: TRONG LÒNG MẸ
(Trích Những ngày thơ ấu)- Nguyên Hồng
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
- Nguyễn Nguyên Hồng (1918-1982), quê ở thành phố Nam Định, sống chủ yếu ở Hải Phòng, trong một xóm lao động nghèo. Cuộc sống cay đắng, vất vả ngay từ thời thơ ấu đã ảnh hưởng đến sáng tác của ông.
2. Tác phẩm: Bỉ vỏ (tiểu thuyết 1938), Những ngày thơ ấu (hồi kí, 1938), Trời xanh (thơ, 1960), Cửa biển (tiểu thuyết, 1961-1976), Núi rừng Yên Thế (tiểu thuyết lịch sử,đang viết dở)
- Những ngày thơ ấu là tập hồi kí ghi lại tuổi thơ cay đắng của cậu bé Hồng, in báo 1938, in thành sách 1940.
- Đoạn trích: chương 4 (9 chương): Ghi lại cuộc đối thoại giữa bà cô với bé Hồng. Tuy chịu nỗi đau đớn nhưng vẫn yêu thương và kính trọng mẹ, hạnh phúc khi ở trong lòng mẹ.
Đánh giá:
- Nguyên Hồng là nhà văn của những người nghèo khổ, bất hạnh
- Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng.
- Văn của Nguyên Hồng giàu chất trữ tình.
II. Câu hỏi đọc-hiểu:
Câu 1. Hoàn cảnh nghiệt ngã nào đã chia lìa mẹ với hai anh em bé Hồng?

Câu 2: Nhân vật “cô tôi” có mối quan hệ như thế nào với bé Hồng? Nhân vật người cô hiện lên qua các chi tiết, lời nói điển hình. Liệt kê những chi tiết này.

Câu 3: Những lời lẽ đó bộc lộ tính cách nào của người cô?

Câu 4: Cảm nghĩ của em về người cô của bé Hồng?

Câu 5: Khi kể về cuộc đối thoại của người cô với bé Hồng, tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì, ý nghĩa của biện pháp nghệ thuật này.

Câu 6: Cảnh ngộ của bé Hồng có gì đặc biệt? Cảnh ngộ ấy tạo nên thân phận bé Hồng như thế nào? Đứng trước hoàn cảnh ấy em có thái độ như thế nào?

Câu 7: Từ nhỏ bé Hồng sớm đã bộc lộ những phẩm chất đáng quý, theo em đó là phẩm chất gì?

Câu 8: Sự trở về của người mẹ đã tác động như thế nào đến tình cảm của bé Hồng?

Câu 9: Khi ở trong lòng mẹ bé Hồng đã cảm nhận được tình yêu của người mẹ như thế nào? Từ đó ta thấy được tình yêu của bé với mẹ như thế nào?

Câu 10: Có thể đọc thấy từ văn bản “Trong lòng mẹ” bài ca thiêng liêng của tình mẫu tử. Em có đồng cảm với nhận xét này không? Vì sao?

Câu 11: Từ văn bản này em hiểu thể loại “Hồi kí” là gì? Từ đó em thấy quan hệ giữa nhân vật với nhà văn cần được hiểu như thế nào?

III. Tự luận: Đoạn trích “Trong lòng mẹ” của nhà văn Nguyên Hồng(trích hồi kí “Những ngày thơ ấu”) đã thể hiện tình cảm đối với người mẹ rất mực kính yêu một cách cảm động. Em hãy nêu những cảm nhận của bản thân về đoạn trích trên.
Gợi ý:
A.Giới thiệu phong cách viết của nhà văn(đậm chất trữ tình) đến tập hồi kí Những ngày thơ ấu ( là kỉ niệm xót xa, cay đắng và nỗi khao khát tình mẹ của bé Hồng). Đoạn trích “Trong lòng mẹ ” là bài ca tình mẫu tử thiêng liêng.
B. – Hoàn cảnh xót xa của bé Hồng
- Chính trong hoàn cảnh ấy chúng ta cảm nhận được một điều kì diệu: Mẹ là người chỉ có một trên đời, tình mẹ con là mối dây bền chặt không gì chia cắt được.
- Trước khi gặp mẹ, bé Hồng phải sống với người cô cay nghiệt, sống giữa những người ruột thịt nhưng ta thấy bé lại luôn cô độc, sống mặc cảm và khép mình. Nhưng tấm lòng trẻ thơ thật đáng quý. Đối với bé Hồng, bao giờ mẹ cũng là người tốt nhất, đẹp nhất, đáng yêu và đáng thương nhất. Tình cảm ấy đã giúp bé chiến thắng những thành kiến mà người cô đã cố gieo rắc vào bé những điều không tốt về mẹ để bé ruồng rẫy mẹ.: Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi, cô chỉ có ý gieo rắc vào đầu tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi, một người đàn bà đã bị cái tội là góa chồng, nợ nần cùng túng qua,,phải bỏ di tha phương cầu thực. Nhưng đời nào lòng thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắc tâm tanh bẩn xâm phạm đến..”
- Chứng kiến và cảm thương từng khoảnh khắc nỗi đau đớn mà cậu bé phải chịu đựng nó thành vết thương lòng của cậu bé