tung.
Chiều hôm đó trò chơi của lũ cáo con là một cái cánh vịt đã khô queo.
Hàng chục lần nó bị thảy qua thảy lại từ con nọ sang con kia. Nhưng cuối
cùng thì chú cáo con lanh lợi nhất có một khoang đen ngang mõm chiếm
được cái cánh vịt. Nó không nhường cho ai cả và bắt đầu ngậm vật đoạt
được chạy vòng tròn cho đến lúc những con cáo kia chán cái trò đuổi bắt vô
bổ này. Nó liền nhả cái cánh ra và bám luôn lấy đuôi mẹ mà lắc mà giật cho
đến khi mẹ nó bất ngờ nhảy lên hất đuôi đi khiến cho kẻ hay gây rối ngã
ngửa người ra.
Giữa lúc nhốn nháo đó, bỗng nhiên trên bãi trống xuất hiện một con
cáo già. Vừa nhìn thấy nó cáo mẹ đứng phắt lên và lũ cáo con hoảng sợ,

https://thuviensach.vn

nhưng hình dáng quen thuộc của con cáo kia lập tức làm cho chúng yên
tâm. Nó chính là con cáo bố. Nó mang thức ăn tới, cho nên tất cả đều
hướng mắt và mũi về phía nó. Con bố đặt vật mang về xuống đất, đó là một
con chuột xạ vừa bị cắn chết, và cáo mẹ vội chạy đến.
Những người thợ săn thường kể rằng, cáo không bao giờ đem mồi về
gần hang nếu cáo con không có nhà. Và trong các câu chuyện của người đi
săn đôi lúc cũng có những điều đúng.
Cáo mẹ xé con chuột xạ ra cho bầy con và chúng lao ngay vào. Chúng
giằng co, giành giật con mồi, tru lên, giương mắt nhìn nhau dữ tợn, con nào
con nấy đều hục hặc lúc lắc cái đầu, cố gắng đoạt lấy phần thức ăn của
mình. Cáo mẹ nhìn cáo con xúm quanh con chuột chết, đồng thời vội quan
sát cả khu rừng. Ở đó luôn ẩn chứa những kẻ thù thâm độc: bọn người có
súng ống, lũ trẻ với bầy chó, chim ưng và cú vọ, tất cả đều thèm muốn săn
bắt lũ cáo con.
Cáo mẹ thường xuyên thận trọng và cáo bố cũng giúp đỡ nó trong
công việc này. Mặc dù cáo bố giữ vai trò thứ yếu trong việc gia đình và tạm
thời khi cáo con còn chưa mở mắt thì thậm chí không được vào hang,
nhưng nó vẫn tự nguyện mang thức ăn về và canh gác trước hang.
Bữa tiệc vui vẻ của bầy con đang lúc sôi nổi nhất thì bỗng nhiên từ xa
đưa lại tiếng kêu "ua, ua, ua, áp" của cáo bố. Đó là dấu hiệu báo một nguy
hiểm đang đến gần. Giá như lũ cáo con già dặn hơn chút nữa thì chúng đã
hiểu ý nghĩa của tín hiệu đó. Nhưng chúng còn quá bé nên cáo mẹ vội vàng
giải thích để cho chúng biết phải làm gì. Sau khi nhắc lại cho bầy cáo con
nghe tiếng sủa xa xa của cáo bố bằng một giọng trầm trầm đầy đe dọa, cáo
mẹ lùa chúng và trong cái hang tranh tối tranh sáng để chúng có thể bình
tĩnh ăn hết con chuột xạ.
Chỉ tính ở một trang trại của vùng New England thôi cũng đã có
không dưới một ngàn cặp cáo sinh sống. Mỗi cặp hàng năm lại cho ra đời

https://thuviensach.vn

một lứa cáo mới, và vì thế rất có thể những cảnh vừa thấy trên đây xảy ra
thường xuyên trước mỗi hang cáo vào những ngày xuân đẹp trời. Từ đó ta
suy ra rằng mỗi năm có trên một trăm ngàn lần cảnh như thế này lặp đi lặp
lại mỗi ngày trước mắt chúng ta. Tuy nhiên tất cả những cảnh này diễn ra
trong bí mật và bố mẹ lũ thú rừng thận trọng đến mức, rất có thể chỉ có một
người trong số một trăm ngàn người mới có diễm phúc được chứng kiến cái
khung cảnh gia đình tương tự như thế.
Ở Gonde con người hạnh phúc duy nhất trong số một trăm ngàn người
đó chính là Apne Giucxo. Đó là một cậu bé cao nhồng, tóc bạch kim, mặt
đầy tàn nhang, lúc nào cũng leo trèo trên cây tìm tổ quạ thay vì chăn dắt
đàn bò. Cậu theo dõi bầy cáo nô đùa không phải như mọi đứa bé bất kỳ mà
theo dõi với sự hồi hộp của một nhà tự nhiên học tương lai. Cậu chú ý ngay
đến con cáo con có vệt đen ngang mõm trông như chiếc mặt nạ ở bộ áo
đôminô dùng trong ngày hội hóa trang, và sung sướng mỉm cười với nó.
Cậu bé không hề có ý nghĩ quấy rầy cuộc giải trí của bầy cáo con,
nhưng dù sao cậu cũng là kẻ ngẫu nhiên có lỗi cho cuộc vui dừng lại bất
ngờ và gây ra tất cả thảm họa sẽ giáng xuống đầu gia đình cáo sau này.
Apne chỉ săn cáo vào mùa đông. Cậu rất tự hào về con chó săn của
mình, nó đầy hứa hẹn sẽ trở thành một con chó nòi tốt nhất trong toàn bang.
Sự thực tạm thời thì đó chưa phải là con chó trưởng thành mà mới là một
chú cún con, nhưng là chú cún có những cẳng chân khá to, cái bụng thon và
bộ ngực nở. Giọng nó rất khỏe, vang xa, và căn cứ vào tính tình hung hăng
dễ cáu thì lúc lớn nó sẽ là một con chó dữ. Apne thường nhốt nó ở trong
nhà nhưng lần này không hiểu sao nó thoát được ra ngoài, và dĩ nhiên là nó
chạy ngay đi tìm cậu chủ. Nó tới gần làm cho cáo bố lo sợ.
Sau khi biết chắc tất cả bảy đứa con thơ dại yêu quí đã ở ngoài vòng
nguy hiểm, cáo mẹ liền chạy ngay ra đối mặt với kẻ thù. Nó cố ý chọn con
đường để lọt ngay vào tầm mắt con chó lúc con này chạy gần tới hang, và

