Tiết 47
Ngày soạn: 27/10/2016
Ngày dạy: / /2016. Lớp dạy: 10A11
TỎ LÒNG
Phạm Ngũ Lão

A. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
I - MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
– Cảm nhận được "hào khí Đông A" và khí phách anh hùng của vị tướng giỏi thời Trần trong cuộc kháng chiến chống quân Mông - Nguyên ;
– Thấy được những hình ảnh có sức diễn tả mạnh mẽ các bài thơ.
II - TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1. Kiến thức
– Vẻ đẹp của con người thời Trần với tầm vóc, tư thế lớn lao, lí tưởng cao cả ; vẻ đẹp của thời đại với khí thế hào hùng, tinh thần quyết chiến thắng.
– Hình ảnh kì vĩ ; ngôn ngữ hàm súc, giàu tính biểu cảm.
2. Kĩ năng
Đọc - hiểu thơ Đường luật.
B. PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN VÀ CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
- Phương tiện: sgk, sgv, giáo án, tài liệu tham khảo.
- Cách thức: Chủ yếu sử dụng phương pháp vấn đáp giúp hs cảm thụ trọn vẹn tác phẩm.
C. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC GIỜ DẠY - HỌC
I. Ổn định lớp.
II. Kiểm tra bài cũ:
Hãy nêu các giai đoạn phát triển của văn học trung đại Việt Nam?
Trình bày các đặc điểm của văn học TĐ Việt Nam?
III. Bài mới.
Giới thiệu bài mới: Nội dung chủ đạo của VHTĐVN giai đoạn từ thế kỉ X-XIV là nội dung yêu nước với âm hưởng hào hùng. Âm hưởng đó được thể hiện rõ trong những tác phẩm VH đời Trần. Hào khí Đông A cuộn trào trong lời Hịch tướng sĩ vang dậy núi sông của Trần Hưng Đạo, khúc khải hoàn ca đại thắng Phò giá về kinh của Trần Quang Khải, áng văn vô tiền khoáng hậu Phú sông Bạch Đằng của Trương Hán Siêu,... và cả trong lời Tỏ lòng của kẻ làm trai thời loạn- Phạm Ngũ Lão. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu nỗi lòng của bậc võ tướng toàn tài, người con của làng Phù Ủng ấy.
Hoạt động của thầy
Hoạt động của trò
Yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
- Giáo viên yêu cầu học sinh dựa vào phần tiểu dẫn nêu những ý chính về tác giả.
- Giáo viên chốt lại những ý chính.

Em hãy nhắc lại những tác phẩm mà Phạm Ngũ Lão còn để lại?
- GV chốt lại những ý chính về những tác phẩm của Phạm Ngũ Lão:

Nêu yêu cầu đọc và gọi học sinh đọc diễn cảm bài thơ :
+ Đọc với giọng hùng tráng, chậm rãi, theo cách ngắt nhịp 4/3.
+ Đọc cả bản phiên âm, dịch nghĩa và dịch thơ.
- GV: Nhận xét cách đọc của học sinh.

- Hoàn cảnh sáng tác?
(Hoàn cảnh lực lượng kháng chiến có thể đã lớn mạnh nhưng chưa đi đến thắng lợi cuối cùng)
- GV hướng dẫn học sinh tìm hiểu nhan đề chữ Hán của bài thơ: Theo em hiểu “Thuật hoài” ở đây có nghĩa là gì?
+ Thuật: Bày tỏ ra.
+ Hoài: Nỗi lòng, tấm lòng.
(“Thuật hoài”: Bày tỏ nỗi lòng của mình.
- Hướng dẫn học sinh tìm hiểu thể thơ và bố cục của bài thơ:
- Bài thơ được viết theo thể loại gì?
- GV nói thêm: Bản dịch của bài thơ này cũng theo thể thơ ấy.
- Em thử nêu bố cục của bài thơ?

- Học sinh lược thuật những nét chính.
- Trình bày những hiểu biết về PNLão.



- HS: Trả lời.
- Lúc ông qua đời, vua Trần Minh Tông ra lệnh nghỉ triều 5 ngày tỏ lòng thương nhớ (nghi lễ quốc gia).








- HS: Đọc diễn cảm





* Trình bày hoàn cảnh sáng tác bài thơ: Trong cuộc kháng chiến chống giặc Mông – Nguyên xâm lược của vua tôi nhà Trần.
* Nhan đề
- Thuật: kể, bày tỏ
- Hoài: hoài bão, chí hướng















* Chủ đề:
Bài thơ miêu tả khí phách và hoài bão lớn lao của người anh hùng vệ quốc đồng thời cũng là vẻ đẹp của thời dại mang âm hưởng hào khí Đông A.

I- TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả:
- Phạm Ngũ Lão (1255-1320), người làng Phù Ủng- huyện Đường Hào- tỉnh Hưng Yên
- Là khách trong nhà sau là con rể Trần Hưng Đạo.
- Có công lớn trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông, làm đến chức Điện Suý, được phong tước Quan nội hầu.
- Thích đọc sách