: TRONG LÒNG MẸ
( Trích Những ngày thơ ấu )
Nguyên Hồng
A – Mục tiêu cần đạt :
_ HS hiểu được rằng : Tình cảm mẹ con ruột thịt thiêng liêng không bị những rắp tâm tanh bẩn nào có thể xâm phạm .
-Niềm vui ,niềm hạnh phúc lớn lao khi được ở trong lòng mẹ , được mẹ ôm ấp vỗ về .
- Giáo dục cho HS lòng kính yêu cha mẹ , biết ơn cha mẹ ,nguồn tình cảm , chỗ dựa lớn lao của con người .
- Rèn luyệnv kỹ năng phân tích ,cảm thụ những đoạn văn xuôi giàu chất trữ tình , giàu cảm xúc mạnh mẽ .
B – Nội dung bài học :
1/ Vài nét về tác giả :
Tên khai sinh là Nguyễn Nguyên Hồng ( 1918 – 1982 )
-Quê ở thành phố Nam Định nhưng trước c/m sống chủ yếu ở Hải Phòng trong một xóm lao đọng nghèo ( xóm Cấm )
- Sinh ra trong một gia đình gốc Công giáo ,cha có thời kỳ làm cai đề lao sau đó bị mất chức , trả thù đời bằng việc ngày đâm bên bàn đèn thuốc phiện . Mẹ là người phụ nữ có khát vọng về t/ y nhưng đành chôn vùi bởi bổn phận trước gia đình .
Do hoàn cảnh của mình , sớm thấm thía nỗi cơ cực và gần gũi những người nghèo khổ .Ngay từ những sáng tác đầu tay , Nguyên Hồng đã viết về những người cùng khổ gần gũi một cách chân thực và xúc động với một tình yêu thương thắm thiết .Ông dược coi là nhà văn của những người cùng khổ , lớp người “ dưới đáy xã hội ” .Viết về các nhân vật ấy ,ông bộc lộ niềm yêu thương sâu sắc ,mãnh liệt , lòng trân trọng những vẻ đẹp đáng quý .
Văn xuôi Nguyên Hồng giàu chất trữ tình , nhiều khi dạt dào những cảm xúc tha thiết ,rất mực chân thành . Đó là văn của một trái tim nhạy cảm , dễ bị tổn thương , dễ bị rung động đến cực điểm nỗi đau và niềm hạnh phúc bình dị của con người .
-Nhà văn đã để lại một khối lượng tác phẩm đồ sộ , có gia trị : Bỉ vỏ ( tiểu thuyết – 1938 ) Những ngày thơ ấu ( Hồi ký – 1938 ) , Trời xanh ( tập thơ - 1960 ) ,Cửa biển ( bộ tiểu thuyết 4 tập -1961-1976 ) , Núi rừng Yên Thế ( bộ tiểu thuyết đang viết dở ) .
2 / Tác phẩm : Những ngày thơ ấu .
- Đăng báo đầu tiên năm 1938 ,xuất bản lần đầu năm 1940 .
- Thể loại : Hồi ký .
- Kết cấu : gồm 9 chương , mõi chương là một kỷ niệm về tuổi thơ cay đắn của chính Nguyên Hồng .
-Nội dung : Từ cảnh ngộ và tâm sự của chú bé Hồng –nhân vật chính – tác giả còn cho thấy bộ mặt lạnh lùng của một xã hội chỉ trọng đồng tiền , đầy những thành kiến cổ hủ , thói nhỏ nhen độc ác của đấm thị dân tiểu tư sản khiến cho tình máu mủ ,ruột thịt cũng thành khô héo , cái xã hội đầy những thành kiến cổ hủ bóp nghẹt quyền sống của người phụ nữ .
Những ngày thơ ấu là tập văn xuôi giàu chất trữ tình với cảm xúc dạt dào ,tha thiết và rất mực chân thành .
3 / Văn bản : Trong lòng mẹ .
-Đây là chương 4 của tập hồi ký . ở chương này Nguyên Hồng nhớ lại một quãng đời cay đắng thời thơ ấu của mình , trong đó có cảnh ngộ đáng thương của một đứa trẻ xa mẹ , có tình yêu vô bờ đối với mẹ và niềm khao khát cháy bỏng được sống trong tình mẹ .
a / Cảnh ngộ đáng thương và nỗi đau của bé Hồng :
- Bé Hồng được sinh ra trong một gia đình có nhiều bất hạnh , em chính là kết quả của một cuộc hôn nhân gượng ép , không có tình yêu . Sớm phải mồ côi cha lại thiếu vắng tình yêu thương của mẹ , sống trong sự ghẻ lạnh , cay nghiệt của họ hàng bên nội .
- Nỗi đau khổ sâu xa của bé Hồng không chỉ là thiếu vắng tình yêu thương mà còn ở chỗ chú luôn bị người khác xúc phạm một cách độc ác về mẹ , một người đàn bà đã bị cái tội là goá chồng , nợ nần cùng túng quá , phải đi tha hương cầu thực . Đó là việc bà cô nói về mẹ chú với chú bằng những lời lẽ thâm độc , đã khoét sâu nỗi đau của chú bé đáng thương . Bà ta làm ra vẻ quan tâm đến chú nhưng kỳ thực , chú nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói của bà . Chú biết rõ rằng nhắc đến mẹ chú , bà cô ấy chỉ cố ý gieo rắc vào đầu óc chú những ý nghĩ không tốt về mẹ : đó là những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ . Vì vậy lời nói của