https://thuviensach.vn

quả nhiên nó nghe thấy tiếng sủa lanh lảnh khiến cho ngay cả trái tim đã
được tôi luyện của chồng nó cũng phải đập mạnh.
Nhưng giờ đây nó không nghĩ gì đến bản thân mình. Nó thu hút sự chú
ý của con chó về phần mình, và khi đã cảm thấy chạy được cách hang một
khoảng vừa đủ bảo đảm an toàn cho hang là nó bứt luôn khỏi con chó, làm
rối loạn dấu vết và quay trở về hang. Ở nhà mọi việc vẫn đâu vào đấy. Chỉ
có con cáo con mõm đen mọi khi hay chạy ra đón mẹ ngay lối ra vào, lần
này nép vào xó sâu nhất trong hang và chúi mũi vào đó.
Năm phút trước nó còn ngó ra ngoài hang, nhưng đến khi nghe thấy
tiếng chó sủa ghê rợn chói tai thì nó run sợ đến ớn lạnh xương sống, run rẩy
cả đến mẩu chót cái đuôi xù lông. Cáo con cuống quít lẩn vào góc sâu, nằm
co rúm lại và cứ nằm mãi như thế rất lâu cả sau khi cơn sóng gió đã đi qua.
Từ trước tới giờ nó chỉ sống trong thế giới tình thương. Nhưng bây giờ nỗi
sợ hãi đã bắt đầu xâm nhập vào thế giới đó rồi.
II. Nỗi bất hạnh
Trong những người thợ săn rất phổ biến ý kiến cho rằng hình như cáo
không động đến những gia cầm ở gần nơi hang nó. Nó cố không làm cho
người láng giềng gần gũi nổi cơn thịnh nộ và vì thế luôn luôn tìm cách
kiếm mồi ở những trang trại xa hơn. Rất có thể vì lý do đó mà ở chuồng gà
của Juck mọi việc đều tốt đẹp, còn ở trại Benton thì gà cứ mất luôn luôn.
Cụ Benton cũng giống như tất cả mọi người không thể chịu đựng mãi được,
và đến khi hơn một phần tư số gà trứ danh của cụ mất tăm thì cụ thực sự
phát khùng lên.
Vào ngày chủ nhật kế đó hai đứa con trai nhà Benton là Xi và Bed đi
ngang qua đỉnh đồi vừa lúc nghe thấy con chó của Juck theo vết cáo. Hai
chú bé này không mấy thân thiện với con chó nên chẳng muốn can thiệp
vào chuyện của nó. Các chú dừng lại, đứng trên cao quan sát một cuộc rượt

