Tuần 10 tiết 40
NGỮ CẢNH
A. Mục tiêu bài học: Giúp hs:
- Hiểu được các yếu tố tạo nên hoàn cảnh giao tiếp.
- Biết vận dụng kiến thức trên vào việc đọc- hiểu văn bản và làm văn.
B. Phương tiện thực hiện SGK SGV- GA
C. Cách thức tiến hành: kết hợp các hình thức trao đổi, thảo luận, luyện tập
D. Tiến trình thực hiện
I. định tổ chức
II. Kiểm tra bài cũ: Trình bày cảm nhận của em về đoain tàu ?
III.Bài mới:

Hoạt động của GV&HS
Nội dung cần đạt

Hoạt động 1:
TT1 : Xét VD1 và trả lời câu hỏi
Nhân vật giao tiếp là ai ? Đó là những người như thế nào? Có quan hệ với nhau ra sao?
Câu nói ở đâu? lúc nào? họ ở đây là ai?
(?) Giao tiếp trong hoàn cảnh nào?

TT2: Hs đọc VD2 sgk và trả lời các câu hỏi trên




TT3: Vậy ngữ cảnh là gì?
(?) Ngữ cảnh gồm những nhân tố nào? Có quan hệ gì?


Hoạt động 2:
TT1 : Nhân vật giao tiếp là gì ?
- NVGT là những người trực tiếp tham gia nói hoặc viết.
.
(?) Nhân vật giao tiếp có quan hệ gì?











TT2: Bối cảnh ngoài ngôn ngữ chia làm mấy loại? Những nét cơ bản của mỗi loại?

Hãy xd các loại bối cảnh trong VD trên ?



HS tự lấy VD?

















TT3: Văn cảnh là gì? lấy VD để làm rõ?







Chỉ ra những từ ngữ đi trước đi sau đối với cụm từ “con cò” trong VD ?

Hoạt động 3: Ngữ cảnh có vai trò như thế nào? VD?
Ví dụ: đọc một ví dụ cụ thể đặt câu hỏi học sinh trả lời.(đoạn Chí Phèo và bá Kiến trong vụ ăn vạ)
+ Địa điểm giao tiếp: tại cửa nhà Bá Kiến
+ Bối cảnh giao tiếp hẹp: buổi chiều, sau khi Chí Phèo uống rượu say.
+ Bối cảnh rộng: Xã hội PK VN trước CMT8
+ Nhân vật giao tiếp là Bá Kiến, Chí Phèo.
Giữa họ có mối quan hệ đặc biệt. Chí Phèo đến trả thù, đang say rượu và rất giận dữ. Bá Kiến kẻ gây ra bất hạnh cho Chí muốn làm hoà để thu phục Chí nên đang dùng lời ngon ngọt để dụ dỗ ( tất cả điều đó quy định ngôn ngữ, thái độ giao tiếp của hai nhân vật.
+ Văn cảnh: gồm tất cả từ, câu trong đoạn văn.








IV. Củng cố:
(?) Khái niệm ngữ cảnh, các nhân tố của ngữ cảnh?
Xem lại các bài tập đã làm.
V. HDHƠN:
- Làm bài tập phần luyện tập và phần BTNVI?
- Soạn “Chữ người tử tù”

I. Khái niệm:
1. Xét ngữ liệu:
VD1: Giờ muộn thế này mà họ chưa ra nhỉ?
- Ta không trả lời được câu hỏi nào vì không biết hoàn cảnh giao tiếp và nhân vật giao tiếp.
VD2:
- Nhân vật giao tiếp: chị Tý - người bán hàng nước với những người cùng kiếm thêm bằng nghề nhỏ nhặt như chị em Liên, bác Siêu, gia đình bác Xẩm....
- Thời gian, không gian xác định: buổi tối, nơi phố huyện nhỏ.
- Đối tượng được nói đến là: mấy người phu gạo, hay