Thúy Kiều nhờ Thúy Vân thay mình chả nghĩa cho Kim Trọng
Bốn câu đầu
Trao duyên là vấn đề tế nhị, khó nói. Hiểu nỗi khổ của Thúy Vân, Kiều đã dùng lời lẽ hết sức khéo léo, khẩn thiết:
“Cậy em em có chịu lời,
Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa,
Giữa đường đứt gánh tương tư,
Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em.”
kiều cầu khẩn em: “cậy em” nghĩa là nhờ em, tin em mà nhờ. nhờ em nên mới có sự “chịu lời”.có “chịu lời” hãy “ngồi lên” cho chị “lạy” rồi “sẽ thưa” rõ đuầ đuôi câu chuyện :
trong bao nhiêu từ diễn đạt sự nhờ vả: nhờ giúp hộ,… Nguyễn Du để cho kiều lau chọn từ “cậy”. cậy có nghãi là nhờ. Ngoài ý nghĩa của từ nhờ, cậy còn thể hiện sự tin tưởng lớn lao, sự biết ơn em.
chịu: có nghĩa là nhận lời làm việc không do mình quyết định
lạy, thưa: thể hiến sự tôn trọng em, mang ơn em. Vân chiu thiệt thòi nên đáng được đền đáp, trước hết bằng sự biết ơn. Cho nên dù kiều là chị vân nhưng em là ân nhân của chị nên chị vẫn “lạy” và “thưa” với em.
kiều kể với em về hoàn cảnh của mình :
giữa đường đứt gánh tương tư: tình duyên tan vỡ. sự dở dang, tan vỡ này được diễn đạt qua một câu thơ mang sắc thái thành ngữ. hai chữ “tương tư” đặt bên cạnh thành ngữ “giữa đường đứt gánh” gây cho người đọc ấn tượng cụ thể về một cuộc lỡ làng dang dở. đây là mâu thuẫn giữa tình yêu lứa đôi và hạnh phúc tan vỡ.
keo loan chắp mối tơ thừa mặc em: kiều muốn nhờ em thay mình trả nghĩa cho chàng kim. Ba chữ “mối tơ thừa” tỏ ý vừa thương em vừa trọng em. Hai chữ “mặc em” có vẻ như ướm hỏi nhưng thực chất là ép buộc, giao trách nhiệm cho em.
Tiểu kết: bốn câu thơ cho ta thấy sự thông minh, khéo léo, tế nhị, tấm lòng vị tha cao cả của kiều. đó cũng là sự tinh tế trong ngòi bút của nguyễn du, sự nhất quán trong cách xây dựng hình tượng thúy kiều và tấm lòng cảm thương chân thành của nhà thơ dành cho kiều.
10 câu tiếp theo
Kể về mối tình của mình với chàng kim, những tai biến của gia đình, sự lựa chọn của kiều:
Kể, gặp, quạt, thề.
Sự lựa chọn hiếu, tình.
Kiều đã lấy quan hệ máu mủ ruột thịt để ràng buộc vân.
Xót tình máu mủ, ngậm cười chín suối: câu thơ mang sắc thái thành ngữ. lúc này kiều nén tình cảm lại, dùng lí trí để nói với em.
Trao kỉ vật của tình yêu cho vân: chiếc vành (vật chàng kim trao cho kiều để làm tin), tờ mây (tờ hoa tiên ghi lời thề nguyền của kiều và chàng kim). Đó là những kỉ vật gợi lên hạnh phúc của tình yêu. Đáng chú ý là hai chữ: của chung, giữ:
Duyên này thì giữ: chữ duyên kiều có thể trao cho vân. Nhưng chữ tình nàng khoongg thể trao cho em nên mới có chữ “của chung”. “của chung” nghĩa là có cả phần của kiều ở trong đó. Bao nhiêu đau đớn trong hai chữ ấy.
Sự mâu thuẫn trong tâm trạng về lí trí, kiều muốn em nên vợ chồng nhưng về tình cảm, kiều không muốn có điều đó xảy ra. Do vậy, khi buộc phải trao duyên thì sinh ra mâu thuẫn.
Tiểu kết: những lời lẽ và việc làm của kiều chứng tỏ rằng tình yêu của kiều và kim trọng chân thành và sâu sắc nhưng kiều vẫn phải trao lại cho em. điều đó nói lên kiều rất mực cao thượng, nàng lo cho kim trọng, mong chàng được hạnh phúc
Tâm trạng của kiều sau khi trao duyên
Sau khi trao duyên cho em, kiều đã nghĩ đến thân phận mình:
Xót người mệnh bạc: kiều tự coi mình là người mệnh bạc. điều này rất tất yếu vì tâm lý, kiều đã trả được ơn cho cha mẹ, hoàn thành nghĩa vụ với chàng kim. Bây giờ kiều nghĩ đến thân phận mình.
kiều thấy mình trở thành hư vô, oan hồn mình sẽ tìm về theo ngọn gió
hiu hiu gió
rảy xin chén nước: lời cầu xin. giọng thơ mang tính chất cảm thương. kiều đã quên hết xung quanh, nàng khóc cho thân phận mình.
Câu thơ của thanh tâm tài nhân chỉ nói về kiều hiện về trong gió. Thi hào nguyễn du lấy lại ý của thanh tâm nhưng đi sâu thêm vào nỗi khổ của con người. nguyễn du hình dung rõ kiều sẽ về như thế nào.
Lúc này kiều không còn hướng tới thúy vân nữa.