https://thuviensach.vn

đuổi trong thung lũng, theo dõi xem cáo xỏ mũi chó một cách linh hoạt như
thế nào sau khi đã chán không muốn chạy nữa.
Nhưng các chú bé chưa kịp cất bước thì con cáo lại hiện ra, lần này
ngoạm trong miệng một con gà mái trắng phau. Nhà Benton rất hãnh diện
về đàn gà trắng của mình, và rõ ràng là cáo đang tha chính con gà của
chúng. Gà trắng rất dễ nhận ra từ xa, và hai chú bé chẳng tốn công gì cũng
theo dõi được kẻ ăn trộm đến tận cửa hang của nó.
Sau nửa giờ đồng hồ chúng đã đứng giữa đám lông trắng phau của con
gà thuần chủng. Các chú bé thử luồn cây sào dài chọc vào hang, nhưng sào
bị mắc kẹt ở khúc ngoặt của hang và lũ cáo con tuy sợ chết khiếp nhưng
vẫn an toàn. Hai con cáo bố mẹ lúc đó cứ chạy tới chạy lui trong rừng ngay
gần hang. Chúng hoảng sợ chạy khỏi hang nhưng cáo con còn bị kẹt lại nơi
đó cho bên cái hang cứ thôi thúc chúng quay về. Chúng cố lại gần hang
nhưng mỗi lần nghe thấy tiếng người thì lại chạy đi và lẩn vào bụi cây.
Mặc dầu cái hang nằm trên địa phận sở hữu của nhà Juck nhưng các
chú bé nhà Benton vẫn quyết định ngày hôm sau quay lại và lôi lũ cáo con
ra. Tuy nhiên cáo mẹ đã lo xa trước nỗi nguy hiểm đe dọa ngôi nhà của nó.
Ngay sau khi các chú bé bỏ đi nó đã bắt tay vào việc đào một cái hang mới
và đến lúc bình minh thì tiến hành di chuyển gia đình.
Nếu những người nông dân muốn lựa chọn con mèo con tốt nhất trong
số những con mới sinh thì họ dùng một phương pháp tự nhiên và đơn giản
là mang lũ mèo con ra ngoài đồng trống. Mèo mẹ chẳng mấy chốc đã tìm ra
con và bắt đầu tha chúng về. Con đầu tiên nó tha về sẽ được coi là con mèo
con tốt nhất. Đó là một dấu hiệu đáng tin cậy. Con mèo linh lợi nhất bao
giờ cũng leo lên trên cả đám mèo con, làm cho mẹ nó chú ý đến trước nhất,
chính thế mà mẹ nó tha nó về trước mọi con khác.
Trong hang cũ Domino là con cáo nhanh nhẹn nhất, khỏe mạnh nhất ra
đón mẹ trước tiên, và mẹ nó mang nó đầu tiên qua nơi ở mới, an toàn. Sau

https://thuviensach.vn

đó mẹ nó tha con khỏe nhất trong số các chị em gái của nó, rồi đến lượt
thằng em trai vạm vỡ. Trong thời gian này bố chúng canh gác ở các ngọn
đồi lân cận.
Trời sáng dần. Cáo mẹ vừa lên đường với con cáo con thứ ba thì cáo
bố phát tín hiệu báo động.
Các chú bé nhà Benton đã xuất hiện, mang theo thuổng và cuốc chim
để đào hang cáo. Nhưng vừa đào được ba bước chân thì chúng vấp phải
một tảng đá lớn. Chúng đang bàn luận cách làm thì nghe thấy tiếng nổ rầm
rầm đưa đến từ công trường khai thác đá ở trong núi. Thế là chúng có ngay
một kế hoạch hành động. Một chú bé chạy vào công trường và quay trở lại
ngay với một gói thuốc nổ. Chúng đặt gói thuốc vào khe nứt của tảng đá.
Một phút sau tiếng nổ khủng khiếp làm rung chuyển cả sườn đồi. Khi đám
mây bụi tan đi cửa hang đầy những tảng đá lớn. Chắc chắn là lũ cáo con
còn lại ở trong hang đã bị đè bẹp hoặc chết ngạt. Tiếng nổ đã biến nơi cư
trú thành nấm mộ, và các chú bé bỏ đi.
Giá như các chú bé quay lại nơi đây vào ban đêm thì chúng sẽ được
chứng kiến cảnh cáo bố và cáo mẹ dùng chân bới đất như thế nào và cắn xé
một cách vô ích những mẩu đá hoa cương để cố chui vào cái hang thân yêu.
Đêm hôm sau cáo lại đến nữa. Đến đêm thứ ba chỉ có một mình cáo mẹ
đến, và sau đó nó cũng từ bỏ luôn mọi cố gắng đào bới vô vọng.
III. Nhà mới
Ngôi nhà mới của cáo nằm cách nhà cũ một dặm và không ở trên đồi
nữa. Nó nằm lui xuống phía dưới, gần mé sông, nơi đây con sông rời bỏ đồi
núi và chảy len lỏi giữa đồng cỏ. Tại đó, cáo dựng ngôi nhà mới ở giữa một
chỗ trũng rộng lớn có vách đá bao bọc xung quanh, có rễ cây hòan diệp liễu
và bạch dương quấn vào nhau dày đặc. Cửa ra vào có hai tảng đá lớn che
chắn. Hang cũ nằm trên sườn đồi, trong rừng thông, còn cái hang này đào
trong lòng trũng phủ bóng hoàn diệp liễu. Thông reo rì rầm và thở dài

