Tiết 5, 6: Trong lòng mẹ
(Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1. Kiến thức:
Khái niệm về thể loại hồi kí.
Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích.
Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật.
2. Kĩ năng:
Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí.
Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương pháp biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích các tác phẩm truyện.
KNS: Suy nghĩ sáng tạo, giao tiếp, xác định giá trị bản thân.
3. Thái độ: Những thành kiến cố hũ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng.
II. CHUẨN BỊ:
1. GV:
Bảng phụ, tranh ảnh, tác phẩm.
KT: Động não, thảo luận nhóm, trình bày 1 phút, viết sáng tạo.
2. HS: Bảng nhóm, nghiên cứu sách giáo khoa, soạn bài.
III. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1. Khởi động: (5 phút)
a) Ổn định lớp:
b) Bài cũ:
Nêu ý nghĩa nội dung văn bản “Tôi đi học”.
Văn bản “Tôi đi học” được viết theo thể loại nào?
(- Thể loại truyện ngắn – hồi tưởng
- Kết hợp các phương thức biểu đạt: tự sự - miêu tả - biểu cảm)
Nêu một hình ảnh so sánh hay trong bài và phân tích hiệu quả nghệ thuật của nó?
2. Bài mới: “Những ngày thơ ấu” là một tập hồi kí trung thực và cảm động về tuổi thơ cay đắng của Nguyên Hồng. “Trong lòng mẹ” là đoạn trích sống lại những kỉ niệm về tuổi thơ để tâm tình, chia sẻ với bạn đọc.

Hoạt động của GV và HS
Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung. (10 phút)
- HS nêu vài nét về tác giả.
(- Nguyên Hồng (1918-1982) là nhà văn lớn của nền văn học hiện đại Việt Nam.
- Thời thơ ấu đã trải qua nhiều cay đắng trở thành nguồn cảm hứng cho tác phẩm tiểu thuyết - hồi ký tự truyện cảm động “Những ngày thơ ấu”
- Ngòi bút của ông thường hướng đến những cảnh đời nghèo khổ, bất hạnh ( giá trị nhân đạo.)
- HS nêu xuất xứ của tác phẩm.
(- Tác phẩm “Những ngày thơ ấu” gồm 9 chương, mỗi chương kể về một kỉ niệm sâu sắc của cuộc đời chú bé Hồng
- Đoạn trích “Trong lòng mẹ” thuộc chương IV của tập hồi kí.
- HS nêu thể loại hồi kí.
(Thể văn xuôi trong đó tác giả hồi tưởng và kể lại những chi tiết, sự việc có thật trong cuộc đời của mình hoặc mình chứng kiến)
- HS nêu phương thức biểu đạt.
(Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
- HS nêu chủ đề văn bản.
(Miêu tả tâm địa độc ác của người cô và tình yêu thương mãnh liệt, vô bờ của chú bé Hồng với người mẹ bất hạnh.)
- HS nêu bố cục văn bản.
(Hai đoạn:
- Đoạn 1: Từ đầu đến “người ta hỏi đến chứ?”.
( Tâm địa độc ác của người cô.
- Đoạn 2: Phần còn lại.
( Tình yêu thương mãnh liệt vô bờ của bé Hồng với người mẹ bất hạnh.)
- GV hướng dẫn cách đọc ( Đọc mẫu đoạn đầu ( HS đọc ( Nhận xét.
Hoạt động 2: Phân tích.
Hoạt động a: Tâm địa độc ác của người cô. (25 phút)
- HS đọc đoạn 1.
- GV hỏi: Người cô xuất hiện trong hoàn cảnh nào?
(Bé Hồng trong tình cảnh rất thương tâm:
- “Tôi đã bỏ cái khăn tang vải…quấn băng đen.”
- “Gần đến ngày giỗ đầu thầy tôi,… vàng hương nữa.”)
- GV hỏi: Tình cảnh của bé Hồng?
(Cha chơi bời, nghiện ngập mất sớm, mẹ tha hương cầu thực, em phải sống với bà cô ghẻ lạnh cay nghiệt.)
- GV hỏi: Tập trung vào đọan đối thọai, hãy chỉ ra tâm địa người cô?
(Cười hỏi… vỗ vai...)
- GV chốt: Với những lời nói nhẹ nhàng, những cử chỉ có vẻ thân mật nhưng không phải là sự quan tâm của người cô đối với đứa cháu.
- GV hỏi: Suy nghĩ gì về cử chỉ ấy của bà cô? Dụng ý của bà cô là gì?
(Cử chỉ không bình thường mà có ý nghĩa cay độc, khác “ôn tồn hỏi”, “khẽ hỏi