BÀI DỰ THI TÌM HIỂU LỊCH SỬ
750 NĂM THIÊN TRƯỜNG - NAM ĐỊNH
Họ và tên: Nguyễn Quang Triệu.
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Giao Hương
Huyện Giao thủy- Tỉnh Nam Định.

Câu 1: Triều Trần ra đời trong hoàn cảnh lịch sử nào? Thời gian tồn tại của nhà Trần, kể tên các vua đời Trần?
1a. Hoàn cảnh ra đời của triều Trần:
- Bối cảnh chính trị xã hội cuối thời Lý: Kể từ thời Vua Lý Huệ Tông xã hội dối loạn, nhân dân không thiếu lòng tin với triều đình. Lý Huệ Tông là người yếu đuối, không quan tâm đến việc triều chính
- Sự lớn mạnh của họ Trần, từng bước nắm giữ các vị trí, trọng trách trong triều đình nhà Lý: Trong triều đình nhà Lý có một số chức quan do người dòng họ Trần nắm giữ, khi nhà Lý có những rối loạn thì uy thế của họ Trần ngày càng tăng lên nhất là thời vua Lý Huệ Tông. Khi nhà Lý suy yếu người đứng đầu họ Trần lúc đó là Trần Cảnh nhưng người có công chính cho sự ra đời của nhà Trần là Trần Thủ Độ.
- Vai trò của Trần Thủ Độ và sự chuyển giao quyền lực giữa triều Lý sang triều Trần:. Là người có cơ mưu, quyết đoán Trần Thủ Độ đã sắp xếp để vua Lý Huệ Tông nhường ngôi cho công chúa Chiêu Thánh và cắt tóc đi tu. Liền sau đó Trần Thủ Độ lại thu xếp cho Lý Chiêu Hoàng(7 tuổi) kết duyên cùng con trai thứ của Trần Thừa là Trần Cảnh (8 tuổi). Một năm sau vào tháng 12 âm lịch năm 1225 Trần Thủ Độ ép Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng, nhà Trần bắt đầu nắm quyền cai trị.
Khi lên ngôi, Trần Cảnh (Trần Thái Tông) còn nhỏ nên mọi việc triều chính đều trong tay Thái sư Trần Thủ Độ và cha là nhiếp chính Trần Thừa.
1b. Thời gian tồn tại của nhà Trần :
- Triều Trần tồn tại từ năm1225 đến 1400
- Trong 175 năm từ 1225 đến 1400, có 12 đời Vua, ngoài ra có 2 vị Vua thời hậu Trần
1c. Kể tên các đời vua nhà Trần:
- Tên vị vua, niên hiệu, năm lên ngôi.Thời gian ở ngôi vua.
Trần Thái Tông (1225-1258) Trần Thánh Tông (1258-1278) Trần Nhân Tông (1279-1293) Trần Anh Tông (1293-1314) Trần Minh Tông (1314-1329) Trần Hiến Tông (1329-1341) Trần Dụ Tông (1341-1369) Trần Nghệ Tông (1370-1372) Trần Duệ Tông (1372-1377) Trần Phế Đế (1377-1388) Trần Thuận Tông (1388-1398) Trần Thiếu Đế (1398-1400)
Câu 2: Sự ra đời của địa danh phủ Thiên Trường? Vai trò, vị thế của “Hành cung Thiên Trường” trong quốc gia Đại Việt thế kỷ XIII-XIV?
2a. Sự ra đời của phủ Thiên Trường:
- Tức Mặc là quê hương, đất dấy nghiệp của vương triều Trần.
- Sự kiện Thượng hoàng Trần Thái Tông đổi hương Tức Mặc thành phủ Thiên Trường, thể hiện tầm nhìn chiến lược của vua Trần với vùng đất Tức Mặc.
Ngay từ năm 1239, Trần Thái Tông, vị vua đầu tiên của triều Trần đã cho xây dựng ở đây nhiều đền đài, cung điện nguy nga, tráng lệ. Sách "Đại Việt sử ký toàn thư" ghi rõ: "Đến năm 1262, vào tháng 2, Thượng hoàng ngự đến hành cung Tức Mặc ban tiệc to. Đổi hương Tức Mặc làm Phủ Thiên Trường, cung gọi là Trùng Quang. Lại xây cung riêng cho vua đương triều đến chầu ở, gọi là cung Trùng Hoa... Từ đây về sau các vua nhường ngôi đều ngự ở cung này". Vùng đất Tức Mặc, nơi dấy nghiệp và lập căn cứ địa của 3 lần chống giặc Nguyên - Mông, theo thuyết phong thuỷ xưa có dạng "ngoạ long" là thế đất đẹp, phát về đường đế vương, khanh tướng. Thực tế lịch sử triều đại Trần - đỉnh cao của văn minh Đại Việt với rất nhiều đức anh quân, văn thần, võ tướng đã minh chứng. Bao bọc khu cung điện là dinh thự, thái ấp của các tướng lĩnh cao cấp của triều đình. Thái ấp Quắc Hương của Thượng phụ Thái sư Trần Thủ Độ, thái ấp Cao Đài của Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải... Phía tây cung đình là chùa Phổ Minh, lại dựng một cung riêng cho các vua đương triều mỗi khi về thăm Thái Thượng Hoàng thì về nghỉ tại đó. Trong suốt 175 trị vì, Phủ Thiên Trường được coi như kinh đô thứ hai, là phên dậu vững chắc phía Nam kinh thành Thăng Long.
2b. Vai