https://thuviensach.vn

muôn thưở, còn hoàn diệp liễu lúc nào cũng run rẩy và lo âu. Và dòng sông
đưa những cơn sóng của mình đi mãi với khúc nhạc âm vang. Ngay từ cửa
vào hang đã bắt đầu là bụi sỏ rậm rạp, kéo dài đến tận một vũng sông êm
đềm mọc đầy cỏ lác. Sườn dốc xanh tốt này được dùng làm chỗ chơi đùa
của ba đứa nhóc, và suốt mùa hè ở nơi đây có thể hàng vài chục lần quan
sát thấy cái cảnh cũ rích cáo bố đi săn trở về nhà. Cỏ xung quanh nhàu nát
vì cáo con nô đùa, vật lộn. Chúng lớn nhanh như thổi, nhưng nhanh nhất là
con cáo có cái vệt đen trên mõm, cái vệt cứ mỗi ngày một đen hơn.
Cáo bố mẹ bắt đầu dạy chúng đi săn. Cáo con hầu như không bú nữa
và ăn những gì mà cha mẹ chúng ăn. Thế là bố mẹ chúng thu xếp để bắt
buộc lũ trẻ tìm lấy thức ăn giống như chúng tự đi kiếm lấy. Bố mẹ không
mang thức ăn về hang nữa mà để ở trong rừng, cứ mỗi ngày một xa dần
theo đà lớn lên của các con.
Vừa nghe thấy tiếng mẹ gọi là lũ con lao ngay vào rừng, và ở trong đó
chúng bắt đầu một trò chơi nghiêm chỉnh mà kết quả sẽ quyết định bữa ăn
trưa của chúng. Chúng lao vào các bụi cây, tìm kiếm và quay cuồng dọc
theo sườn dốc phủ đầy cỏ, vừa láo liên vừa hít hít từng cái hố nhỏ. Chúng
lướt đi mới vui vẻ làm sao, chúng bứt lên trước nhau khi hơi gió mách bảo
chúng phải chạy về hướng nào, và thật tuyệt diệu làm sao, cuối cùng chúng
đã học được cách phóng như bay theo chân bố mẹ đến thẳng nơi cất giấu
thức ăn.
Chúng được dạy cách săn mồi như vậy. Con cáo con mõm đen sáng dạ
nhất, mạnh khỏe nhất và nhanh nhẹn nhất. Nó sống tốt hơn. Nó thường
xuyên chiếm được miếng to nhất, béo bở nhất. Nó lớn nhanh hơn các con
khác và sự khác biệt này ngày càng dễ nhận ra. Nó lại còn có một nét khác
biệt nữa: bộ lông xám đen thời thơ ấu của nó ngày càng xẫm màu hơn. Trên
mình các chị em nó bắt đầu lốm đốm những đám lông màu hung và vàng,
màu lông đặc trưng của giống nhà cáo, còn lông nó thì ngày một đen đi, và
mõm với bốn chân lại đen hoàn toàn.

https://thuviensach.vn

Đó là cuối tháng Bảy. Cáo bố mẹ không những miệt mài kiếm miếng
ăn cho bầy con từ các trang trại gần đó mà còn chăm lo giữ gìn chúng khỏi
mọi hiểm nguy. Tiếng sủa chát chúa của con chó đen luôn luôn vang lên
gần nơi lòng trũng chúng ở, và mỗi lần nghe thấy tiếng sủa đó là con cáo
đen con lại run lên. Nhưng thường thường cáo bố hoặc cáo mẹ tiến ra đối
mặt với kẻ thù và luôn luôn đánh lừa được chó bằng một mưu mẹo đơn
giản nào đó buộc chó phải trở về nhà tay không. Trong vùng vách núi đá
ven sông cáo đánh lừa chó dễ đến mức chúng bắt đầu coi thường kẻ địch
thủ vụng về của mình và quá tin vào tài khéo léo của bản thân.
Một bữa, khi cả ba chú cáo con đang chạy tới lui sục tìm trên bãi cỏ
non con mồi mà cáo bố vừa mang về, thì bỗng đâu một con chó đốm nhảy
xổ vào chúng. Lũ cáo con khiếp sợ tiếng sủa oang oang bỏ chạy tán loạn,
nhưng con cáo bé nhất không kịp né tránh đã bị hàm răng kếch xù của con
chó ngoạm chặt. Con chó khủng khiếp mang chiến lợi phẩm của mình về
trang trại, đặt xuống bên chân chủ rồi nhìn chủ chờ đợi một lời khen.
Nhưng chủ nó chẳng khen ngợi gì nó cả.
Thảm họa không bao giờ chỉ giáng xuống một lần. Tinh mơ ngày hôm
sau cáo bố vừa bắt được một con vịt chạy về thì bỗng tiếng chó sủa buộc nó
phải chạy trệch khỏi cái hướng đi đã quá quen thuộc với nó. Nó rơi vào một
con đường nhỏ chạy dọc theo hai bờ giậu cao. Nó không thể chui qua bờ
giậu với con vịt ngậm chặt trong mồm. Cáo chạy dọc bờ giậu, nhưng lũ chó
đã đuổi kịp nó. Nó bèn luồn nhanh sang một lối đi ngang bắt gặp đầu tiên.
Than ôi! Kẻ bất hạnh rơi ngay vào một sân nhà có con chó khác, và thế là
kết thúc cuộc đời nó.
Gia đình nó không biết gì về chuyện này. Cáo bố không trở về, không
mang mồi kiếm được về. Mẹ và hai đứa con bị bỏ đói. Cơn đói đó có thể là
tất cả những gì chúng nhận biết được ngày hôm ấy.
Trong cái hang ở giữa rừng hoàn diệp liễu chỉ còn cáo mẹ và hai đứa
con. Cáo mẹ can đảm gánh vác tất cả nỗi gian truân vất vả. Tuy nhiên nó

