Soạn giáo án:
Thực hành phép tu từ ẩn dụ
A. Mục tiêu cần đạt
1. Về kiến thức
- Ôn tập, củng cố và nâng cao được sự hiểu biết về phép tu từ ẩn dụ
Cụ thể:
+ Giúp HS nhớ lại được khái niệm của phép tu từ ẩn dụ và phân loại được các kiểu ẩn dụ thường gặp
+ Chỉ ra được sự khác nhau giữa ẩn dụ ngôn ngữ và ẩn dụ nghệ thuật
+ Phân biệt được sự giống và khác nhau giữa ẩn dụ và hoán dụ
+ Rèn luyện cho HS cách làm những kiểu bài ẩn dụ cơ bản và nâng cao
2. Về kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng thẩm định, phân tích giá trị biểu đạt và sử dụng phép tu từ ẩn dụ
3. Kĩ năng thái độ
- Giúp HS sử dụng phép tu từ ẩn dụ đúng lúc, đúng chỗ
B. Chuẩn bị
1. Giáo viên
- Chuẩn bị giáo án điện tử, đồ dùng trực quan dạy học
- Phiếu học tập cho HS th ảo luận nhóm
2. Học sinh:
Soạn bài theo câu hỏi trong sách giáo khoa.
Đọc bài trước ở nhà, ghi những vấn đề khó hiểu để hỏi giáo viên hoặc thảo luận trên lớp…
C. Phương pháp, phương tiện giảng dạy.
1. Phương pháp:
- PP đàm thoại, hỏi đáp nhanh
- Phương pháp thuyết trình, vấn đáp.
- Phương pháp trực quan.
- Phương pháp nêu vấn đề nhóm
2. Tài liệu, thiết bị giảng dạy:
- SGK Ngữ văn 10, tập I.
- Bài soạn
- Giấy A0 sử dụng cho học sinh, bút dạ.
- Máy tính, máy chiếu, …


D. Thiết kế giáo án
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Mục tiêu cần đạt
 Lưu ý

Hoạt động 1:
Kiểm tra bài cũ và dẫn dắt vào bài mới
GV hỏi:
Cho câu ca dao sau:
“ Thuyền về có nhớ bến chăng
/Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền”. Có thể thay bằng câu sau được không vì sao: “ Chàng về có nhớ thiếp chăng/ Thiếp thì một dạ khăng khăng đợi chàng”
- Trả lời câu hỏi của GV
- Nghe GV dẫn vào bài
HS lắng nghe và trả lời câu hỏi của GV
“ Thuyền ơi có nhớ bến chăng
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền”
( Ca dao)
Câu ca dao trên không thể thay bằng : “Chàng ơi có nhớ thiếp chăng/ Thiếp thì một dạ khăng khăng đợi chàng”. Vì nếu thay như thế câu ca dao sẽ mất hay và không còn sức gợi, sức biểu cảm nữa.
- Hai câu ca dao trên không chỉ đơn thuần nói về thuyền và bến mà nó còn mang một nội dung ý nghĩa khác nữa :Thuyền: di chuyển và không cố định; bến: thường cố định một chỗ. Quan hệ giữa thuyền và bến là quan hệ giữa những vật cần có nhau, luôn gắn bó với nhau.
- Câu ca dao trên đã dùng đến một kiểu so sánh ngầm: liên tưởng đến những người có quan hệ tình cảm gắn bó nhưng phải xa cách nhau. Thông qua đó thể hiện tình yêu thuỷ chung của người ở lại.
- Câu ca dao trên đã dựa vào sự tương đồng về hình thức giữa hai sự vật thuyền và bến để nói đến người đi xa và người ở lại để gợi ra tình yêu thuỷ chung của con người. Đó là một cách so sánh ngầm hay còn gọi đó là một kiểu ẩn dụ nghệ thuật.
- Phép tu từ nghệ thuật ẩn dụ đã được học ở chương trình lớp 8. Vì vậy trong bài học hôm nay, chúng ta chỉ trọng tâm đi vào phần thực hành để rèn luyện cho các em cách xác định được phép tu từ ẩn dụ trong ngôn ngữ nghệ thuật và vận dụng vào trong cuộc sống.





5 phút
Gv cho HS thảo luận và phát biểu ý kiến làm không khí lớp học sôi nổi.

Hoạt động 2:
Ôn tập về phép tu từ ẩn dụ nghệ thuật
GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi;
1. Ẩn dụ là gí?
2. Có mấy kiểu ẩn dụ ?
3. Phân biệt ẩn dụ ngôn ngữ và ần dụ nghệ thuật ?
- GV gợi dẫn HS để HS tái hiện lại mảng kiến thức lớp 8 và trả lời các câu hỏi trên.

- HS nhớ lại những kiến đã học và trả lời câu hỏi của GV
- HS lấy ví dụ cho từng kiểu ẩn dụ
1. Ẩn dụ là gọi tên sự vật , hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn dạt.
2. Có bốn kiểu ẩn dụ thường gặp là :
- Ẩn dụ hình thức
- Ẩn dụ cách