Ngày soạn: 11/9/2008
Tuần 3 – Tiết 10
Bài 4: NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG,
ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI

I. Mục tiêu cần đạt : Giúp học sinh
- Nắm được nội dung , ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của ca dao, dân ca qua những bài ca dao thuộc chủ đề tình yêu quê hương, đất nước.
- Thuộc những bài ca dao đã học viết thêm một số bài học và biết thêm một số bài thuộc hệ thống của chúng.
II. Chuẩn bị của thầy và trò:
- GV: Đọc SGK + SGV + soạn giáo án.
- HS: đọc VB + soạn phần đọc hiểu + sách vở.
III. Tiến trình tiết dạy:
1. Ổn định lớp: (1’)
2. Kiểm tra bài cũ : (4’)
- Thế nào là ca dao, dân ca ? đọc thuộc lòng 4 bài ca dao mà em đã học
- Tình cảm mà 4 bài ca dao thể hiện đó là tinh cảm gì?
3. Bài mới :
Nhàvăn I-Li-a Ê-Ren-bua đã từng nói “Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất”. Quả thật đúng như vậy, trong mỗi con người chúng ta ai cũng có một tinh yếu quê hương đất nước thiết tha, mạnh mẽ. Đằng sau những câu hát đối đáp, những lời mời, lời nhắn gửi ấy là cả một tình yêu chân chất, niềm tự hào sâu sắc tinh tế đối với quê hương, đất nước, con người … Tiết học này các em sẽ tìm hiểu những tình cảm ấy qua “Những câu hát về tình yêu quê hương đất nước, con người”

TL
Hoạt động của thầy
Hoạt động của trò
Kiến thức

4’
Hoạt động 1: Hướng dẫn HS đọc VB và tìm hiểu chú thích
Hoạt động 1:
I. Đọc.


- Gọi 2HS đọc 4 bài ca dao




- Gọi 2HS đọc các chú thích từ 1(16



25’
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản
Hoạt động 2:
II. Tìm hiểu văn bản.


? Nhận xét về bài 1, em đồng ý với ý kiến nào trong 4 ý kiến (SGK/tr39)? Tại sao em khẳng định như vậy.
- Ý kiến b, c là đúng bởi vì ý kiến b: nhờ những từ ngữ: ở đâu, sông nào? Núi nào? Đền nào?
( Nêu lên sự thắc mắc của chàng trai, cách xưng hô nàng ơi, chàng ơi, ý kiến c: hình thức đối đáp rất phổ biến trong ca dao. VD: “Bây giờ … chưa ai vào”
Bài 1:




- ở đâu 5 cửa nàng ơi
Thành Hà Nội 5 cửa chàng ơi




Sông nào … ?
Sông Lục Đầu




Sông nào … ?
Sông Thương




Núi nào … ?
Đền nào … ?
Núi Đức Thanh Tản
Đền Sòng


? Trong bài 1, vì sao chàng trai, cô gái lại dùng những địa danh với những đặc điểm (của từng địa danh) như vậy để hỏi đáp.
- Là vì ờ chặng hát đố của các cuộc hát đối đáp, đây là một hình thức để trai gái thử tài nhau, đo độ hiểu biết về kiến thức lịch sử, địa lý.



Người hỏi biết chọn những nét tiêu biểu của từng loại địa danh để hỏi. Người đáp hiểu rất rõ và trả lời đúng ý người hỏi. Hỏi đáp như vậy là để thể hiện, chia sẻ sự hiểu biết cũng như niềm tự hào, TY đối với quê hương đất nước. Họ cùng chung những hiểu biết, cùng chung những tình cảm như thế. Đó là cơ sở, là cách để họ bày tỏ tình cảm với nhau.
– Câu hỏi đáp hướng về nhiều địa danh ở nhiều thời kỳ của vùng Bắc Bộ. Ơû những địa danh đó không chỉ có những đặc điểm địa lý tự nhiện mà cả những dấu vết lịch sử văn hoá nổi bật. ( Qua lời hỏi đáp có thể thấy chàng trai và cô gái là những con người lịch lãm, hiểu biết rộng







( Thể thơ lục bát biến thể, hát đối đáp
=> Thể hiện niềm tự hào đối với quê hương đất nước.


? Phân tích cụm từ “Rủ nhau” ở bài (khi nào người ta nói “rủ nhau”)
- Người ta dùng cụm từ “rủ nhau” khi người rủ và người được rủ có quan hệ gần gủi, thân thiết, họ có chung mối quan tâm và cùng muốn làm một việc gì đó. Ca dao có rất nhiều bài bắt đầu bằng cụm từ này: Rủ nhau đi tắm hồ sen.
Nước trong bóng mát hương chen cạnh