https://thuviensach.vn

cũng đã gần hết trách nhiệm đối với bầy con. Suốt tháng tám cáo con theo
mẹ đi rất xa săn mồi và tự tìm lấy thức ăn. Đến tháng chín con cái đã to
bằng mẹ, còn con đực lông xẫm màu thì lớn vượt hẳn mẹ và khỏe hơn mẹ
rất nhiều. Bây giờ mối quan hệ giữa em gái với anh trai và giữa mẹ với con
trai đã thay đổi: cả hai con cái bắt đầu xa lánh chàng cáo đẹp trai to lớn đó
và cuối cùng chúng cùng tránh né nó.
Cáo mẹ và cáo con còn sống chung với nhau nhưng một bản năng khó
nhận thấy nào đó đã phá tan mối quan hệ gia đình. Chúng giữ tình bạn với
con cáo đen to lớn khi tình cờ gặp nhau, nhưng rõ ràng chúng tránh những
cuộc gặp gỡ đó. Vậy là chàng Domino "chạy nhanh" sau khi đã học được
cách tự lo lấy cho mình liền rời bỏ vùng trũng trong rừng liễu và bắt đầu
cuộc sống của một con cáo độc thân.
IV. Trang phục mới và cuộc sống mới
Từ đó Domino bước vào thế giới rộng lớn đầy rẫy giông tố cuộc đời,
vượt xa ngoài phạm vi cái góc nhỏ thân yêu dưới tán liễu. Nay nó bắt đầu
một cuộc sống tự lập và chỉ trông cậy vào sức lực bản thân để có thể no nê
và toàn vẹn. Mỗi ngày nó thêm thông minh hơn, thận trọng hơn và đẹp đẽ
hơn.
Ngay sau khi rời khỏi cái hang thân thuộc nó đã buộc phải chạy thoát
khỏi một cuộc săn đuổi và hiểu rằng tài mưu trí giải cứu cho mình tốt hơn
bất cứ đôi chân nhanh nhẹn nhất nào. Ngoài ra nó còn phát hiện được là
trong giây phút hiểm nghèo nó có một người bạn trung thành mà nó vẫn
thấy hàng ngày từ trước nhưng bây giờ mới có dịp bắt quen.
Một lần hai con chó đuổi theo Domino, và do chạy quá lâu theo các
vách đá để thoát khỏi chúng nên nó đã bị cạnh đá cứa rách chân. Hôm đó là
một ngày khô hanh và oi bức. Sau khi dốc hết sức chạy, Domino đã bỏ xa
được những kẻ đuổi bắt. Nó lao vút về phía con sông với ý định làm dịu bớt
mấy cái chân bê bết máu, mỏi rã rời và nóng bừng bừng. Nó trườn xuống

https://thuviensach.vn

sông, lê bước theo bờ nước nông ngược dòng chảy, tận hưởng cái mát mẻ.
Nó đi trong nước được chừng một phần tư dặm thì bỗng lại nghe thấy tiếng
chó sủa tiến lại gần và nhìn thấy chó chạy tới bờ sông theo dấu chân nó.
Chú cáo non trẻ ẩn nấp trong bụi cây rên một cù lao nhỏ, và từ nơi ẩn náu
an toàn đó nó sung sướng theo dõi lũ chó bị mất dấu ở chỗ mép nước rồi cứ
chạy tới chạy lui dọc bờ sông để cố tìm nó, nhưng cuối cùng chẳng tìm
được gì đành phải quay về mà hoàn toàn không hiểu chuyện gì đã xảy ra.
Có thể con cáo không hiểu rành rẽ rằng nước đã che đậy dấu vết,
nhưng trong đầu óc nó đã hình thành một ý niệm sông là nơi rất tốt có thể
giúp tránh được mối nguy hiểm khó thoát. Sau này điều đó còn được khẳng
định thêm nhiều lần nữa. Ở nơi đó, bên bờ phía hạ lưu có một bãi cát dường
như không in lại dấu vết và do đó không thể tố cáo sự có mặt của kẻ chạy
trốn. Khi mùa đông đến và dòng sông phủ một lớp băng mỏng lấp lánh,
Domino nhận ra rằng băng nâng đỡ nó rất tuyệt nhưng lại vỡ ra dưới chân
chó làm cho chó rơi tõm xuống nước.
Nhưng nơi có lợi nhất té ra lại là cái bờ dốc dựng đứng lởm chởm đá
trên bờ sông. Dưới chân dốc có một con đường mòn lượn quanh, đoạn đầu
khá to nhưng đoạn sau thu hẹp lại đến mức cáo lách qua còn chật vật và
thành ra quá hẹp đối với chó săn. Con đường mòn đó vòng ra mũi đất rồi
thoai thoải chạy lên vách đá và dẫn vào rừng, nơi mà đến đây bằng bất cứ
con đường nào khác cũng phải mất không dưới hai năm.
Ngoài ra, Domino còn nhận thấy rằng khi không săn được gì ở những
nơi khác thì ở bên dòng sông bao giờ cũng có thể tìm thấy một cái gì đó ăn
được. Lúc là một con cá bị quăng lên bờ, lúc là một con chim chết, hoặc
cùng lắm là một con ếch, tất cả đều có thể làm dịu cơn đói. Thế là trong óc
nó hình thành một điều khẳng định vững chắc: nói chung dòng sông là một
nơi tuyệt diệu, rất có ích trong những giây phút khó khăn của cuộc sống.
Con sông đã trở thành người bạn nó.

https://thuviensach.vn

Vào thời gian này con thú mới lớn của chúng ta thay đổi hẳn và mối
nguy hiểm luôn đe dọa cuộc sống của nó cũng tăng lên gấp bội.
Khi thời tiết bắt đầu bước vào những đêm thu trẻ trung lông của
Domino trở nên dày hơn, xốp hơn và thay màu. Mỗi ngày lông một xẫm
hơn cho đến lúc cuối cùng sắc hung và xám biến mất hoàn toàn. Và bất cứ
người nào am hiểu về lông thú đều có thể nói: "Đó phải chăng là dấu hiệu
báo trước một vẻ đẹp không thể mong ước gì hơn. Phải chăng con cáo mới
trưởng thành sẽ trở nên một con cáo nâu đen thực thụ?"
Kiếm được bộ lông cáo nâu đen - đó là một thứ hạnh phúc to lớn vô
cùng mà người thợ săn chỉ dám mơ ước đến mà thôi. Thế nhưng cái báu vật
đó lại được chính bản thân con thú giữ gìn cẩn thận bằng sự tinh khôn và
nhanh nhẹn của mình.
Cáo nâu đen chỉ về mùa đông mới khác biệt rõ rệt với loại cáo khác.
Cáo nâu đen con, khi còn chưa thay bộ lông thời thơ ấu, rất dễ nhầm với
những con cáo bình thường. Chỉ lúc mùa đông đến gần mới có thể khám
phá ra vẻ đẹp của anh chàng nhiều diễm phúc. Và thế là khi mùa thu đi qua
và những đêm băng giá ập tới vùng Gonde thì bộ lông mùa đông sẫm màu
của Domino ngày càng mịn và dày hơn, cái đuôi có đốt cuối màu trắng
ngày càng mềm mại hơn, và cái vệt đen xẫm nổi bật ngang mõm ngày càng
đen hơn, giống hệt chiếc mặt nạ nằm giữa có lông trắng như bạc viền chung
quanh. Đầu và cổ cũng một màu đen bóng. Những điểm lông trắng óng ánh
xuất hiện trên nền lông đen như bóng đêm thật chẳng khác gì những ngôi
sao sáng điểm rải rác trên bầu trời ban đêm. Ai đã từng trông thấy con cáo
con lem nhem hồi tháng Sáu khó mà nhận ra nó vào tháng mười một này
với toàn bộ vẻ lộng lẫy huy hoàng của bộ quần áo mùa đông trang nhã.
Domino đã biến thành một con cáo nâu đen tuyệt diệu.
V. Cáo đẹp mã và con quái vật

https://thuviensach.vn

Chẳng bao lâu mọi người đều biết rằng ở Gonde xuất hiện một con
cáo nâu đen. Người ta nhìn thấy con cáo đẹp mã ấy nhiều lần, nó là một kỳ
quan trong số những con thú săn lấy lông, và một số người còn thậm chí
cho rằng con chó Ghechia lông đen của Juck đã nhiều lần đuôi theo dấu
con chân nó. Điều này chí ít cũng là do chính Juck kể lại, tuy rằng bạn bè
thường cười giễu coi là chuyện phịa và khẳng định rằng con cáo nâu đen rất
khinh thường con chó ngốc nghếch, và bao giờ cũng đánh lạc hướng được
chó bằng một trong vô vàn mánh khóe của nó sau khi đã bắt chó chạy thục
mạng theo nó.
Ghechia có tiếng sủa tuyệt vời: to, trầm và vang xa đến mức gặp đêm
yên tĩnh có thể nghe rõ cách hàng vài dặm. Tiếng sủa thực ra là máy móc,
bởi vì con chó không hề thay đổi cách sủa trong lúc chạy, ngay cả lúc chạy
về nhà theo dấu chân của chính mình. Đám trẻ con nhà Juck tưởng tượng
rằng Ghechia là một con chó săn mẫu mực, tuyệt vời. Nhưng láng giềng lại
cho rằng đó chỉ là sự pha tạp một cái bẫy cáo và một một cái còi xe lửa, mà
lại còn là một con vật hung dữ và quàu quạu. Những người công tâm hơn
thì xác nhận Ghechia là một con chó con to lớn, chạy nhanh, dữ tợn, có
giọng sủa thật độc đáo, khó quên. Lần đầu tiên tôi nghe thấy tiếng sủa của
Ghechia lúc nó bị nhốt trong trang trại. Cái tiếng sủa oang oang, dễ sợ, chát
chúa đó cứ âm vang bên tai tôi mãi suốt cả ngày.
Thế rồi một lần, vào mùa thu khi hoàng hôn buông xuống, tôi đang
lang thang trong rừng dưới chân đồi Gonde thì tiếng chó sủa chát chúa từ
đằng xa vọng đến làm cho thính giác của tôi phải sửng sốt. Tôi nhận ra
ngay lập tức và đoán là Ghechia đang chạy theo dấu một con thú nào đó.
Tôi lắng nghe và hiểu ngay câu chuyện đang xảy ra. Tôi nghe thấy tiếng lá
cây lay động nhẹ, và một khoảnh khắc sau đã thấy hiện ra một con thú kỳ
diệu: con cáo có bộ lông đen như than. Nó ngoảnh nhìn về phía kẻ thù. Con
cáo cách tôi cả thảy có năm chục bước, và tôi hiểu mình cần phải làm gì:
tôi đặt tay lên môi rồi lấy hơi tắc lưỡi thật to. Con cáo quay ngoắt lại và
trườn nhanh về phía tôi.

https://thuviensach.vn

Khi giữa chúng tôi chỉ còn không đầy hai chục bước, nó dừng lại trong
tư thế duyên dáng, đôi tai căng thẳng chờ đợi, cái đuôi hơi cụp xuống và
chân trước co lên như muốn cố xác định xem cái tiếng tắc lưỡi giả làm
tiếng chuột hoặc thỏ kia từ đâu đưa lại.
Chao ôi, bộ lông mới đẹp làm sao! Mới là đầu thu nhưng trên nền lông
đen bóng đã nổi rõ chòm lông ngực trắng như tuyết và mẩu đuôi cuối màu
sáng. Đôi mắt màu vàng của con cáo sáng rực lên như những đốm lửa nhỏ,
còn những chấm lông lóng lánh ánh bạc thì bao quanh đầu và cổ nó như
vầng hào quang. Tôi cảm thấy chưa lần nào trong đời được nhìn thấy một
tạo vật tuyệt tác như vậy. Cuối cùng tôi đã hiểu đó đích thực là con cáo nâu
đen vùng Gonde. Tôi đứng yên không nhúc nhích, con vật cũng bất động.
Dường như điều này vẫn thường hay xảy ra: loài vật có lẽ không nghĩ ra
rằng đứng trước nó là một con người. Nhưng con cáo đã nghe thấy tiếng
chó sủa oang oang đang lại gần, đó là Ghechia chạy theo dấu chân nó. Nó
liền quay ngoắt lại, tiếp tục chạy. Tôi lại tắc lưỡi và lại có diễm phúc ngắm
nghía lần nữa cái dáng đứng kiều diễm của con thú đang lo sợ. Nhưng tôi
đã có một cử động thiếu thận trọng làm lộ mình và con cáo biến mất trong
nháy mắt.
Sau mười phút, một con thú khác hiện ra, cứ cách vài bước nó lại sủa
cầm chừng một tiếng. Nó chui qua các bụi cây, làm gãy tất cả những gì cản
trở trên đường đi. Nó vụng về, nặng nề, đôi mắt đỏ ngầu như máu và chẳng
để ý đến cái gì khác ngoài những dấu vết để lại trên mặt đất, nó tiến lên
phía trước với bộ mặt bướng bỉnh, lầm lì. Đó chính là con Ghechia trứ danh
định thử sức với nhân vật chạy nhanh nhất trong số dân cư vùng Gonde.
Tôi bất giác cảm thấy rùng mình phải chứng kiến cái cảnh con thú to
béo, phục phịch đánh hơi và tìm ra chính xác mỗi chỗ ngoặt của dấu chân
cáo. Tôi thấy thật ghê người khi nghĩ rằng dấu vết kia có thể nói cụ thể là
con cáo chạy hướng nào. Chính vì thế mà Ghechia không bối rối, do dự
một chút nào. Tôi tắc lưỡi gọi chó nhưng có lẽ chỉ gọi một cái bẫy cáo nào

https://thuviensach.vn

đó thì mới mong đạt được kết quả mà thôi. Con chó chỉ có một ý nghĩ duy
nhất là không để mất dấu, đuổi theo kỳ được con cáo. Và sau đó ra sao thì
tôi có thể căn cứ vào đôi mắt dữ dằn, ngầu máu của con chó và túm lông
dựng đứng trên trán nó mà đoán ra được dễ dàng. Chính bản thân tôi cũng
đi săn cáo và ưa thích kiểu săn bằng chó, nhưng ngày hôm đó cái hình ảnh
một tạo vật kỳ diệu bị con chó ngao Xecbe nhẫn tâm săn đuổi và khó lòng
thoát khỏi tay nó đã gây cho tôi ấn tượng y như đang đứng trước hình ảnh
một con rắn độc định xiết chết nghẹt một con chim nhỏ có giọng hót tuyệt
vời.
Tôi đã lãng quên tình bạn lâu đời giữa người và chó, và từ đó trở đi
chuyển tình cảm của mình sang con cáo nâu đen.
VI. Đời sống mùa đông của Domino
Mùa đông đã đến, các cậu bé thôn quê bắt đầu mùa săn cáo chẳng theo
quy củ gì cả. Chúng thường thả hai ba con chó chạy trước rồi chạy bộ theo
sau, tay cầm súng.
Có một lần chúng mở cuộc săn bằng ngựa thực thụ cùng với bầy chó,
nhưng Domino náu kín trong các khe đá gần bờ sông. Mỗi lần trốn thoát kẻ
thù nó lại trở nên dũng mãnh hơn và càng thành thạo hơn trong nghệ thuật
đánh lạc hướng những kẻ săn đuổi nó. Ngoài ra nó còn trau dồi được cả
cách chế ngự bản thân. Tiếng sủa ghê rợn của con chó to lớn vẫn làm cho
nó khiếp hãi như trước, nhưng Domino tập chế ngự được nỗi sợ hãi và lòng
dũng cảm của nó mỗi ngày một gia tăng.
Giờ đây nó sống cuộc đời bình dị của một con cáo độc thân. Nó không
có tổ ấm, loài cáo mùa đông ít sống trong hang. Nó nằm ngủ ở những chỗ
trống, bộ áo lông dày dặn, mịn màng và cái đuôi mượt mà bảo vệ nó khỏi
bị lạnh. Còn tài đánh hơi thính nhạy giúp nó tránh thoát mọi nguy hiểm
đang tới gần. Nó chỉ ngủ ban ngày, dưới ánh nắng. Đó là quy luật không

https://thuviensach.vn

viết thành văn của loài cáo: "Đêm săn mồi, ngày ngủ", khi mặt trời lặn và
bóng hoàng hôn bao phủ, Domino bắt đầu đi kiếm ăn.
Có người nghĩ lầm rằng mọi con thú rừng đều có thể nhìn được trong
bóng tối dày đặc. Không đúng, con thú cần ánh sáng. Dĩ nhiên là nó cần ít
hơn con người, nhưng dù sao nó cũng cần có một chút ánh sáng. Con thú
có khả năng dò dẫm, len lỏi trong bóng đêm tốt hơn con người, nhưng vẫn
chỉ là dò dẫm mà thôi. Con thú không ưa ánh sáng chói chang buổi trưa.
Thời điểm thích hợp nhất đối với chúng là lúc trời chạng vạng tối. Dưới
ánh trăng hay vào đêm sao mùa đông, khắp nơi phủ tuyết, săn mồi tiện lợi
hơn nhiều.
Như thế là mặt trời vừa lặn Domino đã ra đi săn mồi. Nó chạy thoăn
thoắt, cố giữ ngược hướng gió, quay ngang quay ngửa khắp bốn phía để
kiểm tra từng bụi cây đáng ngờ, từng lùm cỏ nghi hoặc, ghé thăm tất cả
những chỗ trước đây nó đã từng gặp may, và chạy lại ngửi hít từng gốc cây,
tảng đá và cả những xó xỉnh bên hàng rào mà nó đã để dấu lại, cốt xem có
con cáo nào vừa mới tới đó hay không. Loài cáo cũng như loài chó và sói
vẫn có thói quen để lại dấu vết bên mỗi tảng đá và gốc cây. Sau đó nó chạy
vượt lên đỉnh đồi, đánh hơi xem gió có đưa lại hương vị của thứ gì đó ăn
được chăng. Chỉ có một tiếng xào xạo nhẹ cũng làm cho nó dừng lại và
đứng bất động cho đến khi khẳng định rằng không có chuyện gì xảy ra cả,
hoặc là rón rén như một con mèo để đến gần hơn tìm hiểu được kỹ xem có
chuyện gì. Đôi lúc nó leo lên một cái cây nào đó có cành ngả sát đất, hoặc
nếu không có cây thì nó nhảy lên một cái thật cao để nhìn quanh, quan sát.
Trong những chuyến đi đêm như thế, nó hoàn toàn không lẩn tránh các
trang trại có chó canh giữ. Số cáo ở những vùng hoang vắng tăng lên đáng
kể theo đà di dân tới nơi đó, bởi vì mỗi trang trại là một nguồn cung cấp
thức ăn nuôi báo cô hai, ba con cáo sống bám. Thế là anh chàng Domino
của chúng ta cứ chạy từ trang trại này đến trang trại khác, bất chấp sự có
mặt của lũ chó. Và để tránh khỏi rơi vào răng chó, nó dừng lại cách mỗi

https://thuviensach.vn

trang trại một khoảng rồi cất giọng đánh tiếng. Nếu chó xồ ra sủa thì nó
đánh bài chuồn, còn nếu không có ai đáp lại thì nó kết luận rằng chó đã bị
nhốt. Lúc đó nó mạnh dạn luồn vào sân và cuỗm tất cả những gì bắt gặp. Dĩ
nhiên con mồi béo bở nhất đối với nó là cô gà mái béo múp mà nó chế ngự
được trong nháy mắt bằng cách ngoạm chặt hàm răng vào cổ gà. Nhưng
cũng có lúc Domino buộc phải bằng lòng với những mẩu bánh mì vứt bỏ
hoặc một con chuột chết quẳng ra từ một cái bẫy chuột. Thậm chí nó không
từ cả việc tha những mẩu thức ăn thừa trong máng lợn.
Nó tìm thấy thức ăn được gần như thường xuyên, tuy không phải đêm
nào cũng có, và như tế cũng đã đạt yêu cầu bởi vì chỉ cần một tuần nói
chung có 5 bữa tối khá giả là đã quá đủ để nó không tiêu hao số lượng mỡ
trong người và chịu đựng được mùa đông.
VII. Domino tìm được bạn đời
Không một con thú rừng nào lại lang thang vô mục đích từ chỗ này
qua chỗ khác. Mỗi con thú có một địa hạt quen thuộc riêng của mình, một
khu vực để săn mồi nhất định. Vì khu vực đó, chúng sẵn sàng đánh nhau và
bảo vệ nó chống lại bất kỳ con thú nào khác cùng loài với chúng.
Kết quả nhiều cuộc khảo sát cho biết rằng, địa phận săn mồi của cáo
thường trải dài ba bốn dặm quanh hang cáo. Rất có thể địa hạt của con này
có phần nào đó trùng với địa hạt của con khác. Tuy nhiên thú vật nhanh
chóng quen với loại hàn...